Για 35η χρονιά το Πανόραμα Ευρωπαϊκού Κινηματογράφου, πιστό στο ραντεβού του, επιστρέφει για να κοινωνήσει το σινεμά στο αθηναϊκό κοινό.
Πέρα από τις πρεμιέρες και το διεθνές διαγωνιστικό, το φεστιβάλ περιλαμβάνει και αφιερώματα, από τα οποία ξεχωρίζουν ένα μεγάλο σε κινηματογραφικές μεταφορές βιβλίων του Ζορζ Σιμενόν, με ταινίες που αξίζουν και δύσκολα θα δείτε ξανά στη μεγάλη οθόνη, αλλά και μια επιλογή από ταινίες προσωπικοτήτων που κατά καιρούς φιλοξένησε και τίμησε το φεστιβάλ, πάντα υπό την εποπτεία του καλλιτεχνικού διευθυντή του Νίνου Φένεκ-Μικελίδη.
Η διοργάνωση διεξάγεται από 24/11 ως 30/11 στους κινηματογράφους Ανδόρα και Έλλη, αλλά ξεκινά στις 23/11 με μια ειδική προβολή μιας από τις ωραιότερες ταινίες του Μουρνάου στο Studio New Star Art Cinema.
Από τις ταινίες που απαρτίζουν το φετινό πρόγραμμα, επιλέξαμε δέκα προβολές που θεωρούμε ότι δεν πρέπει να χάσετε.
Ο Τελευταίος των Ανθρώπων
Der Letzte Mann, 1924
Του Φ.Β. Μουρνάου
Η ιστορία ενός θυρωρού ξενοδοχείου που υποβιβάζεται σε μια θέση στα πλυντήρια λόγω γήρατος διατηρεί ακέραιο τον δραματικό της αντίκτυπο μέχρι σήμερα και έδωσε στον Μουρνάου τη δυνατότητα να συστήσει τεχνικές που πήγαν το μέσο ένα βήμα παραπέρα.
Πάνω από όλα συνιστά μια ωδή στις ιαματικές ιδιότητες της κινηματογραφικής μυθοπλασίας χάρη στο ιδιαίτερο τέχνασμα λίγο πριν από το φινάλε – από τις σπάνιες φορές που η παρέμβαση της παραγωγής λειτούργησε ευεργετικά. Ένας μεσότιτλος μάς πληροφορεί ότι στην αληθινή ζωή το μόνο που θα είχε να περιμένει πλέον ο ήρωας είναι ο θάνατός του, αλλά επειδή ο σεναριογράφος τον λυπήθηκε ξαναγράφει την ιστορία του. (Tαινία προ-έναρξης του φεστιβάλ, συνοδεία ζωντανής μουσικής)
Το Κλειδί του Μυστηρίου
Μaigret Τend un Piege, 1958
Του Ζαν Ντελανουά
Ο επιθεωρητής Μεγκρέ καλείται να διαλευκάνει το μυστήριο της δολοφονίας τεσσάρων γυναικών με πανομοιότυπο τρόπο και συνειδητοποιεί ότι για να ξεσκεπάσει τον άνθρωπο πίσω από τα φρικτά αυτά εγκλήματα πρέπει να του στήσει μια παγίδα.
Πρώτη και καλύτερη από τις τρεις ταινίες όπου ο θρυλικός Ζαν Γκαμπέν θα υποδυθεί και θα στιγματίσει με τη χαρακτηριστική φυσιογνωμία του τον διάσημο ήρωα του Σιμενόν, δίνοντας ένα παιχνιδιάρικο twist στην περσόνα του χαρακτήρα, o οποίος μένει πιστός στη γαλλική θεώρηση καταπολέμησης του εγκλήματος – το Κακό δεν πρέπει μόνο να συλληφθεί αλλά και να κατονομαστεί, ο ένοχος πρέπει να ομολογήσει και να μετανοήσει. Εξαιρετικό whodunit, από έναν σκηνοθέτη που η γαλλική κριτική αγνοούσε επιδεικτικά, επειδή ήταν «δεξιός» και «ακαδημαϊκός».
H Kλεό από τις 5 ως τις 7
Cleo From 5 to 7, 1962
Της Ανιές Βαρντά
Το συνολικό έργο της Ανιές Βαρντά γνωρίζει επανεκτίμηση τα τελευταία χρόνια. Η ίδια υπήρξε ανήσυχη και δημιουργική μέχρι τον θάνατό της, καλύτερη στιγμή της, όμως, παραμένει αυτή εδώ, όπου, ακολουθώντας μια γυναίκα που περιμένει τα αποτελέσματα ιατρικών εξετάσεων, αντιπαραβάλλει τον πραγματικό με τον βιωμένο χρόνο, διερωτάται με ποιον τρόπο η συνειδητοποίηση του αναπόφευκτου και επικείμενου τέλους μπορεί να επηρεάσει την πορεία ενός ανθρώπου προς αυτό και υπερβαίνει τους (κάποτε στείρους και πεπερασμένους) μοντερνισμούς του ρεύματος της nouvelle vague, για να συνθέσει έναν διαχρονικό ύμνο στην ποίηση της καθημερινότητας.
