Πως τόλμησες να αναμετρηθείς με μια γυναίκα με το επίθετό μου;
Σε περίμενα, Λώρα. Ήξερα ότι κάποια στιγμή θα μου ζητούσες εξηγήσεις. Εξάλλου όλα αυτά τα χρόνια σε ένιωθα να με παρακολουθείς πάνω απ' την οθόνη του υπολογιστή μου. Και μερικές φορές να με διορθώνεις.
Σου έχω πει ευχαριστώ; Στο λέω τώρα.
Ναι, είναι αλήθεια ότι τόλμησα: Η σωστή λέξη. Δεν ξέρω πώς, δεν ξέρω γιατί. Ήταν μια αίσθηση που με ξεπέρασε, δεν με άφησε να το σκεφτώ πολύ, ούτε πολύ λογικά. Εσύ και ο Πωλ ήσασταν οι γητευτές, οι εκμαυλιστές μου. You put a spell on me. Είναι κι αυτό το επίθετό σου, ναι, φυσικά... Μαρξ! Κόρη του Καρλ Μαρξ.
Αλήθεια, πως τόλμησα; Πραγματικά δεν έχω απάντηση. Ελπίζω να μη σε απογοήτευσα, πάντως... Είδες το κόκκινο εξώφυλλο; Πώς ισορροπείτε πάνω και κάτω από το διάσημο όνομά σου; Σαν να αντανακλά ο ένας τον άλλον. Pop icons! (Ρώτα τον σύντροφο Τσε να σου εξηγήσει τι σημαίνει αυτό...)
Ανάμεσα στον μπαμπά Μαρξ και τον «θείο» Ένγκελς ποιον προτιμάς;
Νομίζω ότι σ αυτό θα συμφωνήσεις μαζί μου: Εγώ θα προτιμούσα να είχα μπαμπά τον Ένγκελς και θείο τον Μαρξ! Ο Ένγκελς ήταν τόσο ευγενής, με χιούμορ, εξαιρετικό γούστο στα κρασιά, παραθέριζε στα κομψότερα θέρετρα και είχε πάντα λεφτά για την οικογένεια. Ήταν ο άνθρωπος που μπορούσες να στηριχθείς πάνω του, σε αντίθεση με τον Μαρξ που ποτέ δεν ήξερες τι θα σου ξημερώσει μαζί του... Να ξέρεις πάντως ότι υπήρξες πολύ τυχερή που μεγάλωσες ανάμεσα σε αυτούς τους δυο ανθρώπους. Άσχετα με το πόσο βαριά ήταν πάνω σου η σκιά τους, επρόκειτο για δυο τιτάνες του πνεύματος που με το έργο τους αναποδογύρισαν όλη την ανθρωπότητα. Αν και όχι πάντα με τα καλύτερα αποτελέσματα...
Πως τόλμησες να αναμετρηθείς με μια γυναίκα με το επίθετό μου;
Έχεις δίκιο. Το όνομά σου είναι ο τίτλος, αλλά δεν είσαι η πρωταγωνίστρια. Η μεγαλύτερη πρωταγωνίστρια είναι η Εποχή: Οι συγκλονιστικοί καιροί των εξεγέρσεων, των πρώιμων εργατικών αγώνων και των εξαίσιων εκείνων προσώπων που άλλαξαν τον ρου της σκέψης στην φιλοσοφία, την πολιτική, τις επιστήμες, τις τέχνες... Είναι δύσκολο να βάλω τον εαυτό μου στη θέση σου. Δεν μπορώ να σκεφτώ κανένα σημερινό πρόσωπο το οποίο να διακατέχεται από την δύναμη νέων ιδεών, την γνώση και τη φαντασία να αλλάξει τον κόσμο. Δεν κυκλοφορούν πια τέτοιοι τύποι. Αλλά μερικές φορές έπαιξα τον ρόλο σου στο κεφάλι μου, προσπάθησα να σκεφτώ όπως εσύ. Νομίζω ότι αυτό που βίωσες ήταν μαγικό και τραγικό μαζί. Και όπως στις φλέβες του Πωλ κυλούσε το αίμα των άγριων φυλών, έτσι στις δικές σου έρεε το γονίδιο της αριστοκράτισσας μαζί με του επαναστάτη. Ζόρικος συνδυασμός, γι' αυτό και ακαταμάχητος!
