Η ΑΙΦΝΙΔΙΑ ΠΑΡΑΙΤΗΣΗ του κεντροαριστερού πρωθυπουργού της Πορτογαλίας, Αντόνιο Κόστα, απασχόλησε και τα ελληνικά πολιτικά κόμματα, για πολλούς και διαφορετικούς λόγους.
Ο Κόστα, που ήταν από τους πιο επιτυχημένους ηγέτες του ευρωπαϊκού Nότου, και μάλλον και της Ε.Ε., παραιτήθηκε μετά την εμπλοκή συνεργατών του σε σκάνδαλο, καθώς η Δικαιοσύνη της χώρας του ερευνά και τον δικό του ρόλο στην υπόθεση αυτή.
Ο ίδιος δήλωσε ότι δεν διέπραξε καμία παράνομη πράξη και ότι έχει απόλυτη εμπιστοσύνη στη Δικαιοσύνη, αλλά από τη στιγμή που ερευνάται κι αυτός, δεν θα μπορούσε να παραμείνει στη θέση του πρωθυπουργού.
Σύμφωνα με πολλά ευρωπαϊκά ΜΜΕ, η εμπλοκή του Κόστα στο σκάνδαλο που ερευνά η πορτογαλική Δικαιοσύνη βάζει τέλος στις φιλοδοξίες που μπορεί να είχε και ανοίγει τον δρόμο στους «ανταγωνιστές». Είναι ο Κυριάκος Μητσοτάκης ένας από αυτούς;
Επηρεάζει η παραίτηση Κόστα το πολιτικό μέλλον του Μητσοτάκη;
Ο 62χρονος σοσιαλιστής Αντόνιο Κόστα θεωρούνταν ως ένας από τους πιθανότερους υποψηφίους για τη θέση του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου (την οποία τώρα κατέχει ο Σαρλ Μισέλ) μετά τις ευρωεκλογές του Ιουνίου. Τη θέση αυτή είθισται να καταλαμβάνει κάποιος από τους πρωθυπουργούς των 27 κρατών-μελών που χαίρει ευρύτερης εκτίμησης και τους τελευταίους μήνες οργιάζουν οι φήμες ότι για τη θέση αυτή ενδιαφέρεται και ο Έλληνας πρωθυπουργός, κάτι που όμως ο Κυριάκος Μητσοτάκης διαψεύδει. Οι σχετικές φήμες κυκλοφορούν επειδή είναι ο ισχυρότερος κεντροδεξιός πρωθυπουργός στην Ε.Ε., επικεφαλής μονοκομματικής κυβέρνησης και εκλεγμένος για δεύτερη φορά.
Σύμφωνα με πολλά ευρωπαϊκά ΜΜΕ, η εμπλοκή του Κόστα στο σκάνδαλο που ερευνά η πορτογαλική Δικαιοσύνη βάζει τέλος στις φιλοδοξίες που μπορεί να είχε και ανοίγει τον δρόμο στους «ανταγωνιστές».
Είναι ο Κυριάκος Μητσοτάκης ένας από αυτούς; Κανείς δεν το επιβεβαιώνει, παρότι οι συσχετισμοί στην ευρωπαϊκή κεντροδεξιά είναι ευνοϊκότεροι από κάθε άλλη φορά για εκείνον, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν υπάρχουν «αντίπαλοι» που θα ήθελαν να τον βγάλουν από τη μέση, ακόμα και με την υποψία ότι μπορεί να ενδιαφέρεται να προωθηθεί στη θέση αυτή. Οι φήμες για το πιθανό ενδιαφέρον του ενισχύθηκαν και από την προσπάθεια που κάποιοι διαβλέπουν να φιλοτεχνήσει ένα πιο αρεστό προς τις μεγάλες ευρωπαϊκές δυνάμεις προφίλ, χωρίς να τις ενοχλεί σε θέματα όπως το μεταναστευτικό, οι σχέσεις με την Τουρκία, η ατζέντα των Βαλκανίων κ.ά.
Στελέχη της Νέας Δημοκρατίας επισήμαιναν και το γεγονός ότι (νόμιμες) τηλεφωνικές παρακολουθήσεις που έγιναν στην Πορτογαλία οδήγησαν στην αποκάλυψη του σκανδάλου που «έριξε» τον Κόστα, προκειμένου να δικαιολογήσουν το θέμα των υποκλοπών που απασχολεί την ελληνική πολιτική σκηνή για περισσότερο από έναν χρόνο.
Ο Κόστα, ο ΣΥΡΙΖΑ και το ΠΑΣΟΚ
Η παραίτηση του Αντόνιο Κόστα συζητήθηκε και στον ΣΥΡΙΖΑ και στο ΠΑΣΟΚ, καθώς ο σοσιαλιστής πολιτικός αποτελούσε το πρότυπο και για τις δύο ηγεσίες. Ο Κόστα ήταν πρωθυπουργός της Πορτογαλίας από το 2015 και πέτυχε όλα εκείνα που δεν μπόρεσε να καταφέρει το ίδιο διάστημα ο Αλέξης Τσίπρας. Στην πρώτη του θητεία κυβέρνησε ως επικεφαλής συνασπισμού σοσιαλιστών και αριστερών, τους οποίους επέλεξε ως εταίρους και έπεισε να τον στηρίξουν.
