Η Ίμπιζα του Βάλτερ Μπένγιαμιν μέσα από τα εκπληκτικά σχέδια ενός σπουδαίου σύγχρονου εικονογράφου Facebook Twitter

Η Ίμπιζα του Βάλτερ Μπένγιαμιν μέσα από τα εκπληκτικά σχέδια ενός σπουδαίου σύγχρονου εικονογράφου

0

Όταν ο Χίτλερ βρισκόταν προ των πυλών της εξουσίας, ο σπουδαίος Γερμανός φιλόσοφος και συγγραφέας Βάλτερ Μπένγιαμιν δεν είχε συνειδητοποιήσει ακόμα τι θα επακολουθούσε μετά την εγκαθίδρυση της ναζιστικής δικτατορίας. Όπως και άλλοι διανοούμενοι – Εβραίοι όπως ο ίδιος αλλά και μη – υπολόγιζε στην πρόωρη πτώση του νέου καθεστώτος. Μετά τον εμπρησμό του Ράιχσταγκ όμως, ήταν πλέον ξεκάθαρο στον ίδιο ότι «άνθρωποι σύρονται από τα κρεβάτια τους στη μέση της νύχτας και είτε ξυλοκοπούνται αγρίως είτε δολοφονούνται εν ψυχρώ», όπως έγραφε τον Μάρτιο του 1933.

Ένα χρόνο πριν, είχε ήδη ξεκινήσει το μακρύ κι απελπισμένο (και μάταιο εν τέλει) ταξίδι διαφυγής του ανά την Ευρώπη, με πρώτο σταθμό το ισπανικό νησάκι της Ίμπιζα.

Η Ίμπιζα του Βάλτερ Μπένγιαμιν μέσα από τα εκπληκτικά σχέδια ενός σπουδαίου σύγχρονου εικονογράφου Facebook Twitter

Ο Μπένγιαμιν είχε γοητευτεί και από τη νηφαλιότητα, την εκτυφλωτική λευκότητα και τη σύνδεση με το τοπίο αυτής της «αρχιτεκτονικής χωρίς αρχιτέκτονες» που χαρακτήριζε τα «χωριάτικα παλάτια» σ΄ αυτό το «νησί της λησμονιάς».

Τρίτη πρωί, 19 Απριλίου 1932. Ο Μπένγιαμιν αποβιβάζεται στο νησί μετά από το νυχτερινό ταξίδι σε καμπίνα τρίτης θέσης με το επιβατηγό πλοίο Ciudad de Valencia που έκανε το δρομολόγιο Βαρκελώνη – Ίμπιζα.

Η Ίμπιζα του Βάλτερ Μπένγιαμιν μέσα από τα εκπληκτικά σχέδια ενός σπουδαίου σύγχρονου εικονογράφου Facebook Twitter

Στο λιμάνι τον περιμένει για να τον φιλοξενήσει, αρχικά τουλάχιστον, ο φίλος του Φέλιξ Νόγκερατ, διδάκτωρ φιλοσοφίας, που έμενε στον όρμο του Σαν Αντόνιο, γύρω στα δεκαπέντε χιλιόμετρα μακριά από την πρωτεύουσα του νησιού, μαζί με την τρίτη σύζυγό του Μαριέτα, τον φιλόλογο γιο του Χανς Γιάκομπ και τη νύφη του. Με τον Μπένγιαμιν είχε πρωτογνωριστεί δεκαπέντε χρόνια πριν, όταν παρακολουθούσαν μαθήματα για τον πολιτισμό των Αζτέκων και των Μάγια μαζί με τον Ράινερ Μαρία Ρίλκε.

Η Ίμπιζα του Βάλτερ Μπένγιαμιν μέσα από τα εκπληκτικά σχέδια ενός σπουδαίου σύγχρονου εικονογράφου Facebook Twitter

Στην Ίμπιζα, ο Μπένγιαμιν επιθυμούσε να χαθεί στην «αρχαία ομορφιά και απομόνωση του τοπίου». Ξυπνούσε νωρίς, κατά τις έξι ή τις επτά, κολυμπούσε στη θάλασσα, και αγνάντευε τον ορίζοντα. Στη διάρκεια της μέρας παρέμενε μακριά από τη φασαρία του σπιτιού, διάβαζε, κρατούσε σημειώσεις και ξάπλωνε να λιαστεί κάτω από τα δέντρα, μακριά από «ηλεκτρικό ρεύμα και βούτυρο, αλκοόλ και νερό βρύσης, φλερτ και ανάγνωση εφημερίδας».