Έμαθα ότι τριγύριζες και στα Παρίσια, τρύπωνες κρυφά (και παράνομα!) στο παλιό μας σπίτι για να ζωντανέψεις μέσα στο κεφάλι σου τη ζωή μας. Τι περίμενες να βρεις;
Προσπάθησα να γνωρίσω την πόλη που σε αιχμαλώτισε σαν πεταλούδα στο φως της. Τριγυρνώντας στις όχθες του Σηκουάνα, στα φαρδιά βουλεβάρτα, τα κτήρια, τα μουσεία και τις εκθέσεις των συγχρόνων σου καλλιτεχνών, τρύπωσα κι εγώ με κάποιον τρόπο στην περίφημη Μπελ Επόκ, την εποχή σου. Το Παρίσι με ρούφηξε γλυκά και με μετέφερε πίσω στο χρόνο, ακριβώς όπως τον ήρωα της ταινίας του Γούντι Άλλεν. Στην Μονμάρτρη είδα (ή φαντάστηκα;) τους ζωγράφους και τους ποιητές να μπαινοβγαίνουν στο Μπατό Λαβουάρ, στην πλατεία Βαντόμ τους αμαξάδες να μεταφέρουν αριστοκράτες για να πάρουν το τσάι τους στο Ριτς και το δείπνο τους στου Μαξίμ, που υπάρχουν ακόμα. Πέρασα κι απ την οδό Καμπόν, εκεί που ήταν το καπελάδικο της μαντάμ Σανέλ όπου ψώνισες το καπέλο που δεν θα φορούσες ποτέ. Ξέρεις ότι αυτή η μικροσκοπική καπελού, έφερε τα πάνω κάτω στον κόσμο της μόδας; Αχ, πόσα θα είχα να σου πω αν με καλούσες για τσάι στο αίθριο του σπιτιού της Ντραβέιγ, που υπάρχει ακόμα εκεί, ωραίο και μεγαλοπρεπές, ανέγγιχτο ανάμεσα στα αδιάφορα σπίτια της μικρής επαρχιακής πόλης! Δυστυχώς δεν είδα το περίφημο αίθριο, αφού δεν κατάφερα να ανέβω στα πάνω πατώματα. Αλλά έκανα εισβολή στο το ισόγειο: στο μεγάλο γραφείο του Πωλ, στην τραπεζαρία και στον διάδρομο με την σκάλα που σας οδήγησε στα υπνοδωμάτιά σας την μοιραία εκείνη νύχτα... Μπήκα βλέπεις σαν τον κλέφτη, άρπαξα μια ματιά και μια φευγαλέα μυρωδιά, που όμως ήταν αρκετές για να δυναμιτίσουν την φαντασία και να στοιχειώσουν τις νύχτες μου... Όλες εκείνες τις νύχτες που σας σκεφτόμουν να ζείτε εκεί μέσα...
Ασχολήθηκες και με την κοκεταρία μου στο βιβλίο σου. Που το ήξερες ότι έβρισκα παρηγοριά στη γοητεία του εφήμερου της μόδας, τόσο διάχυτης και αξέχαστης, ακόμη και στο... επαναστατημένο Παρίσι της εποχής μου;
Μα ήσουν μισή αριστοκράτισσα! Είχες κληρονομήσει το καλό γούστο των Βεστφάλεν. Σε είδα στις φωτογραφίες σου, σε όλες τις ηλικίες: μικρό κορίτσι με το ταφταδένιο κρινολίνο σου, έφηβη με τα ξέπλεκα μαλλιά και το ύφος των μεγάλων ρομαντικών, και νιόπαντρη, με την περίτεχνη παριζιάνικη κόμμωση και το βελούδινο τσόκερ στο λαιμό που όπως ανακάλυψα ήταν τελευταία λέξη της μόδας! Δεν χρειάζεται να δικαιολογείσαι, Λώρα και το ξέρεις. Κατά την άποψή μου, καμία επανάσταση ιδεών δεν αποκλείει την ανάγκη των ανθρώπων να νιώθουν όμορφοι μέσα στο ρούχα τους. Η αισθητική και οι ιδέες μπορούν να βαδίσουν μαζί - κι εσύ θα είσαι πια ένα από τα πιο ζωηρά παραδείγματά μου!
