Ένα ταξίδι στη Ρουάντα σε προσγειώνει. Σε αναγκάζει να δεις τον κόσμο με άλλο μάτι, να αναρωτηθείς πού ακριβώς βρίσκεσαι και αν τελικά η αλήθεια είναι κάπου στη μέση. Μήνες μετά, δυσκολεύομαι να το περιγράψω με λόγια. Ένιωθα· έβλεπα και ένιωθα. Με άγγιξε βαθιά.
Χρειάστηκε να προετοιμαστώ για αυτό το ταξίδι, όχι μόνο πρακτικά αλλά και ψυχικά. Θα συμμετείχα με την ActionAid στο χτίσιμο δύο σχολικών αιθουσών σε ένα απομακρυσμένο χωριό, τρεισήμισι ώρες μακριά από το Κιγκάλι, την πρωτεύουσα της Ρουάντας. Καμιά φορά σκέφτεσαι «το δικό μου λιθαράκι θα κάνει τη διαφορά;». Κι όμως, θα την κάνει. Όσο συμμετέχουμε και προσφέρουμε, μπορούμε να αλλάξουμε τα πράγματα προς το καλύτερο.
Δεν θα ξεχάσω ποτέ τα βλέμματα των παιδιών μόλις φτάσαμε. Σχεδόν δυόμισι χιλιάδες αθώα μάτια καρφώθηκαν πάνω μας, μας παρατηρούσαν. Νομίζω όλοι κλάψαμε τότε.
Το Κιγκάλι είναι το πιο καθαρό μέρος που έχω δει ποτέ. Μια όμορφη πόλη, γεμάτη πράσινο, λόφους και ένα μεγάλο ποτάμι. Ταυτόχρονα, είναι ένας τόπος τεράστιων αντιθέσεων: εδώ, μόλις πριν από τριάντα χρόνια, μέσα σε τρεις μήνες, σχεδόν ένα εκατομμύριο άνθρωποι δολοφονήθηκαν στη μαζικότερη γενοκτονία της σύγχρονης ιστορίας.
Οι άνθρωποι στη Ρουάντα περπατούν πολύ. Είδαμε καλοντυμένες γυναίκες με τα παιδιά τους να πηγαίνουν στην εκκλησία, που βρίσκεται χιλιόμετρα μακριά. Τους παίρνει ώρες ολόκληρες να πάνε και να γυρίσουν. Χωρίς μέσα. Χωρίς ευκολίες. Μόνο με επιμονή.
Η επίσκεψη στο Μνημείο της Γενοκτονίας είναι από τις πιο σκληρές εμπειρίες, σφίχτηκε το στομάχι μου. Το δράμα ξετυλίγεται μέσα από φωτογραφίες που δεν σου επιτρέπουν καμία απόσταση, βλέπεις φρικιαστικές εικόνες. Κι όμως, η ίδια αυτή πόλη σήμερα αποτελεί πρότυπο καθαριότητας και οικολογικής συνείδησης: η πλαστική σακούλα έχει απαγορευτεί από το 2008, όσοι είναι στο ταμείο ανεργίας συμμετέχουν ενεργά στη φροντίδα της πόλης και το τελευταίο Σάββατο κάθε μήνα όλοι οι κάτοικοι είναι υποχρεωμένοι να καθαρίζουν τη γειτονιά τους.
Τι αντιθέσεις!
Οι άνθρωποι στη Ρουάντα περπατούν πολύ. Στα χωριά, περπατούν ατελείωτα χιλιόμετρα καθημερινά. Δεν υπάρχουν λεωφορεία ή ταξί, μπορείς να μετακινηθείς μόνο με τα πόδια. Κουβαλούν στο κεφάλι τους τα πάντα: εμπορεύματα, τρόφιμα, μέχρι και διπλά στρώματα. Τα παιδιά μπορεί να περπατούν τέσσερα χιλιόμετρα την ημέρα για να πάνε στο σχολείο. Πολλοί γονείς όμως διστάζουν να τα στείλουν, γιατί τα χρειάζονται για να βοηθούν στην επιβίωση της οικογένειας.
Στο Κιγκάλι, τα «ταξί» είναι μηχανάκια. Σου δίνουν κράνος και ανεβαίνεις. Στα χωριά, απλώς περπατάς. Είδαμε καλοντυμένες γυναίκες με τα παιδιά τους να πηγαίνουν στην εκκλησία, που βρίσκεται χιλιόμετρα μακριά. Τους παίρνει ώρες ολόκληρες να πάνε και να γυρίσουν. Χωρίς μέσα. Χωρίς ευκολίες. Μόνο με επιμονή.
Οι άνθρωποι δείχνουν χαρούμενοι, παρά τη φτώχεια. Πολλοί ζουν αποκλειστικά από τη γη. Μπανανιές, φράουλες, ζαχαροκάλαμο, ανανάδες, γλυκοπατάτες. Αυτό που καλλιεργούν, το τρώνε ή το πουλάνε. Χρησιμοποιούν ό,τι τους έχει δώσει η φύση: ξεραίνουν μαργαρίτες και τις μετατρέπουν σε φυσικό αντιπαρασιτικό φάρμακο.