Στις επόμενες εκλογές του 2019 οι ψηφοφόροι τον επιδοκίμασαν, δίνοντάς του τη νίκη, και στις εκλογές του 2022 πέτυχε νέα σαρωτική νίκη, μαζί με αυτοδυναμία. Επιβραβεύτηκε έτσι για την προσπάθειά του να εξαντλήσει κάθε περιθώριο κοινωνικής πολιτικής υπέρ των πιο αδύναμων μέσα στο πολύ αυστηρό και σφιχτό πλαίσιο της Ε.Ε., χωρίς να τάζει παραπάνω από αυτά που μπορούσε ή να παραπλανά με ψεύτικες υποσχέσεις τον λαό της χώρας του.
Το παράδειγμα του Αντόνιο Κόστα είχε στον νου του ο Αλέξης Τσίπρας στις εκλογές του καλοκαιριού, αλλά δεν κατάφερε να κερδίσει ούτε την εμπιστοσύνη των κομμάτων που ήθελε να συμμαχήσουν μαζί του για «μια προοδευτική κυβέρνηση» ούτε και των ψηφοφόρων, καθώς η κυβέρνησή του είχε δώσει ένα εντελώς διαφορετικό δείγμα γραφής από εκείνο του Πορτογάλου σοσιαλιστή, που έδωσε χειροπιαστά δείγματα κοινωνικής πολιτικής και αποτελεσματικής διαχείρισης.
Αυτό που δεν πέτυχε ο Αλέξης Τσίπρας ισχυρίζεται τώρα ότι θα πετύχει ο Στέφανος Κασσελάκης, ο οποίος πήρε την πρωτοβουλία για μια συνάντηση γνωριμίας με τον Νίκο Ανδρουλάκη την περασμένη Δευτέρα. Της συνάντησης είχαν προηγηθεί δηλώσεις, όπως αυτή του Δημήτρη Μάντζου, σχετικά με την ένωση των δυνάμεών τους για την υπόθεση των υποκλοπών.
Η ηγεσία του ΠΑΣΟΚ αρχικά ήταν πολύ αρνητική σε οποιαδήποτε συνεργασία, σε αντίθεση με στελέχη όπως ο Γιώργος Παπανδρέου και ο Χάρης Καστανίδης, που, σύμφωνα με πηγές της Χαριλάου Τρικούπη, συνομιλούν εδώ και καιρό με τον ΣΥΡΙΖΑ, όχι όμως εκ μέρους της ηγεσίας. «Δεν εκπροσωπούν πάρα μόνο τον εαυτό τους», υποστηρίζουν, αλλά είναι εν γνώσει της, όπως αναφέρουν.
Οι υποκλοπές ενώνουν
Ο Νίκος Ανδρουλάκης έχει υιοθετήσει μια πιο ήπια στάση απέναντι στον ΣΥΡΙΖΑ τελευταία, αποδεχόμενος κάποιες συμπράξεις σε θέματα όπως οι τηλεφωνικές υποκλοπές. Λέγεται ότι σε αυτό έχει παίξει ρόλο και η επαναπροσέγγιση με τον Βαγγέλη Βενιζέλο, ο οποίος για ένα μεγάλο διάστημα ήταν κοντά στον Κυριάκο Μητσοτάκη (την κυβέρνηση του οποίου έχει τροφοδοτήσει με πολλά στελέχη του πολιτικού του περιβάλλοντος) και αυτό τον είχε απομακρύνει από το ΠΑΣΟΚ. Εδώ και αρκετό καιρό, όμως, ο Βαγγέλης Βενιζέλος έχει απομακρυνθεί από τον Κυριάκο Μητσοτάκη, οι σχέσεις των οποίων είναι αρκετά ψυχρές. Έκτοτε έχει αναθερμάνει τη σχέση του με τον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ και θεωρεί ότι οι υποκλοπές πρέπει να συνεχίσουν να είναι κεντρικό πολιτικό θέμα.
Ο κ. Βενιζέλος, για τον οποίο οι άλλοτε πολιτικοί του αντίπαλοι στο ΠΑΣΟΚ λένε ότι φιλοδοξεί να έχει ρόλο και να επηρεάζει τις πολιτικές εξελίξεις, ακολούθησε το παράδειγμα του Γιώργου Παπανδρέου, αποκαθιστώντας τις σχέσεις του με τον ΣΥΡΙΖΑ, παρότι αυτός ανήκε στους επικεφαλής του «αντιΣΥΡΙΖΑ μετώπου».
