«γύρω γύρω θάλασσα», ένας διαφορετικός άτλαντας της Χίου Facebook Twitter
© Γιάννης Κωσταρής | γύρω γύρω θάλασσα

«γύρω γύρω θάλασσα», ένας διαφορετικός άτλαντας της Χίου

0

«Κάθε μέρα είμαστε ανοικτά, αλλά δεν έχει κόσμο· ένας μόνο έρχεται το πρωί για καφέ και τέσσερις-πέντε το απόγευμα. στο βίκι μένουμε εβδομήντα εννιά άνθρωποι, τους ξέρω όλους, τους μετρώ κάθε βράδυ που πέφτω να κοιμηθώ· πιο μεγάλος είναι ο παναγιώτης, ενενήντα τεσσάρων. στα καμπιά μένουν πενήντα τέσσερις, και αυτούς τους μετρώ κάθε βράδυ. το καφενείο το ανοίξαμε με τον άντρα μου το εξήντα επτά που παντρευτήκαμε· σπίτι ήταν πριν, το πήρα προίκα. πόσο χρονών με κάμνετε; δεν με πειράζει όσο και να πείτε. είμαι εβδομήντα δύο και η μάνα μου ογδόντα εφτά, παντρεύτηκε δεκατεσσάρων και μ’ έκαμε στα δεκαπέντε. η νύφη μου έχει το καφενείο, αλλά κάμνει ό,τι της λέω». 

«Κάθε μέρα είμαστε ανοικτά, αλλά δεν έχει κόσμο· ένας μόνο έρχεται το πρωί για καφέ και τέσσερις-πέντε το απόγευμα. στο βίκι μένουμε εβδομήντα εννιά άνθρωποι, τους ξέρω όλους, τους μετρώ κάθε βράδυ που πέφτω να κοιμηθώ· πιο μεγάλος είναι ο παναγιώτης, ενενήντα τεσσάρων. στα καμπιά μένουν πενήντα τέσσερις, και αυτούς τους μετρώ κάθε βράδυ. το καφενείο το ανοίξαμε με τον άντρα μου το εξήντα επτά που παντρευτήκαμε· σπίτι ήταν πριν, το πήρα προίκα. πόσο χρονών με κάμνετε; δεν με πειράζει όσο και να πείτε. είμαι εβδομήντα δύο και η μάνα μου ογδόντα εφτά, παντρεύτηκε δεκατεσσάρων και μ’ έκαμε στα δεκαπέντε. η νύφη μου έχει το καφενείο, αλλά κάμνει ό,τι της λέω». 

Η αφήγηση 11 από το βιβλίο του Γιάννη Κωσταρή «γύρω γύρω θάλασσα» προέρχεται από το καφενείο Παράδεισος στο μικρό ορεινό χωριό Βίκι της βόρειας Χίου που έγινε στις 12 Δεκεμβρίου του 2012. Συνολικά υπάρχουν πενήντα εννιά αποσπάσματα ημερολογίου, αφηγήσεις και μικρές ιστορίες σε συνδυασμό με πενήντα πέντε φωτογραφίες, χαρτογραφώντας με αυτόν τον τρόπο μία διαφορετική νήσο Χίο· μια προσωπική τοπ(ι)ογραφία του Κωσταρή. 

Προσπαθώ, μέσα από τις λεπτομέρειες, να καταλάβω τη γενική εικόνα, το νόημα, αλλά μου ξεφεύγουν πολλά πράγματα και κάπως τα κείμενα είναι αρκετά αφαιρετικά. Θέλω να είμαι όσο λιγότερο περιγραφικός γίνεται και ταυτόχρονα όσο περισσότερο αφηγηματικός γίνεται.

«Είναι κυρίως ημερολόγιο», εξηγεί. «Στη Χίο επέστρεψα γύρω στο 2014, πηγαινοερχόμουν τα προηγούμενα χρόνια, και μόνιμα ζω εδώ από τότε. Είμαι κυρίως φωτογράφος αλλά και κάτι σαν παρατηρητής. Ταξίδευα και παλιότερα σε μεγαλύτερο πλαίσιο, στην Ευρώπη ή στην Ελλάδα, απλώς τώρα, έτσι το έφερε ο καιρός, και ζω στη Χίο. Οπότε το πεδίο είναι η Χίος.  

