Από τις κλασικές και αγαπημένες επιλογές σε μία από τις πιο δημοφιλείς «γραμμές» που ξεκινούν από τον Πειραιά για τις Κυκλάδες είναι η Σίφνος.
Νησί που κράτησε την ψυχραιμία του την εποχή που άλλα Κυκλαδονήσια αφέθηκαν να «αλωθούν» στο όνομα του μαζικού τουρισμού, διατηρεί μια αριστοκρατική αύρα και τη γαλήνη του, παρότι πια είναι πολύ δημοφιλές.
Τόσο το μέγεθός της όσο και η απόστασή της από τον Πειραιά κάνουν τη Σίφνο ιδανική επιλογή για σύντομες αποδράσεις – είναι και τα ακτοπλοϊκά λίγο πιο συγκρατημένα.
Πρώτη ημέρα
Η Σίφνος όχι μόνο κατοικείται αδιάκοπα από την προϊστορική εποχή αλλά γνώρισε και μεγάλη ακμή ήδη από την αρχαιότητα, χάρη στα πλούσια κοιτάσματα χρυσού και αργύρου που διέθετε.
Μέλος της Αθηναϊκής Συμμαχίας, εξακολούθησε να ακμάζει χάρη στο εμπόριο, τη ναυτιλία και τη μεταλλουργία αλλά και τη στρατηγική της θέση στο Αιγαίο.
Υπάρχουν οι εξής βασικές επιλογές για μπάνιο και παραδοσιακή σιφναίικη ρεβιθάδα: το κοντινό Βαθύ, ο Φάρος και η Χερρόνησος, τρεις από τους πιο χαρακτηριστικούς παραθαλάσσιους οικισμούς της Σίφνου, ο καθένας με τον δικό του ξεχωριστό χαρακτήρα.
Μετά τη Δ΄ Σταυροφορία πέρασε στην κυριαρχία των Ενετών και εντάχθηκε στο Δουκάτο του Αιγαίου, ενώ το 1537 υποτάχθηκε στους Οθωμανούς, διατηρώντας όμως ορισμένα προνόμια.
Με τα σημάδια του παρελθόντος πάνω της, στη νεότερη εποχή η Σίφνος αναδείχθηκε για την αγγειοπλαστική της και γέννησε προσωπικότητες όπως οι ποιητές Αριστομένης Προβελέγγιος και Ιωάννης Γρυπάρης αλλά και ο Νικόλαος Τσελεμεντές.
Η πλούσια πολιτιστική της κληρονομιά, τα μοναστήρια, τα γραφικά χωριά και η γαστρονομική της παράδοση είναι ικανοί λόγοι για να θέλει κανείς να τη γνωρίσει από κοντά – για την ακρίβεια να την απολαύσει.
Πρωτεύουσα της Σίφνου είναι η Απολλωνία, που απλώνεται αμφιθεατρικά πάνω σε τρεις λόφους. Στα στενά πλακόστρωτα σοκάκια της, στα κυκλαδίτικα σπίτια και στις μικρές πλατείες χτυπά η καρδιά του νησιού ολημερίς και ολονυχτίς – κυρίως ολονυχτίς.
Περπατήστε στο Στενό, τον κεντρικό της δρόμο με τα καλαίσθητα καταστήματα πάσης φύσεως που καταλήγει στην Πλατεία Ηρώων, και επισκεφθείτε το Λαογραφικό Μουσείο, για να πάρετε μια γερή γεύση παρελθόντος.
Ενωμένος ουσιαστικά με τη Χώρα –λίγο πιο ψηλά και με περισσότερη ησυχία– είναι ο αρχοντικός Αρτεμώνας με τη μοναδική θέα και τα καλοδιατηρημένα νεοκλασικά και κυκλαδίτικα αρχοντικά – εδώ βρίσκεται και το σπίτι του Ιωάννη Γρυπάρη.
Απαραίτητη είναι μια στάση στο Ζαχαροπλαστείο Θεοδώρου (1933), ένα από τα πρώτα ζαχαροπλαστεία των Κυκλάδων, που μοιάζει να έχει μείνει απαράλλακτο στο πέρασμα του χρόνου. Αφού τελειώσετε με τη φωτογράφιση, προμηθευτείτε τα πεντανόστιμα αφράτα αμυγδαλωτά του, τα οποία βγάζει σε τέσσερις εκδοχές, οπότε απαιτείται γευστική δοκιμή. Μην παραλείψετε να προμηθευτείτε και χαλβαδόπιτες, παστέλια και το απαραίτητο υποβρύχιο, που αρέσει σε παιδιά κάθε ηλικίας.
