1.

Ποδηλάτης μεταμφιεσμένος σε τσολιά, μ' ένα ναό δεξιά κάτω, 1936. Λάδι σε πανί. Ίδρυμα Γιάννη Τσαρούχη.
Ποδηλάτης μεταμφιεσμένος σε τσολιά, μ' ένα ναό δεξιά κάτω, 1936. Λάδι σε πανί. Ίδρυμα Γιάννη Τσαρούχη.


2.

Ποδηλάτης με λευκή φανέλα, 1936. Ιδιωτική συλλογή.
Ποδηλάτης με λευκή φανέλα, 1936. Ιδιωτική συλλογή.


3.

Ποδηλάτης με κόκκινο γιλέκο, 1936. Ίδρυμα Γιάννη Τσαρούχη.
Ποδηλάτης με κόκκινο γιλέκο, 1936. Ίδρυμα Γιάννη Τσαρούχη.


4.

Νέος σε στάση αγάλματος Ολυμπίας με πιτζάμες, 1938-1939. Ίδρυμα Γιάννη Τσαρούχη.
Νέος σε στάση αγάλματος Ολυμπίας με πιτζάμες, 1938-1939. Ίδρυμα Γιάννη Τσαρούχη.


5.

Νέος σε στάση αγάλματος Ολυμπίας, 1939. Ίδρυμα Γιάννη Τσαρούχη.
Νέος σε στάση αγάλματος Ολυμπίας, 1939. Ίδρυμα Γιάννη Τσαρούχη.


6.

Νέος προφίλ προς τα δεξιά με ζωγραφιστό φόντο, 1938-1939. Ιδιωτική συλλογή.
Νέος προφίλ προς τα δεξιά με ζωγραφιστό φόντο, 1938-1939. Ιδιωτική συλλογή.


7.

Έρως με φολιδωτά φτερά, 1938. Ιδιωτική συλλογή.
Έρως με φολιδωτά φτερά, 1938. Ιδιωτική συλλογή.


8.

Κεφάλι νέου. Ιδιωτική συλλογή.
Κεφάλι νέου. Ιδιωτική συλλογή.


9.

Φουστανελοφόρος από την Αράχοβα με πουλόβερ χωριάτικο, 1943. Ιδιωτική συλλογή.
Φουστανελοφόρος από την Αράχοβα με πουλόβερ χωριάτικο, 1943. Ιδιωτική συλλογή.


10.

Ναύτης καθιστός και γυμνό ξαπλωμένο, 1948. Ίδρυμα Γιάννη Τσαρούχη.
Ναύτης καθιστός και γυμνό ξαπλωμένο, 1948. Ίδρυμα Γιάννη Τσαρούχη.


11.

Σπουδή ναυτών το βράδυ, 1955. Ιδιωτική συλλογή.
Σπουδή ναυτών το βράδυ, 1955. Ιδιωτική συλλογή.


12.

Τρείς φιγούρες, σπουδή για τα έργα με τα καφενεία, 1954. Ιδιωτική συλλογή.
Τρείς φιγούρες, σπουδή για τα έργα με τα καφενεία, 1954. Ιδιωτική συλλογή.


13.

Η ξεχασμένη φρουρά (αριστερό κομμάτι), 1956. Συλλογή Δ.Ν.Π.
Η ξεχασμένη φρουρά (αριστερό κομμάτι), 1956. Συλλογή Δ.Ν.Π.


14.

Νέος μπρούμυτα με κόκκινο δέρμα και τσιγάρο στο δεξί χέρι, 1936-1937. Μουσείο Μπενάκη.
Νέος μπρούμυτα με κόκκινο δέρμα και τσιγάρο στο δεξί χέρι, 1936-1937. Μουσείο Μπενάκη.


15.

Γυμνό όρθιο σε φόντο με κουίντα καμπαρέ, 1936. Ίδρυμα γιάννη Τσαρούχη.
Γυμνό όρθιο σε φόντο με κουίντα καμπαρέ, 1936. Ίδρυμα γιάννη Τσαρούχη.


16.

Γυμνό ξαπλωμένο σε σεντόνι καρεδωτό, 1937. Ιδιωτική συλλογή.
Γυμνό ξαπλωμένο σε σεντόνι καρεδωτό, 1937. Ιδιωτική συλλογή.


17.

Ναύτης με κεραμιδί πρόσωπο, σε καπιτονέ πολυθρόνα, 1938. Συλλογή Δ.Ν.Π.
Ναύτης με κεραμιδί πρόσωπο, σε καπιτονέ πολυθρόνα, 1938. Συλλογή Δ.Ν.Π.


18.

