— Γενικά, μπορεί κάποιος να μας διώξει από έναν χώρο εστίασης ή άλλο κατάστημα, αν δεν παραβιάζουμε κάποιον νόμο;
Ας ξεκινήσουμε από το δεύτερο σκέλος του ερωτήματος: αν δεν ενοχλούμε τους άλλους θαμώνες / επιβάτες, δηλαδή δεν φωνάζουμε, δεν προχωρούμε σε κάποια έκνομη δραστηριότητα (παρενόχληση, για παράδειγμα) και απλώς απολαμβάνουμε τα όσα προσφέρει το κατάστημα, κανείς δεν έχει δικαίωμα να διώξει κανέναν από κανέναν χώρο εστίασης. Αναφορικά με το τι ισχύει για τις διαδρομές με επιβατικά μέσα υπάρχει ένας οδηγός εδώ.
Ωστόσο, επειδή τα περιστατικά «διωγμών» θαμώνων ή επιβατών το τελευταίο διάστημα έχουν πυκνώσει, καλό θα ήταν να ενημερωνόμαστε για τους κανονισμούς και την ισχύουσα νομοθεσία, τόσο για να μπορούμε να υπερασπιστούμε τα δικαιώματά μας ή για να βοηθήσουμε κάποι@ που βιώνει μία δυσάρεστη κατάσταση μπροστά μας.
— Τι εννοούμε όταν λέμε ότι έχουν πυκνώσει αυτού του είδους τα περιστατικά;
Πέρα από την ανώνυμη καταγγελία για εστιατόριο στο Ναύπλιο, του οποίου υπάλληλος φέρεται να ζήτησε από γκέι ζευγάρι να φύγει από το μαγαζί, έχει προηγηθεί μία αντίστοιχη συμπεριφορά προς ηλικιωμένους σε καφετέρια της Νέας Σμύρνης πριν από λίγους μήνες, ενώ ακόμα πιο πίσω είχαμε καναδυό περιστατικά εναντίον γυναικών επιβατιδών, από τις οποίες ζητήθηκε να κατέβουν από λεωφορείο, λόγω των ρούχων που φορούσαν.
— Γιατί δεν αναφερόμαστε ξεκάθαρα στο περιστατικό του Ναυπλίου;
Κυρίως γιατί η καταγγελία επιλέχθηκε να γίνει μέσω των social media, ανώνυμα και όχι θεσμικά. Ωστόσο, σε κάθε περίπτωση, λαμβάνεται υπ’ όψιν η δυσχερής θέση στην οποία μπορεί να βρέθηκε το ζευγάρι, η συναισθηματική φόρτιση από το εξαιρετικά δυσάρεστο γεγονός, ενδεχομένως και η άγνοια αναφορικά με τις επιλογές που είχε για την εν λόγω υπόθεση.
Τέτοιες συμπεριφορές και δεν είναι ανεκτές και διαιωνίζουν μερικές από τις πιο αισχρές και ταυτόχρονα τις πιο αποτελεσματικές μεθόδου εκφασισμού της κοινωνίας.
— Μισό λεπτό: είναι ή δεν είναι ρατσιστική βία αυτό που συνέβη και γενικά τέτοιου είδους συμπεριφορές διακρίσεων;
Σύμφωνα με αρμόδιες πηγές, τέτοιου είδους περιστατικά όπου πελάτες εκδιώχθηκαν είτε για τον σεξουαλικό τους προσανατολισμό είτε λόγω ηλικίας αποτελούν παραβίαση της αρχής της ίσης μεταχείρισης λόγω σεξουαλικού προσανατολισμού, πρακτικά δηλαδή διάκριση κατά την παροχή υπηρεσιών ή αγαθών, η οποία διώκεται ποινικά.
