Ένα νησί ξεχωριστό είναι η Αίγινα, τόσο κοντά ώστε να αποτελεί έναν από τους κοντινότερους προορισμούς για τους κατοίκους του Λεκανοπεδίου και τόσο μακριά ώστε να μην αποτελεί «προάστιο» της Αθήνας, με όσα αυτό συνεπάγεται.
Νησί με μακρά ιστορία αλλά και ενδιαφέρον, έχει διατηρηθεί σε μεγάλο βαθμό αλώβητο, και με τη συχνή ακτοπλοϊκή σύνδεση με τον Πειραιά, μια εκδρομή προς τα εκεί δεν απαιτεί ιδιαίτερο προγραμματισμό.
Αν και πολλοί το επισκέπτονται αυθημερόν, αξίζει να μείνει κανείς λίγο παραπάνω και να το χαρεί – όταν, εξάλλου, ο προορισμός είναι κοντινός και ευσύνοπτος, ο χρόνος διαστέλλεται.
Πρώτη ημέρα
Η Αίγινα ήταν νύμφη, κόρη του ποταμού Ασωπού. Ο Δίας την ερωτεύτηκε –πρωτότυπο– και τη μετέφερε στο ακατοίκητο νησί Οινώνη, για να ζήσουν τον έρωτά τους ανενόχλητοι.
Το νησί πήρε το όνομα της όμορφης νύμφης κι εκείνη έφερε στον κόσμο τον Αιακό, τον μυθικό βασιλιά της Αίγινας, πατέρα του Πηλέα και παππού του Αχιλλέα.
Η οικία-εργαστήριο του Γιάννη Μόραλη στα Πλακάκια σήμερα ανοίγει περιστασιακά για το κοινό. Το γειτονικό εργαστήριο του σημαντικού γλύπτη Χρήστου Καπράλου, ωστόσο, λειτουργεί από το 2006 ως παράρτημα της Εθνικής Πινακοθήκης.
Κατά τον 7ο και 6ο αιώνα π.Χ. η στρατηγική θέση του νησιού είχε ως αποτέλεσμα τη μεγάλη οικονομική του άνθηση και οι Αιγινίτες θεωρούνται από τους πρώτους Έλληνες που έκοψαν ασημένια νομίσματα – στη μία όψη τους υπήρχε μια θαλάσσια χελώνα.
Στη νεότερη ιστορία, η Αίγινα θα γίνει η πρώτη πρωτεύουσα του νεοσύστατου ελληνικού κράτους (Ιανουάριος 1828 - Οκτώβριος 1829), μετά από απόφαση του Ιωάννη Καποδίστρια – τα πρώτα δημόσια ιδρύματα θα λειτουργήσουν εδώ.
Η αύρα αυτής της εποχής δεν έχει χαθεί και θα το διαπιστώσετε φτάνοντας στο λιμάνι –τον αμερικανικό μόλο, όπως λεγόταν επί Καποδίστρια– με τα εντυπωσιακά νεοκλασικά αρχοντικά.
Τα νεοκλασικά δεν είναι το μόνο που θα σας τραβήξει την προσοχή στο λιμάνι: το λευκό εκκλησάκι του Αγίου Νικολάου, τα πλωτά μανάβικα αλλά και η μοναδική κολώνα που απέμεινε από τον δωρικό Ναό του Απόλλωνα Δελφίνιου (6ος αιώνας π.Χ.) δεν γίνεται να περάσουν απαρατήρητα.
Στον λόφο της Κολώνας –που ονομάστηκε έτσι για ευνόητους λόγους– βρισκόταν ένας από τους πιο σημαντικούς προϊστορικούς οικισμούς, που αργότερα έγινε θρησκευτικό κέντρο. Στο Αρχαιολογικό Μουσείο Κολώνας θα δείτε ευρήματα που χρονολογούνται από τη νεολιθική εποχή μέχρι τη μυκηναϊκή περίοδο, ενώ ενδιαφέρον έχει και το Ιστορικό Λαογραφικό Μουσείο Αίγινας.
Σημαντικό μνημείο είναι η Μεγάλη Εκκλησία (1806), η μητρόπολη του νησιού, όπου ο Ιωάννης Καποδίστριας ορκίστηκε κυβερνήτης στις 26 Ιανουαρίου 1828 – απέναντι από τον δεσποτικό θρόνο βρίσκεται το ξύλινο στασίδι του.