Νέος στο παράθυρο με φανέλα της ΑΕΚ, 1938. Ίδρυμα Γιάννη Τσαρούχη.
Νέος στο παράθυρο με φανέλα της ΑΕΚ, 1938. Ίδρυμα Γιάννη Τσαρούχη.


19.

Η σύλληψη τριών κομμουνιστών που αντιδρούν αναλόγως. Ο πρώτος παρεδόθη, ο άλλος παλεύει, ο τρίτος είναι κάτω από το κρεββάτι. Πρώτες μέρες του κινήματος, 1944. Ίδρυμα Γιάννη Τσαρούχη.
Η σύλληψη τριών κομμουνιστών που αντιδρούν αναλόγως. Ο πρώτος παρεδόθη, ο άλλος παλεύει, ο τρίτος είναι κάτω από το κρεββάτι. Πρώτες μέρες του κινήματος, 1944. Ίδρυμα Γιάννη Τσαρούχη.


20.

Τσολιάς που ντύνεται. Ιδιωτική συλλογή.
Τσολιάς που ντύνεται. Ιδιωτική συλλογή.


21.

Ο Ευγένιος Σπαθάρης ως Άγγελος στην αποθέωση του Αθανάσιου Διάκου, 1948. Ίδρυμα Γιάννη Τσαρούχη.
Ο Ευγένιος Σπαθάρης ως Άγγελος στην αποθέωση του Αθανάσιου Διάκου, 1948. Ίδρυμα Γιάννη Τσαρούχη.


22.

Γυμνό ξαπλωμένο σε κόκκινη κουβέρτα, 1948. Ιδιωτική συλλογή.
Γυμνό ξαπλωμένο σε κόκκινη κουβέρτα, 1948. Ιδιωτική συλλογή.


23.

Ναύτης με χειμωνιάτικο σε ροζ φόντο, 1955. Συλλογή Δ.Ν.Π.
Ναύτης με χειμωνιάτικο σε ροζ φόντο, 1955. Συλλογή Δ.Ν.Π.

 

24.

Πνεύμα που πενθεί, 1966. Ιδιωτική συλλογή.
Πνεύμα που πενθεί, 1966. Ιδιωτική συλλογή.

 

25.

Ο Έρως συλλαμβάνει έναν Εσατζή, 1964. Ίδρυμα Γιάννη Τσαρούχη.
Ο Έρως συλλαμβάνει έναν Εσατζή, 1964. Ίδρυμα Γιάννη Τσαρούχη.

 

26.

Νέος μεταμφιεσμένος σε Έρωτας με αγγλική καρέκλα, 1962-1965. Ιδιωτική συλλογή.
Νέος μεταμφιεσμένος σε Έρωτας με αγγλική καρέκλα, 1962-1965. Ιδιωτική συλλογή.

 

27.

Άγγελος ραίνει τριαντάφυλλα, 1965. Ιδιωτική συλλογή.
Άγγελος ραίνει τριαντάφυλλα, 1965. Ιδιωτική συλλογή.

 

28.

Το πνεύμα της φιλίας προσφέρει δώρο, 1966. Ιδιωτική συλλογή.
Το πνεύμα της φιλίας προσφέρει δώρο, 1966. Ιδιωτική συλλογή.

 

29.

Εσατζής συλλαμβάνει το πνεύμα, 1965. Ίδρυμα Γιάννη Τσαρούχη.
Εσατζής συλλαμβάνει το πνεύμα, 1965. Ίδρυμα Γιάννη Τσαρούχη.

 

30.

Ναύτης που διαβάζει, 1980. Ιδιωτική συλλογή.
Ναύτης που διαβάζει, 1980. Ιδιωτική συλλογή.

 

31.

Αύγουστος, 1972. Ιδιωτική συλλογή.
Αύγουστος, 1972. Ιδιωτική συλλογή.

 

32.

Άγιος Σεβαστιανός, 1970. Ιδιωτική συλλογή.
Άγιος Σεβαστιανός, 1970. Ιδιωτική συλλογή.

 

33.

Ο Ζειμπέκικος, 1966-1972. Ιδιωτική συλλογή.
Ο Ζειμπέκικος, 1966-1972. Ιδιωτική συλλογή.

 

34.

Φτερωτό πνεύμα κουμπώνει το σώβρακό του, 1966. Ίδρυμα Γιάννη Τσαρούχη.
Φτερωτό πνεύμα κουμπώνει το σώβρακό του, 1966. Ίδρυμα Γιάννη Τσαρούχη.

 

35.

Σπουδή για το μήνα Μάιο, 1967. Ίδρυμα Γιάννη Τσαρούχη.
Σπουδή για το μήνα Μάιο, 1967. Ίδρυμα Γιάννη Τσαρούχη.