Ψηλά στον Αρτεμώνα θα βρείτε και τα «Κεραμικά Λεμπέση», το εργαστήριο μιας ιστορικής οικογένειας αγγειοπλαστών, που μετράει τέσσερις γενιές στην τέχνη της κεραμικής και έπεται συνέχεια – τα ζωγραφισμένα κεραμικά τους είναι μια πραγματική έκρηξη χρωμάτων και φαντασίας.
Ανεξάρτητα από το αν θρησκεύεστε ή όχι, η Μονή Χρυσοπηγής (17ος αιώνας) θα σας μαγέψει, ειδικά αν δείτε από εκεί την ανατολή. Το εμβληματικό μοναστήρι, που βρίσκεται χτισμένο σε ένα βραχώδες ακρωτήρι, είναι σημαντικό για τους ντόπιους, αφού η Παναγία η Χρυσοπηγή είναι η πολιούχος και προστάτιδα του νησιού. Σύμφωνα με την παράδοση η Παναγία προστάτεψε τις καλόγριες, όταν προσπάθησαν να τους επιτεθούν πειρατές, χωρίζοντας το ακρωτήρι από τη στεριά με ένα «σχίσμα» – σήμερα υπάρχει γέφυρα.
Πολύ κοντά είναι ο δημοφιλής Πλατύς Γιαλός, μια χορταστική, οργανωμένη αμμουδιά με πλήθος επιλογών.
Καθ’ οδόν θα συναντήσετε τον ερειπωμένο Άσπρο Πύργο, έναν από τους πιο γνωστούς από τους περίπου 77 αρχαίους πύργους του νησιού, που λειτουργούσαν ως παρατηρητήρια για την προστασία των οικισμών από επιδρομές.
Αν, πάλι, δεν σας ενθουσιάζει η πολυκοσμία, δίπλα στον βράχο της Χρυσοπηγής το Αποκοφτό σάς καλεί: μια μικρή, γαλήνια παραλία με άμμο σε δύο… υφές, καθώς κατά τόπους είναι πετρωμένη. Για όσους αγαπούν τις βουτιές, υπάρχουν και τα απαραίτητα βράχια, ενώ οι πεινασμένοι θα βρουν δυο ταβερνάκια πάνω στο κύμα.
Κολυμπήστε στα διαυγή νερά, χαλαρώστε και απολαύστε τις ντόπιες σπεσιαλιτέ. Μην ξεχνάτε: βρίσκεστε στην πατρίδα του Νικόλαου Τσελεμεντέ και αυτό φαίνεται.
Δεύτερη ημέρα
Η μέρα ξεκινάει από το Κάστρο, έναν από τους πιο ιστορικούς και καλοδιατηρημένους μεσαιωνικούς οικισμούς των Κυκλάδων, που υπήρξε πρωτεύουσα της Σίφνου μέχρι το 1836.
Κατά τη διάρκεια του Μεσαίωνα ο οικισμός οχυρώθηκε για να προστατεύεται από τις πειρατικές επιδρομές, αποκτώντας τη μορφή κάστρου που αντικρίζει σήμερα ο επισκέπτης.
Χαθείτε στον λαβύρινθο του Κάστρου, τα σπίτια του οποίου, καθώς είναι χτισμένα πολύ κοντά το ένα στο άλλο, σχηματίζουν ένα ενιαίο αμυντικό τείχος με τα εξωτερικά τους τοιχώματα – στην περίμετρο κατοικούσαν οι πληβείοι, οι αριστοκράτες «φώλιαζαν» στα ενδότερα για σιγουριά.
Τα στενά πλακόστρωτα σοκάκια, οι καμάρες και οι μικρές πύλες, οι αρχαίοι κίονες, οι ρωμαϊκές σαρκοφάγοι, τα οικόσημα, όλα διατηρούν αναλλοίωτη τη μεσαιωνική ατμόσφαιρα, καθιστώντας το Κάστρο κορυφαίο προορισμό του νησιού.
Αξίζει να επισκεφθείτε το Αρχαιολογικό Μουσείο και κάποιες από τις πολυάριθμες εκκλησίες του 16ου και 17ου αιώνα – στους δίδυμους ναούς του Αγίου Στεφάνου και του Αγίου Ιωάννη του Καλυβίτη, στην είσοδο του χωριού, λειτουργούσε το περίφημο «Παιδευτήριον του Αρχιπελάγους» (1687-1835).