Αν η ζωή μας γινόταν ταινία από χολιγουντιανό σκηνοθέτη, ποιοι θα μας έπαιζαν;
O ρόλος της Λώρας θα ταίριαζε γάντι στην ιντελεκτουέλ και εσωστρεφή Κέιτ Μπλάνσετ, η οποία έπαιξε με μεγάλη επιτυχία την κινηματογραφική βασίλισσα Ελισάβετ –αλλά και την βασίλισσα των Ξωτικών Γκαλάντριελ. Εννοώ ότι διαθέτει την ψυχρή ομορφιά, τον αριστοκρατισμό αλλά και την απαραίτητη μαχητικότητα για να υποδυθεί ένα ρόλο σαν τον δικό σου. Όσον αφορά τον Πωλ, εννοείται ότι θα τον έπαιζε ο Τζόνι Ντέπ, ένας υπερ-ταλαντούχος ηθοποιός με άγρια, εξωτική ομορφιά και με αίμα τριών φυλών να ρέει στις φλέβες του: ιρλανδικό, γερμανικό και ινδιάνικο (τσερόκι). Δεν είναι τυχαίες οι ομοιότητες!
Γιατί αποφάσισες να ασχοληθείς μαζί μας;
Γιατί σας άξιζε να βγείτε από την πολύχρονη αφάνεια και να γίνετε βιβλίο! Όπως επίσης σαν αξίζει να γίνετε και ταινία από χολιγουντιανό σκηνοθέτη!
Άστα αυτά. Ξέρω την εμμονή σου με τον σύζυγό μου, τον Πολ Λαφάργκ. Φαίνεται ότι είσαι κρυφά ή μάλλον φανερά ερωτευμένη μαζί του. Τι έχεις να πεις γι' αυτό;
Εντάξει, το παραδέχομαι. Ήταν αναμενόμενο να το καταλάβει η σύζυγος! Εξάλλου δεν ήμουν καθόλου διακριτική, χάζευα τις φωτογραφίες του με τις ώρες, παρατηρώντας ότι υπήρξε τόσο όμορφος στα νιάτα του όσο γοητευτικός στην ωριμότητά του. Αλλά και η φλογερή προσωπικότητά του, οι αιρετικές ιδέες του, η καλλιέργειά του, τα βιβλία του, η μποέμ αντίληψή του για τη ζωή, η κρεολή φύση του, όλα, αποτελούσαν έναν εκρηκτικό συνδυασμό που δεν νομίζω να άφηνε καμιά γυναίκα ασυγκίνητη. Εξ' ου και έλιωσε εσένα, την πριγκίπισσα των πάγων. Αλήθεια, δεν σε απάτησε ποτέ; Όσο κι αν έψαξα, δεν βρήκα κανένα στοιχείο που να δείχνει κάτι τέτοιο. Ήταν τόσο αφοσιωμένος σε σένα επί σαράντα τρία συνεχόμενα έτη γάμου; Ή ήταν τόσο διακριτικός, ώστε ποτέ δεν σου έδωσε αφορμή; Πάντως δεν έγινε το παραμικρό αντιληπτό στην Ιστορία, και μπράβο του! Δεν υπάρχουν πολλοί τέτοιο άντρες...
Ήταν ο άνδρας Λαφάργκ ή ο επαναστάστης Λαφάργκ που σε γοήτευσε περισσότερο;
Ο άνδρας και ο επαναστάτης ήταν το ίδιο φλογερό πρόσωπο. Δεν θα υπήρχε ο ένας χωρίς τον άλλον. Κι αυτό το ήξερε περισσότερο απ όλους ο ίδιος. Και οργάνωσε την φυγή του ακριβώς σ' εκείνο το ηλικιακό μεταίχμιο που η ζωή άρχισε να του ''στερεί μια μια τις απολαύσεις και τις χαρές της ύπαρξης'', ξεθωριάζοντας τον άνδρα και αποδυναμώνοντας τον επαναστάτη...
Θα ακολουθούσες εσύ έναν άνδρα σε ένα τέτοιο τέλος;
Μόνο αν ήταν ο Πωλ Λαφάργκ.