Πραγματικά μια σπουδαία ταινία.
Ο Μεγάλος Τυχοδιώκτης
L’Aine de Ferchaux 1963
Του Ζαν-Πιερ Μελβίλ
Πυγμάχος απολύεται από τον μάνατζέρ του μετά από διαδοχικές ήττες και αναγκάζεται να αναζητήσει νέα δουλειά, την οποία θα βρει ως γραμματέας ενός εκατομμυριούχου με εγκληματικό παρελθόν, ονόματι Φερσό. Οι δυο τους θα ταξιδέψουν για δουλειές στην Αμερική. Σύντομα ο Μισέλ θα βρεθεί αντιμέτωπος με νέους μπελάδες.
Υπάρχουν και καλύτερες ταινίες στο αφιέρωμα στον κινηματογραφικό Σιμενόν –το «Monsieur Hire» του Λεκόντ π.χ. είναι άχαστο–, ωστόσο αυτή εδώ συνιστά μια ιδιάζουσα περίπτωση, καθώς σηματοδοτεί την επίσκεψη του Ζαν-Πιερ Μελβίλ στις ΗΠΑ και την κατάθεση της δική του εκδοχής της Americana, σε μια ταινία που επιβεβαιώνει το κλισέ ότι το ταξίδι έχει μεγαλύτερη σημασία από τον προορισμό και έχει ευλογηθεί με ένα υπέροχο, μα δυστυχώς άγνωστο μουσικό θέμα του Ζορζ Ντελερί.
L’Aine de Ferchaux
Δράκουλας, ο Άρχων του Σκότους
Dracula, Prince of Darkness, 1966
Του Τέρενς Φίσερ
Η συνδρομή του Τέρενς Φίσερ στο σινεμά τρόμου υπήρξε καταλυτική. Οι φωτισμοί, η χρωματική παλέτα και ο τρόπος που μέσω της σκηνογραφίας υπογράμμιζε και υπερτόνιζε το υπερρεαλιστικό στοιχείο επηρέασαν από τον Μπάβα και τον Αρζέντο ως τον Γκιγιέρμο Ντελ Τόρο – δείτε την εισαγωγή του «Crimson Peak» π.χ. και κάντε τις συγκρίσεις με μια ταινία του Φίσερ για τη Hammer. Το όνομα της θρυλικής εταιρείας «κατάπιε» το δικό του, μα σε ταινίες σαν την παρούσα μπορείς να διακρίνεις τη δημιουργική ευφυΐα του.
Ίσως η καλύτερη ταινία της σειράς, ευρέως γνωστή ως εκείνη που ο Κριστοφερ Λι δεν βγάζει λέξη, όχι επειδή το σενάριο ήταν χάλια, όπως έχει ειπωθεί στο παρελθόν, αλλά γιατί εδώ το τέρας επιστρέφει ως απόλυτος εκπρόσωπος του Κακού, προσδιορισμένο αποκλειστικά από αυτή του την ιδιότητα.
Το Νόημα της Ζωής
Monty Python’s The Meaning of Life, 1982
Των Τέρι Τζόουνς και Τέρι Γκίλιαμ
Στη «Χάνα και τις Αδερφές της» ο Γούντι Άλεν ξεκινά μια σπαρταριστή θρησκευτική αναζήτηση με αντικείμενο το νόημα της ζωής για να το εντοπίσει, τελικά, σε μια σκοτεινή αίθουσα και συγκεκριμένα στο χιούμορ των αδερφών Μαρξ.
Λίγα χρόνια νωρίτερα οι Μόντι Πάιθον είχαν καταλήξει περίπου στο ίδιο συμπέρασμα, ότι αν υπάρχει νόημα της ζωής, αυτό μάλλον βρίσκεται στο γέλιο, το οποίο πασχίζουν να εμποδίσουν μια σειρά από κοινωνικές αγκυλώσεις και θεσμούς που η δαιμόνια ομάδα σατιρίζει ανελέητα μέσα από τις βινιέτες που συνθέτουν το έργο. Αποτέλεσε το κινηματογραφικό κύκνειο άσμα τους και από μια πλευρά μπορείς να καταλάβεις γιατί – με αυτό έκλεισαν όσα είχαν να πουν για τα μεγάλα ζητήματα και την ανθρώπινη κατάσταση.
