— Γιατί έχασε ο ΣΥΡΙΖΑ;
Στην πραγματικότητα, η κατάρρευση του ΣΥΡΙΖΑ είχε ξεκινήσει πριν από το 2019. Η κοινωνική συμμαχία σε εκλογικό επίπεδο που είχε συγκροτηθεί κυρίως γύρω από τον Τσίπρα εμφάνιζε ήδη από τότε σημάδια εκλογικής κόπωσης. Απετράπη, ωστόσο, τότε η κατάρρευση, διότι, παρά το ότι κυριάρχησε η ΝΔ μετά τις ευρωεκλογές εκείνης της χρονιάς, αρκετοί θεώρησαν ότι έπρεπε να ενισχυθεί ο ΣΥΡΙΖΑ ως αξιωματική αντιπολίτευση προκειμένου να υπάρξει ένα θεσμικό αντίβαρο. Πράγματι, αντί να γράψει το κοντέρ ένα ποσοστό περίπου 23-24%, όπως ήταν η εκλογική του επιρροή, άγγιξε το 32%. Αυτή ήταν όμως μια πλασματική συνθήκη και μια ψευδεπίγραφη εικόνα.
Η αντισυσπείρωση στον αντιδεξιό χώρο είχε γίνει, όπως είπαμε, με σκοπό να περιοριστεί η πολιτική κυριαρχία των «γαλάζιων» και να μη δοθεί λευκή επιταγή στον Μητσοτάκη. Ο ΣΥΡΙΖΑ αύξησε το ποσοστό του σχεδόν οκτώ μονάδες, από το 23,75% στο 31,53%. Η πραγματική εκλογική επιρροή του ΣΥΡΙΖΑ, λοιπόν, ήταν ένα ποσοστό 23-24% και αυτή θα έπρεπε να είναι η βάση εκκίνησης για τις τωρινές εκλογές. Τελικά, στις εκλογές της 21ης Μαΐου, αυτό που είδαμε ήταν ένα ικανό κομμάτι που έκανε τον ΣΥΡΙΖΑ μεγάλο κόμμα, κυρίως πρώην ψηφοφόροι του ΠΑΣΟΚ, να απογοητεύεται πολιτικά και να τον εγκαταλείπει. Κάπως έτσι ο Τσίπρας και ο ΣΥΡΙΖΑ ήταν οι ιδανικοί αντίπαλοι για τον Κυριάκο Μητσοτάκη.
Η φθορά του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης θα επιταχυνθεί. Ο ΣΥΡΙΖΑ θα χάσει κι άλλο, ενώ το ΠΑΣΟΚ θα ανεβάσει τα ποσοστά του. Η εκλογική πραγματικότητα δείχνει ότι οδεύουμε προς έναν παλαιού τύπου δικομματισμό ΝΔ - ΠΑΣΟΚ. Αυτό βέβαια θα εξαρτηθεί και από το ΠΑΣΟΚ, για την πολιτική ικανότητα του οποίου τρέφω κάποιες αμφιβολίες.
— Γιατί κέρδισε η ΝΔ με τόση μεγάλη διαφορά;
Επειδή έχει έναν αντίπαλο που σου εξασφαλίζει την εξ αντιδιαστολής ηγεμονία στο πολιτικό σκηνικό. Η πολιτική αδυναμία του ΣΥΡΙΖΑ τον καθήλωσε εκλογικά, με αποτέλεσμα να ευνοείται η ΝΔ και κατ’ επέκταση να σταθεροποιείται πολιτικά η κυβέρνηση. Όπως είχαμε πει και σε προηγούμενη συζήτησή μας, μιλάμε για ένα μικρό κόμμα διαμαρτυρίας, γεμάτο ιδεοληψίες, που η κρίση και τα μνημόνια το εκτόξευσαν πολιτικά και εκλογικά στην κορυφή. Και παρέμεινε ένα κόμμα το οποίο δεν κατάφερε να πείσει την πλειονότητα ότι αποτελούσε μια αξιόπιστη εναλλακτική λύση στο πρόβλημα της διακυβέρνησης.
