Ο Δόλος του Λόγου

Ο Δόλος του Λόγου Facebook Twitter
0

Manès Sperber1. Tears in the rain: Σαν δάκρυ στη βροχή λέει το σπαραγμένο ανδροειδές στο Blade Runner, καθώς πασχίζει να υπερβεί τη θνητότητα και την αδυσώπητη παρέλευση του χρόνου. Δάκρυ στον ωκεανό τιτλοφορεί την τριλογία του ο  (1905-1984). Η Καμένη Βάτος, πρώτο αυτόνομο μέρος της τριλογίας, μας προσφέρεται σε ανεπίληπτη μετάφραση της Έμης Βαϊκούση, από τις εκδόσεις Καστανιώτη. Όσο κι αν έχεις διαβάσει το Μηδέν και το Άπειρον του Άρθουρ Καίστλερ και όλες τις κριτικές που ασκήθηκαν από τα αριστερά στη σταλινική παράνοια (από τις εναρκτήριες του Βολίν και του Τρότσκι έως αυτές του Κώστα Παπαϊωάννου και του Κορνήλιου Καστοριάδη), η Καμένη Βάτος, με τη βαθύτατη ανθρωπιά της, με προγραμματική αρχή της τα λόγια του Τερέντιου «Τίποτα το ανθρώπινο δεν μου είναι ξένο» και με τη συνταρακτική υιοθέτηση της στάσης του μέγιστου Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι, στάση που συνίσταται στην καταβύθιση στο Κακό, στην ανατομία της τρικυμιώδους ανθρώπινης ψυχής και βουλήσεως και στη μεγαλοφυή ανάλυση της παραμικρής πτυχής της ψυχής, σκαλίζει στα σωθικά του ανθρώπου και συνάμα στα σπλάχνα της Ιστορίας.

Manès Sperber - Η καμένη βάτος. Μτφρ.: Έμη Βαϊκούση. Εκδόσεις Καστανιώτη. Σελίδες: 5742. Τούνελ: Από το 1933 έως το 1939, η ανθρωπότητα, αυτή η αιώνια ντεμπιτάντ, κατά τον Sperber, ζει συμπυκνωμένους όλους τους εφιάλτες που μπορεί να διανοηθείς. Τα αποτρόπαια, και ακόμη όχι πλήρως ερμηνευμένα, καθεστώτα του Αδόλφου Χίτλερ και του Ιωσήφ Στάλιν. Ανάμεσα σ' αυτά τα κολοσσιαία τυραννικά μορφώματα, όπου το Αδιανόητο κηρύσσεται παντοδύναμο και η Παράνοια χτίζει την έπαυλή της στον λόφο πάνω από την πόλη, συντρίβονται/συνθλίβονται εκατομμύρια σώματα/μυαλά/ψυχές. Ο Sperber, από τα μέσα, έχοντας γνωρίσει και ζήσει τους μηχανισμούς και τις διώξεις, συνθέτει την Καμένη Βάτο, ανάμεσα στα 1940 και 1948. Τότε που το πράγμα έκαιγε. Όχι εκ των υστέρων, με την άνεση αυτού που τα βάζει μ' ένα πτώμα, αλλά τότε που όλα παίζονταν. Το θάρρος του ανταλλάσσει χειραψία με το ταλέντο του και με τη συνθετική του δεινότητα. Το μυθιστόρημα προχωρεί με βαριά βήματα, με άλματα, με δύο βήματα μπρος κι ένα βήμα πίσω, με μια μύχια μουσική που ξέρει να εναλλάσσει τον ψίθυρο με το ουρλιαχτό, το μπλουζ με σφιγμένα τα δόντια με τον αναστεναγμό της προσδοκίας. Ο Sperber μας οδηγεί στο τούνελ της Ιστορίας πότε με το κεράκι του λυρισμού, πότε με τον προβολέα της τίγκα στη γνώση οδύνης και της τίγκα στην οδύνη γνώσης. Ο σοφός Στέτεν, έχοντας υποστεί, όπως και όλοι οι ήρωες του βιβλίου, τα πάνδεινα του παραλογισμού και της εκτροχιασμένης βαναυσότητας, λέει: «Πάντα ειρωνευόμουν τους αποστόλους που ήθελαν να παρασύρουν την ανθρωπότητα σε ψηλές πτήσεις και πάντα κατέγραφα με σεβασμό και τρυφερότητα τις ελάχιστες, αφάνταστα κοπιώδεις κινήσεις, χάρη στις οποίες επιτυγχανόταν μια πρόοδος ενός, έστω, χιλιοστού». Συναντιέται εδώ με το πρόγραμμα/πρόταγμα των ποιητών της Beat Generation που, σεμνά, έλεγαν ότι το έργο τους όλο ήταν η απόπειρα να κινήσουν τον κόσμο «κατά ένα εκατομμυριοστό της ίντσας».