Ο ναός χρησιμοποιήθηκε για την εκλογή της δημογεροντίας, ως βουλευτήριο, και στέγασε προσωρινά το πρώτο Αλληλοδιδακτικό Σχολείο – η μεγάλη ρωσική καμπάνα είναι δωρεά του Καποδίστρια.
Αναζητήστε το Κυβερνείο (1803), το κτίριο που επισκευάστηκε το 1827 για να εγκατασταθεί εκεί ο Καποδίστριας και που παράλληλα στέγαζε υπηρεσίες και χρησιμοποιούνταν για συνεδριάσεις – σήμερα φιλοξενεί το Ιστορικό Αρχείο Αίγινας.
Το Καποδιστριακό Ορφανοτροφείο (1829) ήταν το πρώτο δημόσιο κτίριο που κατασκευάστηκε στο νησί επί Καποδίστρια και εκτός από την παροχή τροφής, στέγης και εκπαίδευσης στα ορφανά του Αγώνα, στέγασε παράλληλα το Εθνικό Τυπογραφείο, την πρώτη Εθνική Βιβλιοθήκη, Αρχαιολογικό Μουσείο, Νομισματική Συλλογή, Ωδείο – είναι απορίας άξιο πώς χώρεσαν όλα αυτά.
Στην πλατεία της Μητρόπολης βρίσκεται το Κεντρικό Σχολείο, γνωστό και ως Εϋνάρδειο (1830), το πρώτο νεοκλασικό κτίριο της χώρας, που σχεδίασαν οι αρχιτέκτονες Σταμάτης Κλεάνθης και Έντουαρντ Σάουμπερτ, και δίπλα του το Προκαταρκτικό Σχολείο, που σήμερα είναι η έδρα του Δημοτικού Θεάτρου Αίγινας.
Ο Πύργος Μάρκελλου (1802), που σήμερα στεγάζει το Καποδιστριακό Πνευματικό Κέντρο του δήμου, χτίστηκε από τον Αιγινίτη πρόκριτο, Φιλικό και βουλευτή Σπύρο Μάρκελλο και χρησιμοποιήθηκε –μεταξύ άλλων– για τη φιλοξενία πολιτικών και αγωνιστών.
Αν θέλετε να κάνετε ένα διάλειμμα, δεν υπάρχει πιο κλασική επιλογή από τον Σκοτάδη: ξεκίνησε το 1945 ως καφενείο του λιμανιού με καφέδες και καυτή ψαρόσουπα για τους ψαράδες –άνοιγε όταν ακόμα ήταν σκοτάδι, εξού και το παρατσούκλι– και έχει εξελιχθεί σε πόλο έλξης για όσους αγαπούν ό,τι βγάζει η θάλασσα αλλά και τα καλά αποστάγματα· κάποιοι παίρνουν το πλοίο για χάρη του.
Δεύτερη ημέρα
Αν μία λέξη είναι άμεσα συνυφασμένη με την Αίγινα, αυτή είναι το «φιστίκι». Το φιστίκι Αιγίνης είναι λατρεμένο, πεντανόστιμο, είναι και υπερτροφή, δεν είναι όμως προαιώνιο προϊόν του νησιού.
Με καταγωγή από την Περσία, το «ανακάλυψε» ο Μέγας Αλέξανδρος, το αγάπησαν οι Βυζαντινοί και γύρω στο 1896 ο γιατρός και γεωπόνος Νικόλαος Περόγλου δημιούργησε την πρώτη οργανωμένη καλλιέργεια στο νησί.
Οι φιστικιές –που σήμερα υπολογίζονται γύρω στις 120.000– φαίνεται πως εκτίμησαν τα ασβεστώδη χώματα, το ξηρό κλίμα και τη θαλασσινή αύρα και έδωσαν έναν καρπό πολύ πιο γευστικό από άλλων περιοχών, με αποτέλεσμα από το 1997 το φιστίκι Αιγίνης να είναι προϊόν ΠΟΠ.
Στο κατάστημα του Συνεταιρισμού αλλά και σε πολλά ακόμα σημεία μπορείτε να προμηθευτείτε τον πολύτιμο καρπό και όσες λιχουδιές τον έχουν για πρώτη ύλη, επιβάλλεται όμως και τουλάχιστον μία επίσκεψη στο ιστορικό ζαχαροπλαστείο Αιάκειον.
