Μία νέα πολλά υποσχόμενη μελέτη του Πανεπιστημίου του Cambridge, δίνει ελπίδες για το μέλλον της σύγχρονης Ιατρικής, στην αντιμετώπιση του καρκίνου στον εγκέφαλο.
Οι επιστήμονες βρήκαν έναν τρόπο να σταματήσουν την εξάπλωση των καρκινικών κυττάρων του εγκεφάλου «παγώνοντας» ουσιαστικά ένα βασικό μόριο στον εγκέφαλο, σύμφωνα με την επίσημη ιστοσελίδα του Cambridge, που δημοσίευσε άρθρο, σχετικό με τη νέα έρευνα της επιστημονικής ομάδας για τον καρκίνο του εγκεφάλου.
Τα ευρήματα της νέας μελέτης, θα μπορούσαν να ανοίξουν τον δρόμο για έναν νέο τύπο θεραπείας, που να αφορά συγκεκριμένα το γλοιοβλάστωμα, την πιο επιθετική μορφή καρκίνου του εγκεφάλου. Με συγκρατημένο ενθουσιασμό, η επιστημονική ομάδα επισημαίνει την αναγκαιότητα των απαιτούμενων «εκτεταμένων δοκιμών, προτού δοκιμαστεί σε ασθενείς».
Το γλοιοβλάστωμα είναι ο πιο κοινός τύπος καρκίνου του εγκεφάλου, με ποσοστό πενταετούς επιβίωσης μόλις 15%.
Το μόριο - κλειδί και ο «επαναπρογραμματισμός» των κυττάρων του γλοιοβλαστώματος
Οι ερευνητές, από το Πανεπιστήμιο του Cambridge, διαπίστωσαν ότι «τα καρκινικά κύτταρα βασίζονται στην ευκαμψία του υαλουρονικού οξέος (HA) -ενός πολυμερούς που μοιάζει με ζάχαρη και αποτελεί μεγάλο μέρος της υποστηρικτικής δομής του εγκεφάλου- για να προσκολληθούν σε υποδοχείς στην επιφάνεια των καρκινικών κυττάρων και να ενεργοποιήσουν την εξάπλωσή τους σε όλο τον εγκέφαλο.
Κλειδώνοντας τα μόρια HA στη θέση τους, ώστε να χάσουν αυτή την ευκαμψία, οι ερευνητές κατάφεραν να «επαναπρογραμματίσουν» τα κύτταρα του γλοιοβλαστώματος, ώστε να σταματήσουν να κινούνται και να μην είναι σε θέση να εισβάλουν στους γύρω ιστούς. Τα αποτελέσματά τους αναφέρονται στο περιοδικό Royal Society Open Science.
«Κατά βάση, τα μόρια υαλουρονικού οξέος χρειάζονται ευκαμψία για να δεσμευτούν στους υποδοχείς των καρκινικών κυττάρων», δήλωσε η καθηγήτρια, Melinda Duer, από το Τμήμα Χημείας Yusuf Hamied του Πανεπιστημίου του Cambridge, που ηγήθηκε της έρευνας. «Αν μπορέσεις να σταματήσεις αυτήν την ευκαμψία του υαλουρονικού οξέως, μπορείς να εμποδίσεις την εξάπλωση των καρκινικών κυττάρων. Το αξιοσημείωτο είναι ότι δεν χρειάστηκε να σκοτώσουμε τα κύτταρα -απλώς αλλάξαμε το περιβάλλον τους, κι εκείνα σταμάτησαν να προσπαθούν να διαφύγουν και να εισβάλουν στον γειτονικό ιστό».
Το γλοιοβλάστωμα είναι εξαιρετικά δύσκολο να αντιμετωπιστεί
Όπως όλοι οι καρκίνοι του εγκεφάλου, το γλοιοβλάστωμα είναι εξαιρετικά δύσκολο να αντιμετωπιστεί. Ακόμη και όταν οι όγκοι αφαιρούνται χειρουργικά, τα καρκινικά κύτταρα που έχουν ήδη διεισδύσει στον εγκέφαλο συχνά προκαλούν επανεμφάνιση μέσα σε λίγους μήνες. Οι υπάρχουσες θεραπείες με φάρμακα δυσκολεύονται να διαπεράσουν τη μάζα του όγκου, ενώ η ακτινοθεραπεία μπορεί μόνο να καθυστερήσει, όχι να αποτρέψει, την υποτροπή.