— Ποιος το λέει αυτό;
Ο Νόμος (4443/2016). Άρθρο 11: «1. Όποιος κατά τη συναλλακτική διάθεση αγαθών ή παροχή υπηρεσιών στο κοινό παραβιάζει την κατά τον παρόντα νόμο απαγόρευση της διακριτικής μεταχείρισης για λόγους φυλής, χρώματος, εθνικής ή εθνοτικής καταγωγής, γενεαλογικών καταβολών, θρησκευτικών ή άλλων πεποιθήσεων, αναπηρίας ή χρόνιας πάθησης, ηλικίας, οικογενειακής ή κοινωνικής κατάστασης, σεξουαλικού προσανατολισμού, ταυτότητας ή χαρακτηριστικών φύλου, τιμωρείται με φυλάκιση έξι (6) μηνών μέχρι τριών (3) ετών και με χρηματική ποινή χιλίων (1.000) έως πέντε χιλιάδων (5.000) ευρώ. Οι πράξεις που προβλέπονται στην παρούσα παράγραφο διώκονται αυτεπαγγέλτως».
— Τι άλλο πρέπει να γνωρίζουμε, όταν αντιμετωπίζουμε τέτοια περιστατικά σε καταστήματα εστίασης ή όπου αλλού;
Κατ’ αρχάς θα πρέπει να διατηρούμε την ψυχραιμία μας, κυρίως για να μη χαθεί το δίκαιο της πλευράς μας. Κατά δεύτερον, αν ο φορέας του καταστήματος / μεταφορικού μέσου επικαλεστεί έστω και κάποιον εσωτερικό κανονισμό για να δικαιολογήσει την έκνομη συμπεριφορά του, τότε αυτός ο «εσωτερικός κανονισμός» θα πρέπει να είναι αναρτημένος σε εμφανές σημείο του καταστήματος και αν όχι, θα πρέπει να μας τον επιδείξει, αν του το ζητήσουμε.
Τα υπόλοιπα είναι αμιγώς νομική διαδικασία και –παρά την αυτεπάγγελτη συνθήκη που περιγράφεται παραπάνω– εναπόκειται σε εμάς το αν θα επιλέξουμε να κινηθούμε νομικά. Επίσης –και να κάτι που αναφέρεται όλο και πιο σπάνια τώρα πια– σε τέτοιου είδους δημόσιες ταπεινώσεις παίζει μεγάλο ρόλο και ο τρόπος που επιλέγουν να αντιδράσουν οι παριστάμενοι.
Εκείνο που φαίνεται να απουσιάζει από τα περισσότερα τέτοια περιστατικά του τελευταίου διαστήματος είναι η (δημοσιογραφικά κλισέ) «παρέμβαση των ψυχραιμοτέρων». Σε κάθε περίπτωση, μία διακριτική υπενθύμιση προς κάθε αυτόκλητο θεματοφύλακα των ηθών ότι δεν είναι μόνος του στο μαγαζί / ΜΜΜ βοηθά να αποφευχθούν τα χειρότερα και κυρίως εμψυχώνει κάπως τον άνθρωπο που δέχεται την ταπείνωση.
Πολλές φορές τον τόνο σε τέτοιες καταστάσεις τον δίνουμε εμείς οι ίδιοι, επηρεάζοντας την εξέλιξη του περιστατικού του οποίου είμαστε αυτόπτες μάρτυρες. Οι bystanders μπορούν να λειτουργήσουν σωτήρια ακόμα και σε περιστατικά που δεν αφορούν αμιγώς παρενοχλητική ενέργεια, καλή ώρα σε περιστατικά προσβολών και λεκτικών επιθέσεων τέτοιου τύπου.
— Κάτι τελευταίο: γιατί επιμένουμε στην επιλογή της θεσμικής καταγγελίας, όταν έχουμε γίνει αποδέκτες ρατσιστικής / ομοφοβικής / μισογυνικής συμπεριφοράς;
Πρώτον, για να τιμωρούνται –και– θεσμικά οι φασίζουσες συμπεριφορές και αντιλήψεις, όταν εκδηλώνονται με τόσο αναίσχυντο και απροσχημάτιστο τρόπο στη δημόσια ζωή. Δεύτερον, για να μη μένει κανένα περιθώριο αμφιβολίας αναφορικά με το τι συνέβη, με αποτέλεσμα να βρίσκονται σε δυσχερή θέση οι αποδέκτες των συμπεριφορών και όχι οι δράστες. Τρίτον, για να περάσει κάποια στιγμή το μήνυμα ότι τέτοιες συμπεριφορές και δεν είναι ανεκτές και διαιωνίζουν μερικές από τις πιο αισχρές και ταυτόχρονα τις πιο αποτελεσματικές μεθόδου εκφασισμού της κοινωνίας.
