ΕΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΚΑΦΕΝΕΙΟ με βουβουζέλες και μεγάφωνα, τσιτάτα πολιτικά σχόλια, ορδές οπαδών –υπαρκτών προσώπων αλλά και ανώνυμων τρολ– και περισσή τοξικότητα. Αυτό είναι και ήταν πάντα το Twitter, το μέσο κοινωνικής δικτύωσης των (μέχρι πρότινος) 140 χαρακτήρων, που είναι καταδικασμένο να είναι ταυτόχρονα ο καλύτερος τόπος για να μάθει κανείς τις ειδήσεις in real time και ο μεγαλύτερος διαδικτυακός βάλτος εμπρηστικών σχολίων, τοξικότητας και παραπληροφόρησης.
Το τελευταίο εξάμηνο, ωστόσο, μια νέα εποχή έχει ανατείλει για το μέσο του τιτιβίσματος. Έναντι 44 δισεκατομμυρίων δολαρίων, τον Οκτώβριο, η πλατφόρμα κοινωνικής δικτύωσης πέρασε στον έλεγχο του αμφιλεγόμενου μεγαλοεπιχειρηματία Έλον Μασκ, ο οποίος, σύμφωνα με τα λεγόμενά του, φιλοδοξεί να το μετατρέψει σε ένα everything-app, δηλαδή σε μια εφαρμογή που θα ενσωματώνει στοιχεία μέσου κοινωνικής δικτύωσης, ανταλλαγής άμεσων μηνυμάτων και υπηρεσιών πληρωμών, στα πρότυπα του κινεζικού και εξαιρετικά προβληματικού WeChat.
Αποτέλεσμα είναι ένα Twitter που επιφανειακά μπορεί να μοιάζει αρκετά με αυτό που ήταν πάντα, αλλά στην πραγματικότητα είναι πιο ακατάστατο, πιο απρόβλεπτο και, εν όψει προεκλογικής περιόδου, αρκετά πιο αποπροσανατολιστικό.
Μέχρι στιγμής, καμία πλευρά αυτής της φιλοδοξίας δεν έχει υλοποιηθεί. Αντιθέτως, στη διάρκεια του εξάμηνου management του Μασκ, που έχει στιγματιστεί ήδη από χιλιάδες απολύσεις εργαζομένων του Twitter και μετά από μια σειρά από ασταθείς αλγοριθμικές τροποποιήσεις, η πλειοψηφία των αλλαγών έχει επικεντρωθεί στον τρόπο που διαχέεται η πληροφορία και ενισχύoνται αλγοριθμικά το περιεχόμενο και οι χρήστες, καθώς και στους κανόνες που διέπουν τον διαδικτυακό δημόσιο διάλογο.
Τα αποτελέσματα, σύμφωνα με χρήστες αλλά και υπαλλήλους της ίδιας της εταιρείας, είναι από ανάμεικτα έως εξαιρετικά απογοητευτικά. Μεταξύ άλλων, η διοίκηση του Μασκ έχει πειράξει με αδιαφανή τρόπο τον αλγόριθμο που αποφασίζει ποιες αναρτήσεις είναι πιο ορατές στα newsfeeds των χρηστών, έχει απορρίψει πολλούς κανόνες εποπτείας περιεχομένου που απαγόρευαν tweets τα οποία ενέπιπταν στη ρητορική μίσους και έχει αλλάξει πλήρως τη διαδικασία επαλήθευσης που επιβεβαίωνε την ταυτότητα των χρηστών.
Αποτέλεσμα είναι ένα Twitter που επιφανειακά μπορεί να μοιάζει αρκετά με αυτό που ήταν πάντα, αλλά στην πραγματικότητα είναι πιο ακατάστατο, πιο απρόβλεπτο και, εν όψει, προεκλογικής περιόδου, αρκετά πιο αποπροσανατολιστικό.
