30 ΚΙΛΑ. Tόσο έδειχνε η ζυγαριά κάτω από τις ελλειποβαρείς πατούσες μου. 30 κιλά. Ήμουν 27 χρονών και ζύγιζα όσο ένα οχτάχρονο παιδάκι. Σκούπισα τα δάκρυά μου, κατέβηκα από τη ζυγαριά, έβαλα τα παπούτσια μου και βγήκα στο προαύλιο.
Παραμονή πρωτοχρονιάς. Όλοι ήταν στα σπίτια τους με τους συγγενείς και έκαναν ρεβεγιόν. Εγώ βρισκόμουν στην ψυχιατρική κλινική ενός αποστειρωμένου νοσοκομείου. Λίγο πριν με είχαν αφήσει εκεί οι γονείς μου. «Το πιο πιθανόν είναι να μην αντέξει η καρδιά της και να πεθάνει» τους είπε ο γιατρός. Ήμουν σαν χαμένη, δίπλα μου περπατούσαν πάνω κάτω κι άλλοι τρόφιμοι.
Έκανα δυο βόλτες, έκατσα λίγο στο παγκάκι να αγναντεύσω τον σκοτεινό ουρανό, ύστερα σηκώθηκα και κατευθύνθηκα προς τα μέσα. Μπήκα στο δωμάτιο, άνοιξα τη βαλίτσα και άρχισα να βάζω πράγματα στις ντουλάπες. Έστρωσα το κρεβάτι μου και έπεσα για ύπνο. Ήταν η πρώτη μου μέρα, δεν ήξερα πόσο θα κάτσω εκεί, υπολόγιζα καιρό, από ό,τι μου είχαν πει οι γιατροί.
Έτσι ξεκινάει η μάχη μου με την ανορεξία. Έτσι ξεκινάει η μάχη για να ξανακερδίσω τη ζωή μου. Αν και χρόνια ασχολούμουν με την υγιεινή διατροφή και την άσκηση, ήταν στο πρώτο lockdown που έπαθα ένα ισχυρό συναισθηματικό σοκ, κλείδωσε το κεφάλι και το στομάχι μου και σταμάτησα να τρώω. Λίγα φρούτα, λίγο κοτόπουλο και ένα σοκολατάκι.
Ταυτόχρονα ασκούμουν υπερβολικά, γύρω στις 5 ώρες την μέρα. Νόμιζα πως έτσι αποβάλλω την ένταση και φροντίζω το σώμα μου, αλλά το στρες με είχε κυριεύσει. Έχασα 20 κιλά σε 4 μήνες. Παρόλο που όλοι γύρω μου είχαν ανησυχήσει, εγώ δεν μπορούσα να καταλάβω την κρισιμότητα της κατάστασης. Ενώ οι δικοί μου άνθρωποι μου έκρουαν τον κώδωνα του κινδύνου, απλά τους αγνοούσα.
Είχα φτάσει να σέρνω τα πόδια μου, δεν μπορούσα να ανέβω ένα σκαλοπάτι, περπατούσα και σωριαζόμουν κάτω. Το σώμα μου δεν ακολουθούσε, με εγκατέλειπε. Δεν μπορούσα να καταλάβω τι μου συνέβαινε, νόμιζα ότι έτρωγα επαρκώς αλλά έκανα λάθος. Το νούμερο στη ζυγαριά μειωνόταν καθημερινά δραματικά.
Όσο και να αναρωτιέμαι «γιατί το άφησα να μου συμβεί», τόσο καταλαβαίνω πως με το υποσυνείδητο δεν παίζεις. Η ανθρώπινη ψυχή είναι κυριολεκτικά μια άβυσσος, ο νους δεν μπορεί να δαμαστεί, ειδικά σε νεαρή ηλικία. Χρειάζεται χρόνια εξάσκησης και αμέτρητα παθήματα για να μάθουμε το πολύ απλό, «πως δεν μπορούμε να ελέγξουμε όλη μας τη ζωή».
Μια μέρα με κάλεσε ο εργοδότης μου στο γραφείο του να μου μιλήσει. «Άννα, δεν σε βλέπω καθόλου καλά, έχεις αδυνατίσει πάρα πολύ, πρέπει να κάνεις κάτι για να φροντίσεις την υγεία σου, πρέπει να νοσηλευτείς».
