Η καλτ της Άυν Ραντ

Η καλτ της Άυν Ραντ Facebook Twitter
0

«Ποιος είναι ο Τζον Γκολτ;».

Το φως της μέρας υποχωρούσε κι ο Έντι Γουίλερς δεν διέκρινε καθαρά το πρόσωπο του ζητιάνου. Ο τόνος της ερώτησης ήταν απλός, ουδέτερος∙ όμως οι κίτρινες αντανακλάσεις του ήλιου που έδυε στο βάθος του δρόμου αιχμαλώτιζαν το βλέμμα του ζητιάνου, που είχε σταθεί ειρωνικά πάνω στον Έντι Γουίλερς, λες κι η ερώτηση απευθυνόταν σ’ αυτό το αναίτιο αίσθημα ανησυχίας που είχε τρυπώσει μέσα του.

«Γιατί το ρωτάς αυτό;», ρώτησε απότομα ο Έντι Γουίλερς.

Έτσι ξεκινάει το μυθιστόρημα της Άυν Ραντ Ο Άτλας επαναστάτησε. Ποιος είναι ο Τζον Γκολτ; Μια ερώτηση –ή μήπως απλώς ένα όνομα;– που επανέρχεται συνεχώς σαν λάιτ μοτίβ στις πάνω από χίλιες σελίδες (στο πρωτότυπο) αυτού του επικού έργου. Ή μάλλον όχι μια ερώτηση, αλλά μια βολική απάντηση στα χείλη όποιου αδυνατεί να δώσει οποιαδήποτε άλλη εξήγηση. Δεν θα σας απαντήσω το ίδιο αν με ρωτήσετε «Γιατί η Άυν Ραντ;», «Γιατί να διαβάσω αυτό το βιβλίο;».

Θυμάμαι τον πατέρα μου που το διάβαζε, όταν εγώ ήμουν είκοσι χρόνων. Ήταν βυθισμένος στο βιβλίο και δεν επέτρεπε σε κανέναν να τον διακόψει. Η οικογένεια αγανακτούσε…  Έτσι γνώρισα την Άυν Ραντ και γοητεύτηκα. Μόλις ιδρύθηκε η Ωκεανίδα, το 1986, η πρώτη μου επιθυμία ήταν να εκδώσω το Εμείς οι ζωντανοί, το πρώτο της μυθιστόρημα, του οποίου η υπόθεση εκτυλίσσεται στη Ρωσία τα πρώτα χρόνια μετά τη Σοβιετική Επανάσταση. Η πολύτιμη συνεργάτις, φίλη και δασκάλα μου, η Διονυσία Μπιτζιλέκη, με απέτρεψε. «Θα σ’ το θάψουν οι Αριστεροί», μου είπε. Τόλμησα να το εκδώσω μόνο αφού κατέρρευσε το σοβιετικό καθεστώς και, ποιος θα το φανταζότανε, έγινε μεγάλη εμπορική επιτυχία. Από τότε η Άυν Ραντ απέκτησε φανατικούς αναγνώστες. Αργότερα, εκδώσαμε και το Κοντά στον ουρανό, μια δίτομη μυθιστορηματική βιογραφία του μεγάλου αρχιτέκτονα Φρανκ Λόιντ Ράιτ. Δεύτερη επιτυχία. Τώρα είχε σειρά ο Άτλας, το πιο σημαντικό και τελευταίο της μυθιστόρημα. Πώς να το εκδώσουμε, όμως, που είναι τόσο ογκώδες; Κάναμε και ξανακάναμε τους λογαριασμούς κι όλο διστάζαμε. Ώσπου, μια μέρα, το πήρα απόφαση. Ήταν πριν από τρία χρόνια, σε μια εποχή οικονομικής άνεσης για όλους. Μέχρι να μεταφραστεί (ένας άθλος), φτάσαμε στο 2010, κι αυτό που φάνταζε δύσκολο πριν από μερικά χρόνια, τώρα έμοιαζε ακατόρθωτο. Αλλά είπα: «Δεν βαριέσαι! Ένα ρίσκο παραπάνω. Δεν υπάρχει τίποτα πιο επίκαιρο, δεν μπορεί να μην αρέσει ένα τόσο συναρπαστικό μυθιστόρημα. Να μου φύγει κι εμένα ο καημός…».