Η εμπειρία του νέου Τwitter
Η πιο εμφανής αλλαγή αφορά το newsfeed των χρηστών, που προηγουμένως εμφάνιζε μονάχα το περιεχόμενο των λογαριασμών που ακολουθούσε ο εκάστοτε χρήστης. Πλέον, όποιος ανοίγει την εφαρμογή του Τwitter οδηγείται αυτομάτως στη νέα ροή ειδήσεων «For You», όπου κατακλύζεται από ένα αλγοριθμικά επιλεγμένο περιεχομένο που θυμίζει το μοντέλο του TikTok. Ο αλγόριθμος πλέον συστήνει περιεχόμενο από άτομα που ο χρήστης δεν ακολουθεί, προτείνοντας νέα θέματα και ενδιαφέροντα αλλά και αντλώντας tweets κατά κύριο λόγο από συνδρομητές που πληρώνουν, και, σύμφωνα με τις αναφορές δεκάδων χιλιάδων χρηστών προωθεί κατά κύριο λόγο τιτιβίσματα εξαιρετικά χαμηλού επιπέδου.
«Ξέρουμε ότι το μισείτε, το μισούμε κι εμείς και εργαζόμαστε σκληρά για να το κάνουμε λιγότερο χάλια», ανέφερε χαρακτηριστικά η Αντρέα Κόνγουεϊ που εργάζεται στο Τwitter, έπειτα από τα έντονα παράπονα των χρηστών πως ο νέος αλγόριθμος πλημμύρισε τις ροές τους με άκυρα, αποπροσανατολιστικά αλλά και μη ενδιαφέροντα tweets – μεταξύ αυτών βρέθηκαν και δεκάδες αναρτήσεις από τον ίδιο τον Μασκ. Ευτυχώς, η δυνατότητα να βλέπει κανείς περιεχόμενο μονάχα από τους λογαριασμούς που επιλέγει και ακολουθεί εξακολουθεί να υπάρχει στην ξεχωριστή καρτέλα ροής «Following».
Ίσως η μεγαλύτερη και αναμφίβολα η πιο αμφιλεγόμενη αλλαγή αφορά τον ριζικό μετασχηματισμό της διαδικασίας επιβεβαίωσης και αυθεντικότητας ενός λογαριασμού. Στην προ-Μασκ εποχή, το «γαλάζιο σήμα» της επαλήθευσης δινόταν δωρεάν σε λογαριασμούς που πληρούσαν μια σειρά από συγκεκριμένα κριτήρια, αφού πρώτα είχαν τεκμηριώσει την ταυτότητά τους, και που συνήθως ανήκαν σε δημόσια πρόσωπα ή φορείς, όπως πολιτικοί ή διασημότητες. Σήμερα, το μοντέλο της επιβεβαίωσης είναι καθαρά συνδρομητικό. Με αντάλλαγμα μια μηνιαία χρέωση 8 δολαρίων, οποιοσδήποτε μπορεί πλέον να κερδίσει το πολυπόθητο γαλάζιο παράσημο επαλήθευσης, το λεγόμενο «Twitter Blue», το οποίο όχι μονάχα οδηγεί σε αλγοριθμικά προωθημένο περιεχόμενο αλλά δίνει στους χρήστες τη δυνατότητα να ξεφύγουν από τον περιορισμό των χαρακτήρων και να δημοσιεύουν μακροσκελείς αναρτήσεις που φτάνουν τους 4.000 χαρακτήρες.
Αποτέλεσμα είναι κορυφαίοι ενημερωτικοί λογαριασμοί, όπως το επίσημο account των «New York Times», να έχουν χάσει τη γαλάζια τους επαλήθευση επειδή αρνούνται να συμμετάσχουν στο νέο συνδρομητικό μοντέλο, ενώ, αντιθέτως, νεοναζιστικοί λογαριασμοί, που προηγουμένως είχαν απαγορευτεί από την πλατφόρμα, επιστρέφουν και «στολίζονται» πλέον με το παράσημο της επαλήθευσης και το μεγάφωνο του προωθημένου περιεχομένου με αντάλλαγμα μερικά δολάρια.