Το Αιάκειον από το 1958 φτιάχνει γλυκά που βασίζονται στο αιγινήτικο φιστίκι αλλά και επτά διαφορετικές εκδοχές παγωτού με φιστίκι. Δεν ξέρω αν αυτός ήταν ο λόγος, πάντως ο σπουδαίος ζωγράφος Γιάννης Μόραλης, που έζησε για μεγάλα χρονικά διαστήματα στο νησί, αποκαλούσε το ζαχαροπλαστείο γραφείο του.
Η οικία-εργαστήριο του Γιάννη Μόραλη στα Πλακάκια σήμερα ανοίγει περιστασιακά για το κοινό. Το γειτονικό εργαστήριο του σημαντικού γλύπτη Χρήστου Καπράλου, ωστόσο, λειτουργεί από το 2006 ως παράρτημα της Εθνικής Πινακοθήκης.
Το σπίτι-ατελιέ του τρίτου της παρέας, Νίκου Νικολάου, όπου οι καλλιτέχνες συναντιόντουσαν, του Ελύτη συμπεριλαμβανομένου, έχει ανακαινιστεί και λειτουργεί ως επισκέψιμο ατελιέ αλλά και μικρός ξενώνας.
Τα πιο γνωστά τοπόσημα της Αίγινας είναι δύο ναοί, ένας χριστιανικός και ένας αρχαίος. Ο μεγαλοπρεπής ναός –από τις μεγαλύτερες ορθόδοξες εκκλησίες των Βαλκανίων– και η Μονή του Αγίου Νεκταρίου (Αγίας Τριάδας) είναι ένα από τα σημαντικότερα προσκυνήματα της Ορθοδοξίας, που προσελκύει χιλιάδες πιστούς.
Στο μοναστήρι, που ίδρυσε ο ίδιος το 1904, φυλάσσονται και τα λείψανα του Αγίου, ενώ σώζεται και το λιτό κελί όπου έζησε, έγραψε και ασκήτεψε μέχρι τον θάνατό του, το 1920.
Ο Ναός της Αφαίας (500-490 π.Χ.) είναι ένας από τους καλύτερα διατηρημένους δωρικούς ναούς της Ελλάδας. Χτισμένος σε λόφο, μέσα στα πεύκα και με μοναδική θέα στον Σαρωνικό, ο ναός ήταν αφιερωμένος στη θεά Αφαία, μια τοπική θεότητα που αργότερα ταυτίστηκε με την Αθηνά.
Μέρος του λεγόμενου «ιερού τριγώνου» της αρχαιότητας, μαζί με τον Παρθενώνα και τον Ναό του Ποσειδώνα στο Σούνιο, ο ναός διέθετε εξαιρετικής τέχνης γλυπτά αετώματα, που απεικόνιζαν σκηνές από τον Τρωικό Πόλεμο και θεωρούνται αριστουργήματα – θα χρειαστεί να πεταχτείτε μέχρι τη Γλυπτοθήκη του Μονάχου για να τα θαυμάσετε.
Ιδιαίτερα ατμοσφαιρική είναι η Παλαιοχώρα, η μεσαιωνική πρωτεύουσα της Αίγινας από τον 9ο αιώνα έως και την Επανάσταση του 1821. Μετά την απελευθέρωση οι κάτοικοι σταδιακά την εγκατέλειψαν, για να επιστρέψουν στα παραθαλάσσια μέρη του νησιού.
Σήμερα, στον «Μυστρά της Αίγινας» σώζονται ανάμεσα στα ερείπια τριάντα οκτώ βυζαντινές και μεταβυζαντινές εκκλησίες, πολλές με τοιχογραφίες που χρονολογούνται από τον 13ο έως τον 18ο αιώνα – οι μόνοι μάρτυρες του παρελθόντος.
Ωραία ιδέα για να κλείσετε την περιήγησή σας στο νησί είναι μια επίσκεψη στην Πέρδικα, ένα μικρό γραφικό ψαροχώρι που φημίζεται για τις ψαροταβέρνες του.
Πριν «βαρύνετε» από το φαγητό, απολαύστε μια βουτιά στις κοντινές παραλίες: Σαρπά, Κλήμα/Κλειδί και η κοσμοπολίτικη Αιγινήτισσα έρχονται να αποδείξουν ότι ο Αργοσαρωνικός δεν έχει τίποτα να ζηλέψει από το Αιγαίο.
