Τα ευρωπαϊκά νοικοκυριά θα πρέπει να διατηρούν μετρητά στο σπίτι για περιπτώσεις ανάγκης, σύμφωνα με νέα μελέτη της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), η οποία υπογραμμίζει ότι τα χαρτονομίσματα παραμένουν ένα κρίσιμο «δίχτυ ασφαλείας» όταν τα ψηφιακά συστήματα αποτυγχάνουν.
Η έκθεση, που δημοσιεύτηκε την Τετάρτη, καλεί περισσότερες κυβερνήσεις να δώσουν οδηγίες παρόμοιες με εκείνες της Ολλανδίας, της Αυστρίας και της Φινλανδίας, οι οποίες συνιστούν στα νοικοκυριά να διατηρούν μετρητά μεταξύ 70 και 100 ευρώ ανά άτομο.
Η μελέτη ακολουθεί την πρόσφατη σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, που ζητά από τους πολίτες να αποθηκεύσουν επαρκή μετρητά, τρόφιμα, νερό και φάρμακα ώστε να αντέξουν τουλάχιστον 72 ώρες σε περίπτωση διακοπής υπηρεσιών. Ο πόλεμος στην Ουκρανία, η πανδημία του Covid-19 και οι φυσικές καταστροφές, όπως πυρκαγιές και πλημμύρες, αποκάλυψαν τις αδυναμίες της Ευρώπης και αύξησαν τις δαπάνες για ασφάλεια και άμυνα.
«Τα μετρητά είναι κρίσιμο στοιχείο της εθνικής ετοιμότητας για κρίσεις», τονίζουν οι συντάκτες της ΕΚΤ, επισημαίνοντας ότι το φυσικό χρήμα «δεν καλύπτει μόνο ατομικές ανάγκες αλλά ενισχύει και τη συνολική ανθεκτικότητα του συστήματος».
Αν και η μελέτη δεν θέτει ελάχιστο όριο αποταμίευσης, η δημοσίευσή της εντάσσεται σε μια ευρύτερη συζήτηση για το μέλλον των μετρητών στην Ευρώπη, όπου οι ψηφιακές πληρωμές κυριαρχούν και οι τράπεζες μειώνουν κόστος κλείνοντας καταστήματα και ΑΤΜ.
Η ΕΚΤ αναφέρει το παράδοξο ότι, ενώ τα μετρητά χρησιμοποιούνται όλο και λιγότερο στην καθημερινότητα, η ζήτησή τους εκτοξεύεται σε περιόδους κρίσης ή όταν κλονίζεται η εμπιστοσύνη στα τραπεζικά και ψηφιακά συστήματα. Αυτό φάνηκε καθαρά στην πανδημία, αλλά και στην πρόσφατη διακοπή ρεύματος που παρέλυσε Ισπανία και Πορτογαλία, όπου για πολλούς τα μετρητά ήταν η μόνη διαθέσιμη λύση.
Κατά την πανδημία, τα νοικοκυριά αύξησαν τις αποταμιεύσεις τους σε χαρτονομίσματα κατά 140 δισ. ευρώ μέσα σε δύο χρόνια, σε σύγκριση με τα 55 δισ. που αυξάνονταν πριν την κρίση. Αντίστοιχα, μετά την αποκατάσταση της διακοπής στην Ιβηρική, οι αναλήψεις μετρητών αυξήθηκαν ραγδαία, καθώς οι πολίτες αναπλήρωναν τα αποθέματά τους.
Η ΕΚΤ παρομοιάζει τα χαρτονομίσματα με την «ρεζέρβα» ενός αυτοκινήτου: μπορεί να μη χρειάζονται καθημερινά, αλλά είναι απαραίτητα όταν όλα τα άλλα συστήματα καταρρέουν.
Η Φινλανδία, για παράδειγμα, εργάζεται πάνω σε «ανθεκτικά σε διακοπές» ΑΤΜ, που θα μπορούν να διαθέτουν μετρητά ακόμη και αν το κεντρικό σύστημα μιας τράπεζας δεν λειτουργεί. Στην Αυστρία, όπου οι εμπορικές τράπεζες έχουν περιορίσει τα ΑΤΜ σε αγροτικές περιοχές, η κεντρική τράπεζα εξετάζει την τοποθέτηση δικών της μηχανημάτων σε δήμους χωρίς πρόσβαση.
Με πληροφορίες από Financial Times