Στην αρχή ήμουν πολύ αρνητική, αλλά βλέποντας το ενδιαφέρον των συναδέλφων, των φίλων και της οικογένειάς μου αποφάσισα να ακολουθήσω τη συμβουλή τους και να μπω στο πιο ασφαλές νοσοκομείο που παρέχει θεραπεία για τις διατροφικές διαταραχές. Μόνη μου στον έξω κόσμο δεν θα μπορούσα να τα καταφέρω. Χρειαζόμουν βοήθεια, έπρεπε να φάω.
Έτσι επικοινώνησα με μια μεγάλη ψυχιατρική κλινική που έχει τμήμα διατροφικών διαταραχών και προς καλή μου τύχη υπήρχε ένα κρεβάτι κενό. Χωρίς πολλά πολλά, μπήκα.
Την επόμενη μέρα ξύπνησα στις 7 το πρωί από το σκούντημα της νοσοκόμας. «Ξύπνα να σου μετρήσω το ζάχαρο» έκανε, και με μια βελόνα μου τρύπησε το δάχτυλο. Ζάχαρο 30 έδειξε και αμέσως μου έδωσε να φάω μέλι. Στην αρχή αντιστάθηκα, αλλά στο τέλος υπάκουσα και το έφαγα, «θα λιποθυμούσες» μου είπε.
Οι πρώτες μέρες στην κλινική ήταν πολύ σκληρές, μου έπαιρναν συνεχώς αίμα για να ελέγχουν τις τιμές μου. Όλα ήταν στα τάρταρα.
Ύστερα βγήκα από τον θάλαμο και κατευθύνθηκα με τους υπόλοιπους στην τραπεζαρία. Πήραμε όλοι μαζί πρωινό και ύστερα ήμασταν ελεύθεροι να κάνουμε ό,τι θέλουμε. Θυμάμαι πρώτη μου μέρα εκεί ήθελα διακαώς έναν ζεστό καφέ. Δεν υπήρχε κανείς που να μπορούσε να βγει εκτός κλινικής να μου φέρει. Ούτε σε μένα επιτρεπόταν να βγω, ούτε να έχω επισκεπτήριο στην αρχή.
Το απόγευμα πλησίασα μια τρόφιμο στην ηλικία μου και της πρότεινα να πάμε μαζί για καφέ, ήθελα συνοδεία σε περίπτωση που λιποθυμούσα. Έτσι παρακάμψαμε τις εντολές και βγήκαμε από την κλινική κρυφά. Οι νοσοκόμοι δεν μας κατάλαβαν, πήγαμε στο κυλικείο, πληρώσαμε καφέδες για όλους τους τρόφιμους και γυρίσαμε πίσω. Όλα κυλούσαν κανονικά.
Κάθε μέρα στην κλινική ήταν αναπάντεχη. Νέοι τρόφιμοι ερχόντουσαν, ο κάθε ένας με τη δική του ασθένεια –διπολική διαταραχή, μανιοκατάθλιψη, σχιζοφρένεια, ανορεξία, βουλιμία, ψυχωτικά– πέρασαν όλα από μπροστά μου. Οι γιατροί πηγαινοέρχονταν στους θαλάμους για επισκέψεις, πολλές έγκυες γέννησαν τα μωρά τους εκεί μέσα αλλά δεν μπορούσαν να τα δουν λόγω καραντίνας. Το κλάμα και το δάκρυ πήγαινε σύννεφο, οι φωνές επίσης.
Θυμάμαι, ανάμεσα στα πολλά, μια τρόφιμο να φωνάζει από τις 5 το ξημέρωμα και να μας ξυπνάει όλους. Ένας ηλικιωμένος που είχε μπει με σχιζοφρένεια επίσης φώναζε και τραγουδούσε όλη μέρα, σήκωνε όλη την κλινική στο πόδι. Στην τραπεζαρία απαγορεύονταν οι μουσικές, αλλά εμείς πέρναμε κρυφά τα κασετοφωνάκια μας, βάζαμε παλιά ροκ κομμάτια και χορεύαμε μετά το βραδινό.
Έχω ρίξει άπειρο τανγκό και πεντοζάλι με διπολικούς και σχιζοφρενείς. Έχω ρίξει άπειρο γέλιο όταν προαυλιζόμασταν σε δύο μέτρα αλάνα ή όταν μας έπαιρναν πίεση οι νοσοκόμες. Συζητήσεις επί συζητήσεων, από τη θεωρία του Φουκό μέχρι την υπόθεση του Φερμά. Μεταμεσονύκτιες εκμυστηρεύσεις τροφίμων για τα δύσκολα παιδικά χρόνια, το πένθος για τα «πεθαμένα» τους παιδιά, το μπούλινγκ στο σχολείο, τους αυστηρούς γονείς. Πολύ σταυρόλεξο, πολύ διάβασμα βιβλίου, θέατρο, ζωγραφική, παντομίμα, χαρτιά και τσιγάρο.
