ΤΟΝ ΙΟΥΝΙΟ ΤΟΥ 2021 η τότε αρμόδια πολιτική ηγεσία για την Πυροσβεστική είχε δώσει μία συνέντευξη τύπου για να παρουσιάσει την πολιτική αντιπυρικής προστασίας εκείνης της περιόδου. Ο υπουργός Προστασίας του Πολίτη (δεν είχε δημιουργηθεί ακόμα το υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας) είχε διαβεβαιώσει ότι είχε γίνει μια «εξαιρετικά πρότυπη δουλειά» για την αντιπυρική προστασία της χώρας μας και ότι πλέον υπήρχε μία νέα προσέγγιση «με επίκεντρο την πρόληψη, την ετοιμότητα και την προσπάθεια παρέμβασης πριν εκδηλωθεί το κακό».
Δύο μήνες μετά, στην Εύβοια αποδείχθηκε ότι όλα εκείνα για τα οποία ο υπουργός διαβεβαίωνε δεν λειτούργησαν στην πράξη. Ο πρωθυπουργός ζήτησε συγγνώμη και δήλωσε ότι θα μελετούσε τι πήγε λάθος.
Τον Σεπτέμβριο του 2021 ο πρωθυπουργός ανακοίνωσε τη δημιουργία του υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας για την αντιμετώπιση και τη διαχείριση κρίσεων και φυσικών καταστροφών, στο οποίο τοποθέτησε, ως τον πλέον κατάλληλο, τον πρώην επίτροπο της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση, Χρήστο Στυλιανίδη. Πολλά φιλόδοξα σχέδια αναφέρθηκαν τότε. Τα κατάφερε ο κ. Στυλιανίδης; Έκανε τη διαφορά;
Η κυβέρνηση από την προηγούμενη θητεία της έχει θέσει ως προτεραιότητα την προστασία της ανθρώπινης ζωής και σε αυτό δεν μπορεί κανείς να διαφωνήσει, αλλά η επίτευξη αυτού του σκοπού δεν μπορεί να αποτελεί άλλοθι για να μην προστατεύονται αποτελεσματικότερα δασικές εκτάσεις και οι περιουσίες των ανθρώπων. Τα ακραία σενάρια με τα πολλαπλά μέτωπα, τα πολλά μποφόρ και τις κλιματικές συνθήκες δεν μπορούν επίσης να αποτελούν άλλοθι, καθώς είναι δεδομένα πλέον και με βάση αυτά γίνεται ο σχεδιασμός της αντιπυρικής προστασίας.
Το αποτέλεσμα, όπως το βλέπουμε από την έκταση που λαμβάνουν οι φετινές πυρκαγιές μέχρι τώρα δεν μαρτυρά κάποια θεαματική βελτίωση και το πιθανότερο είναι πως αν ο κ. Στυλιανίδης τα είχε πάει τόσο καλά όσο είχε προεξοφληθεί, ο πρωθυπουργός μάλλον θα τον άφηνε στη θέση του. Γιατί να αλλάξεις κάποιον που τα πήγε καλά σε ένα τόσο απαιτητικό πόστο;
Ωστόσο, καμία εξήγηση δεν δόθηκε και κανένας ουσιαστικός απολογισμός δεν έγινε, πέρα από αυτά που παραθέτουν πάντα ως έργο όλοι οι υπουργοί όταν απέρχονται, στα οποία σχεδόν ποτέ δεν συμπεριλαμβάνουν λάθη και παραλείψεις τους.
Ο ίδιος ο Χρήστος Στυλιανίδης όταν παρέδωσε στον υπηρεσιακό υπουργό, Ευάγγελο Τουρνά, είπε πως δεν θα πει «αντίο», αλλά απλώς ότι τους χαιρετά, αναφέροντας πως «θα γίνει ένα rotation», γεγονός που μαρτυρά ότι γνώριζε από πριν την απόφαση του πρωθυπουργού. Βέβαια ο ίδιος έσπευσε να προσθέσει ότι δεν προεξοφλεί το αποτέλεσμα των εκλογών, αλλά έστω κι έτσι κατέστη προφανές πως ο πρωθυπουργός είχε λάβει πριν από τις εκλογές τις αποφάσεις του και τον είχε ενημερώσει.