Με τα Μάτια της Ντάλβα
Τhe World according to Dalva, 2022
Της Εμανουέλ Νικό
Όταν η αστυνομία εισβάλλει απότομα στο σπίτι της Ντάλβα για να τη μεταφέρει σε μια μονάδα ανάδοχης φροντίδας, εκείνη αρχίζει σιγά-σιγά να συνειδητοποιεί πως αντιλαμβανόταν διαφορετικά την αγάπη τους με τον πατέρα της.
Με ένα δύσκολο θέμα που δυστυχώς, βάσει των τελευταίων εξελίξεων, γίνεται τραγικά επίκαιρο, η «Ντάλβα» αποτελεί μια βαριά, σε σημεία ενοχλητική αλλά απολύτως απαραίτητη κινηματογραφική εμπειρία, που περιγράφει την επώδυνη πορεία ενός ανήλικου θύματος προς τη συνειδητοποίηση ότι υπήρξε τέτοιο, αλλά μεριμνά και για την (έστω και μερική) αποκατάσταση της αθωότητας. Σωρεία βραβείων στο περασμένο φεστιβάλ Καννών, συμμετοχή και στο πρόσφατο φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, σε μια ταινία που, αναπόφευκτα, θα συζητηθεί πολύ.
Metronom (2022)
Του Αλεξάντρου Μπελκ
Βουκουρέστι, 1972. Η δεκαεπτάχρονη Άννα ονειρεύεται την αγάπη και την ελευθερία. Ένα βράδυ, καθώς γλεντάνε με τις φίλες της, αποφασίζουν να στείλουν ένα γράμμα στο Metronom, το μουσικό πρόγραμμα που μεταδίδει το Radio Free Europe παράνομα στη Ρουμανία. Τότε είναι που φτάνει στο κατώφλι της η Σεκουριτάτε, η μυστική αστυνομία του Τσαουσέσκου.
Οι εραστές του επονομαζόμενου ρουμάνικου νέου κύματος οφείλουν να χτυπήσουν κάρτα στο «Metronom», το οποίο διαφοροποιείται από τον μέσο εκπρόσωπο του είδους, καθώς αποτελεί μια νότα αισιοδοξίας τοποθετημένη σε μια κατά γενική ομολογία δύσκολη περίοδο. Έφυγε με το Βραβείο Σκηνοθεσίας από το τμήμα Ένα Κάποιο Βλέμμα του Φεστιβάλ Καννών.
Επιπολαιότητα
Skin Deep, 2022
Του Άλεξ Σάαντ
Με την πρώτη ματιά, η Λέιλα και ο Τριστάν φαίνονται να είναι ένα ευτυχισμένο νεαρό ζευγάρι. Όταν όμως ταξιδεύουν σε ένα μυστηριώδες και απομακρυσμένο νησί, ένα παιχνίδι ταυτοτήτων ξεκινά και σταδιακά θα αλλάξει τα πάντα. Δεν κάνει να αποκαλύψουμε τι συμβαίνει σε αυτό το νησί, ας πούμε ότι πρόκειται για εύρημα τύπου «Αστακού».
Η ταινία, πάντως, είναι μια αλληγορία τόσο για τη ρευστότητα του φύλου όσο και για τη σχετικότητα της ταυτότητας γενικότερα, κέρδισε τον Queer Λέοντα στο περασμένο φεστιβάλ Βενετίας και, αν και δραματουργικά (και νοηματικά) δεν υποστηρίζει επαρκώς το ενδιαφέρον concept της, σίγουρα αποτελεί ένα φιλμικό αξιοπερίεργο.
Black Stone (2022)
Του Σπύρου Ιακωβίδη
Από τις ελληνικές ταινίες που προβλήθηκαν πριν από λίγες μέρες στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, δυο ξεχώρισαν. Η μία ήταν το «Πίσω από τις Θημωνιές» της Ασημίνας Προέδρου, η άλλη το «Black Stone» του Σπύρου Ιακωβίδη.
Στην ταινία δύο κινηματογραφιστές πέφτουν τυχαία πάνω στη Χαρούλα, μια τυπικά υπερπροστατευτική Ελληνίδα μάνα, η οποία αναζητά τον γιο της. Με όχημα το format του ψευδοντοκιμαντέρ, κάτι που καθιστά από μόνο του την ταινία ξεχωριστή στο εγχώριο κινηματογραφικό τοπίο, o Ιακωβίδης στήνει μια κωμωδία που προκάλεσε αρκετό γέλιο στους φεστιβαλιστές, αναδεικνύοντας παράλληλα εθνικές, κοινωνικές παθογένειες. Όχι τυχαία, έφυγε από το φεστιβάλ με το βραβείο κοινού Fischer για ελληνική ταινία στις αποσκευές του
