ΟΣΟ ΠΛΗΣΙΑΖΑΝ ΟΙ ΕΚΛΟΓΕΣ στη Γαλλία, μου ερχόταν στο μυαλό η «Υποταγή» του Μισέλ Ουελμπέκ, όπως φαντάζομαι και σε πολύ κόσμο που έχει διαβάσει το «δυστοπικό» (και μέτριο κατά το ταπεινό γούστο μου, ειδικά σε σχέση με τα «παλιά» του) βιβλίο του 2015 με την τρομερή προφητεία για το 2022 στην καρδιά της πλοκής του.
Το μυθιστόρημα κυκλοφόρησε στη Γαλλία τον Ιανουάριο εκείνης της χρονιάς, ανήμερα της σφαγής στο Charlie Hebdo και ενώ μόλις είχε εμφανιστεί στα περίπτερα το τελευταίο τεύχος του περιοδικού με μια καρικατούρα του Ουελμπέκ στο εξώφυλλο. Η επικεφαλίδα ήταν «Οι προβλέψεις του Μάγου Ουελμπέκ», ο οποίος προέβλεπε: «Το 2015 χάνω τα δόντια μου, το 2022 κάνω Ραμαζάνι».
«Ο συγγραφέας –εγώ, ο Όργουελ ή κάποιος άλλος– διαισθάνεται μια σύγχρονη αγωνία και την εκφράζει σ’ ένα βιβλίο», έλεγε τότε ο Ουέλμπεκ, αποτάσσοντας τον ρόλο του προφήτη αλλά και του διανοούμενου.
Ήταν μια αναφορά στο μακράν πιο προβοκατόρικο στοιχείο της πλοκής της «Υποταγής», που είχε γίνει γνωστό πριν κυκλοφορήσει το βιβλίο, απογειώνοντας έτσι τον ντόρο και τις προπωλήσεις του.
Σύμφωνα με την υπόθεση που είχε σκορπίσει τον τρόμο σε πολλούς αναγνώστες, στις προεδρικές εκλογές του 2022 περνάνε στον δεύτερο γύρο η Μαρίν Λεπέν και ένα αουτσάιντερ που κατορθώνει να εκμεταλλευτεί άριστα την παρακμή του παραδοσιακού πολιτικού συστήματος: ο Μοχάμεντ Μπεν Αμπές (φανταστικό, προφανώς, πρόσωπο), ηγέτης της «μετριοπαθούς» Μουσουλμανικής Αδελφότητας.
Και όχι μόνο αυτό. Μετά από διάφορες ζυμώσεις που πείθουν το παρηκμασμένο πολιτικό κατεστημένο ότι «καλύτερα μ’ ένα μετριοπαθές Ισλάμ παρά με μια λαϊκίστικη ακροδεξιά», κατορθώνει στο τέλος να εκλεγεί Πρόεδρος της Γαλλίας.
Γρήγορα όμως, γίνεται οδυνηρά σαφές ότι δεν πρόκειται για μετριοπαθές, αλλά για κανονικό Ισλάμ που δρομολογεί άμεσα τη σταδιακή κατάλυση του κοσμικού κράτους, με πρώτα θύματα φυσικά την εκπαίδευση και τις γυναίκες.
Τελικά η «προφητεία» του βιβλίου δεν επαληθεύτηκε, παρότι η πρόβλεψη για τη (μη αναστρέψιμη, όπως φαίνεται) δραματική συρρίκνωση των παραδοσιακών πόλων εξουσίας, έπεσε απολύτως μέσα.
Ο Εμανουέλ Μακρόν (υπουργός Οικονομικών τότε) δεν είχε ακόμα ανεξαρτητοποιηθεί και δεν εμφανίζεται στο μελλοντικό σενάριο του βιβλίου, όπως δεν εμφανίζεται και ένας άλλος πολυσυζητημένος υποψήφιος των χθεσινών εκλογών, ο «ευπατρίδης» ακροδεξιός αγκιτάτορας Ερίκ Ζεμούρ, συγγραφέας του μπεστ σέλερ Η γαλλική αυτοκτονία (Τα 40 χρόνια που κατέστρεψαν τη Γαλλία), που είχε κυκλοφορήσει έναν χρόνο πριν από την «Υποταγή».
«Ο συγγραφέας –εγώ, ο Όργουελ ή κάποιος άλλος– διαισθάνεται μια σύγχρονη αγωνία και την εκφράζει σ’ ένα βιβλίο», έλεγε τότε ο Ουέλμπεκ, αποτάσσοντας τον ρόλο του προφήτη αλλά και του διανοούμενου: «Δεν είμαι διανοούμενος. Δεν παίρνω το μέρος κάποιου, δεν υπερασπίζομαι κανένα καθεστώς. Αρνούμαι οποιαδήποτε ευθύνη. Ασπάζομαι την παντελή ανευθυνότητα…».
Τέτοιου είδους «αμφίσημες» ατάκες υπάρχουν συγκεντρωμένες στην ανθολογία Interventions με συνεντεύξεις, δοκίμια και άλλα κείμενα του συγγραφέα, ο οποίος έλεγε (το 2015 και πάλι) για τη Ρωσία: «Είναι πατριώτες και αγαπούν πραγματικά τον Πρόεδρό τους. Σε γενικές γραμμές, παύει κανείς να είναι πατριώτης όταν η χώρα του υπερβεί ένα όριο. Στη Γαλλία χρειάστηκε ένας πόλεμος για να συμβεί αυτό. Στη Γερμανία χρειάστηκαν δύο. Ίσως οι Ρώσοι χρειάζονται έναν δεύτερο πόλεμο κι αυτοί για να πάψουν να είναι πατριώτες».
Τα κείμενα της ανθολογίας φτάνουν μέχρι τον Μάιο του 2020 και συνεπώς συμπεριλαμβάνουν την άποψη του Ουελμπέκ για τον Covid-19 («ένας μπανάλ ιός, άλλοτε μοιραίος άλλοτε ήπιος, ένας ιός χωρίς ποιότητες») για το λοκντάουν αλλά και για το μέλλον της ανθρωπότητας μετά την πανδημία και για το αν «θα βγούμε από όλο αυτό καλύτεροι άνθρωποι»: «Δεν θα ξυπνήσουμε, μετά τα λοκντάουν, σε έναν άλλο κόσμο. Θα είναι ο ίδιος, αλλά λίγο χειρότερος».