Ο υπηρεσιακός υπουργός, κ. Τουρνάς, που ήταν στο ίδιο υπουργείο και πριν ως υφυπουργός του κ. Στυλιανίδη, του έπλεξε το εγκώμιο λέγοντας ότι πέτυχε πολλά, μεταξύ των οποίων ότι ξεκλείδωσε το μείζον πρόβλημα για τις απρόσκοπτες μισθώσεις των εναερίων μέσων δασοπυρόσβεσης και ότι άκουσε τους επιστήμονες για τη δημιουργία της Εθνικής Βάσης Δεδομένων, που θα αποτελέσει το εργαλείο για τη λήψη απόφασης και την αντιμετώπιση των κινδύνων των φυσικών καταστροφών.
Ο κ, Στυλιανίδης πάντως, όταν παρέδιδε το υπουργείο στον υπηρεσιακό υπουργό, έκανε μερικές αξιοσημείωτες διαπιστώσεις οι οποίες συγκλίνουν με αυτές έμπειρων στελεχών της Πυροσβεστικής που γνωρίζουν καλά και το σώμα και την υπηρεσία με τα προβλήματά της.
Ο πρώην υπουργός υποστήριξε ότι «ο Έλληνας πυροσβέστης είναι από τους καλύτερους στην Ευρώπη. Και όσοι είχαν την ευκαιρία να ταξιδέψουν στο εξωτερικό στο πλαίσιο συγκεκριμένων αποστολών το διαπίστωσαν».
Ανέφερε ότι το συγκεκριμένο υπουργείο έχει να αντιμετωπίσει μεγάλες δυσκολίες νομικού χαρακτήρα και ότι στην Ελλάδα οι γραφειοκρατικές δυσκολίες είναι πιο πολλές απ’ ό,τι σε άλλες χώρες, γι αυτό πρέπει να «σπάσει» αυτό το γραφειοκρατικό σύστημα, για να απελευθερωθούν τα υπουργεία, οι υπηρεσίες και να μπορούν να ανταποκρίνονται στις δύσκολες απαιτήσεις, μέσα στα όρια αυτού που λέμε timing». Ζήτησε επίσης να σταματήσουν να ποινικοποιούνται οι επιχειρησιακές αποφάσεις.
Με τις παραπάνω διαπιστώσεις συμφωνούν πολλά έμπειρα επιχειρησιακά στελέχη της Πυροσβεστικής, που υποστηρίζουν ότι υπάρχουν πολλές παθογένειες στη συγκεκριμένη υπηρεσία και η κυβέρνηση πρέπει να έχει την πολιτική βούληση για να τις αντιμετωπίσει, εάν θέλει αποτελεσματική πολιτική αντιπυρικής προστασίας.
Στην ερώτηση αν άλλαξε η Πυροσβεστική μετά το Μάτι, οι περισσότεροι απαντούν αρνητικά και αναφέρονται κυρίως στη νοοτροπία που επικρατεί. Δεν θεωρούν ότι είναι ούτε τα μέσα ούτε η έλλειψη ανθρώπινου δυναμικού το μεγαλύτερο πρόβλημα, αλλά η έλλειψη διαδικασιών και αποτελεσματικής οργάνωσης. Η νοοτροπία πρέπει να αλλάξει, απαντάνε. Ειδικά στην κορυφή και στην επιλογή της ιεραρχίας. Υποστηρίζουν ότι σπάνια επιλέγονται μάχιμοι αξιωματικοί με επιχειρησιακή εμπειρία για τις θέσεις αυτές και ότι συνήθως επιλέγονται «άνθρωποι που ήταν μια ζωή σε ένα αρχηγείο, σε γραφεία» με βασικό κριτήριο αν είναι «δικοί μας».