Η Ίμπιζα του Βάλτερ Μπένγιαμιν μέσα από τα εκπληκτικά σχέδια ενός σπουδαίου σύγχρονου εικονογράφου Facebook Twitter

Κατά τις δύο επέστρεφε για γεύμα με τους οικοδεσπότες του, και μετά πήγαινε στο τοπικό καφέ. Το βράδυ αποσυρόταν νωρίς – κατά τις εννιά, δέκα και μισή το αργότερο - στο δωμάτιό του, το οποίο μοιραζόταν με «τριακόσιες μύγες», και διάβαζε (την αυτοβιογραφία του Τρότσκι κυρίως) μέχρι να αποκοιμηθεί.

Η Ίμπιζα του Βάλτερ Μπένγιαμιν μέσα από τα εκπληκτικά σχέδια ενός σπουδαίου σύγχρονου εικονογράφου Facebook Twitter

Μετά από λίγο καιρό, νοίκιασε μόνος του ένα μικρό σπιτάκι, στο οποίο έτρωγε τρία γεύματα τη μέρα που του έφερνε μια γειτόνισσα, για τα οποία πλήρωνε ως αντίτιμο 1,80 μάρκα.

Η Ίμπιζα του Βάλτερ Μπένγιαμιν μέσα από τα εκπληκτικά σχέδια ενός σπουδαίου σύγχρονου εικονογράφου Facebook Twitter

Το νησί της Ίμπιζα – ή Εϊβίσσα – στο αρχιπέλαγος των Βαλεαρίδων παρέμενε μνημείο μιας ζωντανής αρχαιότητας, ακόμα και χωρίς ορατά ερείπια αρχαίων πολιτισμών. Προπύργιο των Καρχηδόνιων και των Μαυριτανών, διατηρούσε έντονη την κληρονομιά των Φοινίκων, των Ρωμαίων και των Αράβων, παρά την ισπανική ηγεμονία. Κεραμικά ομοιώματα θεοτήτων όπως η Ιστάρ ή ο Μπάαλ, φτιάχνονται ακόμα στο νησί, όπως πριν από δύο χιλιάδες χρόνια.

Η Ίμπιζα του Βάλτερ Μπένγιαμιν μέσα από τα εκπληκτικά σχέδια ενός σπουδαίου σύγχρονου εικονογράφου Facebook Twitter

Το ρολόι στον καθολικό της πόλης της Ίμπιζα φέρει την περιγραφή Ultima multis - «τελευταία μέρα για πολλούς» - η οποία είχε κάνει έντονη εντύπωση στον Μπένγιαμιν.

Η Ίμπιζα του Βάλτερ Μπένγιαμιν μέσα από τα εκπληκτικά σχέδια ενός σπουδαίου σύγχρονου εικονογράφου Facebook Twitter

Όπως του είχαν κάνει εντύπωση και οι τοπικές ενδυμασίες των γυναικών με τα μακριά σάλια, τις ποδιές και τα ατέλειωτα μεσοφόρια.

Η Ίμπιζα του Βάλτερ Μπένγιαμιν μέσα από τα εκπληκτικά σχέδια ενός σπουδαίου σύγχρονου εικονογράφου Facebook Twitter
Η Ίμπιζα του Βάλτερ Μπένγιαμιν μέσα από τα εκπληκτικά σχέδια ενός σπουδαίου σύγχρονου εικονογράφου Facebook Twitter

Όταν είχε περάσει κι εκείνος από το νησί, ο Καμύ είχε σημειώσει ότι «αν η γλώσσα αυτού του μέρους βρίσκεται σε αρμονία με κάτι που απηχεί βαθιά μέσα μου, δεν είναι επειδή απαντά στα ερωτήματά μου, αλλά επειδή τα καθιστά περιττά».

Η Ίμπιζα του Βάλτερ Μπένγιαμιν μέσα από τα εκπληκτικά σχέδια ενός σπουδαίου σύγχρονου εικονογράφου Facebook Twitter

Ο Μπένγιαμιν είχε γοητευτεί και από τη νηφαλιότητα, την εκτυφλωτική λευκότητα και τη σύνδεση με το τοπίο αυτής της «αρχιτεκτονικής χωρίς αρχιτέκτονες» που χαρακτήριζε τα «χωριάτικα παλάτια» σ΄ αυτό το «νησί της λησμονιάς». Επίσης του άρεσε να χαζεύει τις παραταγμένες καρέκλες που «είχαν τόσα να πουν».