— Κατά τη γνώμη σας, ποιος ήταν ο σημαντικότερος παράγοντας που συντέλεσε στην κατάρρευση της αξιωματικής αντιπολίτευσης;
Καταρχάς, υπήρχαν πολλοί αριστερόστροφοι ψηφοφόροι, κυρίως του ΠΑΣΟΚ, οι οποίοι επέστρεψαν στο Πανελλήνιο Σοσιαλιστικό Κίνημα, και αρκετοί δεξιόστροφοι ψηφοφόροι του ΠΑΣΟΚ, οι οποίοι ψήφισαν τη ΝΔ. Τα παραδείγματα αποτυχίας εκλογής του Ανδρέα Λοβέρδου και του Γιάννη Μαντζουράνη είναι ενδεικτικά αυτής της τάσης.
Τώρα, για να είμαστε ξεκάθαροι, τα σημάδια της κατάρρευσης του ΣΥΡΙΖΑ ήταν εμφανή εδώ και πολύ καιρό. Κατά τη διάρκεια της κυβερνητικής του θητείας προκλήθηκαν σοβαρά ρήγματα στον «μεγάλο ΣΥΡΙΖΑ», κυρίως λόγω της υπερφορολόγησης της μεσαίας τάξης και της Συμφωνίας των Πρεσπών. Ωστόσο, η Κουμουνδούρου, έχοντας μια σταλινική νοοτροπία, θεωρούσε ότι μπορούσε να επιβάλει τα δικά της «θέλω». Επιδίωκε τις ψήφους των κεντροαριστερών πολιτών αλλά δεν συμμεριζόταν τις αντιλήψεις τους
. Ο «μικρός ΣΥΡΙΖΑ» ήρθε σε πλήρη σύγκρουση με τον «μεγάλο». Και ανάμεσα στους δύο αυτούς ΣΥΡΙΖΑ υπήρχαν εξαρχής βασικές διαφορές, και ιδεολογικά και πολιτικά. Ο ΣΥΡΙΖΑ τελικά δεν ρίζωσε στην κοινωνία. Αυτό φαινόταν ξεκάθαρα από το γεγονός ότι τα ερείσματά του σε τοπική αυτοδιοίκηση και συνδικαλισμό παρέμειναν δυσανάλογα μικρά, σε σύγκριση με το ποσοστό του στις βουλευτικές εκλογές, κι αυτό του στοίχισε.
— Ποιο πιστεύετε ότι θα είναι το πολιτικό μέλλον του ΣΥΡΙΖΑ και του Αλέξη Τσίπρα;
Η φθορά του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης θα επιταχυνθεί. Ο ΣΥΡΙΖΑ θα χάσει κι άλλο, ενώ το ΠΑΣΟΚ θα ανεβάσει τα ποσοστά του. Η εκλογική πραγματικότητα δείχνει ότι οδεύουμε προς έναν παλαιού τύπου δικομματισμό ΝΔ - ΠΑΣΟΚ. Αυτό βέβαια θα εξαρτηθεί και από το ΠΑΣΟΚ, για την πολιτική ικανότητα του οποίου τρέφω κάποιες αμφιβολίες. Αλλά η εικόνα που έχουμε σήμερα είναι αλήθεια ότι το ευνοεί. Κατά την εκτίμησή μου, η μαζική διαρροή του ΣΥΡΙΖΑ στις εκλογές της 25ης Ιουνίου θα προσλάβει μεγαλύτερες διαστάσεις και θα είναι προς όφελος κυρίως του ΠΑΣΟΚ.
