Στοχευμένα κοινωνικά και οικονομικά μέτρα συνολικού ύψους 1,1 δισ. ευρώ ανακοίνωσε η κυβέρνηση, αξιοποιώντας το πρωτογενές πλεόνασμα του 2024 (4,8% του ΑΕΠ), όπως προέκυψε από τα στοιχεία της Eurostat.
Τα μέτρα αφορούν την ανακούφιση ενοικιαστών, τη στήριξη χαμηλοσυνταξιούχων, ανασφάλιστων υπερηλίκων και Ατόμων με Αναπηρία, ενώ παράλληλα ενισχύεται κατά 500 εκατ. ευρώ το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων.
Η σημαντικότερη παρέμβαση αφορά την ετήσια επιστροφή ενοικίου, που θα ξεκινήσει να καταβάλλεται κάθε Νοέμβριο. Το μέτρο καλύπτει περίπου το 80% των νοικοκυριών που πληρώνουν ενοίκιο, συμπεριλαμβανομένων και φοιτητών. Το ποσό της επιστροφής αντιστοιχεί στο 1/12 του ετήσιου μισθώματος (μέχρι 800 ευρώ για κύρια κατοικία, με προσαύξηση 50 ευρώ ανά παιδί, και 800 ευρώ για φοιτητική στέγαση χωρίς προσαύξηση). Η επιστροφή είναι αφορολόγητη και καταβάλλεται απευθείας στον τραπεζικό λογαριασμό του δικαιούχου.
Παράλληλα, θεσπίζεται μόνιμη ενίσχυση 250 ευρώ ετησίως για χαμηλοσυνταξιούχους, υπερήλικες χωρίς ασφάλιση και άτομα με αναπηρία, υπό προϋποθέσεις. Το επίδομα είναι επίσης αφορολόγητο και ακατάσχετο, ενώ υπολογίζεται ότι θα το λάβουν περίπου 1,44 εκατομμύρια πολίτες.
Τα νέα μέτρα, σύμφωνα με τον υπουργό Οικονομικών Κυριάκο Πιερρακάκη, μετατρέπουν «το πλεόνασμα της οικονομίας σε κοινωνικό κεφάλαιο», χωρίς να διακυβεύεται η δημοσιονομική σταθερότητα της χώρας. Το οικονομικό επιτελείο επισημαίνει ότι πρόκειται για μόνιμες παροχές, και όχι για συγκυριακές ενισχύσεις.
Η κυβέρνηση υποστηρίζει πως οι παρεμβάσεις έχουν και αναπτυξιακή στόχευση, καθώς αναμένεται να περιορίσουν τη φοροδιαφυγή στην αγορά ακινήτων, να αυξήσουν την προσφορά κατοικιών και να ενισχύσουν το εισόδημα κρίσιμων κοινωνικών ομάδων.
Οι παροχές του 2025 λειτουργούν, όπως τονίζει ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, ως «μέρισμα της συλλογικής προσπάθειας» και, σε συνδυασμό με την ενίσχυση των δημόσιων επενδύσεων, αποδεικνύουν τη μετάβαση της οικονομίας σε σταθερή τροχιά προόδου.
1. Γιατί ανακοινώθηκαν τώρα τα μέτρα;
Τα μέτρα ανακοινώθηκαν αμέσως μετά τη δημοσιοποίηση των δημοσιονομικών στοιχείων για το 2024 από την ΕΛΣΤΑΤ και τη Eurostat. Η Ελλάδα κατέγραψε πρωτογενές πλεόνασμα 4,8% του ΑΕΠ και τελικό δημοσιονομικό πλεόνασμα 1,3%. Σύμφωνα με την κυβέρνηση, πρώτα εξασφαλίζεται ο δημοσιονομικός χώρος και έπειτα επιστρέφεται ως κοινωνικό μέρισμα χωρίς να διακυβεύεται η σταθερότητα.
2. Ανακοινώθηκαν πρόωρα τα μέτρα που επρόκειτο να παρουσιαστούν στη ΔΕΘ;
Τα μέτρα που παρουσιάστηκαν αφορούν το 2025. Ο ίδιος ο πρωθυπουργός ξεκαθάρισε ότι οι εξαγγελίες στη ΔΕΘ θα αφορούν τη νέα χρονιά, δηλαδή το 2026. Οι σημερινές παρεμβάσεις θεωρούνται μόνιμες και ενταγμένες στον προϋπολογισμό του τρέχοντος έτους.
3. Προκύπτει το πλεόνασμα από αυξημένα φορολογικά βάρη;
Η κυβέρνηση απαντά πως όχι. Το πλεόνασμα αποδίδεται:
- Στην καταπολέμηση της φοροδιαφυγής μέσω ψηφιακών εργαλείων.
- Στην ισχυρή ανάπτυξη με αύξηση της απασχόλησης και των εισοδημάτων.
- Στην εξοικονόμηση δαπανών στον δημόσιο τομέα.
Η κυβέρνηση επισημαίνει ότι έχει ήδη μειώσει πάνω από 70 φόρους και εισφορές.
4. Μπορούσε η κυβέρνηση να διαθέσει ακόμη περισσότερους πόρους;
Σύμφωνα με το οικονομικό επιτελείο, τα μέτρα εξαντλούν το δημοσιονομικό περιθώριο για φέτος. Επιπλέον δαπάνες θα παραβίαζαν τους ευρωπαϊκούς κανόνες ή θα απαιτούσαν νέες φορολογικές επιβαρύνσεις, τις οποίες η κυβέρνηση απορρίπτει.
5. Ποια κριτήρια ορίζουν τους δικαιούχους των μέτρων;
Η επιλογή των δικαιούχων βασίστηκε:
- Στην ανάγκη ανακούφισης των ενοικιαστών (καλύπτεται το 80% των μισθωτών).
- Στην ενίσχυση χαμηλοσυνταξιούχων, ΑμεΑ και ανασφάλιστων υπερηλίκων (1,44 εκατ. πολίτες).
Το εισοδηματικό όριο για άγαμο είναι 20.000 ευρώ, για έγγαμο 28.000 ευρώ (με προσαυξήσεις ανά παιδί), και για μονογονεϊκές οικογένειες 31.000 ευρώ. Τα περιουσιακά όρια φτάνουν τις 120.000 ευρώ για ένα άτομο και αυξάνονται κατά 20.000 ευρώ για κάθε επιπλέον μέλος.
6. Θα οδηγήσει η επιστροφή ενοικίου σε αυξήσεις τιμών;
Το οικονομικό επιτελείο υποστηρίζει ότι όχι. Αντιθέτως, η πολιτική επιστροφής ενοικίου λειτουργεί ως αντικίνητρο για αδήλωτα εισοδήματα. Παράλληλα, εφαρμόζονται:
- Περιορισμοί στις βραχυχρόνιες μισθώσεις σε κορεσμένες περιοχές.
- Μηδενική φορολογία για μετατροπή ακινήτων από Airbnb σε μακροχρόνιες μισθώσεις.
- Προγράμματα «Ανακαινίζω και Ενοικιάζω» και κοινωνικής αντιπαροχής.
