ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΔΙΕΝΕΞΗ για τον ρόλο του τουρκικού προξενείου στη Θράκη παρενέβη πριν από λίγες μέρες και ο πρώην διπλωματικός σύμβουλος του Αλέξη Τσίπρα, υποστηρίζοντας ότι αυτό βρισκόταν πίσω από την εκτόπιση της Ρομά ακτιβίστριας Σαμπιχά το 2014 από το ευρωψηφοδέλτιο του ΣΥΡΙΖΑ και την αντικατάστασή της από μειονοτικό φιλικό προς το προξενείο. Η παρέμβαση αυτή πυροδότησε άλλη μία πολιτική κόντρα, φέρνοντας στο προσκήνιο την ακτιβίστρια από το Δροσερό της Ξάνθης. Η επιλογή της Σαμπιχά να αυτοπροσδιορίζεται ως «Ελληνίδα Ρομά» και να αγωνίζεται για ελληνικά σχολεία ενοχλεί αρκετούς στη Θράκη εδώ και χρόνια και την έχει καταστήσει πολλές φορές στόχο των μηχανισμών που την κατηγορούν ως πράκτορα της Ελλάδας.
Η τελευταία φορά που μιλήσαμε με τη Σαμπιχά Σουλεϊμάν ήταν πριν από μερικούς μήνες. Στο επίκεντρο της συζήτησης ήταν η εκπαίδευση των παιδιών Ρομά και οι πρώιμοι γάμοι.
Στην κουβέντα μας υποστήριζε ότι η μόνη λύση για να σταματήσει το φαινόμενο των πρώιμων γάμων στις κοινότητες των Ρομά, στις οποίες πολλά παιδιά παντρεύονται από τα δέκα, έντεκα ή τα δεκατρία τους χρόνια, είναι η ένταξή τους στο εκπαιδευτικό σύστημα, η οποία σήμερα είναι ασθενική και δύσκολη.
«Όλη η Ξάνθη έχει 3,5 χιλιάδες παιδιά. Και μόνο στο Δροσερό υπάρχουν 3.000 παιδιά και ένα σχολείο», λέει και ξαναλέει η Σαμπιχά, η οποία για αυτό προσπαθεί. Για ένα ακόμη σχολείο, για ένα κέντρο υγείας και όχι για τεμένη. «Γιατί από αυτά υπάρχουν πολλά».
Η Σαμπιχά Σουλεϊμάν πιστεύει ότι η εκπαίδευση είναι η μοναδική λύση για να μη διαιωνίζονται η φτώχεια και ο κοινωνικός αποκλεισμός των Ρομά. Είναι η λύση για να ξεφύγουν οι γυναίκες της φυλής της από τη μοίρα που έχει προδιαγραφεί για αυτές.
Μια ζωή δηλαδή σε συνθήκες απόλυτου κοινωνικού αποκλεισμού, «έρμαια στα χέρια των ανδρών». Όχι ότι τα αγόρια έχουν καλύτερη μοίρα. Από μικρά παιδιά φορτώνονται και αυτά το βάρος του πατέρα και διαιωνίζουν αυταρχικά πατριαρχικά πρότυπα.
Όσοι δημοσιογράφοι έχουν ασχοληθεί με το μειονοτικό γνωρίζουν ότι η Ρομά ακτιβίστρια για αυτό παλεύει τόσα χρόνια. Για τη δημιουργία σχολείων στο Δροσερό της Ξάνθης, τη γενέτειρά της. Η δράση της ξεκινάει πολύ πριν το 2014, όταν έγινε γνωστή παντού επειδή αποπέμφθηκε χωρίς εξηγήσεις από το ευρωψηφοδέλτιο του ΣΥΡΙΖΑ, ενώ η υποψηφιότητά της είχε εγκριθεί από την Κεντρική Επιτροπή με σχεδόν απόλυτη πλειοψηφία.
Τριπλός ρατσισμός
Γυναίκα, μουσουλμάνα και Ρομά, η ίδια βίωσε τριπλό ρατσισμό. Ως παιδί δεν πήγε σχολείο. Πουλούσε λουλούδια στους δρόμους και ζούσε σε άθλιες συνθήκες στο Δροσερό, που είναι ο παλιότερος οικισμός Ρομά στην Ελλάδα.
Εκατό χρόνια μετράει η ιστορία του Δροσερού, που παραμένει όμως ακόμη και σήμερα ένα γκέτο στην Ξάνθη. Ποτέ δεν εντάχθηκε στο σχέδιο πόλης, γι' αυτό και δεν απέκτησε οργανωμένες αστικές υποδομές ώστε να υπάρχουν αξιοπρεπείς συνθήκες διαβίωσης για τις 8.224 ψυχές που ζουν εκεί.