Τρεις ώρες έξω από το Κιγκάλι βρίσκεται η Μουσάνζε, στα 1.850 μέτρα υψόμετρο, στους πρόποδες των ηφαιστείων Βιρούνγκα. Εκεί μείναμε, κοντά στο χωριό όπου χτιζόταν το σχολείο. Η περιοχή αποτελεί τουριστικό προορισμό και φιλοξενεί το Εθνικό Πάρκο των Ηφαιστείων, καθώς εκεί υπάρχουν οκτώ ηφαίστεια.
Από εκεί ξεκινά το ταξίδι προς τους ορεινούς γορίλλες. Οι ορεινοί γορίλλες προστατεύονται αυστηρά από δασοφύλακες, γιατί απειλούνται από τη λαθροθηρία. Ο κόσμος έμαθε περισσότερα γι' αυτούς χάρη στη δράση της Νταϊάν Φόσεϊ, που αφιέρωσε τη ζωή της στην προστασία τους και τελικά δολοφονήθηκε γι’ αυτό ακριβώς το έργο. Το αποτύπωμά της παραμένει ζωντανό σήμερα μέσα από το Dian Fossey Foundation.
Η συνάντηση με τους γορίλλες είναι μια εμπειρία που δύσκολα περιγράφεται. Έπειτα από απαιτητικό trekking, εντοπίζουμε τη συγκεκριμένη οικογένεια. Την ημέρα που πήγαμε εμείς, οι συνθήκες επέτρεψαν να τους πλησιάσουμε πολύ, φτάσαμε σχεδόν στο ένα μέτρο. Μία ώρα είναι αρκετή. Η θηλυκιά προστατεύει το μικρό της. Είναι ό,τι πιο κοντινό στον άνθρωπο έχω νιώσει ποτέ.
Σε ένα χωριό επισκεφθήκαμε έναν σύλλογο κακοποιημένων γυναικών. Υπάρχουν σύλλογοι που τις προστατεύουν, οι οποίοι δημιουργήθηκαν και λειτουργούν με τη βοήθεια της ΑctionΑid. Για να επιβιώσουν, κάνουν χειρωνακτικές εργασίες, καλλιεργούν φρούτα, πλέκουν καλάθια. Δοκίμασα κι εγώ δύο βελονιές, είναι πανδύσκολο. Χρειάζεται μία ολόκληρη εβδομάδα για να φτιαχτεί ένα καλάθι, το οποίο πωλείται για μόλις δύο ευρώ. Νομίζω ότι αν ξαναπάω –γιατί θέλω να ξαναπάω– θα φωτογραφίσω αυτές τις γυναίκες.
Facebook Twitter 
Facebook Twitter 
Facebook Twitter 
Facebook Twitter Ως επαγγελματίας φωτογράφος αφιερώνω χρόνο στο να κάνω την έρευνά μου από πριν. Ξέρω καλά το θέμα μου, ξέρω τι πάω να κάνω και για τι πράγμα θέλω να μιλήσω όταν φτάνω σε μια τοποθεσία. Αυτό ήταν κάτι εντελώς διαφορετικό. Πολύ πιο γρήγορο, πολύ αυθόρμητο, απελευθερωτικό. Ό,τι μου τραβούσε το μάτι, ό,τι με συγκινούσε, το φωτογράφιζα.
Ένα ταξίδι στη Ρουάντα δεν τελειώνει όταν επιστρέφεις. Σε ακολουθεί.
Με ρώτησε πολύς κόσμος αφότου γύρισα γι' αυτό το ταξίδι. Πιστεύω ότι για να το κάνεις πρέπει να νιώθεις ότι σε καλεί. Δεν θα έκανα αυτό το ταξίδι για αναψυχή, να μείνω δηλαδή σε ένα όμορφο ξενοδοχείο και να κάνω τουρισμό – αυτό μπορώ να το κάνω και σε άλλα μέρη. Αν το έκανα, δεν θα είχα δει αυτά που είδα. Το ωραίο είναι να μπεις όσο περισσότερο μπορείς μέσα στη ζωή των ανθρώπων εκεί, να δεις την καθημερινότητά τους. Δεν θα ξεχάσω ένα βράδυ που βγήκαμε σε ένα αναψυκτήριο δίπλα στη Μουσάνζε και παίξαμε μπιλιάρδο με τους ντόπιους, βγάλαμε φωτογραφίες και ήπιαμε μπίρες μαζί τους.
Ένα ταξίδι στη Ρουάντα αλλάζει για πάντα τον τρόπο που βλέπεις τον κόσμο. Είναι ένα μεγάλο μάθημα για την απλότητα της ζωής, την «πρώτη ύλη» της. Ξανασκέφτεσαι τι έχει πραγματικά σημασία και τι όχι, το πώς αντιμετωπίζεις τα πράγματα στη δική σου καθημερινότητα. Σε αλλάζει ως άνθρωπο, για πάντα.
Επιμέλεια: Ιωάννα Παναγοπούλου