Υπάρχουν κι άλλες αλλαγές που στη θεωρία ίσως ακούγονται ενδιαφέρουσες ως προσεγγίσεις, ωστόσο στην πράξη χαρακτηρίζονται από αδιαφάνεια και επιλεκτικές εφαρμογές. Ανάμεσά τους βρίσκεται η επαναφορά εκατοντάδων απαγορευμένων λογαριασμών καθώς και η χρήση ενός crowdsourced μοντέλου επαλήθευσης ειδήσεων που είχε αρχίσει ήδη να εφαρμόζεται πιλοτικά πριν από την εποχή του Μασκ, ωστόσο πλέον αποκτά περισσότερη δυναμική, χωρίς την απαραίτητη διαφάνεια.
Επίσης, τον τελευταίο μήνα το Twitter του Έλον Μασκ αποφάσισε να χρησιμοποιήσει την υποσημείωση «κρατικά χρηματοδοτούμενα μέσα» για να χαρακτηρίσει τα εκδοτικά ανεξάρτητα σχήματα του αμερικανικού NPR και του βρετανικού BBC, παραβιάζοντας τη μέχρι πρότινος πολιτική της ίδιας της εταιρείας για το φαινόμενο. Την ίδια στιγμή, κρατικά και εμφανώς προπαγανδιστικά μέσα, όπως το TRT World της Τουρκίας, το TAP της Τυνησίας και το Al Jazeera του Κατάρ, δεν εμφανίζουν κάποια αντίστοιχη υποσημείωση.
Το ελληνικό πλαίσιο
Στην ελληνική τουιτερόσφαιρα, πολλές από τις προαναφερθείσες αλλαγές δεν έχουν ακόμα εφαρμοστεί. Είναι αμφίβολο, για παράδειγμα, αν θα προσαρμοστεί ποτέ επιτυχημένα το μοντέλο της crowdsourced επαλήθευσης ειδήσεων, καθώς αυτό θα απαιτούσε μια ελληνόφωνη ομάδα moderation περιεχομένου, κι αυτό μοιάζει απίθανο τη στιγμή που το ανθρώπινο δυναμικό του Τwitter συρρικνώνεται με ταχύτατους ρυθμούς.
Ωστόσο, τόσο οι αλλαγές του newsfeed όσο και το νέο συνδρομητικό μοντέλο επαλήθευσης και προώθησης λογαριασμών έχουν αφήσει ήδη το στίγμα τους στον ελληνικό κόσμο του Τwitter. Μόλις λίγα 24ωρα μετά τη μετάβαση στο πλήρως συνδρομητικό μοντέλο, δεκάδες ανώνυμοι λογαριασμοί που ανήκουν κατά κοινή ομολογία στις γνωστές παραταξιακές «υπόγες» και πολλοί εξ αυτών δεν τηρούν καν τα προσχήματα, ενστερνιζόμενοι ανοιχτά την οπαδική τους ταυτότητα, έσπευσαν να αποκτήσουν το νέο Blue Mark. Πλέον το περιεχόμενό τους πλημμυρίζει τα newsfeeds των ελληνόφωνων χρηστών περισσότερο από ποτέ, επηρεάζοντας δυσανάλογα το ύφος και τους τόνους της προεκλογικής συζήτησης στην πλατφόρμα.
Ίσως δεν είναι καθόλου τυχαίο πως στη λίστα των πιο trending θεμάτων των τελευταίων ημερών εμφανίστηκαν το βίντεο ενός μικρού κοριτσιού που ταΐζει με καραμέλα τον αρχηγό της αξιωματικής αντιπολίτευσης Αλέξη Τσίπρα, καθώς και οι εικόνες μιας ηλικιωμένης που παινεύει τον Άδωνη Γεωργιάδη για το φυσικό του κάλλος.
Μία ακόμη αλλαγή αφορά τις μακροσκελείς αναρτήσεις που πλέον επιτρέπονται σε όσους πληρώνουν τη μηνιαία συνδρομή και κατ’ επέκταση έχουν αρχίσει να υιοθετούνται από αρκετά πολιτικά πρόσωπα σε μια προσπάθεια μίμησης του επικοινωνιακού μοντέλου των «κατεβατών» που συναντά κανείς στο Facebook. Προς το παρόν, οι αναρτήσεις αυτές έρχονται σε πλήρη αντίθεση με την σύντομη, λακωνική και snappy φύση της πλατφόρμας και δεν έχουν την αντίστοιχη απήχηση.
