Είκοσι τρία χρόνια πέρασαν από τότε που είδαμε τους μαθητές της ταινίας “Dead Poets Society” να ανεβαίνουν στα θρανία για να δείξουν την υποστήριξη προς τον δάσκαλο που τους άλλαξε τη ζωή.
[via] Ο αμερικανός ποιητής Ουώλτ Ουίτμαν γεννήθηκε στις 31 Μαΐου 1819 στο Ουέστ Χιλς του Λονγκ Άιλαντ. Ανήσυχος, αυτοδίδακτος, καταγόμενος από την εργατική τάξη τελειώνει με δυσκολίες το δημοτικό και εργάζεται σαν μαραγκός, στοιχειοθέτης, δημοσιογράφος, δάσκαλος και νοσοκόμος (κατά τον εμφύλιο πόλεμο). Γράφει ποιήματα πανθεϊστικά και φυσιολατρικά, αγαπά την όπερα, διατάζει βεδικούς ύμνους, αστρονομία, γερμανική φιλοσοφία αλλά και Όμηρο, Σαίξπηρ, Ντίκενς. Υπερασπίζει τη δημοκρατία και την ελευθερία των νέγρων, παρακολουθεί τις πολιτικές συγκεντρώσεις του Λίνκολν και συμμετέχει σε προεκλογικούς αγώνες.
Έγινε σύμβολο των αμερικάνικων γραμμάτων και επηρέασε όλη τη γενιά μπιτ, γράφοντας ποιήματα με πρωτόγνωρο τρόπο που προκαλούσαν. Όταν ο Όσκαρ Ουάιλντ επισκέφτηκε την Αμερική συνάντησε τον Ουίτμαν και άφησε υποννοούμενα ότι τον γνώρισε «πολύ καλά». Σε ένα γράμμα του 1882 του γράφει:
«Πριν φύγω από την Αμερική πρέπει να σε ξαναδώ – δεν υπάρχει κανείς σ’αυτό τον μεγάλο υπέροχο σύμπαν της Αμερική που αγαπώ και σέβομαι τόσο πολύ.
Με θερμή στοργή και αξιότιμο σεβασμό,
Όσκαρ Ουάιλντ»
O Ουίτμαν έγραψε το ποίημα «Ω Καπετάνιε! Καπετάνιε μου!» μετά τη δολοφονία του Αβραάμ Λίνκολν. Το πλοίο είναι οι ΗΠΑ, το «φοβερό ταξίδι» είναι ο αμερικάνικος εμφύλιος και ο καπετάνιος είναι ο Λίνκολν.
Ω Καπετάνιε! Καπετάνιε μου!
Ω Καπετάνιε! Καπετάνιε μου! Το φοβερό ταξίδι μας έχει τελειώσει·
Το πλοίο βάσταξε κάθε βιτσιά, το έπαθλο που αποζητήσαμε το έχουμε σηκώσει·
Το λιμάνι είναι κοντά, ακούω τις καμπάνες, συνεπαρμένο κόσμο,
Ενώ τα μάτια τους ακολουθούν τη σταθερή καρίνα, το σκάφος βλοσυρό και θαρραλέο:
Μα ω καρδιά! καρδιά! καρδιά!
Ω οι αιμοσταγείς στάλες του κόκκινου,
Εκεί στη γέφυρα που ο Καπετάνιος μου ξαπλώνει
Πεσμένος κρύος και νεκρός.
Ω Καπετάνιε! Καπετάνιε μου! Ορθώσου κι άκου τις καμπάνες·
Ορθώσου – για σένα τη σημαία κυματίζουν – για σένα η σάλπιγγα ηχεί·
Για σένα ανθοδέσμες και μετάξινα στεφάνια – για σένα στις ακτές μαζεύονται τα πλήθη·
Σένα ζητούν, οι μάζες οι παλλόμενες, στρέφοντας τα ανυπόμονα πρόσωπά τους·
Να Καπετάνιε! πατέρα αγαπημένε!
Το χέρι αυτό κάτω από το κεφάλι σου·
Όνειρο είναι πως πάνω στο κατάστρωμα,
Είσαι πεσμένος κρύος και νεκρός.
