Δεν πάει πολύς καιρός από τότε που έπεσα πάνω σε ένα ασυνήθιστο βίντεο στο YouTube: δύο ιππότες χαμένοι μέσα στο ατσάλι να μονομαχούν με υπόκρουση Βιβάλντι. Οι κινήσεις τους είναι γρήγορες, υπολογισμένες, σχεδόν χορογραφημένες. Μπορεί αρχικά να δυσκολεύτηκα να καταλάβω περί τίνος πρόκειται, με μια σύντομη αναζήτηση όμως μπήκα στο κλίμα εύκολα.
Ήταν ένα βίντεο της ακαδημίας «Λέοντες», της μοναδικής σχολής πολεμικών τεχνών στη χώρα που αναβιώνει τη βυζαντινή και αναγεννησιακή οπλομαχία. Ένα βράδυ Σαββάτου, λοιπόν, βρέθηκα στο κέντρο του Πειραιά για να παρακολουθήσω από κοντά μια προπόνηση αλλά και για να συνομιλήσω με τον ιδρυτή και τα μέλη της.
Στην είσοδο του χώρου με περιμένει ο δάσκαλος και ιδρυτής της ακαδημίας, Γιώργος Γεωργάς, φορώντας έναν κόκκινο μάλλινο χιτώνα. Απόφοιτος του τμήματος μηχανικών υπολογιστών και ενεργός στις πολεμικές τέχνες τα τελευταία τριάντα τρία χρόνια, μου αφηγείται τη διαδρομή του, δίνοντας παράλληλα οδηγίες για την προπόνηση που μόλις είχε αρχίσει.
«Από το 1993 ξεκίνησα να ασχολούμαι με τις πολεμικές τέχνες: διάφορα ιαπωνικά, νινζούτσου αλλά και κουνγκ φου, τότε που όλα αυτά ήταν mainstream. Ταυτόχρονα, ήρθα σε επαφή με έναν δάσκαλο ο οποίος κατείχε την τέχνη των γερμανικών εγχειριδίων οπλομαχίας. Σιγά σιγά, μου τη μετέδωσε. Στη συνέχεια μυήθηκα στο πάμμαχον και από εκεί άρχισα να ερευνώ τη βυζαντινή οπλομαχητική, όπως και την ευρωπαϊκή πολεμική τέχνη. Ήμουν αθλητής της ξιφασκίας και τώρα εκτελώ χρέη προπονητή δεύτερης κατηγορίας. Σε αυτόν τον χώρο διδάσκω και κλασική ολυμπιακή ξιφασκία».
«Όταν είπα σε κάποιους ότι ξεκίνησα μεσαιωνική σπαθασκία, μου είπαν “παίζετε με τα σπαθάκια σαν παιδάκια;”. Αυτή η νοοτροπία υπάρχει δυστυχώς. Ο νεοέλληνας θεωρεί άθλημα μόνο το ποδόσφαιρο και το μπάσκετ».
Τι διδάσκονται όμως στ’ αλήθεια οι μαθητές της σχολής και γιατί τέτοια τρέλα με το Βυζάντιο; Η βυζαντινή οπλομαχία αφορά τη συστηματική μελέτη και σύγχρονη αναβίωση των πολεμικών πρακτικών της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Περιλαμβάνει εκπαίδευση στη χρήση ιστορικών όπλων, όπως το μακρύ σπαθί, το παραμήριο, το σπαθίον, η μάχαιρα και το τόξο, καθώς και στις τεχνικές ραβδομαχίας.
Επιπλέον, εξετάζονται οργανωμένες μορφές μάχης, με έμφαση στη στρατιωτική παράδοση και στις ιστορικές επιρροές της εποχής. Στην ακαδημία ακόμη μπορεί κανείς να διδαχθεί και αναγεννησιακή οπλομαχία, όπως επίσης κλασική ολυμπιακή ξιφασκία.
«Για τη δημιουργία της βυζαντινής και αναγεννησιακής οπλομαχητικής κρατάμε το σκεπτικό και τη μέθοδο της σημερινής ξιφασκίας. Κάποια πράγματα είναι διαχρονικά σε αυτό το άθλημα. Το όπλο μόνο αλλάζει. Κάνουμε αναπαράσταση των σχηματισμών των οπλιτών, με κοντάρια, ασπίδες και διάφορα εξαρτήματα», μου λέει ο δάσκαλος ενώ φοράει ευλαβικά, ένα ένα, τα εξαρτήματα της πανοπλίας του.
