ΕΝΑ ΑΠΟ ΤΑ πιο ενδιαφέροντα event που μπορεί να παρακολουθήσει κανείς στην Αθήνα αυτό το διάστημα είναι οι Handover από την Αίγυπτο. Θα παίξουν στο Ρομάντσο αυτό το Σάββατο, στις 15 Μαρτίου. Οι Handover είναι ένα από τα πιο καινοτόμα σχήματα που έχουν ξεπεταχτεί από τη σύγχρονη αιγυπτιακή μουσική σκηνή. Το τρίο αποτελείται από τον Aly Eissa στο ούτι, τον Ayman Asfour στο βιολί (και οι δυο από την Αίγυπτο) και τον Βέλγο τζαζίστα Jonas Cambien.
Το γκρουπ συνδυάζει με δεξιοτεχνία τη μεγάλη αραβική μουσική παράδοση με τον σύγχρονο ήχο, αξιοποιώντας το ούτι, το βιολί και τα πλήκτρα σε συνθέσεις που μεταβαίνουν από μινιμαλιστικά, μελωδικά περάσματα σε εκρηκτικές κλιμακώσεις – προσφέροντας μια αυθεντικά καθηλωτική εμπειρία.
Πρέπει να το ζήσει κανείς από κοντά για να καταλάβει πώς παίζουν – είναι ένας κλασικός αραβικός ήχος που μετατρέπεται σταδιακά σε ένα ψυχεδελικό ξέσπασμα με αναφορές στο krautrock της δεκαετίας του ’70 και σε μπάντες όπως οι Embryo.
«Δεν νομίζω ότι όλη η παραδοσιακή μουσική θα έπρεπε να αποκαλείται φολκ, ούτε ότι η φολκ βασίζεται απαραίτητα σε πολύ παλιές παραδόσεις. Ο όρος φολκ είναι ένας δυτικός, αποικιοκρατικός όρος, που επινοήθηκε για να διαχωρίσει την "υψηλή τέχνη" από την "πρωτόγονη τέχνη"».
«Η μουσική μας είναι μια μακρά, υπνωτική, trance σύνθεση που χτίζεται σταδιακά», αναφέρει ο Jonas Cambien, ο οποίος τα τελευταία χρόνια κατοικεί στην Αθήνα, καθώς μου περιγράφει τι ακριβώς παίζουν.
«Οι συναυλίες μας είναι πάντα ένα συνεχές μουσικό ταξίδι, ξεκινώντας με διαλογιστικά drones και σταδιακά επιταχύνοντας και αυξάνοντας την ένταση, μέχρι να φτάσουμε σε μια κορύφωση από γρήγορους, στροβιλιζόμενους, επαναλαμβανόμενους ρυθμούς. Είναι πολύ ρυθμική μουσική, και συχνά ο κόσμος χορεύει στις συναυλίες μας. Βασίζεται σε μια μεγάλη σύνθεση του λαουτίστα Aly Eissa, αλλά περιλαμβάνει πολλή αυτοσχεδιαστική διάδραση μεταξύ των τριών μας».
— Πιστεύεις ότι υπάρχει μια τάση τελευταία στη σύνθεση παραδοσιακών φολκ στοιχείων με τη σύγχρονη μουσική; Ποιες είναι οι σκέψεις σου και πότε πιστεύεις ότι ξεκίνησε;
Νομίζω ότι είναι κάτι που συνέβαινε πάντα. Ίσως υπάρχει μια τάση να αναγνωρίζουμε ότι συμβαίνει, αλλά για μένα η ιδέα ότι το φολκ είναι μια αμετάβλητη παράδοση που ξαφνικά ανακαλύφθηκε από τους σύγχρονους μουσικούς δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Πιστεύω ότι όλα τα είδη μουσικής εξελίσσονται συνεχώς, αλλάζουν και αλληλεπιδρούν με διαφορετικές κουλτούρες και πρακτικές.