         

«Ναι, αλλά γιατί η  Άυν Ραντ;», θα με ξαναρωτήσετε. Ίσως γιατί ο ήρωας της Ραντ δεν νιώθει μηδαμινός όταν στέκεται στη βάση ενός ουρανοξύστη, αλλά σπουδαίος και σημαντικός, επειδή γνωρίζει ότι αυτό το επιβλητικό κτίσμα είναι δικό του έργο. «Γιατί τώρα η Άυν Ραντ;», θα επιμείνετε. Γιατί όσο κι αν ξέρω ότι δεν είμαι η Ντάγκνι Τάγκαρτ, η κεντρική ηρωίδα του Άτλαντα, δεν μπορώ να μη νιώσω σαν κι αυτήν όταν ένα βράδυ, κοιτάζοντας τη φθίνουσα εικόνα της Νέας Υόρκης, σκέφτεται: «Δεν είναι αυτός ο κόσμος που περίμενα». Κοιτάζω κι εγώ την Αθήνα με τα κλειστά μαγαζιά, τα σπασμένα πεζοδρόμια, τους ζητιάνους και τους άστεγους, τους άνεργους που αυξάνονται μέρα με τη μέρα, τα κατηφή πρόσωπα, την ανύπαρκτη ελπίδα… Δεν είναι αυτός ο κόσμος που περίμενα… «Γιατί πάντα η  Άυν Ραντ;», θα με ρωτήσετε ακόμα πιο πιεστικά. Γιατί όταν διαβάζω σκηνές (και επιμένω στη λέξη «σκηνές», καθώς η γραφή της  Άυν Ραντ είναι άκρως κινηματογραφική) όπως αυτή με την Κίρα Αργκούνοβα να προσπαθεί να διαφύγει στο χιονισμένο τοπίο της Σοβιετικής Ρωσίας, φορώντας για καμουφλάζ το νυφικό της μητέρας της, στο Εμείς οι ζωντανοί ή τη δίκη του Χάουαρντ Ρόαρκ στο Κοντά στον ουρανό ή το πρώτο ταξίδι της Ντάγκνι με τη Γραμμή Τζον Γκολτ, τα λόγια της στον Χανκ Ρίρντεν το πρωί μετά την πρώτη τους ερωτική νύχτα, τη συνάντηση του Χανκ με τον Φρανσίσκο ντ’ Ανκόνια και τόσα ακόμα, αυτό που νιώθω -αυτή η αισθητική απόλαυση- γίνεται τόσο έντονο που αποκτά σωματικές διαστάσεις. Οι μύες του προσώπου μου συσπώνται άθελά μου, σχηματίζοντας ένα χαμόγελο, κάτι φουσκώνει μέσα μου, πιέζει το στήθος μου, δεν με χωράει ο τόπος, δεν με χωράει το πετσί μου, δεν με χωράει ο κόσμος ολόκληρος - και ναι, αυτή η ασύγκριτη αίσθηση είναι μια ελπίδα.

           

«Μα τι λέει, πια, αυτό το μυθιστόρημα;», θα με ρωτήσετε ίσως με κάποια αγανάκτηση, αποζητώντας τώρα πια κάτι πιο συγκεκριμένο. Χμ… Εδώ τα πράγματα δυσκολεύουν. Πώς μπορώ να σας χαλάσω το σασπένς; Πώς μπορώ να σας στερήσω την απόλαυση ν’ ανακαλύψετε μόνοι σας τι είναι αυτός ο Τζον Γκολτ; Μια παροιμιώδης έκφραση; Το όνομα μιας σιδηροδρομικής γραμμής; Φανταστικό ή υπαρκτό πρόσωπο; Πιστέψτε με, είναι καλύτερα ν’ αφήσετε να σας πει την ιστορία η ίδια η  Άυν Ραντ, με τον δικό της απαράμιλλο τρόπο. Να δείτε πώς είναι δυνατόν να κάνει κανείς λογοτεχνία με παλιοσίδερα, πώς είναι δυνατόν να μετατρέπει ένα μισοκαπνισμένο τσιγάρο και μια αλυσίδα σε σύμβολα, πώς είναι δυνατόν να κάνει έναν λαγό πάνω στα σκαλοπάτια ενός τρένου να φαντάζει σαν το πιο τρομαχτικό πράγμα στον κόσμο, πώς είναι δυνατόν σ’ ένα τόσο πολυσέλιδο μυθιστόρημα να μην έχει γραφτεί ούτε μια λέξη στην τύχη!