Η προσέγγιση της ομάδας του Cambridge, ωστόσο, δεν στοχεύει απευθείας στα καρκινικά κύτταρα, αλλά επιχειρεί να αλλάξει το περιβάλλον γύρω από τον όγκο -τη λεγόμενη εξωκυττάρια μήτρα- ώστε να σταματήσει η εξάπλωσή του.
«Κανείς μέχρι σήμερα δεν έχει προσπαθήσει να αλλάξει την πορεία του καρκίνου μεταβάλλοντας τη μήτρα γύρω από τον όγκο», είπε η Duer. «Αυτό είναι το πρώτο παράδειγμα όπου μια θεραπεία που βασίζεται στη μήτρα θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για να επαναπρογραμματίσει τα καρκινικά κύτταρα».
Με τη χρήση φασματοσκοπίας πυρηνικού μαγνητικού συντονισμού (NMR), η ομάδα έδειξε ότι τα μόρια του HA στρίβουν σε σχήματα που τους επιτρέπουν να συνδέονται ισχυρά με το CD44 -έναν υποδοχέα στα καρκινικά κύτταρα που οδηγεί την εισβολή. Όταν το HA διασυνδέθηκε και «πάγωσε» στη θέση του, τα σήματα αυτά απενεργοποιήθηκαν.
«Θα μπορούσε να είναι μια πραγματική ευκαιρία να επιβραδύνουμε την εξέλιξη του γλοιοβλαστώματος»
Το αποτέλεσμα παρατηρήθηκε ακόμη και σε χαμηλές συγκεντρώσεις ΗΑ, γεγονός που υποδηλώνει ότι τα κύτταρα δεν παγιδεύονταν φυσικά, αλλά αντίθετα επαναπρογραμματίζονταν σε αδρανή κατάσταση.
Η μελέτη μπορεί επίσης να εξηγήσει γιατί το γλοιοβλάστωμα συχνά επανέρχεται στο σημείο της χειρουργικής επέμβασης. Η συσσώρευση υγρού (οίδημα) στην περιοχή του χειρουργείου αραιώνει το HA, το κάνει πιο εύκαμπτο και πιθανόν ενθαρρύνει την εισβολή των καρκινικών κυττάρων. Παγώνοντας το HA στη θέση του, ίσως να κθίσταται δυνατό, να προληφθεί η υποτροπή.
«Αυτή θα μπορούσε να είναι μια πραγματική ευκαιρία να επιβραδύνουμε την εξέλιξη του γλοιοβλαστώματος», είπε η Duer. «Και επειδή η προσέγγισή μας δεν απαιτεί από τα φάρμακα να εισέλθουν σε κάθε μεμονωμένο καρκινικό κύτταρο, θα μπορούσε κατ’ αρχήν να λειτουργήσει για πολλούς συμπαγείς όγκους, όπου η περιβάλλουσα μήτρα οδηγεί την εισβολή. Τα καρκινικά κύτταρα συμπεριφέρονται έτσι εν μέρει εξαιτίας του περιβάλλοντός τους. Αν αλλάξεις το περιβάλλον τους, μπορείς να αλλάξεις και τα ίδια τα κύτταρα», προσθέτει.
Οι ερευνητές ελπίζουν να πραγματοποιήσουν περαιτέρω δοκιμές σε ζωικά μοντέλα, οι οποίες θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε κλινικές δοκιμές σε ασθενείς.
Η έρευνα υποστηρίχθηκε εν μέρει από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Έρευνας και το Συμβούλιο Έρευνας Μηχανικών και Φυσικών Επιστημών (EPSRC), μέρος της Έρευνας και Καινοτομίας του Ηνωμένου Βασιλείου (UKRI). Η Melinda Duer είναι μέλος του Robinson College του Cambridge και θα παρουσιάσει την έρευνά της το Σάββατο 27 Σεπτεμβρίου, στο πλαίσιο του Cambridge Alumni Festival 2025.
Με πληροφορίες από www.cam.ac.uk