Η Ίμπιζα του Βάλτερ Μπένγιαμιν μέσα από τα εκπληκτικά σχέδια ενός σπουδαίου σύγχρονου εικονογράφου Facebook Twitter

Απαράλλαχτη για αιώνες και εντελώς αγνοημένη από την υπόλοιπη Ευρώπη, η Ίμπιζα μόλις τότε, στις αρχές της δεκαετίας του 1930, είχε αρχίσει να προσελκύει το ενδιαφέρον ταξιδευτών ή όσων αναζητούσαν ένα απομακρυσμένο καταφύγιο. Οι ανέσεις του πολιτισμού όμως δεν είχαν φτάσει ακόμα στο νησί και το τοπίο παρέμενε «ανέγγιχτο».

Η Ίμπιζα του Βάλτερ Μπένγιαμιν μέσα από τα εκπληκτικά σχέδια ενός σπουδαίου σύγχρονου εικονογράφου Facebook Twitter

Από το δωμάτιό του, ο Μπένγιαμιν είχε θέα τη θάλασσα και μια βραχονησίδα που φωτιζόταν τις νύχτες από έναν φάρο. «Είναι δύσκολο να μη σε πιάσει ο φόβος», σημείωνε ο Μπένγιαμιν, «ότι η κατασκευή του πρώτου ξενοδοχείου στο λιμάνι, θα σημάνει το τέλος όλου αυτού του σκηνικού».

Η Ίμπιζα του Βάλτερ Μπένγιαμιν μέσα από τα εκπληκτικά σχέδια ενός σπουδαίου σύγχρονου εικονογράφου Facebook Twitter

Κατά τη διάρκεια εκείνης της παραμονής του στην Ίμπιζα, ο Βάλτερ σχετίστηκε με την Όλγα Παρέμ, με την οποία εξερεύνησαν μαζί το νησί σε περιπάτους και βαρκάδες. Μόλις της πρότεινε όμως να παντρευτούν, εκείνη τον άφησε.

Η Ίμπιζα του Βάλτερ Μπένγιαμιν μέσα από τα εκπληκτικά σχέδια ενός σπουδαίου σύγχρονου εικονογράφου Facebook Twitter

Λίγο μετά, ο Μπένγιαμιν επέστρεψε στη Γαλλία μέσω Μαγιόρκας. Έφτασε στη Νίκαια στις 22 Ιουλίου του 1932 και κατέλυσε στο ξενοδοχείο Hôtel du Petit Parc. Εξαντλημένος και ενδεχομένως βαθιά απογοητευμένος από το τέλος του δεσμού του με την Όλγα, αποφάσισε να αυτοκτονήσει. Συνέταξε μάλιστα και διαθήκη, ενώ έστειλε και αποχαιρετιστήριες επιστολές στους στενούς του φίλους. Τελικά ανέβαλλε το απονενοημένο διάβημα χωρίς περαιτέρω εξηγήσεις.

Απόσπασμα από την έκδοση "Uncertain Manifestos" του σπουδαίου Γαλλοελβετού συγγραφέα και graphic artist Frédéric Pajak, όπως παρουσιάστηκε στο Paris Review.

Design
0

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Το σύγχρονο design γίνεται πιο προσωπικό και all inclusive από ποτέ

ADM 2025: The Urban Issue / Το σύγχρονο design γίνεται πιο προσωπικό και all inclusive από ποτέ

Ιδέες που ζυμώνονταν αργά εδώ και μερικά χρόνια στον χώρο της εσωτερικής διακόσμησης ωρίμασαν και μας αποκαλύφθηκαν στις αρχές του 2025, ως οδηγός για τους χώρους στους οποίους θα κατοικήσουμε στο μέλλον.
ΣΤΕΛΛΑ ΛΙΖΑΡΔΗ
Οbjects of Common Interest: «Θέλουμε να σου κεντρίσουμε το ενδιαφέρον και να κινητοποιήσουμε ένα συναίσθημα»

ADM 2025: The Urban Issue / Κίνηση, ελευθερία, ρευστή ταυτότητα: Το design των Οbjects of Common Interest