— Θα υπάρξουν διαδικασίες για αλλαγή ηγεσίας στον ΣΥΡΙΖΑ;
Προφανώς. Η μεγάλη διαφορά όμως είναι ότι τότε θα μιλάμε για ένα μικρομεσαίο κόμμα το οποίο δεν θα μας απασχολεί, όπως συμβαίνει σήμερα. Ο κ. Τσίπρας πλέον έχει καεί πολιτικά. Δεν αποκλείω βέβαια να τον κρατήσουν στο τιμόνι του κόμματος ‒ άλλωστε τα ζόμπι στην πολιτική πάντα υπάρχουν. Όμως, από δω και πέρα τον ΣΥΡΙΖΑ δεν θα τον αντιμετωπίζουμε ως ένα κόμμα εξουσίας αλλά όπως ήταν το ΠΑΣΟΚ την περίοδο της Φώφης Γεννηματά. Αυτό είναι εμφανές επειδή δεν μπόρεσε να μεταλλαχθεί και να ευθυγραμμιστεί με τις επιθυμίες του μεγάλου ΣΥΡΙΖΑ και των κεντροαριστερών ψηφοφόρων, να ανταποκριθεί, να ακούσει και να εκφράσει. Όλα αυτά είναι δεδομένα ότι θα προκαλούσαν αυτό το ρήγμα. Άλλωστε, οι συνθήκες και το ρεύμα που είχε εκτοξεύσει το 2015 τον ΣΥΡΙΖΑ στην εξουσία πλέον δεν υφίστανται.
— Για τις επερχόμενες εκλογές ποια είναι η πρόβλεψή σας;
Πιστεύω ότι η ΝΔ δεν θα αγγίξει το υψηλό ποσοστό που έλαβε στις εκλογές της 21ης Μαΐου. Όταν δεν έχεις έναν εχθρό απέναντί σου, δεν επιτυγχάνεται υψηλή συσπείρωση του εκλογικού σου ακροατηρίου. Επίσης, δεν υπάρχει πλέον ο φόβος των κυβερνήσεων συνεργασίας ή ειδικού σκοπού, ενδεχόμενο που απομάκρυνε πολλούς ψηφοφόρους του ΠΑΣΟΚ.
Η γνώμη μου είναι ότι θα δούμε μια χαλαρή ψήφο και ποντάρω ότι στη Βουλή θα μπουν πιθανότητα και το ΜεΡΑ25, η Νίκη και η Πλεύση Ελευθερίας. Συγχρόνως, από τον ΣΥΡΙΖΑ οι διαρροές θα είναι προς όλες τις κατευθύνσεις, ενώ από τη ΝΔ σίγουρα κάποιοι ψηφοφόροι της δεξιάς πτέρυγας (καραμανλικοί, σαμαρικοί) θα φυλλορροήσουν προς άλλες επιλογές, από τη στιγμή που δεν θεωρούν ότι διακυβεύεται η εξουσία. Η επόμενη τετραετία θα χαρακτηριστεί από τον πόλεμο μεταξύ ΣΥΡΙΖΑ και το ΠΑΣΟΚ για το ποιο από τα δύο κόμματα θα ηγεμονεύσει στον χώρο της κεντροαριστεράς.
— Κατάλαβε ο ΣΥΡΙΖΑ τα αίτια της ήττας του;
Όχι, γιατί πολύ απλά δεν μπορεί να τα κατανοήσει ούτε να τα ερμηνεύσει. Αν μπορούσε, δεν θα είχε καθηλωθεί σε αυτό το ποσοστό και δεν θα είχε εισπράξει αυτή την τεράστια ήττα. Η «βουβαμάρα» που επικρατούσε όλο το προηγούμενο διάστημα στην κοινωνία έκρυβε ένα ισχυρό ρεύμα πολιτικής-εκλογικής εγκατάλειψης του ΣΥΡΙΖΑ από τμήματα της κοινωνίας που τα χρόνια των μνημονίων είχαν στραφεί με ελπίδα προς αυτόν. Η 21η Μαΐου θα μείνει στην πολιτική ιστορία όχι μόνο για τον θρίαμβο της ΝΔ του Μητσοτάκη αλλά κυρίως για τη διαφαινόμενη ανατροπή στον κεντροαριστερό χώρο.
O Σταύρος Λυγερός είναι διευθυντής του ιστότοπου SLpress.gr
Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LiFO.