Γιάννης Κωσταρής
Γιάννης Κωσταρής

»Μένω νότια, στο νοτιότερο σημείο του νησιού, οπότε ταξιδεύω στα χωριά. Συνεργαζόμουν με ένα site τοπικό και κάθε εβδομάδα έγραφα για ένα χωριό. Κάθε εβδομάδα πήγαινα σε ένα χωριό, καθόμουν για δυο-τρεις ώρες και έγραφα για ό,τι συναντούσα. Μπορεί το χωριό να ήταν έρημο, μπορεί να καθόμουν λίγο στο καφενείο και να μίλαγα με δυο ανθρώπους κι αυτό ήταν το βασικό υλικό. Το νησί έχει πενήντα χωριά, οπότε συγκεντρώθηκε κάποιο υλικό και για μένα πιο πολύ ήταν σαν να ξαναγνωρίζω τον τόπο γιατί σε κάποια σημεία δεν είχα πάει ποτέ. Αυτό το υλικό ήταν η πρώτη ύλη, συν ότι ζω εδώ και παρατηρώ τι βλέπω, πώς είναι και η καθημερινότητά μου. Αρκετά κείμενα αφορούν μέρη γύρω από το σπίτι μου, τριακόσια μέτρα από εκεί που ζω. 

»Προσπαθώ μέσα από τις λεπτομέρειες να καταλάβω τη γενική εικόνα, το νόημα, αλλά μου ξεφεύγουν πολλά πράγματα και κάπως τα κείμενα είναι αρκετά αφαιρετικά. Θέλω να είμαι όσο λιγότερο περιγραφικός γίνεται και ταυτόχρονα όσο περισσότερο αφηγηματικός γίνεται. Τα κείμενα ήταν μικρά, αλλά τα μίκρυνα κι άλλο, ξαναγράφοντάς τα, αφού μαζεύτηκαν. Μάζεψα και όλο το άλλο ημερολογιακό υλικό που είχα αυτά τα δέκα χρόνια από τη Χίο και προσπάθησα να δω τι θα το κάνω, τι μπορεί να βγει από αυτό που να έχει κάποιο νόημα σε σχέση με τη ζωή μου εδώ και με τη ζωή των άλλων ανθρώπων. Γι’ αυτό και έβαλα τον τίτλο “γύρω γύρω θάλασσα”. Κάθε νησί έχει μια ιδιαιτερότητα, τριγύρω έχει θάλασσα. Αυτό είναι πάρα πολύ βασικό. Γράφω στην εισαγωγή ότι είναι ένας ορίζοντας ελευθερίας και μια δέσμευση ταυτόχρονα η θάλασσα.

«γύρω γύρω θάλασσα», ένας διαφορετικός άτλαντας της Χίου Facebook Twitter
© Γιάννης Κωσταρής | γύρω γύρω θάλασσα

»Όταν ήμουν στο γυμνάσιο του χωριού και στο λύκειο της Καλαμωτής, επειδή είναι μικρό σχολείο, φέρνανε πάρα πολλούς πρωτοδιόριστους καθηγητές. Τα πρώτα χρόνια πρέπει να πας κάπου στην επαρχία και μετά στον τόπο σου για να διοριστείς. Οπότε έρχονταν αρκετές καθηγήτριες, κυρίως Αγγλικών, από τη Μακεδονία. Κάθονταν μια βδομάδα, φρίκαραν και φεύγαν. Το ότι δεν μπορούσες να πας σπίτι σου με αυτοκίνητο ή με λεωφορείο ήταν γι’ αυτές τρομακτικό. Για μένα ισχύει το αντίθετο. Το πρώτο μου ταξίδι εκτός Χίου έγινε όταν ήμουν κάπου στα δεκαέξι. Πήγα να συναντήσω τον αδελφό μου που ήταν φοιτητής στην Ξάνθη. Δεν είναι πολύ μακριά από τη θάλασσα, αλλά ακόμα και αυτή η απόσταση των 30-40 χιλιομέτρων μού φαινόταν απίστευτη, ότι για να φτάσεις στη θάλασσα πρέπει να πας και να πας.  .   