Πάρτε τα σκαλάκια που οδηγούν στην Εφταμάρτυρο (Επτά Μάρτυρες, 17ος-18ος αιώνας), το πολυφωτογραφημένο εκκλησάκι που βρίσκεται «γαντζωμένο» σε έναν βράχο αγναντεύοντας το Αιγαίο και είναι αφιερωμένο στους Επτά Παίδες εν Εφέσω, οι οποίοι, σύμφωνα με τον θρύλο, κοιμήθηκαν σε σπήλαιο για 194 χρόνια και ξύπνησαν με θαυματουργό τρόπο.
Εδώ είναι και τα Σεράλια, το παλιό λιμανάκι του Κάστρου, με τη μικρή βοτσαλωτή παραλία. Κάτω από τα βράχια, ανάμεσα σε ξερολιθιές, βρίσκεται η Cantina του σεφ Γιώργου Σαμοΐλη, που με ντόπια εποχικά υλικά και σεβασμό στην πρώτη ύλη έχει καταφέρει να προσθέσει έναν ακόμα λόγο να βρεθεί κανείς στο νησί.
Μία από τις σημαντικότερες αρχαίες οχυρωμένες θέσεις της Σίφνου είναι ο αρχαιολογικός χώρος της ακρόπολης του Αγίου Ανδρέα, που ταυτίζεται με μυκηναϊκή ακρόπολη (περίπου 12ος αιώνας π.Χ.). Στο ύψωμα υπάρχει ένα μικρό, κατατοπιστικό μουσείο, καθώς και το εκκλησάκι του Αγίου Ανδρέα (περίπου 17ος αιώνας), που έδωσε το όνομα στην περιοχή.
Για τη συνέχεια υπάρχουν οι εξής βασικές επιλογές για μπάνιο και παραδοσιακή σιφναίικη ρεβιθάδα: το κοντινό Βαθύ, ο Φάρος και η Χερρόνησος, τρεις από τους πιο χαρακτηριστικούς παραθαλάσσιους οικισμούς της Σίφνου, ο καθένας με τον δικό του ξεχωριστό χαρακτήρα.
Το Βαθύ, ένας μεγάλος φυσικός κόλπος με ήρεμα νερά και αμμώδη παραλία, μέχρι σχετικά πρόσφατα ήταν απομονωμένο και συνδεόταν κυρίως με την κεραμική παράδοση και την αγροτική ζωή του νησιού, εξού και διατηρεί την κυκλαδίτικη αισθητική. Στην παραλία Τσόπος βρίσκεται το εργαστήριο της οικογένειας Ατσόνιου, με μεγάλη ιστορία στην αγγειοπλαστική.
Ο Φάρος είναι κοντά στη Χρυσοπηγή και υπήρξε για πολλά χρόνια το κύριο λιμάνι της Σίφνου. Με τρεις κοντινές παραλίες αλλά και με επαρκείς τουριστικές υποδομές, έχει καταφέρει να αποτελεί έναν από τους πιο ζωντανούς προορισμούς του νησιού, χωρίς υπερβολές όμως.
Ωστόσο, το πιο αυθεντικό, το πιο ανέγγιχτο ψαροχώρι είναι η Χερρόνησος. Χτισμένη γύρω από έναν κλειστό φυσικό όρμο, με λίγα σπίτια, ταβερνάκια που βρέχει η θάλασσα και τα απαραίτητα ψαροκάικα, είναι αυταπόδεικτα υπέροχη και γαληνεύει την ψυχή.
Στη Χερρόνησο, πριν από έναν αιώνα, έκαιγαν 25 καμίνια, σήμερα έχει απομείνει ένα να κρατά τη φλόγα ζωντανή: ο Κωνσταντίνος Δεπάστας, ο γηραιότερος αγγειοπλάστης του νησιού, εξακολουθεί να δημιουργεί στο τσουκαλάδικό του, που έχει το απροσδόκητο όνομα «Η Δύσκολη».
Όσο αργά κι αν κυλά ο χρόνος στη Σίφνο, κάποτε έρχεται η ώρα να την αποχαιρετήσουμε, πίνοντας ένα ποτήρι κρασί στη Loggia, στο μαγικό Κάστρο. Εμπειρίες όπως αυτή είναι που σε κάνουν να επιστρέφεις.