Ό,τι ονομάζουμε παραδοσιακή μουσική είναι ένα μείγμα παραδοσιακών και σύγχρονων στοιχείων, και πάντα ήταν έτσι. Από τις πιο πρωτοποριακές μουσικές που έχω ακούσει είναι παραδοσιακή μουσική. Επιπλέον, δεν νομίζω ότι όλη η παραδοσιακή μουσική θα έπρεπε να αποκαλείται φολκ, ούτε ότι η φολκ βασίζεται απαραίτητα σε πολύ παλιές παραδόσεις.
Ο όρος «φολκ» είναι ένας δυτικός, αποικιοκρατικός όρος, που επινοήθηκε για να διαχωρίσει την «υψηλή τέχνη» από την «πρωτόγονη τέχνη». Πιστεύω ότι αυτός ο διαχωρισμός δεν είναι ακριβής, ούτε χρήσιμος, και είναι πλέον ξεπερασμένος. Ίσως υπάρχει μια τάση για αναγνώριση αυτής της πραγματικότητας, και αυτό θα ήταν κάτι θετικό.
— Τι κάνει το παρελθόν τόσο συναρπαστικό για έναν νέο μουσικό;
Η μουσική που παίζουμε στους The Handover επηρεάζεται βαθιά από ρυθμούς και μελωδίες της αιγυπτιακής υπαίθρου. Αλλά δεν βλέπω αυτή τη μουσική ως μουσική του παρελθόντος, είναι πολύ ζωντανή και σήμερα. Είναι μουσική με βαθιές ρίζες, η οποία εξελίσσεται συνεχώς. Βέβαια, το παρελθόν είναι εξαιρετικά συναρπαστικό. Από τη στιγμή που αρχίζεις να παίζεις μουσική, προσθέτεις μια σταγόνα σε έναν αχανή ωκεανό προϋπάρχουσας μουσικής.
Είναι καταπληκτικό να ανακαλύπτεις τη μουσική που προηγήθηκε και να βλέπεις την ιστορία της. Αυτό ισχύει για όλα τα είδη μουσικής, όχι μόνο για ό,τι θα ονόμαζε κανείς «φολκ». Ωστόσο, δεν βλέπω την ιστορία της μουσικής ως μια δισδιάστατη, γραμμική πορεία που πηγαίνει από το παρελθόν στο σήμερα. Είναι ένας τεράστιος ιστός, με αμέτρητες πρακτικές, παρελθοντικές και παρούσες, που συνδέονται και αλληλεπιδρούν με πολλούς τρόπους. Είναι συναρπαστικό να προσπαθείς να ενώσεις τα κομμάτια του παζλ και να τοποθετήσεις τη δική σου μουσική κάπου μέσα σε αυτόν τον τεράστιο ιστό.
Για τους λάτρεις της πειραγμένης αυτής φολκ, όπως έχει διαμορφωθεί, πριν από την έναρξη της συναυλίας ο ιστορικός τέχνης και πολιτισμολόγος Θανάσης Μουτσόπουλος θα παρουσιάσει μια σύντομη διάλεξη με θέμα τις «υβριδικές» διαδρομές της μουσικής στον 21ο αιώνα.
Μέσα από ενδεικτικά παραδείγματα και θεωρητικές αναφορές, θα εξετάσει πώς η παγκοσμιοποίηση και οι ανταλλαγές ανάμεσα σε διαφορετικές κουλτούρες έχουν οδηγήσει σε νέα ηχοτοπία και πολιτισμικά μείγματα, εμπλουτίζοντας το παγκόσμιο μουσικό τοπίο και προκαλώντας μας να ξανασκεφτούμε τα όρια μεταξύ Ανατολής και Δύσης. Η βραδιά θα κλείσει με τα DJ set του Teranga Beat και της Ιρακινής εικαστικού και ερευνήτριας Urok Shirhan.
Βρείτε περισσότερες πληροφορίες για το live των Handover στο Ρομάντσο εδώ