Ναι, πιστέψτε με, πρέπει ν’ ανακαλύψετε μόνοι σας ποιος είναι επιτέλους ο Τζον Γκολτ.

0

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

ΕΠΕΞΕΡΓ. Παύλος Μεθενίτης «Αμανίτα μουσκάρια»

Το πίσω ράφι / Όταν μια ολόκληρη διμοιρία ανταρτών ξεκληρίστηκε από παραισθησιογόνα μανιτάρια

Στηριγμένο σε πραγματικά γεγονότα, το μυθιστόρημα «Αμανίτα μουσκάρια» του Παύλου Μεθενίτη εξερευνά το ζήτημα των ουσιών ως καταφύγιο αλλά και ως καταστροφή, και μας παρασύρει σ’ ένα ταξίδι ποτισμένο από την ελληνική πραγματικότητα, παραμονές της οικονομικής κρίσης.
ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ
Arsenale: Το πιο απρόσμενο βιβλιοπωλείο των Κυκλάδων φτιάχτηκε στην Ανάφη

Βιβλίο / Arsenale: Το πιο απρόσμενο βιβλιοπωλείο των Κυκλάδων φτιάχτηκε στην Ανάφη

Σε ένα νησί που μετρά λιγότερους από 300 μόνιμους κατοίκους, ένα παλιό καραβόσπιτο μεταμορφώθηκε σε ένα καταφύγιο πολιτισμού γεμάτο βιβλία, μουσικές και μικρούς θησαυρούς.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
Μαρκ Τουέιν, «Οι περιπέτειες του Χακ Φιν»

Το πίσω ράφι / Το μυθιστόρημα του Μαρκ Τουέιν που έθαψαν οι κριτικοί και το αποθέωσε ο Χέμινγουεϊ

Στις «Περιπέτειες του Χακ Φιν» ο Μαρκ Τουέιν έπλασε τον πιο ελεύθερο ήρωα της αμερικανικής λογοτεχνίας, που αρνήθηκε τους κανόνες της κοινωνίας του και ένωσε την τύχη του με έναν σκλάβο δραπέτη.
ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ
Ο Σάχης του Ιράν και η Αμερική που δεν μπορούσε να φανταστεί την ζωή χωρίς αυτόν

Βιβλίο / Ο Σάχης του Ιράν και η Αμερική που δεν μπορούσε να φανταστεί τη ζωή χωρίς αυτόν

Ένα νέο βιβλίο με τίτλο «Βασιλεύς των Βασιλέων», όπως αποκαλούσε τον εαυτό του ο Ρεζά Παχλαβί, εστιάζει στις διαδοχικές κυβερνήσεις των ΗΠΑ που «αποδέχτηκαν πρόθυμα τις φαντασιώσεις του, τόσο για τον εαυτό του όσο και για τη χώρα του».
THE LIFO TEAM
Γωγώ Ατζολετάκη: «Οι άνθρωποι της τρίτης ηλικίας δεν είναι “ληγμένα προϊόντα”»

Βιβλίο / Γωγώ Ατζολετάκη: «Οι άνθρωποι της τρίτης ηλικίας δεν είναι “ληγμένα προϊόντα”»

Σταρ Ελλάς στα νιάτα της, διακρίθηκε ως ηθοποιός, θιασάρχης, ραδιοφωνική παραγωγός, δοκιμάστηκε επίσης στη συγγραφή έχοντας κυκλοφορήσει μέχρι τώρα επτά βιβλία μαζί με το πρόσφατο «Η τρίτη άνοιξη» (εκδ. Επίμετρο), που έδωσε και το έναυσμα γι’ αυτήν τη συνέντευξη.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ
O Δημήτρης Γκιώνης, οι ένδοξες μέρες της «Ελευθεροτυπίας» και το σημερινό μιντιακό σούπερ μάρκετ