Θέλουν ανθρώπους που σκέφτονται «να προστατεύσω τον αρχηγό μου, να προστατεύσω τον υπουργό μου. Δεν θέλουν τους δραστήριους, θέλουν τους άβουλους» αναφέρει έμπειρο στέλεχος της Πυροσβεστικής, που υποστηρίζει ότι υπηρεσία εξελίσσονται όσοι ανήκουν σε συγκεκριμένες παρέες και οι υπόλοιποι παρακαλάνε ακόμα και για να πάνε σε μια σχολή για μετεκπαίδευση. «Αν δεν πάρει ο υπουργός τηλέφωνο, ούτε αυτό δεν γίνεται» λέει χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ότι ευσυνειδησία γενικά υπάρχει και οι περισσότεροι κάνουν το καλύτερο που μπορούν. «Λίγοι όμως θα κάνουν κάτι παραπάνω» καθώς η έλλειψη διαδικασιών, καταμερισμού και αξιοκρατίας είναι ανασταλτικός παράγοντας. Η κυβέρνηση, ωστόσο, δεν έχει δείξει διάθεση για να αλλάξει κάτι από τα παραπάνω και εστιάζει κυρίως στην απόκτηση περισσότερων μέσων.
Στην πρόσφατη επίσκεψή του πριν από μερικές μέρες στο υπουργείο Κλιματικής Αλλαγής και Πολιτικής Προστασίας, ο πρωθυπουργός μίλησε για «κοσμογονία» ως προς τα μέσα που θα αποκτήσει η χώρα για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και των δασικών πυρκαγιών. Μέσα στα επόμενα χρόνια είπε ότι θα προμηθευτούμε καινούργια αεροσκάφη, ελικόπτερα και πολλά καινούργια μέσα για το Πυροσβεστικό Σώμα.
Ανέφερε βέβαια ότι το κλειδί για τις πυρκαγιές είναι «πάντα είναι η έγκαιρη και γρήγορη παρέμβαση» και έδωσε την πληροφορία ότι οι εθελοντές έχουν διπλασιαστεί σε σχέση με το πόσοι ήταν πριν από τρία χρόνια.
Η κυβέρνηση από την προηγούμενη θητεία της έχει θέσει ως προτεραιότητα την προστασία της ανθρώπινης ζωής και σε αυτό δεν μπορεί κανείς να διαφωνήσει, αλλά η επίτευξη αυτού του σκοπού δεν μπορεί να αποτελεί άλλοθι για να μην προστατεύονται αποτελεσματικότερα δασικές εκτάσεις και οι περιουσίες των ανθρώπων. Τα ακραία σενάρια με τα πολλαπλά μέτωπα, τα πολλά μποφόρ και τις κλιματικές συνθήκες δεν μπορούν επίσης να αποτελούν άλλοθι, καθώς είναι δεδομένα πλέον και με βάση αυτά γίνεται ο σχεδιασμός της αντιπυρικής προστασίας.
Τα περισσότερα προβλήματα δεν φαίνεται να εντοπίζονται στα μέσα, που έχουν αυξηθεί και θα αυξηθούν κι άλλο, αλλά στη διαχείριση και στον συντονισμό. Το πρόβλημα που καθιστά λιγότερο αποτελεσματική την πυροσβεστική φαίνεται πως σχετίζεται με τον τρόπο λειτουργίας και διοίκησης της και αυτό είχε αναδειχθεί και στο Μάτι.
Ουσιαστική αλλαγή στον τρόπο που διοικείται η Πυροσβεστική αυτά τα χρόνια δεν υπήρξε. Η αξιωματική αντιπολίτευση ειρωνεύεται τις εκκενώσεις των περιοχών που καίγονται και περιορίζεται στον καταγγελτικό λόγο, χωρίς να εστιάζει στο πρόβλημα και να προτείνει λύσεις.
Η κυβέρνηση Μητσοτάκη εξακολουθεί να συγκρίνεται με την κυβέρνηση Τσίπρα στο Μάτι και μένει ικανοποιημένη όσο δεν υπάρχουν απώλειες ανθρώπινων ζωών, υποτιμώντας την καταστροφή των δασών και των περιουσιών, ενώ δεν θέτει ως προτεραιότητα τη μεταρρύθμιση της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας. Κι αναρωτιέται κανείς γιατί ούτε στην πολιτική αντιπυρικής προστασίας να μην υπάρχει εθνική πολιτική, η οποία να συμφωνείται και να υποστηρίζεται από κοινού από όλα τα κόμματα.