3. Let's not chat about despair: Αν η Ιστορία είναι ο εφιάλτης από τον οποίο άλλοτε μπορούμε και άλλοτε δεν μπορούμε να ξυπνήσουμε, αν τα γρανάζια κονιορτοποιούν κάθε θέλησή μας να αλλάξουμε τον κόσμο, αν πάντοτε βρίσκονται οι επιτήδειοι που θα κλέψουν τον καρπό του μόχθου των τιμίων, τι νόημα έχει κάθε επαναστατικό εγχείρημα; Προς τι οι λεγόμενες «μεγάλες αφηγήσεις», αν οδηγούν την προσδοκία στην προδοσία; Αν η γνώση γεννάει απόγνωση, γιατί να μη σβήσουμε απλούστατα το φως; Σε όλα αυτά απαντάνε όλες οι φωνές αυτού του αριστουργηματικά πολυφωνικού μυθιστορήματος. Γυναίκες και άντρες, υψηλόβαθμα κομματικά στελέχη και κτηνώδεις τραμπούκοι, όλοι μιλάνε και λένε ότι κάποτε θα γίνει Αδελφή του Ονείρου η Πράξη, κάποτε «θα λάβουνε τα όνειρα εκδίκηση», κάποτε θα γίνει σκιά ο κυνισμός και κάποτε θα λάμψει ο πλούτος του φαινομενικά ασήμαντου. Όσο υπάρχουν άνθρωποι και όσο αναλαμβάνουν συγγραφείς σαν τον Manès Sperber να σκεφτούν, να μιλήσουν, να γράψουν για όσα ταλανίζουν και όσα φωτίζουν τον άνθρωπο, η ελπίδα δεν θα παύει ν' αχνολάμπει και η παρτίδα δεν θα πάψει να παίζεται.

Βιβλίο
0

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

ΕΠΕΞΕΡΓ. Παύλος Μεθενίτης «Αμανίτα μουσκάρια»

Το πίσω ράφι / Όταν μια ολόκληρη διμοιρία ανταρτών ξεκληρίστηκε από παραισθησιογόνα μανιτάρια

Στηριγμένο σε πραγματικά γεγονότα, το μυθιστόρημα «Αμανίτα μουσκάρια» του Παύλου Μεθενίτη εξερευνά το ζήτημα των ουσιών ως καταφύγιο αλλά και ως καταστροφή, και μας παρασύρει σ’ ένα ταξίδι ποτισμένο από την ελληνική πραγματικότητα, παραμονές της οικονομικής κρίσης.
ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ
Arsenale: Το πιο απρόσμενο βιβλιοπωλείο των Κυκλάδων φτιάχτηκε στην Ανάφη

Βιβλίο / Arsenale: Το πιο απρόσμενο βιβλιοπωλείο των Κυκλάδων φτιάχτηκε στην Ανάφη

Σε ένα νησί που μετρά λιγότερους από 300 μόνιμους κατοίκους, ένα παλιό καραβόσπιτο μεταμορφώθηκε σε ένα καταφύγιο πολιτισμού γεμάτο βιβλία, μουσικές και μικρούς θησαυρούς.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
Μαρκ Τουέιν, «Οι περιπέτειες του Χακ Φιν»

Το πίσω ράφι / Το μυθιστόρημα του Μαρκ Τουέιν που έθαψαν οι κριτικοί και το αποθέωσε ο Χέμινγουεϊ

Στις «Περιπέτειες του Χακ Φιν» ο Μαρκ Τουέιν έπλασε τον πιο ελεύθερο ήρωα της αμερικανικής λογοτεχνίας, που αρνήθηκε τους κανόνες της κοινωνίας του και ένωσε την τύχη του με έναν σκλάβο δραπέτη.
ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ
Ο Σάχης του Ιράν και η Αμερική που δεν μπορούσε να φανταστεί την ζωή χωρίς αυτόν

Βιβλίο / Ο Σάχης του Ιράν και η Αμερική που δεν μπορούσε να φανταστεί τη ζωή χωρίς αυτόν

Ένα νέο βιβλίο με τίτλο «Βασιλεύς των Βασιλέων», όπως αποκαλούσε τον εαυτό του ο Ρεζά Παχλαβί, εστιάζει στις διαδοχικές κυβερνήσεις των ΗΠΑ που «αποδέχτηκαν πρόθυμα τις φαντασιώσεις του, τόσο για τον εαυτό του όσο και για τη χώρα του».
THE LIFO TEAM
Γωγώ Ατζολετάκη: «Οι άνθρωποι της τρίτης ηλικίας δεν είναι “ληγμένα προϊόντα”»

