Ο Άρης Δημοκίδης αυτό και το επόμενο Σάββατο ασχολείται με τον θρυλικό συγγραφέα Μ. Καραγάτση. Το πρώτο επεισόδιο έχει τίτλο «Η σκληρή αλήθεια για τον Καραγάτση: Μια συναρπαστική, αμφιλεγόμενη ζωή» και το δεύτερο «Η σκληρή αλήθεια για τον Καραγάτση: Η μετά θάνατον Καραγατσιάδα».

 

Το Μ. Καραγάτσης είναι λογοτεχνικό ψευδώνυμο το οποίο προέρχεται από το δέντρο καραγάτσι (φτελιά) που ήταν το αγαπημένο του δέντρο στην Ραψάνη που πέρναγε τα παιδικά του καλοκαίρια.  Το επίσημο όνομα του ήταν Δημήτρης Ροδόπουλος . Γεννήθηκε το 1908, πέθανε το 1960. Ο πατέρας του, Γεώργιος Ροδόπουλος, ήταν δικηγόρος και πολιτικός, με καταγωγή από την Πάτρα, αλλά εγκατεστημένος στη Λάρισα. Η μητέρα του, Ανθή Μουλούλη καταγόταν από τον Τύρναβο. Παρακολούθησε το Δημοτικό στο Αρσάκειο Λάρισας, ενώ τα γυμνασιακά του χρόνια -από το 1922 έως το 1924- τα πέρασε στη Θεσσαλονίκη, όπου τον έστειλε ο πατέρας του ως τιμωρία, επειδή είχε πλαστογραφήσει την υπογραφή του σε σχολικό έλεγχο.

 

Ο Μ. Καραγάτσης είναι από τους σημαντικότερους Έλληνες πεζογράφους του 20ού αιώνα.  Ανήκει στη Γενιά του ’30  αλλά δεν εντάχθηκε ποτέ οργανικά σε λογοτεχνικούς κύκλους ή ιδεολογικές ομάδες. Γενικά το έργο του δεν έχει τα χαρακτηριστικά αυτή της γενιάς. Έχει ένα προσωπικό και τολμηρό ύφος που τον καθιστά εξαίρεση. Έφερε έναν μοντέρνο ρεαλισμό στην ελληνική πεζογραφία χωρίς ωραιοποιήσεις, έγραψε κόντρα σε κοινωνικά στερεότυπα και στο γράψιμο του κυριαρχεί η ψυχογράφηση των χαρακτήρων οι οποίοι συχνά ήταν αρκετά προκλητικοί για την εποχή.

 

Θεωρείται κλασικός και είναι διαχρονικά δημοφιλής συγγραφέας, διότι τα έργα του συνεχίζουν να επανεκδίδονται πράγμα που δείχνει ότι διατηρεί και ανανεώνει αναγνωστικό κοινό. Στην σύγχρονη γλώσσα έχει ακουστεί να τον αποκαλούν  “long seller” δηλαδή συγγραφέας που τα βιβλία του συνεχίζουν να πωλούνται και να διαβάζονται στο πέρασμα των χρόνων, όχι σαν ιστορικά/συλλεκτικά αλλά με ενεργή αναγνωστική απήχηση. Το έργο του επίσης επηρέασε βαθιά μεταγενέστερους συγγραφείς και αποτελεί λόγος μελετών, forums, συζητήσεων, αναζητήσεων επί μονίμου βάσεως.

 

Αν και η λογοτεχνία είναι η κύρια επαγγελματική του ταυτότητα υπήρξε επίσης χρονογράφος και αρθρογράφος σε εφημερίδες και περιοδικά και εργάστηκε πολλά χρόνια στην διαφήμιση. Εξ αυτού έχει ακουστεί οτι χρησιμοποιούσε και διαφημιστική μέθοδο μέσα στα μυθιστορήματά του. Πχ. άμεσος λόγος, σύντομες, δυνατές φράσεις, καθαρό μήνυμα, κοφτός ρυθμός, ελάχιστη λυρικότητα, μεγάλη αποτελεσματικότητα, δημιουργία εικόνας, δεν απευθύνεται μόνο στη λογική αλλά στο ένστικτο. Ο Καραγάτσης δείχνει να ήθελε την επιτυχία, δεν  ντράπηκε ποτέ το κοινό,  οι αφηγήσεις του δεν απολογούνται. Ίσως για αυτό διαβάζονται και σήμερα σαν σύγχρονη αφήγηση αν ξεπεράσει κανείς τα τοπόσημα της εποχής.

 

Σημαντικά του έργα όπου μεταξύ των κριτηρίων είναι και το ότι θεωρούνται «must-read» στην ελληνική λογοτεχνία είναι: «Ο Συνταγματάρχης Λιάπκιν» ,ο «Γιούγκερμαν», «Η Μεγάλη Χίμαιρα», «Ο Κίτρινος Φάκελος» και «Το 10».

 

Κάποια έχουν γίνει θεατρικά έργα και άλλα έχουν μεταφερθεί στην τηλεόραση με τελευταίο την Μεγάλη Χίμαιρα που παίζεται αυτή την σεζόν στην ΕΡΤ. Στο δεύτερο μέρος του podcast ο Άρης Δημοκίδης παρουσιάζει την συζήτηση γύρω από αυτή. Επίσης ερευνά τις ενστάσεις και την συζήτηση σχετικά με το πως παρουσιάζονται στο έργο του Καραγάτση οι γυναίκες (φιλήδονες, πονηρές, άπληστες, κατώτερες των ανδρών κ.α.) και διάφορες «αντιδραστικές» ιδέες  με βάση τα σύγχρονα δεδομένα. Αλλά και στην εποχή του προκαλούσε αντιδράσεις για αυτά που έγραφε, για την σεξουαλικότητα και για την πολιτική και κοινωνική του ματιά. Όμως παρά την έντονη κριτική είχε και έχει μεγάλη αναγνωστική απήχηση. Και ενώ όσο ζούσε τα βιβλία του δεν «μπήκαν» ποτέ στα σχολεία μετά το θάνατο του εντάχθηκαν στην εκπαίδευση ως κλασικά.

 

Συχνές συζητήσεις προκαλούσε και η προσωπικότητα του που ζωγραφιζόταν με αρκετά  αρνητικά χρώματα. Καταπιεστικός στην οικογένεια του, ναρκισσισμός, συγκρουσιακός, πληθωρικός, εκρηκτικός, γυναικάς κ.α.

 

Παρά τις τόσες και συνεχείς κριτικές όμως πουθενά δεν υπάρχει κριτική ότι ήταν κακός συγγραφέας, ότι δεν είχε ταλέντο ή  ότι η γραφή του δεν έχει καλλιτεχνική αξία. Αντιθέτως υπάρχει πλούσια καθολική αναγνώριση του ταλέντου και της αξίας του ως κορυφαίου λογοτέχνη ίσως του επιδραστικότερου στην Ελλάδα διαχρονικά.

 

Μιλούν:

Πέπη Ραγκούση, δημοσιογράφος

Χρήστος Χωμενίδης, συγγραφέας

 

Συνεργάτις περιεχομένου: Ελένη Καλέση

**Μουσική επένδυση: Nalyssa Green / Pan Pan / New*Deal / Teo x3 / Petros Satrazanis / Epidemic Sound

***Τα αποσπάσματα απ’ την ΕΡΤ προέρχονται απ’ το Αρχείο της ΕΡΤ, το οποίο ευχαριστούμε θερμά για την άδεια χρήσης