Οι αρχιτέκτονες και σχεδιαστές Ελένη Πεταλωτή και Λεωνίδας Τραμπούκης τρέχουν ένα από τα πιο design studios της Ελλάδας. Πώς σκέφτονται και πώς σχεδιάζουν τα φημισμένα projects τους, όπως την εγκατάσταση εικαστικού φωτισμού που λατρεύουμε στην είσοδο της Πειραιώς 260;
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Ανδρέας Κούρκουλας: «Η μεγάλη απειλή είναι να γίνει η πόλη ένα μεγάλο ξενοδοχείο»

ADM 2025: The Urban Issue / Ανδρέας Κούρκουλας: «Η μεγάλη απειλή είναι να γίνει η πόλη ένα μεγάλο ξενοδοχείο»

Γεννήθηκε στο Χαλάνδρι, ζει στον Λυκαβηττό. Από την απόρριψη του κατεστημένου και την πίστη στη χωρική εμπειρία έως τις προκλήσεις της Αθήνας και το μέλλον των νέων δημιουργών, ο διακεκριμένος αρχιτέκτονας μιλά με πάθος για την ουσία, τις ευκαιρίες και τις πληγές της σύγχρονης πόλης.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
O Φασιανός στο Svenskt Tenn: Πώς βρέθηκε ο Έλληνας ζωγράφος στο πιο exclusive Σκανδιναβικό brand;

Design / Πώς βρέθηκε ο Φασιανός στο πιο exclusive Σκανδιναβικό brand;

Μια αναπάντεχη πρόταση κατέληξε σε μια έκθεση στο Svenskt Tenn, τον «βασιλιά» του Σκανδιναβικού design, που τιμά τον σπουδαίο Έλληνα καλλιτέχνη. Εκεί, κάτω από την ίδια στέγη, τα έργα του συνομιλούν με αυτά του Γιόζεφ Φρανκ, υμνώντας τη χαρά της ζωής.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Concrete Aesthetic: Γιατί βλέπουμε τόσο γκρι στην Αθήνα;

ADM 2025: The Urban Issue / Concrete Aesthetic: Γιατί βλέπουμε τόσο γκρι στην Αθήνα;

Το εμφανές σκυρόδεμα και οι γκρι τόνοι επανέρχονται στον αθηναϊκό αστικό ιστό, μεταφέροντας μαζί τους ένα φορτίο αισθητικής ιστορίας, κοινωνικών μετατοπίσεων και ψηφιακής επιρροής. Από τον μπρουταλισμό στην εποχή των hashtags, πότε η χρήση του γκρι είναι ζήτημα λειτουργίας, πότε συνήθειας και πότε συνειδητής εικόνας για το τι σημαίνει σύγχρονο;
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΔΑΝΑΗ ΜΑΚΡΗ
Μια «πράσινη» Αθήνα ως ερώτηση. Ας δούμε το κενό αλλιώς.

ADM 2025: The Urban Issue / Μια «πράσινη» Αθήνα ως ερώτηση. Ας δούμε το κενό αλλιώς.

Μπορούμε να δούμε την Αθήνα ως ένα δίκτυο με «πάρκα», συνεπή όμως απέναντι στη φύση και στην ουσία της πόλης; Πολύ περισσότερο από ένα βιβλίο, το «Για το “αττικό τοπίο” σήμερα» του Δημήτρη Φιλιππίδη είναι μια πηγή έμπνευσης που μας δίνει μια άλλη οπτική για την πόλη και το πράσινό της.
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΔΑΝΑΗ ΜΑΚΡΗ
Συνθετική ακρίβεια και χωρική ενσωμάτωση στο αστικό τοπίο

ADM 2025: The Urban Issue / Συνθετική ακρίβεια και χωρική ενσωμάτωση στο αστικό τοπίο

Με σεβασμό στον χαρακτήρα του κάθε τόπου και μακριά από την τυποποίηση, το γραφείο gnb architects προτείνει συνθέσεις που ισορροπούν ανάμεσα στη μορφολογική καθαρότητα, τη λειτουργική πληρότητα και την κατασκευαστική ακρίβεια. Η διαρκής αναζήτηση για μια νέα, αυθεντική αφήγηση καθιστά το έργο τους σύγχρονο και βαθιά συνδεδεμένο με τον άνθρωπο και το περιβάλλον.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΜΑΔΑ ΤΟΥ ARCHISEARCH.GR