Μέχρι το 1994 οι μειονοτικοί δεν μπορούσαν να αγοράσουν οικόπεδα και οι Ρομά που έστησαν τον οικισμό δεν έχουν τίτλους ιδιοκτησίας, γεγονός που αποδεικνύει γιατί η μουσουλμανική μειονότητα, η οποία για χρόνια αποστερούνταν ισονομία, έβρισκε διέξοδο στην αγκαλιά του τουρκικού εθνικισμού.
Η νέα πολεοδομική μελέτη για να γίνει ρεαλιστική αποτύπωση της περιοχής έχει μετατεθεί στις καλένδες, παρόλο που επίμονα έχει ζητηθεί από τη Σαμπιχά Σουλεϊμάν, η οποία έχει απευθυνθεί σε όλους όσοι έχουν την ευθύνη για αυτό.
Στους λασπόδρομους του Δροσερού
Το 2006 η Σαμπιχά ιδρύει τον σύλλογο «Η Ελπίδα» μαζί με άλλες γυναίκες, αποτολμώντας ένα βήμα που λίγες γυναίκες με το δικό της κοινωνικοοικονομικό προφίλ θα έκαναν.
Το πρώτο της μέλημα ήταν να ψάξει τρόπους «για να φύγουν τα παιδιά από τους λασπόδρομους του συνοικισμού», όπως έλεγε, και να μπουν στις σχολικές αίθουσες. Στον παιδικό σταθμό και το σχολείο, τα οποία ο σύλλογος κατάφερε να γίνουν στο Δροσερό, η Σαμπιχά Σουλεϊμάν επιδίωξε τα παιδιά να μαθαίνουν ελληνικά και όχι τουρκικά.
Σε εκείνη την κουβέντα, κάνοντας έναν μικρό απολογισμό για τη δράση του συλλόγου που δημιούργησε μαζί με άλλες 20 γυναίκες Ρομά, μας έλεγε ότι η συμβολή του συλλόγου υπήρξε σημαντική «ώστε να διατηρηθεί η ιδιαιτερότητα της κοινότητας του Δροσερού ως τσιγγάνικης αλλά και και ως ελληνικής γειτονιάς της Ξάνθης». Κάτι που, όπως ισχυρίζεται, «συνδέεται άμεσα με την προστασία της γλώσσας των Ρομά και της συνείδησής τους ως Ελλήνων πολιτών».
«Αυτό είναι το κατόρθωμά μας. Η κοινότητα Ρομά του Δροσερού είναι μια συμπαγής και περήφανη κοινότητα που επιθυμεί να είναι ενταγμένη στην ελληνική κοινωνία».
Στο στόχαστρο για προπαγάνδα ελληνικής συνείδησης
Επειδή λοιπόν η Σαμπιχά Σουλεϊμάν επιδίωξε το Δροσερό να είναι μια ελληνική γειτονιά της Ξάνθης, και στον παιδικό σταθμό αλλά και στο σχολείο τα παιδιά του οικισμού να διδάσκονται ελληνικά, η δράση της πολεμήθηκε από τους μηχανισμούς του τουρκικού προξενείου, που την κατηγόρησαν στους κόλπους της μειονότητας ότι προπαγανδίζει την ελληνική συνείδηση στους Ρομά.
Οι κατηγορίες αυτές θα γίνουν γνωστές και εκτός των τειχών τις παραμονές των ευρωεκλογών του 2014. Τότε που ο ΣΥΡΙΖΑ δονείται από την άγνωστη μέχρι τότε αποπομπή της Τσιγγάνας ακτιβίστριας από το Δροσερό, η οποία είχε μπει στα ψηφοδέλτιά του.
Ο αριστερός πρέσβης Γιώργος Αϋφαντής, τότε διπλωματικός σύμβουλος του Αλέξη Τσίπρα, ήταν εκείνος που πρότεινε στον ΣΥΡΙΖΑ τη συμμετοχή της Σαμπιχά στο ευρωψηφοδέλτιο του κόμματος.
Η Κεντρική Επιτροπή υπερψήφισε την πρόταση, πλην των δύο μειονοτικών βουλευτών. Ωστόσο μετά από λίγα 24ωρα και μετά από έντονες παρασκηνιακές διεργασίες, ο ΣΥΡΙΖΑ με συνοπτικές διαδικασίες απέσυρε την υποψηφιότητά της χωρίς να δώσει εξηγήσεις.
Η ανακοίνωση για την αποπομπή ήταν λιτή αλλά το παρασκήνιο μεγάλο. Εν τέλει, όπως έγινε γνωστό τότε, η Σαμπιχά αποπέμφθηκε γιατί κάποιοι, συμφωνώντας με τις κατηγορίες εναντίον της, είπαν στον Αλέξη Τσίπρα ότι η ακτιβίστρια από το Δροσερό ήταν πράκτορας του ελληνικού κράτους στη μειονότητα. Εκτός από το πρακτοριλίκι, ο ΣΥΡΙΖΑ Ξάνθης την κατηγόρησε και για άλλες δραστηριότητες, όπως συνεργασία με τον εθνικιστή Εμφιετζόγλου και το Δίκτυο 21.
Το Δίκτυο 21 ήταν ένα think tank με υπερπατριωτικό ιδεολογικοπολιτικό προσανατολισμό, το οποίο δεν υφίσταται σήμερα. Ενεργά μέλη του ήταν πρόσωπα που υπήρξαν συνεργάτες του Αντώνη Σαμαρά, όπως ο Φαήλος Κρανιδιώτης και ο Χρύσανθος Λαζαρίδης.
Όταν ρωτούσαμε τότε τη Σαμπιχά για το Δίκτυο 21, έλεγε ότι «το μόνο δίκτυο με το οποίο έχω σχέση είναι το Δίκτυο Γυναικών Drom Kotar Mestipe και το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Ρομανί που παλεύει για τα δικαιώματα της φυλής μας». Όταν την κατηγορούσαν για αυτό είχε πει ότι δεν ήξερε καν τι ήταν και πρόσφατα που ξαναρωτήθηκε, και πλέον ρώτησε και έμαθε, είπε κατηγορηματικά ότι δεν είχε ποτέ καμία σχέση και ούτε θα μπορούσε, αφού ήταν μικρό παιδί όταν αυτό λειτουργούσε. Παρομοίως είπε ότι δεν είχε καμία σχέση ούτε με τον Εμφιετζόγλου και ότι όλα αυτά τα θεωρεί συκοφαντίες.
«Λούμπεν προλεταριάτο»
Από όλες τις κατηγορίες που της προσήψαν τότε, η μοναδική που είχε βάση ήταν η χορήγηση κονδυλίων από το υπουργείο Εξωτερικών. Για όσους γνώριζαν πρόσωπα και πράγματα στην περιοχή, και τότε ήταν γνωστό ότι η Σαμπιχά Σουλεϊμάν δεν ήταν ένα κατασκεύασμα της ΕΥΠ. Ήταν ένα «αυτοφυές ατίθασο αγριόχορτο που ξεπήδησε από το τοπικό λούμπεν προλεταριάτο», είπε πρόσφατα ο πρέσβης Γιώργος Αϋφαντής, που αποκάλυψε το παρασκήνιο της αποπομπής της Σουλεϊμάν Σαμπιχά μέσα από άρθρο του και μία συνέντευξη που έδωσε πριν από μερικές μέρες. Εννιά χρόνια μετά, λοιπόν, και στη σκιά της πολιτικής σύγκρουσης για το μειονοτικό και τη χειραγώγηση μειονοτικών βουλευτών από το τουρκικό προξενείο, ο διπλωμάτης αναφέρθηκε στο παρασκήνιο εκείνων των ημερών, υποστηρίζοντας ότι υπήρξε παρέμβαση του τουρκικού προξενείου στην ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ, με τον Τούρκο πρέσβη να τηλεφωνεί στον Νίκο Παππά και να του λέει ότι, αν δεν την αποσύρουν, δεν θα δουν ψήφο από τη μειονότητα. Την εκδοχή των γεγονότων που παρουσιάζει ο Γιώργος Αϋφαντής επιβεβαίωσε πριν από μερικές μέρες η Σαμπιχά Σουλεϊμάν, αλλά τη διέψευσε ο ΣΥΡΙΖΑ, που μέσω διαρροών καταφέρθηκε εναντίον του πρώην διπλωματικού συμβούλου του Αλέξη Τσίπρα, παρουσιάζοντάς τον ως συνωμοσιολόγο.
Τα μυστικά κονδύλια του ΥΠΕΞ και το Δροσερό
Η χρηματοδότηση του συλλόγου της Σαμπιχά Σουλεϊμάν για να γίνουν στο Δροσερό σχολεία δόθηκε πράγματι και από τα περίφημα μυστικά κονδύλια του υπουργείου Εξωτερικών. Κεντρική πρωτοβουλία από την ελληνική κυβέρνηση και πρόθεση για κάτι τέτοιο δεν υπήρχε. Χάρη στην πρωτοβουλία και τη δράση ενός αριστερού διπλωμάτη, του οποίου το εγκώμιο έπλεξε πρόσφατα και ο πρέσβης Γ. Αϋφαντής, κάποια χρήματα από τα περίφημα μυστικά κονδύλια του ΥΠΕΞ, αντί να πάνε στα πρόσωπα που τα καταναλώνουν συνήθως, κατευθύνθηκαν προς την κατασκευή ενός παιδικού σταθμού και ενός σχολείου στον τσιγγάνικο οικισμό. Μάλιστα, χάρη στη στήριξη του συγκεκριμένου διπλωμάτη, όπως ανέφερε, οι γυναίκες του Δροσερού και η Σουλεϊμάν Σαμπιχά γλίτωσαν και τη φυσική τους εξόντωση καθώς, όπως υποστήριξε, κάποιοι που έπαιρναν λεφτά από το τουρκικό προξενείο την «ξυλοφόρτωσαν» επειδή έλεγε ότι είναι Ελληνίδα. «Είμαι Ρομά, είμαι μουσουλμάνα και είμαι Ελληνίδα. Όχι Τουρκάλα», επέμενε να αυτοπροσδιορίζεται η Σαμπιχά.
«Είμαστε Έλληνες πολίτες με διαφορετική γλώσσα, κουλτούρα και πολιτισμό»
Οι κατηγορίες ότι η Σαμπιχά παρεμποδίζει τον εκτουρκισμό στην περιοχή της συνεχίζονται και η αλήθεια είναι ότι για αυτό εργάζεται και μάλιστα συστηματικά. Και δεν το κρύβει. Ένας από τους κύριους στόχους του συλλόγου «Η Ελπίδα» «είναι να παρεμποδίσουμε τις επίμονες προσπάθειες εκτουρκισμού του οικισμού Ρομά από παράγοντες του τουρκικού προξενείου», ανέφερε τον περασμένο Μάρτιο, όταν πάλι τότε η Άγκυρα έθεσε θέμα «τουρκικής μειονότητας».
Η Σαμπιχά Σουλεϊμάν υποστηρίζει ίσως το αυτονόητο: «Είμαστε Έλληνες πολίτες με διαφορετική γλώσσα, κουλτούρα και πολιτισμό», λέει, «και αυτό που ζητάμε από το ελληνικό κράτος είναι να προβεί στις απαραίτητες ενέργειες για την ισότιμη συμμετοχή μας σε αυτό ως ξεχωριστή πολιτισμική κοινότητα».
Και η αλήθεια είναι ότι το ελληνικό κράτος τούς έχει παραμελημένους: «Όλη η Ξάνθη έχει 3,5 χιλιάδες παιδιά. Και μόνο στο Δροσερό υπάρχουν 3.000 παιδιά και ένα σχολείο», λέει και ξαναλέει η Σαμπιχά, η οποία για αυτό προσπαθεί. Για ένα ακόμη σχολείο, για ένα κέντρο υγείας και όχι για τεμένη. «Γιατί από αυτά υπάρχουν πολλά».
«Η θρησκευτική και ηθική υπόσταση της κοινότητας των Ρομά κατοίκων του Δροσερού, η πρακτική και τα έθιμά της, είναι ένα αμάλγαμα από χριστιανικές, μουσουλμανικές και τσιγγάνικες δοξασίες, έθιμα και πιστεύω» σχολίαζε στην κουβέντα που κάναμε πριν από μερικούς μήνες. Για τα μουσουλμανικά τεμένη λέει ότι «υπάρχουν πάρα πολλά στην περιοχή, αν θέλει κάποιος να πάει».
«Το μόνο πρόβλημα που εγείρεται από άποψη θρησκείας», μας εξηγούσε, «είναι η προσπάθεια ορισμένων ατόμων, με αμφιβόλου σημασίας φιλοδοξίες και σκοπούς, να μετατρέψουν την κοινότητα των Τσιγγάνων κατοίκων σε "ορθόδοξα μουσουλμανική" και "τουρκική" στα πολιτιστικά και θρησκευτικά δρώμενα. Ωστόσο η πλειονότητα των κατοίκων δεν ασπάζεται τίποτα από αυτά».
Τα φώτα της δημοσιότητας θα φύγουν σύντομα και πάλι από τη Σαμπιχά, αλλά τα προβλήματα της κοινότητάς της θα μείνουν. Οι Ρομά του οικισμού της, παραμελημένοι από το ελληνικό κράτος και περιφρονημένοι από την ελίτ της μειονότητας, θα συνεχίσουν τον αγώνα της επιβίωσης, με την επίμονη Σαμπιχά στην πρώτη γραμμή.
