ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΠΗΓΑΙΝΑ στο νηπιαγωγείο όταν είδα την έγχρωμη ταινία «Αίμα και άμμος» σε κάποιο θερινό σινεμά. Αν και πέρασαν τόσα χρόνια από τότε, ακόμη πασχίζω να εξηγήσω γιατί εντυπωσιάστηκα τόσο από τον ήρωα ταυρομάχο που τον υποδυόταν ο Τάιρον Πάουερ. Εξαιτίας του επί μία εβδομάδα μού έδιναν το ηρεμιστικό σιρόπι «Πασιφλορίνη»… Αυτό θυμάμαι και ότι, εκτός από τον Πάουερ, συνυπεύθυνη ήταν η τότε σπουδαία σταρ Λίντα Νταρνέλ… αλλά και η Ρίτα Χέιγουορθ, πριν από την «Gilda».
Η ταινία που με γοήτευσε, αλλά με τρόμαξε κιόλας ήταν η σοβιετική «Σάντκο», με ελαφρώς πρασινισμένο το φιλμ. Είχε γυριστεί το 1953 και βασιζόταν στο παραμύθι που έγινε αφορμή για την ομώνυμη όπερα του Νικολάι Ρίμσκι-Κόρσακοφ.
Ανάλογο σοκ έπαθα και με το ασπρόμαυρο «Ξυπόλυτο τάγμα» του Γκρεγκ Τάλας (1954). Επρόκειτο για την αληθινή ιστορία ορφανών που διώχθηκαν από τα ορφανοτροφεία κι έγιναν θρύλοι –κάτι μεταξύ αλητείας και αντίστασης– στην Κατοχή. Ο γνωστός καρατερίστας Νίκος Φέρμας, στον σημαντικότερο ρόλο της καριέρας του, ήταν ένας από τους «οδηγητές» του τάγματος.
Το «Λεωφορείο ο πόθος» (1951) του Ελία Καζάν ήταν η πρώτη μου, στα κρυφά, ακατάλληλη ταινία. Φυσικά, στα εννιά μου χρόνια προσπαθούσα να καταλάβω ποια σχέση είχε το λεωφορείο με την Μπλανς Ντιμπουά και ποιος ακριβώς ήταν ο λεωφορειούχος… Μου έπεσε θεόβαρο, αλλά με γοήτευσε η πρώτη σκηνή που μες στην υγρασία της Νέας Ορλεάνης έρχεται περήφανα τσακισμένη η ηρωίδα με υπόκρουση την εξαίσια μουσική του Άλεξ Νορθ. Το έργο το ανακάλυψα αργότερα διεξοδικά.
Αλησμόνητη συγκίνηση με το απόλυτο μελό του Ντάγκλας Σερκ «Αυτή είναι η ζωή μου». Η Λάνα Τέρνερ, που στα τέλη του ’50 ενεχόταν σε ένα φοβερό σκάνδαλο, με την κόρη της Σέριλ να σκοτώνει τον γκάνγκστερ εραστή της, υποδυόταν μια ηθοποιό που ζει την υπέροχη χολιγουντιανή ζωή της, έχοντας δεσμό με τον ωραίο Τζον Γκάβιν και θυγατέρα τη Σάντρα Ντι. Δίπλα της η μαύρη υπηρέτρια υποφέρει γιατί έχει μια ελεεινή κόρη μιγάδα που την απορρίπτει. Όταν πεθαίνει στο τέλος η μαύρη μάνα, την ξεπροβοδίζει τραγουδιστά η Μαχάλια Τζάκσον. Κουρέλια γυρίσαμε στο σπίτι… αλλά το φχαριστηθήκαμε.
Το 1955 γυρίστηκε το ισπανικό δράμα «Μarcelino Pan y Vino» με πρωταγωνιστή τον μικρό Παμπλίτο Κάλβο που, λίγο αργότερα, του έφαγε τη δόξα ο μικρός Χοσελίτο. Ένα παιδάκι που μεγαλώνει ορφανό σε μοναστήρι ισπανικό του 19ου αιώνα και αναπτύσσει μια ξεχωριστή σχέση με τον ίδιο τον Χριστό, δίνοντάς του ψωμί και κρασί. Πρέπει να το είδα τουλάχιστον πέντε φορές, τις δύο με το σχολείο και τη δασκάλα με καρδιακή κρίση.
Τελείωνε η δεκαετία του ’50 όταν κατασυγχύστηκα με την ασπρόμαυρη ταινία του Στάνλεϊ Κιούμπρικ «Σταυροί στο μέτωπο». Αντιπολεμικό, με τον Κερκ Ντάγκλας να είναι ο αξιωματικός της δόξας και του θανάτου στον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο… Φοβερό.
Οι υπόλοιπες τρεις ταινίες –για να συμπληρώσω το δεκάρι της επιλογής– είναι ιταλικές και συνεχίζω να τις λατρεύω.
Ασπρόμαυρη συγκίνηση, σχόλιο στη διχασμένη οικονομικά Ιταλία, «Ο Ρόκο και τα αδέρφια του» (1960) του Βισκόντι με τους Αλέν Ντελόν, Ανί Ζιραρντό, Κατίνα Παξινού, Ρενάτο Σαλβατόρε, Σπύρο Φωκά, Κλαούντια Καρντινάλε. Μουσική: Νίνο Ρότα.
«Ο Κήπος των Φίντσι-Κοντίνι» (1970) του Βιτόριο ντε Σίκα με θέμα την τραγωδία των αριστοκρατών Εβραίων της Φεράρα και μια υπέροχη Ντομινίκ Σαντά.
«Άμαρκορντ» (1973), μια ποιητική προσωπική ταινία του Φεντερίκο Φελίνι με αναμνήσεις από την παιδική του ζωή στο Ρίμινι. Η μουσική του Ρότα δεσπόζει στο φιλμ και πρωταγωνιστεί ένα παλικαράκι, ο Μπρούνο Ζανίν, τον οποίο μας τον γνωρίζει –αφού τον φιλοξενεί– η αλησμόνητη Ροζίτα Σώκου. Άλλοι καιροί, άλλα ήθη κι έθιμα. Αυτά….
Το νέο μυθιστόρημα του Γιάννη Ξανθούλη «Η άλωση των Αθηνών από τις αδερφές Γαργάρα» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Διόπτρα. Μπορείτε να το αγοράσετε εδώ.
