ΤΙ ΣΟΪ ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΕΙΝΑΙ ΑΥΤΟΙ;
Όσα διαβάζουμε για το ιδιωτικό γηροκομείο των Χανίων είναι φρικώδη: Καταγγελίες για άθλιες συνθήκες διαβίωσης, δεκάδες θάνατοι ηλικιωμένων, ύποπτες μεταβιβάσεις περιουσιών ή ακινήτων φιλοξενουμένων σε άτομα που σχετίζονται με το γηροκομείο.
Ακούμε ότι τάιζαν αποφάγια και ισχυρά κατασταλτικά τους φιλοξενούμενους ηλικιωμένους, η ποσότητα καθημερινής τροφής ήταν ελάχιστη και οι συνθήκες υγιεινής επιεικώς απαράδεκτες.
Ζούμε στη χώρα που καυχιέται για τους στενούς οικογενειακούς δεσμούς. Δεν χρειάζεται, όμως, να στρουθοκαμηλίζουμε. Οι συνθήκες ζωής έχουν αλλάξει, και η φροντίδα των ηλικιωμένων δεν είναι εύκολη για τους νεότερους. Ούτε μπορεί το πρόβλημα να αντιμετωπιστεί με ηθικοπλαστικές ρητορείες.
Ωστόσο, υπάρχει απόσταση ανάμεσα στο «δεν μπορούμε να τα βγάλουμε πέρα» με τους γερόντους στο σπίτι, και στο «θέλουμε να ζήσουμε τη ζωή μας» που, όχι σπάνια, βαθμηδόν οδηγεί σε πλήρη αποξένωση.
Αν αποδειχτούν αληθινά όσα καταγγέλλονται, πρέπει να ταρακουνηθούμε και η πολιτεία να αναλάβει τις ευθύνες της. Τι σόι άνθρωποι μπορούν να εκμεταλλεύονται με τέτοια ωμότητα ανήμπορους ανθρώπους; Όσο για τους νεότερους, με κάποιο τρόπο πρέπει να τους θυμίσουμε ότι η φροντίδα των ηλικιωμένων είναι απόδειξη πολιτισμού και ανθρωπιάς. Δεν ξέρω πώς, αλλά ξέρω πως καθίσταται ολοένα πιο αναγκαίο στη χώρα με τους «στενούς οικογενειακούς δεσμούς».
• • •
Ο ΜΟΝΤΑΝΙΕ ΕΠΑΣΧΕ ΑΠΟ ΝΟΜΠΕΛΙΤΙΔΑ
Πέθανε ο Γάλλος ιολόγος, Λικ Μοντανιέ (1932 – 2022), ο οποίος βραβεύτηκε με το Νόμπελ Ιατρικής (2008) για τη συνεισφορά του στην ανακάλυψη, το 1983, του ιού της ανθρώπινης ανοσοανεπάρκειας (HIV) που προκαλεί το AIDS.
Δεν υπάρχει η παραμικρή αμφιβολία ότι πρόκειται για κορυφαίο επιστήμονα. Το αποδεικνύουν το επιστημονικό του έργο, οι ευρεσιτεχνίες του, η επιστημονική του διαδρομή, και τα πολλά βραβεία και τιμητικές διακρίσεις.
Ωστόσο, υπάρχει και ένας δεύτερος Μοντανιέ. Μετά το 2000, ο Γάλλος ερευνητής άρχισε να διατυπώνει απόψεις τουλάχιστον «περίεργες». Υποστήριξε τη θεωρία της «μνήμης του νερού», η οποία δήθεν εξηγούσε της αποτελεσματικότητα της ομοιοπαθητικής, την τηλεμεταφορά του DNA δίχως την παραμικρή απόδειξη, και διαβεβαίωνε ότι ο αυτισμός θεραπεύεται με αντιβιοτικά και το AIDS με ορισμένο διαιτολόγιο.
Οι θέσεις του αυτές άρχισαν να τον περιθωροποιούν στην επιστημονική κοινότητα. Αλλά ο επιστημονικός του θάνατος επήλθε το 2017 όταν τοποθετήθηκε εναντίον των εμβολίων — «Τα παιδιατρικά εμβόλια ευθύνονται για τον ξαφνικό θάνατο των βρεφών»· ή ότι το εμβόλιο κατά της ηπατίτιδας Β συνδέεται με τη σκλήρυνση κατά πλάκας. Δεκάδες πανεπιστημιακοί θα καταγγείλλουν την «αξιολύπητη εκτροπή» του και θα ζητήσουν να του επιβληθούν ποινές.
Στην πανδημία του κορωνοϊού θα αναδειχτεί σε ήρωα των αντιεμβολιαστών. Την Άνοιξη του 2020 θα πει ότι ο κορωνοϊός «βγήκε από κινεζικό εργαστήριο με το DNA του HIV», δηλαδή με σχεδιασμένη εργαστηριακή επεξεργασία του ιού τού AIDS, και μόλις πριν έναν μήνα ότι «οι ανεμβολίαστοι είναι οι φύλακες της ανθρωπότητας».