«γύρω γύρω θάλασσα», ένας διαφορετικός άτλαντας της Χίου Facebook Twitter
© Γιάννης Κωσταρής | γύρω γύρω θάλασσα
«γύρω γύρω θάλασσα», ένας διαφορετικός άτλαντας της Χίου Facebook Twitter
Το βιβλίο σχεδίασε και επιμελήθηκε ο Γιάννης Καρλόπουλος.

»Tο γύρω γύρω θάλασσα μοιάζει να σου περιορίζει τους ορίζοντες αλλά είναι και μια κατάσταση ελευθερίας, μια απεραντοσύνη. Φτάνεις σε ένα όριο και από κει και πέρα είναι η θάλασσα. Και ο κόσμος είναι δεδομένος. Αυτό είναι το νησί, εδώ πρέπει να παίξεις όποιο παιχνίδι έχεις στη ζωή σου, να τα καταφέρεις ή όχι. Να κάνεις ή να μην κάνεις.  

Γυρω γύρω
ΚΑΝΤΕ ΚΛΙΚ ΕΔΩ ΓΙΑ ΝΑ ΑΓΟΡΑΣΕΤΕ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ. Γιάννης Κωσταρής, γύρω γύρω θάλασσα, Εκδόσεις: Φωταγωγός
Σελίδες: 152. 

»Από τη μια είμαι εγώ ο αφηγητής σε αυτά που βλέπω και από την άλλη μιλούν κάποιοι από αυτούς που συνάντησα. Οι περισσότεροι είναι μια λοξή ματιά στην πραγματικότητα, κι αυτός ήταν και ο στόχος. Η Χίος έχει ένα αστικό παρελθόν πολύ περισσότερο από τα άλλα νησιά, γιατί είχε χρήματα από πολύ νωρίς, δεν είχε ανάγκη τον τουρισμό λόγω του εμπορίου και της ναυτιλίας. Οι περισσότεροι άνθρωποι είχαν χρήματα λόγω και της μαστίχας, οπότε διαμορφώθηκε μια κοινωνία με μια κανονικότητα και έναν καθωσπρεπισμό που δεν υπήρχε στις Κυκλάδες ή στη Μυτιλήνη. Στη Μυτιλήνη υπήρχε εργατική τάξη και εργοστάσια κ.λπ., οπότε υπάρχει μια κρούστα καθωσπρεπισμού στο νησί. Και με τις φωτογραφίες και με τους ανθρώπους που μιλούν προσπάθησα να βρω ρωγμές σε αυτό το πράγμα. Επομένως και εκείνοι που μιλούν –θέλω να πιστεύω κι εγώ– έχουν μια λοξή ματιά σε αυτή την πραγματικότητα.  

»Αυτοί οι άνθρωποι θα μπορούσαν να είναι και αλλού. Το πρώτο μου βιβλίο, οι “μικρές ιστορίες πατριδογνωσίας”, είναι το ίδιο πράγμα, με τόπο όλη την Ελλάδα. Παλιότερα δούλευα με ταξιδιωτικά περιοδικά, και πάλι το ίδιο πράγμα προσπαθούσα να βρω. Αυτοί οι άνθρωποι είναι εδώ, αλλά θα μπορούσαν και να μην είναι, γιατί αφορούν εμένα μάλλον. 