Σε μεγάλο βαθμό, οι αλλαγές φαίνεται πως έχουν ενοχλήσει τους χρήστες του ελληνικού Twitter. Σε πρόσφατη σφυγμομέτρηση που πραγματοποίησα στον προσωπικό μου λογαριασμό στο Twitter, με τη συμμετοχή περίπου 260 λογαριασμών, το 50% συμφώνησε πως η νέα εμπειρία του Τwitter έχει κάνει χειρότερο τον προεκλογικό δημόσιο διάλογο στην πλατφόρμα, έναντι ενός 12,5% που θεωρεί πως τον έχει βελτιώσει. Το 37,5% πιστεύει πως ο προεκλογικός πολιτικός λόγος στο μέσο κοινωνικής δικτύωσης παραμένει περίπου ο ίδιος. Παρά τις προφανείς ελλείψεις μεθοδολογίας, η εν λόγω δημοσκόπηση μοιάζει να αναδεικνύει την τάση δυσαρέσκειας που χτίζεται σταδιακά στην παγκόσμια τουιτερόσφαιρα.
Ακολουθούν πέντε τοποθετήσεις και απόψεις μερικών εκ των κορυφαίων λογαριασμών που δραστηριοποιούνται εδώ και χρόνια στο ελληνικό Twitter για το πώς οι αλλαγές και τροποποιήσεις της πλατφόρμας επί κυριαρχίας Μασκ επηρεάζουν τον προεκλογικό διαδικτυακό δημόσιο διάλογο στη χώρα μας.
Γιάννης Κουτσομύτης
25.4K Following | 73.7K Followers
@YanniKouts
Οι αλλαγές που εφάρμοσε ο Έλον Μασκ στο Twitter με τη μετατροπή της ένδειξης αυθεντικότητας ενός λογαριασμού σε ένα αυστηρά συνδρομητικό μοντέλο, είναι πολύ πιθανό να υποβαθμίσουν την ποιότητα του μέσου, αφού πλέον, όποιος διαθέτει ένα μικρό σχετικά ποσό, θα μπορεί να δημιουργεί ψεύτικους λογαριασμούς, οι οποίοι θα εμφανίζονται ως δήθεν αυθεντικοί. Το Twitter μετατρέπεται έτσι δυστυχώς σε μια πλατφόρμα όπου θα κυριαρχούν τα μηνύματα όσων πληρώνουν για να τα διαδώσουν.
Βίβιαν Ευθυμιοπούλου
1,9K Following | 16.3K Followers
@vivian_e
Με δεδομένο ότι στην Ελλάδα είναι το πολιτικό σύστημα αυτό που δίνει τον τόνο της δημόσιας συζήτησης και όλοι οι υπόλοιποι, Τύπος και δημοσιολογούντες, τον ακολουθούμε, οι αλλαγές στο «εργαλείο» δεν μπορούν να επηρεάσουν την ποιότητα του δημόσιου διαλόγου προς το καλύτερο ή το χειρότερο.
Αυτό που με έχει εντυπωσιάσει όμως είναι ο τρόπος που χρησιμοποιούν το Twitter Blue οι χρήστες που συνδέονται με κάποιο κόμμα. Αντί να δώσουν έμφαση στη χρήση λέξεων που θα επιτρέπει τη μέγιστη αξιοποίηση της προνομιακής διασποράς των μηνυμάτων από τον αλγόριθμο που προσφέρει η υπηρεσία αυτή, επιλέγουν εκτενέστερα tweets που αμφιβάλλω αν διαβάζονται γιατί έρχονται κόντρα στη φύση του μέσου.
Από την άλλη, βρίσκω θετικό το ότι για έναν έμπειρο χρήστη το χάος που έχει δημιουργηθεί κάνει ευκολότερο τον εντοπισμό όσων τον ενδιαφέρει να συνομιλεί μαζί τους. Θα ακουστεί παράδοξο, αλλά είναι αληθινό: η εποχή είναι εξαιρετική για όσους ξέρουν τι ψάχνουν.