Δεν είναι πρωτοφανής περίπτωση. Το φαινόμενο νομπελίστες να υποστηρίζουν εξωφρενικές ιδέες έχει ονομαστεί «νομπελίτιδα» (nobelitis) ή «η ασθένεια του Νόμπελ». Αρκετοί νομπελίστες έχουν διατυπώσει μετά τη βράβευσή τους αντιεπιστημονικές, αποκρυφιστικές και παραφυσικές απόψεις. Επί παραδείγματι, ο Λάινους Πόλινγκ (Νόμπελ Χημείας, 1954) έλεγε ότι κάποιοι καρκίνοι θεραπεύονται με τη βιταμίνη C· και ο Τζέιμς Γουάτσον (Νόμπελ Ιατρικής, 1962) ότι υπάρχει σχέση ανάμεσα στην έκθεση στον ήλιο και τη λίμπιντο, η οποία εξηγεί και την εικόνα του «λατίνου εραστή».
• • •
ΔΙΠΛΩΜΑΤΗΣ ΑΝΑΚΑΛΥΨΕ ΑΡΧΑΙΑ ΠΟΛΗ
Επί δύο αιώνες, αρχαιολόγοι και περιηγητές έψαχναν μάταια την πόλη Θήβασα, ανάμεσά τους και η μυθική ταξιδιώτισσα Γερτρούδη Μπελ.
Ό,τι δεν κατάφεραν αυτοί, το πέτυχε ο Πολωνός, Ρόμπερτ Ροκίκι, το 2021. Ο Ροκίκι εργάζεται στην πρεσβεία της Πολωνίας στην Άγκυρα και είναι ερασιτέχνης αρχαιολόγος. Ο ίδιος εξομολογήθηκε ότι βρήκε την πόλη τυχαία στο πλαίσιο του αγαπημένου του τουρισμού, στον οποίο «ακολουθεί την ιστορία» ψάχνοντας ιστορικές τοποθεσίες.
Κατά τον Ρωμαίο συγγραφέα και γεωγράφο Πλίνιο, η Θήβασα βρισκόταν στην οροσειρά του Ταύρου και ήταν μια από τις σημαντικότερες πόλεις της Λυκαονίας. Η πόλη και το φρούριό της απέκτησε στρατηγική σημασία στις αραβο-βυζαντινές συγκρούσεις. Το 793 είχε ερειπωθεί μετά την κατάληψή της από τους Άραβες, το 805 ο Νικηφόρος Α΄ κατασκεύασε ή επισκεύασε οχυρωματικά έργα, και το 806 την κατέλαβε και την κατέστρεψε ο Άραβας χαλίφης Χαρούν αλ Ρασίντ.
• • •
ΚΑΛΕΣ ΘΕΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ
Έχουμε κατακλυστεί από απόψεις για τη φοβερή πρόοδο της τεχνητής νοημοσύνης και των ρομπότ, που θα οδηγήσει στην εξαφάνιση αμέτρητων θέσεων εργασίας.
Το νέο βιβλίο των καθηγητών του ΜΙΤ, David Autor, David Mindell και Elisabeth Reynolds, «The Work of the Future: Building Better Jobs in an Age of Intelligent Machines», που κυκλοφόρησε πριν από δύο βδομάδες, μας καλεί να δούμε από διαφορετική σκοπιά την τεχνολογική εξέλιξη και τις επιπτώσεις της στην εργασία. Απόρροια ενός ομώνυμου, πολυετούς ερευνητικού προγράμματος του ΜΙΤ με επικεφαλής τους τρεις καθηγητές, το βιβλίο υποστηρίζει ότι οι δημόσιες πολιτικές είναι πολύ σημαντικότερες από την τεχνολογία όσον αφορά τη διαμόρφωση της αγοράς εργασίας, ιδίως των εργαζομένων με λίγες δεξιότητες.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι γιατί τόσοι πολλοί εργαζόμενοι ωφελήθηκαν τόσο λίγο στις πολλές δεκαετίες οικονομικής ανάπτυξης. Το βιβλίο δείχνει ότι η τεχνολογία δεν είναι ούτε το πρόβλημα ούτε η λύση του, επισημαίνει ο David Mindell: «Μπορούμε να έχουμε καλύτερες δουλειές, αν δημιουργήσουμε θεσμούς που αξιοποιούν την τεχνολογική καινοτομία και υποστηρίζουν επίσης τους εργαζόμενους διαμέσου των μεγάλων κύκλων του τεχνολογικού μετασχηματισμού».
«Η αυξανόμενη παραγωγικότητα της εργασίας δεν μεταφράστηκε σε ευρεία αύξηση των εισοδημάτων, επειδή οι θεσμοί και πολιτικές της αγοράς παραμελήθηκαν», συμπεραίνουν, και συνεπώς η «βελτίωση της ποιότητας των θέσεων εργασίας απαιτεί καινοτομίες στους θεσμούς της αγοράς εργασίας».
Αυτή η τάση μπορεί να αναστραφεί αν, για παράδειγμα, αυξηθεί ο ομοσπονδιακός κατώτερος μισθός και υπάρξουν νομοθετικές πρωτοβουλίες που θα ενισχύσουν την ικανότητα των εργαζομένων να οργανώνονται και να αντιπροσωπεύονται συλλογικά.
Καλό το σπεκουλάρισμα με τις νέες τεχνολογίες, αλλά δέκα φορές καλύτερη η προσγειωμένη προοπτική που ανοίγει το «The Work of the Future».
Πηγή: Forbes, Foreign Affairs, MIT Task Force on the Work of the Future
• • •
Η ΕΙΚΟΝΑ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ
