Η απόφαση του πρωθυπουργού να εκφωνήσει επικήδειο λόγο χθες στην κηδεία του Κώστα Σημίτη και να τον τιμήσει μιλώντας για την παρακαταθήκη του ενόχλησε κάποιους στη Νέα Δημοκρατία, όπως ήταν αναμενόμενο. Σε αυτούς απάντησε εμμέσως ο Κυριάκος Μητσοτάκης, αναφέροντας πως ήταν ένας εκλεγμένος πρωθυπουργός δύο φορές και ότι η θεσμική θέση του επέβαλε να τον τιμήσει όπως του άξιζε. Είναι γνωστό ωστόσο ότι, αν και πολιτικοί αντίπαλοι, οι δυο τους είχαν μια καλή σχέση και κάποια εκλεκτική συγγένεια. Ο πρωθυπουργός δεν δυσκολεύτηκε να επαινέσει πολλές πτυχές του κυβερνητικού έργου του Κώστα Σημίτη, με τιμητικές αναφορές που δεν έχει κάνει για το έργο άλλων πρώην πρωθυπουργών της Νέας Δημοκρατίας.
Εντελώς αντίθετη ήταν η αντιμετώπιση του Κώστα Καραμανλή και του Αντώνη Σαμαρά, οι οποίοι απουσίασαν επιδεικτικά από την κηδεία του Κώστα Σημίτη, ικανοποιώντας μεν τους σφοδρούς επικριτές του στο κόμμα τους, αλλά όχι χωρίς να δεχθούν κι αυτοί κριτική από όσους θεώρησαν ότι η στάση τους δεν ήταν θεσμική.
Ο Αντώνης Σαμαράς στα συλλυπητήριά του ανέφερε μόνο ότι «τα ορόσημα της θητείας του, θετικά και αρνητικά, θα αξιολογηθούν από την ιστορία», ενώ σε εκδήλωση πριν από λίγο καιρό για τα 50 χρόνια της Μεταπολίτευσης είχε πει ότι οι χειρότερες στιγμές σε αυτά τα πενήντα χρόνια ήταν τα Ίμια και οι Πρέσπες, όπου «προδόθηκαν γενιές και γενιές αγώνων».
Οι πολιτικές απουσίες στην κηδεία του Κώστα Σημίτη έχουν οπωσδήποτε πολιτική σημασία, πέρα από τον συμβολισμό, η οποία έχει αναφορά και στη σημερινή πολιτική επικαιρότητα.
«Όταν μόλις πρόσφατα έχει πει αυτό για τον Κώστα Σημίτη, καθώς τα Ίμια αφορούσαν τη δική του θητεία, πώς περιμένατε να πάει στην κηδεία του;», ήταν το σχόλιο ενός παλιού συνεργάτη του.
Ο Κώστας Καραμανλής, ο οποίος τον είχε χαρακτηρίσει «αρχιερέα της διαπλοκής», απουσίασε κι αυτός από την κηδεία του, ωστόσο στην ανακοίνωση των συλλυπητηρίων του ανέφερε ότι «στη μακρά διαδρομή του επηρέασε σημαντικά την πορεία και την πολιτική ζωή του τόπου», υποστηρίζοντας ότι «οι κοινοβουλευτικές αντιπαραθέσεις τους δεν υπερέβησαν τα όρια της πολιτικής ευπρέπειας».
Από την κηδεία του Κώστα Σημίτη, όμως, δεν απουσίασαν μόνο πολιτικοί αντίπαλοι, αλλά και ο διάδοχός του στην ηγεσία του ΠΑΣΟΚ, Γιώργος Παπανδρέου. «Δυστυχώς υποχρεώσεις μου στην Κίνα όπου βρίσκομαι δεν μου επιτρέπουν να επιστρέψω εγκαίρως στην Ελλάδα για να συμμετάσχω στο τελευταίο αντίο», ήταν η εξήγησή του.
Η απουσία του προκάλεσε αρνητικές εντυπώσεις στο ΠΑΣΟΚ, καθώς το ταξίδι στην Κίνα δεν θεωρήθηκε πειστική δικαιολογία. «Ο Κώστας Σημίτης πέθανε την Κυριακή και κηδεύτηκε την Πέμπτη. Υπήρχε αρκετός χρόνος για να επιστρέψει», ανέφεραν στελέχη του κόμματος που θεώρησαν την απουσία του ως έλλειψη σεβασμού και πολιτική απρέπεια.
Όταν ο Κώστας Σημίτης είχε αποφασίσει να αποχωρήσει από την ηγεσία του ΠΑΣΟΚ, είχε προκαλέσει έκπληξη η επιλογή του να δώσει το «δαχτυλίδι» στον Γιώργο Παπανδρέου και να τον καλέσει στο σπίτι του, όπου υπήρξε συνεννόηση, όπως έχει παραδεχθεί και ο ίδιος στο αυτοβιογραφικό βιβλίο του. Και αυτό επειδή ούτε μεγάλη πολιτική εκτίμηση του είχε, ώστε να τον υποστηρίξει τόσο απροκάλυπτα, αλλά και γιατί η «συνεννόηση» δεν ήταν μέρος μιας δημοκρατικής διαδικασίας.
Τα προβλήματα στην πολιτική τους σχέση φάνηκαν στην πορεία, οπότε και ο Γιώργος Παπανδρέου τον αγνόησε, αλλά και εκείνος διαφωνούσε με τους χειρισμούς του. Το 2008, μάλιστα, ο Γιώργος Παπανδρέου έθεσε εκτός της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ΠΑΣΟΚ εκείνον που του είχε δώσει το δαχτυλίδι, έπειτα από δημοσιοποίηση επιστολής του Κώστα Σημίτη με την οποία εξέφραζε τη διαφωνία του για τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος επί της Συνθήκης της Λισαβόνας.
«Με την απόφασή σου, που επιβεβαιώνουν οι πράξεις σου, δεν μπορεί να προσμετράσαι και να συγκαταλέγεσαι στη συντεταγμένη δύναμη της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ΠΑΣΟΚ», του είχε πει με ανακοίνωσή του ο Παπανδρέου. Και η απάντηση Σημίτη έλεγε: «Όσον αφορά τις δημοκρατικές διαδικασίες, ξέρω καλά πότε υπάρχουν και πότε είναι πρόσχημα. Η ενότητα δεν σφυρηλατείται με συγκαλύψεις και ενοχοποιήσεις διαφωνούντων. Σχετικά με τα όσα προτείνεις, κάνε ό,τι νομίζεις. Εγώ θα πράττω αυτό που μου επιβάλλει η συνείδησή μου και αυτό που κρίνω ως καλό για τη χώρα».
Από την κηδεία του Κώστα Σημίτη απουσίασε και ο Αλέξης Τσίπρας, αλλά αυτή ήταν ίσως η πιο αναμενόμενη απουσία. Ο ίδιος επικαλέστηκε διάγνωση κορωνοϊού για να μην παραστεί, με ορισμένους να μιλούν για «διπλωματική ασθένεια». Όπως και να έχει, ο κορωνοϊός τον έβγαλε από τη δύσκολη θέση, καθώς, ακόμα και αν πήγαινε, αρκετοί θα τον κατηγορούσαν πάλι για υποκρισία, αφού ο Αλέξης Τσίπρας έχει επιτεθεί στον Κώστα Σημίτη με ένταση όλα τα χρόνια που κυβερνούσε. Λόγω της άτυπης συμμαχίας που είχε με τον Κώστα Καραμανλή εκείνη την περίοδο, αποσιωπούσε εντελώς τις ευθύνες της κυβέρνησής του για τον οικονομικό εκτροχιασμό που οδήγησε στην κρίση και έριχνε όλες τις ευθύνες στις κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ και κυρίως σε εκείνες του Κώστα Σημίτη.
Μετά τη Συμφωνία των Πρεσπών, μάλιστα, που επιχείρησε να προσεγγίσει τον Γιώργο Παπανδρέου, το ανάθεμα έπεφτε σχεδόν αποκλειστικά στον Κώστα Σημίτη, αλλά εδώ υπήρχε κι ένα σημαντικό παρασκήνιο. Ο Αλέξης Τσίπρας την περίοδο που προωθούσε τη Συμφωνία των Πρεσπών αναζητούσε συμμάχους και πολιτικές συναινέσεις, καθώς η συντριπτική πλειοψηφία της ελληνικής κοινής γνώμης ήταν αντίθετη. Τότε, μέσω τρίτων, είχε ζητήσει από τον Κώστα Σημίτη να τον στηρίξει, αλλά εκείνος δεν το είχε κάνει, καθώς ήταν της άποψης πως το όνομα ήταν μεν μία εκκρεμότητα που έπρεπε να κλείσει, αλλά έβρισκε τη Συμφωνία των Πρεσπών «μη ικανοποιητική».
Μετά από την άρνηση του Κώστα Σημίτη, τυχαία ή όχι, διατάχθηκαν οικονομικοί έλεγχοι από την Αρχή Καταπολέμησης της Νομιμοποίησης Εσόδων από Εγκληματικές Δραστηριότητες μαζί με απειλές και φήμες που διοχετεύονταν σε ΜΜΕ περί ανοίγματος των λογαριασμών του που θα οδηγούσαν σε τρομακτικές αποκαλύψεις. Ενέπλεκαν μάλιστα και τη σύζυγο και τον αδελφό του, για τους οποίους είχε επίσης ζητηθεί ο έλεγχος.
Τον Ιούνιο του 2019, λίγο πριν από το τέλος της κυβέρνησης Τσίπρα, ολοκληρώθηκε ο έλεγχος της Αρχής Καταπολέμησης της Νομιμοποίησης Εσόδων από Εγκληματικές Δραστηριότητες χωρίς να βρει καμία ένδειξη περί μαύρου χρήματος, οπότε ο φάκελος τέθηκε στο αρχείο.
Ο Αλέξης Τσίπρας, ωστόσο, στο πλαίσιο του rebranding, με το οποίο επιχειρεί να αποκτήσει ένα πιο σοσιαλδημοκρατικό προφίλ, καταβάλλει προσπάθεια να κερδίσει το «σημιτικό» κοινό. Γι’ αυτό και στην ανακοίνωσή του για τον θάνατο του Κώστα Σημίτη μιλά κολακευτικά, μεταξύ άλλων, για «σημαντική παρακαταθήκη στην εξωτερική μας πολιτική». Οι πιο παρατηρητικοί, πάντως, πρόσεξαν ότι την ανακοίνωση αυτή απέφυγε να την ανεβάσει στα σόσιαλ μίντια που διατηρεί, όπως έκανε για τον Γιάννη Μπουτάρη και άλλες απώλειες.
Οι πολιτικές απουσίες στην κηδεία του Κώστα Σημίτη έχουν οπωσδήποτε πολιτική σημασία, πέρα από τον συμβολισμό, η οποία έχει αναφορά και στη σημερινή πολιτική επικαιρότητα. Από αυτή την άποψη, η απουσία τους, που τόσο συζητήθηκε, ίσως να ήταν πιο ορθή επιλογή από μία υποκριτική παρουσία.