 

________

Ο Γιάννης Τσαρούχης λέει

 

« ...Μιλούμε συνεχώς για Ανατολή και Δύση ξεχνώντας πάντοτε πόσο βαθιά επίδραση είχε η Ελληνική ζωγραφική τόσο στην Ανατολή όσα και στη Δύση. Γι αυτό σκέφτηκα συχνά πως τις τέχνες που δεν ακολουθούν το ελληνικό παράδειγμα θα 'πρεπε να τις χαρακτηρίζουμε με το αν είναι προελληνικές ή με το βαθμό που είναι αντι-ελληνικές, έστω και αν ακολουθούν ελληνικούς τρόπους.
Το τι είναι ελληνικό προσπαθούμε και εμείς οι Έλληνες να το μάθουμε όπως και τόσοι άλλοι. Παράλληλα μ' αυτό ο εξελληνισμός μας είναι παλιότερος και διαφορετικός από τον εξελληνισμό του Δυτικού, που επηρεάζει και εμάς όσο πάει και περισσότερο. Το να εξελληνιστεί κανείς κατέληξε συχνά σε ιδανικό διεθνές που οδηγεί σε ευγενή συναγωνισμό.
Για μας τους Έλληνες αυτό το δυτικό ιδανικό, που κάθε τόσο αδυνατίζει, είναι αδύνατο να είναι ξεχωρισμένο και άσχετο με τον προαιώνιο εξελληνισμό μας, δηλαδή τη συμμετοχή μας στον ελληνιστικό πολιτισμό που συνεχίζεται.
Πρέπει να μιλούμε με θάρρος για όλα αυτά για να γλιτώσουμε κάποτε από τη φτηνή προγονοπληξία..

 

Φθινόπωρο 1974

--


«[...] Υπάρχει όμως κάτι πιο μυστηριώδης στη σχέση δύο αντρών εξ ίσου ανδροπρεπών ή εξ ίσου θηλυπρεπών. Αλλά κι εκεί που τα εξωτερικά σχήματα τηρούνται κι ο ένας είναι η γυναίκα τουλάχιστον στη μορφή, και ο άλλος άντρας, τα σχήματα εξαπατούν. Ο ανδροπρεπής πολύ συχνά είναι ο παθητικός και ο θηλυπρεπής είναι ο ενεργητικός. Θα 'ταν λοιπόν πολύ πιο σώφρον να δεχτούμε ότι η έλξη μεταξύ δυο αντρών δεν βασίζεται απλοϊκά στα εξωτερικά γνωρίσματα γυναίκα- άντρας, αλλά σε βαθύτερα αίτια και αντιθέσεις απαραίτητες πάντα στον έρωτα. Οι σχέσεις δε αυτές είναι χιαστί συμπληρωματικές. Η απελευθέρωση λοιπόν του ομοφυλόφιλου προϋποθέτει την εσωτερική ελευθερία που συνειδητοποιεί καταστάσεις πολύ περισσότερο από τις εξωτερικές διαδηλώσεις και τα συλλαλητήρια. Ασφαλώς σαν ένα συνειδητό μέλος της κοινωνίας ο ομοφυλόφιλος θα πρέπει με όλες του τις δυνάμεις να προσπαθήσει ν' αλλάξει τους νόμους που κανένα δεν ωφελούν και πολλούς βλάπτουν. Θα πρέπει με κάθε τρόπο να κάνει τους απαραίτητους και σωτήριους εκβιασμούς στο κοντόθωρο και τυφλό κράτος γιατί η απωθημένη ομοφυλοφιλία είναι η αιτία των περισσότερων κοινωνικών συμφορών. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι μόνο η ελευθερία στην ομοφυλοφιλία θα κατεβάσει στα επιθυμητά όρια και ποσοστά το ποσοστό της ομοφυλοφιλίας, το τόσο απαραίτητο για την ανώτερη και πνευματική ζωή».


Οδός Πανός, τχ. 45, Νοέμβριος-Δεκέμβριος 1989

 

______

Ο Ανδρέας Εμπειρίκος για τη ζωγραφική του Γιάννη Τσαρούχη

 