Μάνος Μοσχόπουλος
756 Following | 3,7K Followers
@maledictus
Ενώ θα προτιμούσα όντως τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης να μην είναι echo chambers, δεν πιστεύω ότι το «νέο» Twitter βοηθά τον δημόσιο διάλογο. Με τη βοήθεια επεκτάσεων όπως το Eight Dollars φαίνεται ότι δεκάδες λογαριασμοί αμφιβόλου ποιότητας, αλλά ξεκάθαρης κομματικής προέλευσης, έχουν αγοράσει το μπλε τικ τους.
Πλέον τα τιτιβίσματα λογαριασμών όπως η «Ομάδα Αλήθειας» φαίνονται πιο έγκυρα απ' ό,τι είναι, αφού θα μας πάρει καιρό να ξεσυνηθίσουμε το μπλε τικ ως σημάδι εγκυρότητας. Στο ενδιάμεσο, δεν υπάρχει καμία «πριμοδότηση» απόπειρας για ειλικρινή συζήτηση ή αντιπαράθεση με επιχειρήματα.
Μπορεί το προηγούμενο σύστημα να ήταν ελαττωματικό, αλλά τουλάχιστον υπήρχε ένας τρόπος να αναγνωριστεί και να προωθηθεί ποιοτικό περιεχόμενο. Τώρα, τα ανώνυμα τρολ (ή και επώνυμοι εγκληματίες, όπως ο Ηλίας Κασιδιάρης) μπορούν με ένα μικρό κόστος να αγοράσουν την ψευδεπίγραφη εγκυρότητά τους και να προωθούνται από τον αλγόριθμο του Twitter αναλογικά καλύτερα από τους «New York Times».
The Greek Analyst
6,1K Following | 78.6K Followers
@GreekAnalyst
Το επίπεδο του δημόσιου διαλόγου έχει γίνει σημαντικά χειρότερο. Μια σειρά από χαμηλής ποιότητας απαρατσίκοι, wannabe πολιτικοί και εμπρηστικά τρολ έχουν αγοράσει το Βlue Check για να ενισχύσουν τη φωνή τους. Το μέγεθος του εμπρηστικού και χαμηλού επιπέδου περιεχομένου που κυκλοφορεί έχει γίνει υπερβολικό πλέον.
Κωνσταντίνος Περήφανος
2,1K Following | 7,1K Followers
@kperifanos
Μετά την εξαγορά του Τwitter από τον Έλον Μασκ και τη μετάβαση στο νέο management στο τέλος του Οκτώβρη του 2022, ακολούθησε μια σειρά μαζικών και μάλλον βίαιων αλλαγών τόσο σε επίπεδο εφαρμογής όσο και αλγορίθμου.
Στις αλλαγές αυτές εντάσσεται το Βlue, η απόπειρα του Τwitter για μετάβαση σε συνδρομητικό μοντέλο με «verified» χρήστες, καθώς και οι παράμετροι του συστήματος που προτείνει περιεχόμενο (recommender system). Στόχος των αλλαγών το monetisation και η προώθηση περιεχομένου από τους συνδρομητές της υπηρεσίας Blue.
Στα ελληνικά δεδομένα, η χρήση του Blue παραμένει ακόμα μάλλον μικρή, αλλά με αυξητική τάση. Αυτό μπορούμε να το δούμε από τις απαντήσεις σε tweets πολιτικών, η πλειονότητα των οποίων είναι ακόμα από non-blue accounts, οπότε, προς το παρόν τουλάχιστον, δεν φαίνεται να υπάρχει μεγάλη διαφορά από την pro-Βlue εποχή.
Ένα δίκτυο blue accounts, που φαίνεται να ενεργοποιήθηκε την προηγούμενη εβδομάδα και να στηρίζει την αντιπολίτευση, μάλλον δεν έχει ακόμα τον όγκο και την ορμή για να αλλάξει δραστικά την εικόνα του δημόσιου διαλόγου. Κατά τα άλλα, η τοξικότητα παραμένει υψηλή, φαινόμενο μάλλον αναμενόμενο για προεκλογική περίοδο.
