ΤΕΛΕΙΩΝΕΙ Ο ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ και οι περισσότεροι φοιτητές των ελληνικών ΑΕΙ ακόμα δεν ξέρουν αν και πώς θα κάνουν τα μαθήματά τους. Τα περισσότερα πανεπιστήμια της Ελλάδας δεν έχουν αποφασίσει σχετικά. Εφιαλτικό. Θα τα κάνουν διά ζώσης, με τηλεδιάσκεψη –ποια διά ζώσης και ποια με τηλεδιάσκεψη– ή υβριδικά;
Το γεγονός αυτό, από μόνο του, είναι απαράδεκτο. Είναι αδιανόητο το ότι μετά από δεκαοκτώ ολόκληρους μήνες κοινωνικής αποστασιοποίησης και απομόνωσης έφτασε η αρχή του χειμερινού εξαμήνου και οι περισσότεροι φοιτητές ακόμα δεν γνωρίζουν τι θα γίνει.
Κακά τα ψέματα, η ευθύνη ανήκει πρωτίστως στην κυβέρνηση. Για ενάμιση χρόνο, δηλαδή τρία ολόκληρα πανεπιστημιακά εξάμηνα που το πανεπιστήμιο ήταν κλειστό, δεν έγινε τίποτε –μα τίποτε– προκειμένου να διασφαλιστεί η ομαλή διαδικασία ανοίγματός του.
Πραγματικά πιστεύω ότι το αναγκαίο είναι το ελληνικό πανεπιστήμιο πραγματικά να ανοίξει, χωρίς υπεκφυγές που θα το οδηγήσουν στον μαρασμό. Και μάλιστα όταν αυτός ο μαρασμός είναι πολύ βολικός για κάποιους (δυστυχώς, μεταξύ αυτών που μας κυβερνάνε) που αποστρέφονται το ελληνικό δημόσιο πανεπιστήμιο, θεωρώντας το άντρο τεμπελιάς, μετριότητας και ακολασίας.
Ή μάλλον έγινε... Το μόνο το οποίο απασχόλησε την κυβέρνηση το διάστημα κατά το οποίο τα ελληνικά ΑΕΙ ήταν κλειστά λόγω της πανδημίας ήταν να νομοθετήσει την πανεπιστημιακή αστυνομία. Τα αποτελέσματα, γνωστά: μετά το εφιαλτικό καλοκαίρι του 2021 (είτε λόγω των υγειονομικών αδιεξόδων είτε λόγω των φοβερών καταστροφών που άφησαν οι φωτιές) το κλίμα είχε βαρύνει τόσο, ώστε φωνές λογικής να πρυτανεύσουν εντός της και το σχέδιο ίδρυσης της πανεπιστημιακής αστυνομίας να παραπεμφθεί στις καλένδες, που λένε. Τυχόν παρουσία αστυνομίας σήμερα στα ΑΕΙ θα ήταν φουρνέλο για την ακαδημαϊκή ειρήνη και δημόσια τάξη.
Ως προς την πραγματική λειτουργική δυνατότητα των ιδρυμάτων να μπορέσουν στοιχειωδώς να αντεπεξέλθουν στις ανάγκες τήρησης ενός στοιχειώδους υγειονομικού πρωτοκόλλου σαν θα έφτανε η έναρξη του χειμερινού εξαμήνου του 2021, δεν έγινε τίποτα. Το αποτέλεσμα είναι ότι τελείωσε το καλοκαίρι και εκεί που όλοι περιμέναμε ότι επιτέλους θα ανοίξουν τα πανεπιστήμια, τα φθινοπωρινά σύννεφα άρχισαν να πυκνώνουν.
Οι περιορισμένες υλικοτεχνικές δυνατότητες των περισσοτέρων ιδρυμάτων να εγγυηθούν ένα στοιχειώδες υγειονομικό πρωτόκολλο ήταν γνωστές. Πάρα ταύτα, η ευθύνη μετακυλίσθηκε εξ ολοκλήρου στην πανεπιστημιακή κοινότητα. Η κυβέρνηση δεν έκανε τη δουλειά της. Η Κοινή Υπουργική Απόφαση που διέπει την δια ζώσης εκπαιδευτική λειτουργία εκδόθηκε μόλις προχθές στις 25 Σεπτέμβρη… Αδιανόητο.
Ωστόσο, το γεγονός ότι η κυβέρνηση δεν έκανε τη δουλειά της μήπως σημαίνει ότι η δουλειά δεν θα γίνει; Μήπως από τη στιγμή που η κυβέρνηση αποποιείται των ευθυνών της θα πρέπει και εμείς, οι δάσκαλοι των ελληνικών ΑΕΙ, να κάνουμε το ίδιο; Δεν έχουμε εμείς ευθύνη να κάνουμε ό,τι περνάει από το χέρι μας να ανοίξει επιτέλους το ελληνικό πανεπιστήμιο με διά ζώσης μαθήματα; Δεν πρέπει εμείς να αναλάβουμε το χρέος μας ώστε να βρούμε τον καλύτερο δυνατό συνδυασμό λειτουργίας των ΑΕΙ με την ανάγκη τήρησης των υγειονομικών κανόνων;
Δεν υπάρχει –είμαι σίγουρος– πανεπιστημιακός που να απαντήσει αρνητικά. Το κρίσιμο ερώτημα, λοιπόν, είναι αν υπάρχει αναγκαίο όριο κάτω από το οποίο το πανεπιστήμιο δεν μπορεί να λειτουργήσει και ποιο είναι αυτό.