Αυτές ήταν οι μέρες μου.
ΔΕΝ ΚΥΛΟΥΣΑΝ ΟΜΩΣ ΟΛΑ ΡΟΔΙΝΑ. Μπορεί να έκανα οικογένεια και να γνώρισα περιπτώσεις έξοχων ανθρώπων, ωστόσο συνέχιζα να παλεύω για τη ζωή μου. Ο αγώνας μου ήταν πολύ δύσκολος, τα καχεκτικά χέρια μου καλούνταν να σηκώσουν ένα πολύ βαρύ φορτίο.
Η μάχη με την ανορεξία είναι πολύ επώδυνη και σε καλεί να ξεχάσεις ποιος είσαι και να δώσεις τον έλεγχο αλλού. Αυτό ήταν και το πιο ακατόρθωτο για μένα, να δώσω τον πλήρη έλεγχο της ζωής μου σε άλλους. Οι γιατροί ήταν πια υπεύθυνοι για μένα.
Κάθε μέρα κάναμε ψυχοθεραπεία. Είχαμε όλο το 24ωρο ειδικευόμενους ψυχιάτρους κατάλληλα καταρτισμένους, που μας συμβούλευαν και μας βοηθούσαν να αντιμετωπίσουμε τον πόνο και την θλίψη. Θυμάμαι ένα πρωί, 6 το ξημέρωμα, σηκώθηκα με στρες από το κρεβάτι γιατί ήταν η μέρα ζυγίσματος και κατευθύνθηκα τρέχοντας προς το γραφείο του ψυχιάτρου. Ο ειδικευόμενος που είχε βάρδια έκατσε, άυπνος και κουρασμένος, και με άκουσε για μια ώρα να του μιλάω για τα ψυχολογικά μου.
Σιγά σιγά ξεκίνησα να συνειδητοποιώ πολλά πράγματα. Πόσο λάθος υπήρξα, πόσο ανάγκη είχα να εκφράσω τα συναισθήματά μου, πόσο κακό είχα κάνει στον εαυτό μου. Συνειδητοποίησα πως πέθαινα.
Έτσι, έκανα αυτό που έπρεπε. Ξεκίνησα να τρώω.
Τα κιλά μου άρχιζαν να ανεβαίνουν ραγδαία. Έβαζα ένα κιλό σε τρεις μέρες. Συνολικά σε 5 μήνες έβαλα 20 κιλά. Οι γιατροί έμειναν έκθαμβοί με την πρόοδό μου. Καθημερινά στο μεσημεριανό και το βραδινό έτρωγα από δυο μερίδες. Στα ενδιάμεσα μου έδιναν κρέμες που παχαίνουν.
Μου είχαν απαγορεύσει το περπάτημα για να μη χάνω θερμίδες, οπότε, παίρνοντάς το από φόβο, σταμάτησα να περπατάω. Έκανα τα απαραίτητα βήματα τη μέρα για να πάω από το ένα μέρος στο άλλο, μόνο αυτό. Οι έξοδοι στην αυλή ήταν περιορισμένες διότι είχε πολύ κρύο και οι νοσοκόμοι φοβόντουσαν μην κρυώσω και αρρωστήσω.
Κάθε Πέμπτη, εμένα και τις άλλες κοπέλες μας ζύγιζαν και ύστερα είχαμε επισκέψεις στους γιατρούς.
Καθόμασταν στο ίδιο τραπέζι και τρώγαμε όλες μαζί. Διάφορα κορίτσια περάσαν από μπροστά μου. Κάποιες έτρωγαν δυο μπουκιές και το υπόλοιπο το πετούσαν, άλλες έκλαιγαν πάνω από το πιάτο με το ρύζι κι άλλες προσπαθούσαν, μπουκιά την μπουκιά, να κάνουν τις φωνές στο κεφάλι τους να πάψουν.
Παρατηρούσα την κάθε μια. Όλες είχαν κάτι τραγικό να μοιραστούν από τη ζωή τους. Όλες έπαθαν ό,τι έπαθαν επειδή ζορίστηκαν, κουράστηκαν, πένθησαν ή στεναχωρήθηκαν βαριά.
Και εκεί είναι που το κατάλαβα.