Βιβλίο / Γωγώ Ατζολετάκη: «Οι άνθρωποι της τρίτης ηλικίας δεν είναι “ληγμένα προϊόντα”»

Σταρ Ελλάς στα νιάτα της, διακρίθηκε ως ηθοποιός, θιασάρχης, ραδιοφωνική παραγωγός, δοκιμάστηκε επίσης στη συγγραφή έχοντας κυκλοφορήσει μέχρι τώρα επτά βιβλία μαζί με το πρόσφατο «Η τρίτη άνοιξη» (εκδ. Επίμετρο), που έδωσε και το έναυσμα γι’ αυτήν τη συνέντευξη.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ
O Δημήτρης Γκιώνης, οι ένδοξες μέρες της «Ελευθεροτυπίας» και το σημερινό μιντιακό σούπερ μάρκετ

Οι Αθηναίοι / O Δημήτρης Γκιώνης, οι ένδοξες μέρες της «Ελευθεροτυπίας» και το σημερινό μιντιακό σούπερ μάρκετ

Ο 81χρονος δημοσιογράφος και συγγραφέας που για δεκαετίες διηύθηνε τις πολιτιστικές σελίδες της Ελευθεροτυπίας, αφηγείται τη συναρπαστική καριέρα του στη LiFO
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
Κλαίρη Μιτσοτάκη: «Η αξιοπρέπεια και η φιλία είναι τα θεμέλια της ζωής μας»

Βιβλίο / Κλαίρη Μιτσοτάκη: «Η αξιοπρέπεια και η φιλία είναι τα θεμέλια της ζωής μας»

Η σπουδαία μεταφράστρια, που έχει αφιερώσει μεγάλο μέρος της δουλειάς της στον Μαρσέλ Προυστ, μας ξεναγεί στον πολύπλοκο κόσμο του και εκφράζει τον θυμό της για την πανταχού παρούσα απάτη της εποχής μας.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
Η αλήθεια για τον «Συνταγματάρχη» Πάρκερ, τον διαβόητο μάνατζερ του Έλβις Πρίσλεϊ

Βιβλίο / Η αλήθεια για τον «Συνταγματάρχη» Πάρκερ, τον διαβόητο μάνατζερ του Έλβις Πρίσλεϊ

Ένα νέο βιβλίο με τίτλο «Ο Συνταγματάρχης και ο Βασιλιάς» εξερευνά τη συναρπαστική ζωή ενός ακούραστου κομπιναδόρου που προσπαθούσε απεγνωσμένα να ανακαλύψει εκ νέου τον εαυτό του.
THE LIFO TEAM
Γνώριζαν ή όχι οι Γερμανοί για τα εγκλήματα του Χίτλερ;

Βιβλίο / Γνώριζαν ή όχι οι Γερμανοί για τα εγκλήματα του Χίτλερ;

Πότε ακριβώς χάθηκε ο πόλεμος για τον Άξονα; Ποια ήταν η πιο σημαντική μάχη του πολέμου; Πόσο «συμμέτοχος» ήταν ο Γερμανικός λαός στο ολοκαύτωμα; Σ’ αυτά τα ερωτήματα επιχειρεί να απαντήσει μια νέα ογκώδης έκδοση με τίτλο «Η συνολική ιστορία του Β' Παγκοσμίου Πολέμου».
THE LIFO TEAM
Αudiobooks: Αντί να διαβάσεις το νέο βιβλίο της Σάλι Ρούνεϊ, το ακούς

Βιβλίο / Αudiobooks: Αντί να διαβάσεις το νέο βιβλίο της Σάλι Ρούνεϊ, το ακούς

Είναι νωρίς να πούμε πως αυτά τα ηχητικά λογοτεχνικά αρχεία μπορούν να αντικαταστήσουν το βιβλίο. Είναι όμως μια υπέροχη λύση για όσους θέλουν να διαβάσουν αλλά δεν έχουν χρόνο ή έχουν μπλοκάρει με το κανονικό διάβασμα.
ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΥ
«Στα τέσσερα»: Το πιο καυτό και αμφιλεγόμενο βιβλίο του φετινού καλοκαιριού

Βιβλίο / «Στα τέσσερα»: Το πιο καυτό και αμφιλεγόμενο βιβλίο του φετινού καλοκαιριού

«Κάποιες το λάτρεψαν, άλλες το σιχάθηκαν»: Το βιβλίο της Miranda July για την ερωτική περιπλάνηση μιας γυναίκας στη μέση ηλικία που χαρακτηρίστηκε ως «το πρώτο μεγάλο μυθιστόρημα για την περιεμμηνόπαυση», είναι η λογοτεχνική επιτυχία της χρονιάς.
THE LIFO TEAM