Περιηγούμαι για λίγο στον χώρο. Οι περισσότεροι μαθητές διασταυρώνουν τα εκπαιδευτικά τους ξίφη (συνασκήσεις), ενώ οι υπόλοιποι δοκιμάζουν τις πανοπλίες τους. Μπορεί οι εγκαταστάσεις να είναι σύγχρονες, όμως η ατμόσφαιρα έχει πράγματι κάτι το μεσαιωνικό. Στο βάθος της αίθουσας ξεχωρίζει μια θήκη φορτωμένη με κάθε λογής σπαθί, με φόντο μια αφίσα των κινήσεων longsword, του πρωτεργάτη της τέχνης της ξιφασκίας Joachim Meyer.
Η προπόνηση που παρακολουθώ γίνεται με τα κλασικά τζάκετ ξιφασκίας, ενώ οι πανοπλίες χρησιμοποιούνται καθαρά για να έρθουν οι μαθητές πιο κοντά στις πραγματικές συνθήκες μάχης: φολιδωτοί θώρακες, αλυσιδωτά χιτώνια και στενά κράνη. Βαριές και δυσκολοφόρετες ενδυμασίες, αλλά ταυτόχρονα αληθινές.
Μια τέτοια φοράει και ο δάσκαλος, εξηγώντας μου χαρακτηριστικά τι ισχύει με την ενδυμασία: «Δεν ξύπνησα μια μέρα και είπα “ας κάνω τον Αρθούρο”. Καμία σχέση. Εφόσον διδάσκω οπλομαχητική τέχνη, θα έπρεπε να έρθω όσο πιο κοντά γίνεται στον τρόπο με τον οποίο ξιφομαχούσαν τότε. Έτσι, ξεκίνησα να αγοράζω σιγά σιγά μεσαιωνικό εξοπλισμό, να τον φοράω, να αισθάνομαι το βάρος του, να βλέπω εν τέλει ποιες κινήσεις δουλεύουν και ποιες όχι. Τον εξοπλισμό αυτό τον προμηθευόμαστε κυρίως από το εξωτερικό, ενώ πολλά εξαρτήματα τα βρίσκουμε και στην Ελλάδα. Έχουμε πανοπλίες από διάφορες περιόδους. Ξεκινάνε από τη μέση βυζαντινή εποχή και φτάνουν μέχρι τους Κομνηνούς».
Για τον Γιώργο, η Ελλάδα έχει μείνει αρκετά πίσω στο κομμάτι της αναβίωσης. Η πλειονότητα, όπως μου λέει, δυσκολεύεται να κατανοήσει το concept, αγνοώντας πολλές φορές ακόμα και την ύπαρξή του.
«Ο μέσος Έλληνας δεν καταλαβαίνει τι είναι η ιστορική σπαθασκία, τι είναι η οπλομαχία και τι είναι η αναβίωση γενικότερα, το reenactment που λένε και στο εξωτερικό. Του φαίνεται παράξενο και φαντάζεται διάφορα. Αντίθετα, για παράδειγμα στην Ιταλία, όλο αυτό είναι πολύ διαδεδομένο. Υπάρχουν δεκάδες σύλλογοι και το άθλημα είναι ενταγμένο και στην ομοσπονδία. Εδώ δυστυχώς βρισκόμαστε ακόμα στο φάσμα του χόμπι».
Δίπλα στον δάσκαλο στέκεται και ο Αντώνης, τρία χρόνια μαθητής του και μεγάλος λάτρης της Ιστορίας. Κάθιδρος, λόγω της πανοπλίας, βγάζει το κράνος του για να μου μιλήσει.
«Πολλοί θεωρούν την αναβίωση λίγο καρναβάλι, ενώ στο εξωτερικό δεν το βλέπουν έτσι, αλλά ως ζωντανό μάθημα Ιστορίας. Με το να φορέσει ο άλλος μια πανοπλία, μπαίνει ακριβώς στη θέση εκείνων των ανθρώπων και αντιλαμβάνεται την καθημερινότητά τους. Όταν είπα σε κάποιους ότι ξεκίνησα μεσαιωνική σπαθασκία, μου είπαν “παίζετε με τα σπαθάκια σαν παιδάκια;”. Αυτή η νοοτροπία υπάρχει δυστυχώς. Ο νεοέλληνας θεωρεί άθλημα μόνο το ποδόσφαιρο και το μπάσκετ».