Όταν αντικρίζει κανείς το έργον του Γιάννη Τσαρούχη, έχει αμέσως την εντύπωσην ότι βλέπει αυτό που ονομάζουμε ελληνική ζωγραφική, περισσότερο παρά σε οποιαδήποτε. θεώρηση έργων άλλων Ελλήνων ζωγράφων, με μοναδική εξαίρεση το έργον του Θεόφιλου Χατζημανουήλ.
Είναι αλήθεια καταπληκτική η «ελληνικότης» του έργου τού Τσαρούχη. Θα ήτο όμως λάθος να τοποθετήσουμε τον καλλιτέχνην αυτόν σε βάθρο αποκλειστικά εθνικό και να αξιολογήσουμε την τέχνη του με τα κριτήρια της σχετικότητας τα εκτεινόμενα στον χώρο που περιλαμβάνεται συνήθως μόνο στα πλαίσια της ελληνικής ζωγραφικής. Διότι ο Τσαρούχης δεν είναι ένας ζωγράφος που μόνο στη χώρα του μπορεί να θεωρηθεί ως ξεχωριστός, μα ένας από τους λίγους Έλληνας που έχει να παρουσιάσει τάλαντον, τοιαύτης εντάσεως, ποιότητας και πρωτοτυπίας, που ασφαλώς θα έπρεπε να τον είχαμε κατατάξει από ενωρίς στην πλειάδα εκείνη των τηλαυγών ζωγραφικών αστέρων, που με εξαίσια λαμπρότητα φωτίζουν το παγκόσμιο στερέωμα της τέχνης και αναγνωρίζονται παντού ως άστρα πρώτου μεγέθους.
[...] Μορφολογικώς το έργον του Γιάννη Τσαρούχη έχει ως έδαφος την καθημερινότητα. Επ' αυτής στηρίζεται και αναπτύσσεται. Αλλά ποία είναι αυτή η καθημερινότης; Βεβαίως όχι η καθημερινή ανιαρά banalite. Ούτε η τυποποιημένη και κολακεύουσα πάσαν αδυναμίαν ηθογραφική πεζότης ή η ψευδοποιητικότης των ανεδαφικών γραφικοτήτων. Η καθημερινότης στο έργον του Τσαρούχη είναι ένα φαινόμενον λειτουργίας φυσικής, οργανικής, που συναντάται εξίσου στον απλούστατο άνθρωπο όσο και στους διαλεκτούς και επιφανείς. Είναι ο πηλός από τον οποίο πλάθονται τα ταπεινότερα μικροαντικείμενα και τα πιο μεγαλειώδη και αριστοτεχνικά γλυπτά, ενός είδους υλικού εμπνεύσεως και δημιουργίας, που υπάρχει παντού για τον ζωγράφο, όπως και για τον φωτογράφο, φτάνει να αξιοποιεί ο ζωγράφος ή ο φωτογράφος, μέσα από τη μάζα των ορατών στοιχείων, σε συγκεκριμένη εικόνα το υλικό αυτό κατά τρόπον που να αποτελεί, εντέλει, και άσχετα ακόμη από το θέμα, έναν κόσμο αυτόνομο και πλήρη. Στην ζωγραφική του Τσαρούχη δεν υπάρχει τίποτε που να είναι γι' αυτόν στόχος ή επιδίωξις σκέτου ρεαλισμού, αστικού ή προλεταριακού, ή νατουραλιστική σκηνοθεσία. Ποτέ. Τουναντίον, από το ίδιο υλικό από το οποίον άλλοι κατασκευάζουν στεγνές μορφές ή ευτελή στολίδια, που δεν ξεπερνούν ποτέ το συμβατικό περίγραμμα των, ο Γιάννης Τσαρούχης ενορχηστρώνει χρωματικές συμφωνίες που αποκορυφώνονται σε μικρές ή τεράστιες χρωματικές συνθέσεις, οι οποίες έχουν την συνταρακτική υποβλητικότητα των ορατορίων και την στιλπνήν γοητείαν των μύθων της προσωπικής μυθολογίας του ζωγράφου -όλα αυτά μέσα στην πιο εκθαμβωτικήν φωτοχυσίαν της πλήρους μεσημβρίας, όλα αυτά μέσα στην δόξα του πιο οργιαστικού ελληνικού φωτός.
Ιδού γιατί οι πίνακες του Τσαρούχη, οι εκ πρώτης όψεως τόσον ρεαλιστικοί, αποτελούν, εντέλει, μέσα από την πιο άμεση καθημερινότητά των, ουχί απλήν αντιγραφήν της φύσεως ή των ανθρώπων μα επιτεύγματα κλασικά, που ισοδυναμούν με τέλεσιν μυστηρίων, εις τα οποία συνυφαίνεται με την πλέον ζωηράν αισθησιακήν διέγερσιν και η πνευματική έξαρσις και ενάργεια μιας διάνοιας ενσυνειδήτου και ισχυράς, πέρν πάσης καλλιτεχνικής φιλολογίας, πέραν παντός είδους κρυφοψιθυρισμένων «μου 'πες, σου 'πα» των σκοτεινών παρασκηνίων της κριτικής αισθητικής.


Ανδρέας Εμπειρίκος, (από τον τόμο: Μάτην ωνείδισαν την ψυχήν μου, εκδόσεις Καστανιώτη, Αθήνα 1992

 

____

 

Ο Γιάννης Τσαρούχης με τον Αλμπέρτο Τζιακομέτι στο Μιλάνο