Δεν βρισκόμαστε στην αρχή της πανδημίας, ούτε καλούμαστε να ανακαλύψουμε την πυρίτιδα. Ζούμε εδώ και μήνες πλέον σε μια κοινότητα που εξ αντικειμένου, αν δεν έχει αναλάβει, έχει χρεωθεί το ρίσκο του ανοίγματος. Τα πάντα δουλεύουν: οι μεταφορές, η εστίαση, τα σχολεία, τα δικαστήρια, το εμπόριο και πάει λέγοντας. Οι υγειονομικοί κανόνες κάπου τηρούνται, κάπου τηρούνται προσχηματικά, κάπου δεν τηρούνται καθόλου, όπως σε όλο τον κόσμο. Αλλά τα πάντα λειτουργούν και είναι προσβάσιμα για τον εμβολιασμένο πληθυσμό.
Όταν την άνοιξη 2021 όλα άνοιγαν και τα πανεπιστήμια ήταν κλειδαμπαρωμένα, ορθώς διαμαρτυρόμασταν ότι δεν μπορεί να ανοίγουν όλα και μόνο τα πανεπιστήμια να μένουν κλειστά. Αυτό δεν το λέγαμε διότι γνωρίζαμε ότι τα υγειονομικά πρωτόκολλα τηρούνταν μέχρι κεραίας. Το λέγαμε διότι βλέπαμε ότι δεν γίνεται μια κοινωνία να ανοίγει εμπορικά μαγαζιά, ταβέρνες, κουρεία, γυμναστήρια και πάει λέγοντας (οι βιομηχανίες ήταν ήδη ανοιχτές) και να βαστά κλειστά τα πανεπιστήμιά της. Και ορθά φωνάζαμε τότε ότι αυτό είναι αδιανόητο.
Τώρα, λοιπόν, που τα πανεπιστήμια ανοίγουν, δεν γίνεται να ζητάμε να τηρηθούν υγειονομικοί όροι τόσο αυστηροί και απαγορευτικοί που να αναιρούν το άνοιγμα και να οδηγούν στο να γίνουν τα μαθήματα πάλι στο διαδίκτυο. Και μάλιστα την ίδια στιγμή που είμαστε όλοι μας, διδάσκοντες και φοιτητές, χρήστες όλων των υπηρεσιών μιας κοινωνίας που εκθέτει τα μέλη της στον κίνδυνο, μπαίνοντας σε σούπερ-μάρκετ, σε αεροδρόμια, σε καράβια, σε μπαρ και πάει λέγοντας.
Υπάρχουν σχολές οι οποίες ήδη ανακοίνωσαν ότι τα μαθήματα θα γίνουν διά ζώσης και υπάρχουν, δυστυχώς, σχολές που ανακοίνωσαν ότι τα περισσότερα μαθήματα θα γίνουν διαδικτυακά. Υπάρχουν σχολές που ανακοίνωσαν ότι το πανεπιστήμιο θα ανοίξει, αλλά στην πράξη θα είναι τόσοι οι περιορισμοί, που το άνοιγμα θα είναι κενό γράμμα. Υπάρχουν, τέλος, σχολές που πραγματικά θα ανοίξουν.
Δεν είναι στη διακριτική μας ευχέρεια το να κάνουμε μάθημα διά ζώσης. Είναι η δουλειά μας. Μόνο εφόσον εξατομικευμένα υπάρχουν ειδικοί λόγοι που τεκμηριωμένα ανάγονται στην υγεία κάποιου δασκάλου μπορεί να γίνει μάθημα διαδικτυακά, στο όνομα της έκτακτης ανάγκης. Οι λόγοι αυτοί ας μην ανακοινωθούν δημόσια, αλλά δεν γίνεται κάποιος να επικαλείται υποκείμενα νοσήματα, γενικά και αφηρημένα, ώστε να μην πηγαίνει στη δουλειά του. Αντιληφθείτε τι σημαίνει αυτό για περιφερειακά ΑΕΙ… Κόλαφος.
Πραγματικά πιστεύω ότι το αναγκαίο είναι το ελληνικό πανεπιστήμιο πραγματικά να ανοίξει, χωρίς υπεκφυγές που θα το οδηγήσουν στον μαρασμό. Και μάλιστα όταν αυτός ο μαρασμός είναι πολύ βολικός για κάποιους (δυστυχώς, μεταξύ αυτών που μας κυβερνάνε) που αποστρέφονται το ελληνικό δημόσιο πανεπιστήμιο, θεωρώντας το άντρο τεμπελιάς, μετριότητας και ακολασίας.
Το να επιστρατεύουμε επιχειρήματα προκειμένου να πούμε πόσο ανεπαρκώς έκανε η κυβέρνηση τη δουλειά της δεν μπορεί να μας οδηγεί στην απόφαση τα πανεπιστήμια να μείνουν κλειστά ή πλασματικά ανοιχτά, γιατί τότε το δίκιο μας χάνεται. Γίνεται προσχηματικό, υπονομευτικό και εν τέλει ολέθριο για το δημόσιο πανεπιστήμιο. Το να στηλιτεύουμε μια κυβέρνηση που απλώς θέλει να απαξιώσει το ελληνικό πανεπιστήμιο, απαξιώνοντάς το περαιτέρω, μας καθιστά συνεργούς σε μια πρακτική που ισοδυναμεί με αυτοχειρία.
Ευελπιστώ να το καταλάβουμε και σε λίγες μέρες να βρεθούμε όλοι στον μόνο τόπο που αρμόζει να μας βλέπουν και να βλέπουμε κι εμείς τους φοιτητές και τις φοιτήτριές μας. Στις πανεπιστημιακές αίθουσες.