Ο Καπετάνιος μου δε μ' απαντά, τα χείλη του ακούνητα κι ωχρά·
Ο πατέρας μου το χέρι μου δε νιώθει, σφυγμό δε θα 'χει πια ποτέ ξανά·
Το πλοίο έδεσε άγκυρα σώο και αβλαβές, η πλεύση του ανήκει πια στο χθες·
Από ταξίδι φοβερό, το πλοίο νικητής, εισπλέει με σκοπό επιτυχή·
Πανηγυρίστε, ω ακτές, χτυπάτε, ω καμπάνες!
Όμως εγώ, με πάτημα θρηνητικό,
Γυρνώ τη γέφυρα που ο Καπετάνιος μου ξαπλώνει
Πεσμένος κρύος και νεκρός.
[μετ. Μαρία Θεοφιλάκου]
Ένα σούπερ μάρκετ στην Καλιφόρνια
ο Άλλεν Γκίνσμπεργκ στον Ουώλτ Ουίτμαν
Τι σκέψεις κάνω απόψε για σένα, Ουόλτ Ουίτμαν, αφού κατηφόρισα στα σοκάκια κάτω απ' τα δέντρα με πονοκέφαλο, αμήχανος κοιτώντας την πανσέληνο.
Κουρασμένος πεινώντας, και ψάχνοντας για εικόνες, μπήκα σ' ένα σούπερ μάρκετ φρούτων με νέον, και ονειρευόμουν τα κατεβατά σου!
Τα ροδάκινα και τις παρασκιές! Ολόκληρες οικογένειες που ψωνίζουν το βράδυ! Πτέρυγες γεμάτες άντρες! Γυναίκες στα αβοκάντο, μωρά στις ντομάτες! -κι εσύ Γκαρθία Λόρκα τι έκανες 'κει κάτω στα καρπούζια;
Είδα εσένα, Ουόλτ Ουίτμαν, άκληρε, μοναχικέ γεροφαγά, να σκαλίζεις τα κρέατα στο ψυγείο και να παίρνεις μάτι τα μπακαλόπαιδα.
Σ' άκουσα να ρωτάς το καθένα: Ποιος σκότωσε τις χοιρινές μπριζόλες; Πόσο πάνε οι μπανάνες; Είσαι ο Αγγελος μου;
Τριγύριζα μπαινοβγαίνοντας στις λαμπερές στοίβες των κονσερβών ακολουθώντας σε, και στη φαντασία μου μ' ακολουθούσε ο ελεγκτής του καταστήματος.
Κατεβήκαμε μαζί τους ανοιχτούς διαδρόμους μες στη μοναχική μας φαντασίωση, δοκιμάζοντας αγκινάρες, κάθε κατεψυγμένη νοστιμιά, και χωρίς να περνάμε απ' το ταμείο.
Πού πάμε Ουόλτ Ουίτμαν; Οι πόρτες κλείνουν σε μια ώρα. Κατά πού δείxνει η γενειάδα σου απόψε;
(Αγγίζω το βιβλίο σου κι ονειρεύομαι την οδύσσεια μας στο σούπερ μάρκετ και νιώθω γελοίος).
Θα περπατήσουμε μαζί όλη νύxτα στους μοναxικούς δρόμους; Τα δέντρα ρίxνουν ίσκιο στον ίσκιο, τα φώτα στα σπίτια σβηστά, θα 'μαστε κι οι δυο μόνοι.
Θα βολτάρουμε αναπολώντας την παλιά Αμερική της αγάπης προσπερνώντας θλιμμένα αμάξια, τραβώντας στο σιωπηλό μας εξοχικό;
Α, αγαπημένε πατέρα, γκριζογένη, μοναχικέ γεροδάσκαλε του θάρρους, ποιά Αμερική είχες όταν ο Χάρος σταμάτησε το κουπί κι εσύ βγήκες έξω σε μια όχθη με καπνούς και στάθηκες κοιτώντας τη βάρκα να χάνεται στα μαύρα νερά της Λήθης;
[μτφ: Γιάννης Λειβαδάς]
σχόλια