Η ακρίβεια στα βασικά αγαθά παραμένει στο επίκεντρο της καθημερινότητας, με την κυβέρνηση να επιχειρεί να συγκρατήσει τις τιμές μέσω του πλαφόν στο περιθώριο κέρδους. Την ίδια στιγμή, νέα πρόστιμα-μαμούθ σε μεγάλες αλυσίδες σούπερ μάρκετ φέρνουν ξανά στο προσκήνιο το ερώτημα: αποτελούν πραγματική προστασία για τον καταναλωτή ή περιορίζονται σε ένα εργαλείο εντυπώσεων;
Τι είναι το πλαφόν και πώς εφαρμόζεται
Το πλαφόν στο περιθώριο κέρδους στα τρόφιμα και άλλα βασικά προϊόντα θεσπίστηκε ως μηχανισμός ελέγχου της αγοράς, με στόχο να περιοριστούν φαινόμενα αισχροκέρδειας σε περιόδους έντονης ακρίβειας. Στην πράξη, οι αλυσίδες σούπερ μάρκετ υποχρεούνται να τηρούν συγκεκριμένα όρια στο ποσοστό κέρδους που προσθέτουν πάνω από την τιμή προμήθειας. Η τήρησή του ελέγχεται από τη Διυπηρεσιακή Μονάδα Ελέγχου Αγοράς (ΔΙΜΕΑ), η οποία έχει τη δυνατότητα να επιβάλλει βαριά πρόστιμα σε περίπτωση παραβάσεων.
Τα πρόστιμα είναι πραγματικό μέτρο ή επικοινωνία;
Την Τρίτη, το υπουργείο Ανάπτυξης ανακοίνωσε πρόστιμα συνολικού ύψους 2,2 εκατομμυρίων ευρώ σε δύο μεγάλες αλυσίδες. Συγκεκριμένα, η Lidl καλείται να καταβάλει 805.340 ευρώ για παραβίαση του πλαφόν στο περιθώριο κέρδους, ενώ η Σκλαβενίτης δέχθηκε πρόστιμο 1,44 εκατ. ευρώ για παραβάσεις του Κώδικα Δεοντολογίας.
Οι αποφάσεις αυτές ήρθαν έπειτα από ελέγχους που διατάχθηκαν από τον υπουργό Ανάπτυξης Τάκη Θεοδωρικάκο το 2024 και το καλοκαίρι του 2025 αντίστοιχα. Ο υπουργός υπογράμμισε ότι «η εφαρμογή του νόμου είναι αδιαπραγμάτευτη» και ότι το κράτος θα συνεχίσει να υπερασπίζεται το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών, ιδίως των πιο ευάλωτων.
Αλλάζει κάτι για τον καταναλωτή;
Παρά τα υψηλά πρόστιμα, το κρίσιμο ερώτημα είναι αν αυτά μεταφράζονται σε ουσιαστική ανακούφιση για τον καταναλωτή στο ταμείο. Μέχρι στιγμής, οι ανατιμήσεις στα βασικά αγαθά συνεχίζονται, ενώ η τήρηση του πλαφόν προϋποθέτει συστηματικούς ελέγχους και αυστηρή παρακολούθηση.
Οι πολίτες εξακολουθούν να βλέπουν αυξημένες τιμές στα ράφια, γεγονός που εγείρει ερωτήματα για το κατά πόσο τα πρόστιμα λειτουργούν αποτρεπτικά ή αν αποτελούν κυρίως ένα μέσο πίεσης προς τις επιχειρήσεις χωρίς άμεσο όφελος για την τσέπη του καταναλωτή.