Έτσι τώρα στον ΣΥΡΙΖΑ του Κασσελάκη, ο οποίος θέλει να προσεγγίσει τους ψηφοφόρους του κέντρου, έχουν να πουν μια καλή κουβέντα για πολλούς του ΠΑΣΟΚ, εκτός από τον Κώστα Σημίτη, στον οποίο επιτέθηκε ο εκλεγμένος πρόεδρός του, κατηγορώντας τον για τη χρεοκοπία και εκφέροντας έναν λόγο τον οποίο ο Παύλος Πολάκης επιδοκίμασε: «Τι δουλειά έχω εγώ με όλους εκείνους που έχουν σπαταλήσει τόσα δισεκατομμύρια ευρώ του ελληνικού λαού; Ξεχνάμε τη διαπλοκή αυτών των ετών; Μόνο εκσυγχρονισμός δεν ήταν. Ας αναλάβουν άλλοι τον μανδύα του χρέους της χώρας. Ο ΣΥΡΙΖΑ σίγουρα δεν το προκάλεσε», είπε ο Στέφανος Κασσελάκης, απαντώντας σε ερώτηση δημοσιογράφου του ΑΝΤ1 για την απουσία του από την τιμητική εκδήλωση που έγινε για τον πρώην πρωθυπουργό του ΠΑΣΟΚ, Κώστα Σημίτη.
Ο γραμματέας του κόμματος Ανδρέας Σπυρόπουλος του απάντησε ότι «με αυτά που είπε ακολουθεί κατά γράμμα την πολιτική του μέντορά του, του κ. Πολάκη» και ότι κάνει αυτό που καταδίκασε ο ελληνικός λαός ως αντιπολιτευτική τακτική του ΣΥΡΙΖΑ στις τελευταίες εθνικές εκλογές.
Στον ΣΥΡΙΖΑ, ωστόσο, και ειδικά στον ΣΥΡΙΖΑ που θα απομείνει, αν τελικά αποχωρήσει η αριστερή του πτέρυγα, τα στελέχη που προέρχονται από το ΠΑΣΟΚ (και από το ΠΑΣΟΚ του Κώστα Σημίτη) αποτελούν μια κρίσιμη μάζα. Επιπλέον, το άνοιγμα που θέλει να επιχειρήσει προς το κέντρο, προσελκύοντας τους ψηφοφόρους αυτού του χώρου, μάλλον δεν διευκολύνεται από τέτοιου είδους δηλώσεις που αφήνουν απέξω πάντα τις ευθύνες της κυβέρνησης ΝΔ-Κώστα Καραμανλή, όπως παρατηρούν στο ΠΑΣΟΚ.
Ο πρώην υπουργός Οικονομίας, Γιώργος Σταθάκης, με παρέμβασή του για το «ταξίδι του ΣΥΡΙΖΑ» που έκλεισε οριστικά με την εκλογή Κασσελάκη, αναφέρει ότι ο νέος πρόεδρος εκπροσώπησε τη «λαϊκιστική» τάση του (Ν. Παππάς, Ρ. Δούρου, Π. Πολάκης, Θ. Τζάκρη κ.λπ.) και τους νεοεισελθόντες (Αντώναρος, κ.λπ.). Οι λαϊκιστές, λέει, είναι θιασώτες της μετατόπισης του ΣΥΡΙΖΑ προς το κέντρο και του απογαλακτισμού του από την αριστερά, «είναι φιλικοί στη χρήση παραδοσιακών εργαλείων πολιτικής, όπως οι πελατειακές σχέσεις, ενώ ο πολιτικός τους λόγος είναι επικεντρωμένος στον αντι-μητσοτακισμό» και «προγραμματικά είναι παντελώς ανύπαρκτοι και ως πολιτικό προσωπικό ανίκανοι να συμβάλουν στην παραγωγή νέων ιδεών για την κατάκτηση της πλειοψηφίας ή την διακυβέρνηση».
Ως έκφραση αυτού του λαϊκισμού, για τον οποίο κατηγορείται και μέσα στο κόμμα του, εξέλαβαν και τη δήλωση του Κασσελάκη ότι αν γίνουν κυβέρνηση, «θα λογοδοτήσουν όσοι έχουν σπαταλήσει τα χρήματα του ελληνικού λαού» επειδή «εκείνον δεν τον έχει κανείς», δημιουργώντας εντυπώσεις ότι την προηγούμενη ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ «την είχαν», γι’ αυτό δεν το πέτυχε, όπως επισήμαιναν στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ εξοργισμένα.
Η αποτίμηση, πάντως, των πρώτων μηνών της προεδρίας Κασσελάκη, σύμφωνα με δημοσκόπηση της Alco που δημοσιεύθηκε στις αρχές της εβδομάδας, δείχνει τον ΣΥΡΙΖΑ να έχει υποστεί σημαντικές απώλειες και να βρίσκεται στο 13,5%, με το ΠΑΣΟΚ στο 12,7%. Ακόμα πιο προβληματικό είναι το ότι, όπως αναφέρουν πολλοί δημοσκόποι, η τάση για τον ΣΥΡΙΖΑ εξακολουθεί να είναι πτωτική, ενώ το ΠΑΣΟΚ κερδίζει. Η συνεδρίαση της Κεντρικής Επιτροπής του ΣΥΡΙΖΑ το ερχόμενο Σαββατοκύριακο πιθανότατα θα κρίνει το μέλλον της αξιωματικής αντιπολίτευσης και τις εξελίξεις μέχρι τις ευρωεκλογές.
Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LiFO.