Οι Αθηναίοι / O Δημήτρης Γκιώνης, οι ένδοξες μέρες της «Ελευθεροτυπίας» και το σημερινό μιντιακό σούπερ μάρκετ

Ο 81χρονος δημοσιογράφος και συγγραφέας που για δεκαετίες διηύθηνε τις πολιτιστικές σελίδες της Ελευθεροτυπίας, αφηγείται τη συναρπαστική καριέρα του στη LiFO
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
Κλαίρη Μιτσοτάκη: «Η αξιοπρέπεια και η φιλία είναι τα θεμέλια της ζωής μας»

Βιβλίο / Κλαίρη Μιτσοτάκη: «Η αξιοπρέπεια και η φιλία είναι τα θεμέλια της ζωής μας»

Η σπουδαία μεταφράστρια, που έχει αφιερώσει μεγάλο μέρος της δουλειάς της στον Μαρσέλ Προυστ, μας ξεναγεί στον πολύπλοκο κόσμο του και εκφράζει τον θυμό της για την πανταχού παρούσα απάτη της εποχής μας.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
Η αλήθεια για τον «Συνταγματάρχη» Πάρκερ, τον διαβόητο μάνατζερ του Έλβις Πρίσλεϊ

Βιβλίο / Η αλήθεια για τον «Συνταγματάρχη» Πάρκερ, τον διαβόητο μάνατζερ του Έλβις Πρίσλεϊ

Ένα νέο βιβλίο με τίτλο «Ο Συνταγματάρχης και ο Βασιλιάς» εξερευνά τη συναρπαστική ζωή ενός ακούραστου κομπιναδόρου που προσπαθούσε απεγνωσμένα να ανακαλύψει εκ νέου τον εαυτό του.
THE LIFO TEAM
Γνώριζαν ή όχι οι Γερμανοί για τα εγκλήματα του Χίτλερ;

Βιβλίο / Γνώριζαν ή όχι οι Γερμανοί για τα εγκλήματα του Χίτλερ;

Πότε ακριβώς χάθηκε ο πόλεμος για τον Άξονα; Ποια ήταν η πιο σημαντική μάχη του πολέμου; Πόσο «συμμέτοχος» ήταν ο Γερμανικός λαός στο ολοκαύτωμα; Σ’ αυτά τα ερωτήματα επιχειρεί να απαντήσει μια νέα ογκώδης έκδοση με τίτλο «Η συνολική ιστορία του Β' Παγκοσμίου Πολέμου».
THE LIFO TEAM
Αudiobooks: Αντί να διαβάσεις το νέο βιβλίο της Σάλι Ρούνεϊ, το ακούς

Βιβλίο / Αudiobooks: Αντί να διαβάσεις το νέο βιβλίο της Σάλι Ρούνεϊ, το ακούς

Είναι νωρίς να πούμε πως αυτά τα ηχητικά λογοτεχνικά αρχεία μπορούν να αντικαταστήσουν το βιβλίο. Είναι όμως μια υπέροχη λύση για όσους θέλουν να διαβάσουν αλλά δεν έχουν χρόνο ή έχουν μπλοκάρει με το κανονικό διάβασμα.
ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΥ
«Στα τέσσερα»: Το πιο καυτό και αμφιλεγόμενο βιβλίο του φετινού καλοκαιριού

Βιβλίο / «Στα τέσσερα»: Το πιο καυτό και αμφιλεγόμενο βιβλίο του φετινού καλοκαιριού

«Κάποιες το λάτρεψαν, άλλες το σιχάθηκαν»: Το βιβλίο της Miranda July για την ερωτική περιπλάνηση μιας γυναίκας στη μέση ηλικία που χαρακτηρίστηκε ως «το πρώτο μεγάλο μυθιστόρημα για την περιεμμηνόπαυση», είναι η λογοτεχνική επιτυχία της χρονιάς.
THE LIFO TEAM