«Υπάρχει η παρεξήγηση ότι οι πολεμικές τέχνες σε ωθούν να γίνεις πιο βίαιος. Εδώ, όμως, ασκούμαστε στην αυτοάμυνα, τη συγκέντρωση και την πειθαρχία», πρόσθεσε ο Νίκος στη συζήτηση, ντυμένος κι αυτός με μια παραδοσιακή βυζαντινή πανοπλία.
Το πρώτο στάδιο της προπόνησης ολοκληρώνεται. Οι μαθητές σταματούν τις ασκήσεις και παίρνουν τη θέση τους για τις 1v1 μονομαχίες, αλλιώς το ελεύθερο παιχνίδι, όπως το ονομάζουν.
Στα πηγαδάκια που σχηματίζονται, ανταλλάσσω μερικές κουβέντες με τον Αντώνη, τη Μαρία και τον Νίκο. Καθένας κουβαλάει και από μια διαφορετική ιστορία, που έχει όμως ως κοινό παρονομαστή την αγάπη για την οπλομαχητική και την αναβίωση.
«Εμένα με έφερε εδώ η αγάπη μου για τα action rpg βιντεοπαιχνίδια», μου λέει με ενθουσιασμό ο Αντώνης, ο οποίος ανακάλυψε τη σχολή έπειτα από ψάξιμο στο ίντερνετ. «Ήθελα να δω πώς είναι πραγματικά να κρατάς σπαθί. Αν υπάρχουν διαφορές από αυτό που βλέπεις στην οθόνη. Τελικά βρήκα κάτι πολύ πιο απαιτητικό».
Η Μαρία, από την άλλη, έμαθε για την ακαδημία σε μια σχολική εκδήλωση. Για εκείνη, το σπαθί δεν είναι απλώς ένα ακόμη όπλο αλλά ένα σύμβολο υπεράσπισης αξιών.
«Βρήκα τη σχολή τυχαία, έπειτα από μια εκδήλωση που έγινε στο σχολείο της κόρης μου. Είδα τα σπαθιά σε έναν πάγκο, πλησίασα τον δάσκαλο και μου εξήγησε περί τίνος πρόκειται. Αμέσως ήρθα και γράφτηκα στη σχολή, γιατί ήταν κάτι που μου άρεσε από μικρή. Το σπαθί ήταν πάντα για μένα ένα σύμβολο υπεράσπισης. Είναι μαγικό αυτό το άθλημα και νιώθω ευγνώμων που το ανακάλυψα».
Λίγο πιο πέρα, μαζί με την παρέα του, βρίσκεται και ο Νίκος. Καθηγητής ιστορίας και πρώην κάτοικος εξωτερικού, γνωρίζει από πρώτο χέρι την τέχνη του historical reenactment.
«Εγώ ξεκίνησα στην Αγγλία. Εκεί είναι πολύ πιο οργανωμένα, έτη φωτός μπροστά. Στην ακαδημία δεν κάνουμε απλώς μια ακόμα πολεμική τέχνη αλλά συνεχίζουμε μια παράδοση χιλιάδων χρόνων. Έχουμε κάνει καλές παρέες και βγαίνουμε έξω μετά την προπόνηση. Πολλοί από εμάς είμαστε γενικότερα geeks και συνεχίζουμε την τρέλα μας με ταινίες, κόμικς και βιντεοπαιχνίδια. Έχουμε ένα ψώνιο με την Ιστορία, απ' όπου κι αν το πιάσεις».
Η προπόνηση πια φτάνει στο τέλος της. Τα σπαθιά μπαίνουν πίσω στη θήκη τους και οι μάσκες ξιφασκίας στοιβάζονται παραδίπλα. Η ομάδα ανανεώνει το ραντεβού της για την επόμενη φορά, ενώ ο δάσκαλος αποσυναρμολογεί την πανοπλία του. Προτού τον ευχαριστήσω για την κουβέντα μας, τον ρωτώ για τους στόχους της σχολής το νέο έτος. «Ευελπιστώ να αυξηθούν οι μαθητές μου και να συνεργαστούμε και με άλλες ομάδες. Εμείς θα συνεχίσουμε τις προπονήσεις μας και θα παρευρεθούμε σε όσα εγχώρια τουρνουά διοργανωθούν».