Η ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΕΠΙΛΟΓΗ. Είναι ψυχική ασθένεια. Είναι σαν να σπας το πόδι σου. Δεν το επιλέγεις, απλά σου συμβαίνει. Δεν σηκωθήκαμε ένα ωραίο πρωί όλοι εμείς που έχουμε νοσήσει ψυχικά και είπαμε «μωρέ, ας κάνω κάτι που θα με στείλει στον θάνατο. Ας πεινάσω μέχρι να πεθάνω».
Βιώματα, δυσκολίες και τραύματα της ζωής γράφτηκαν μέσα μας και εμφανίστηκαν μετά από χρόνια σε διάφορες μορφές –στη δική μου με τη μορφή της νευρικής ανορεξίας– να μας υπενθυμίσουν πως αδικηθήκαμε, πως πονέσαμε, πως η ζωή είναι πρόσκαιρη και ο θάνατος παραμονεύει παντού.
Η νευρική ανορεξία ήταν και είναι ένα τεράστιο κεφάλαιο στη ζωή μου, το οποίο δεν ξεχνάω και προσπαθώ μέχρι και σήμερα να εξηγήσω. Ένα γιγάντιο «γιατί» θα υπάρχει πάντα, ταυτόχρονα με μια βαθιά κατανόηση και αποδοχή ότι είχα κάθε δικαίωμα να ασθενήσω ψυχικά και πως στη δική μου την περίπτωση, με τα παιδικά τραύματα που κουβαλώ, ήταν αναπόφευκτο.
Όσο και να αναρωτιέμαι «γιατί το άφησα να μου συμβεί», τόσο καταλαβαίνω πως με το υποσυνείδητο δεν παίζεις. Η ανθρώπινη ψυχή είναι κυριολεκτικά μια άβυσσος, ο νους δεν μπορεί να δαμαστεί, ειδικά σε νεαρή ηλικία. Χρειάζεται χρόνια εξάσκησης και αμέτρητα παθήματα για να μάθουμε το πολύ απλό, «πως δεν μπορούμε να ελέγξουμε όλη μας τη ζωή»
Οι περισσότερες επιλογές που κάνουμε κατευθύνονται από το υποσυνείδητο, όπου υπάρχει πολύς πόνος, αβάσταχτη θλίψη, τεράστια οδύνη και καμία γνώση αυτοβοήθειας. Γι' αυτό βρέθηκα 30 κιλά να ψυχορραγώ στην κλίνη ενός νοσοκομείου. Ο πόνος, οι πληγές και η πρώιμη επαφή μου με τον θάνατο με στρέσαρε, με άγχωσε, με φόβισε τόσο που με έκανε να κόψω το φαΐ και να ξεκινήσω να γυμνάζομαι 5 ώρες την μέρα. Καμία επιλογή, κανένα πρότυπο ομορφιάς, καμιά ανάγκη να μην ενώνονται τα μπούτια μου. Απλός, μεστός, ασυνείδητος πόνος.
Η περιπέτειά μου με την ανορεξία με έμαθε πολλά. Έμαθα να τρώω με ισορροπία, όρισα τα όριά μου, γνώρισα ανθρώπους με τις δικές τους ψυχικές ασθένειες και ζωές, είδα τρομαχτικές αλλά και συγκινητικές εικόνες, κοίταξα μέσα μου, έκανα βουτιά στον ψυχικό μου κόσμο, έδωσα προτεραιότητα σε μένα και άρχισα να αναγνωρίζω τα συναισθήματά μου – σταμάτησα να ακροβατώ μεταξύ άρνησης και απώθησης. Γνώρισα το ποια πραγματικά είμαι και αγκάλιασα τις πληγές μου.
Τώρα πια στο ιστορικό μου θα έχω και τη νευρική ανορεξία να μου θυμίζει το πόσο εύθραυστη είναι η ανθρώπινη φύση.
Και καθώς το θυμάμαι αυτό, θα αγαπάω και θα αγκαλιάζω όλους τους ανθρώπους ανεξαρτήτως φύλου, κιλών, καταγωγής, τάξης και ψυχολογικής κατάστασης. Η νευρική ανορεξία υπήρξε το κομβικό σημείο που με έκανε να μην ξεχνώ ποτέ να αγαπάω και να αγκαλιάζω εμένα.
Για την αντιμετώπιση των διατροφικών διαταραχών μπορείτε να απευθυνθείτε σε εξειδικευμένες δομές όπως η «Ανάσα», το «18 Άνω» και τα τμήματα νοσοκομείων όπως το Αιγινήτειο και το Αττικό.