«γύρω γύρω θάλασσα», ένας διαφορετικός άτλαντας της Χίου Facebook Twitter
© Γιάννης Κωσταρής | γύρω γύρω θάλασσα

»Παρατηρώντας την καθημερινότητα ή αυτά που συναντούσα σε κάθε χωριό, προσπάθησα να βρω μια ομορφιά λανθάνουσα, που είναι και δεν είναι, που φαίνεται και δεν φαίνεται, που υπάρχει και δεν υπάρχει, που το ξέρει και δεν το ξέρει. Που είναι καθαρή ή λίγο θολή. Και όλα αυτά χαμηλόφωνα. Τίποτα δεν φωνάζει. Δεν είναι ο τρελός του χωριού, ο παράξενος, είναι κάποιος που μπορεί να είναι ένας συνηθισμένος άνθρωπος, αλλά τα βλέπει και λίγο διαφορετικά τα πράγματα και μπορεί και να μην το γνωρίζει κιόλας. Είναι ουσιαστικά μια σούμα, δέκα χρόνια στο νησί. Μαζί λοιπόν με το υλικό που υπήρχε –συν αυτό που είχε μπει στον ηλεκτρονικό Τύπο και το ημερολογιακό– ξαναπέρασα τα κείμενα για το πλαίσιο του βιβλίου και από αυτά κράτησα πάλι ένα εξήντα τοις εκατό για να προκύψει μια ενιαία μορφή: αυτό το λιτό και χαμηλόφωνο.  

»Γράφω με μικρά γράμματα, δεν χρησιμοποιώ κεφαλαία, ή χρησιμοποιώ σπάνια. Καταρχάς για αισθητικούς λόγους, μου φαίνεται πολύ πιο σωστό αισθητικά να είναι στην ίδια γραμμή. Γιατί να προεξέχει κάποιο γράμμα; Μετά, γιατί μας άρεσε περισσότερο γραφιστικά με τον Γιάννη τον Καρλόπουλο, η σελίδα είναι πολύ πιο όμορφη. Και γιατί θεώρησα ότι υπάρχει μια προφορικότητα σε όλα αυτά. Πες ότι το διάβαζε κάποιος στο ραδιόφωνο, εγώ που μιλάω χρησιμοποιώ τελείες ή κόμματα; Εσύ το καταλαβαίνεις το νόημα. Άρα, μου φαίνονται και περιττά. Καταλαβαίνω ότι δεν υπάρχει λόγος. Μετά βλέπω ότι από το πρώτο βιβλίο σχεδόν κανείς δεν είχε πρόβλημα, ούτε η διορθώτρια μου είπε κάτι. Αφού μου άρεσε έτσι, είπαμε να το κρατήσουμε».

Είναι ένα βιβλίο εξαιρετικής αισθητικής, σχεδιασμένο και επιμελημένο από τον Γιάννη Καρλόπουλο – εδώ και με τον ρόλο του εκδότη με την ετικέτα του «φωταγωγός» όπου έχει εκδόσει και τα προηγούμενα βιβλία του Κωσταρή («μικρές ιστορίες πατριδογνωσίας» και «Το Χωριό») και η παρουσίαση του θα γίνει στο λεμόνι παρουσία των δύο τους και της Τζούλιας Τσιακίρη, το Σάββατο 6/5 στις 6 μ.μ.

«γύρω γύρω θάλασσα», ένας διαφορετικός άτλαντας της Χίου Facebook Twitter
© Γιάννης Κωσταρής | γύρω γύρω θάλασσα
«γύρω γύρω θάλασσα», ένας διαφορετικός άτλαντας της Χίου Facebook Twitter
© Γιάννης Κωσταρής | γύρω γύρω θάλασσα
«γύρω γύρω θάλασσα», ένας διαφορετικός άτλαντας της Χίου Facebook Twitter
© Γιάννης Κωσταρής | γύρω γύρω θάλασσα
«Γύρω Γύρω Θάλασσα», ένας διαφορετικός άτλαντας της Χίου Facebook Twitter
Το εξώφυλλο του βιβλίου.
«Γύρω Γύρω Θάλασσα», ένας διαφορετικός άτλαντας της Χίου Facebook Twitter
Το οπισθόφυλλο του «γύρω γύρω θάλασσα».
«γύρω γύρω θάλασσα», ένας διαφορετικός άτλαντας της Χίου Facebook Twitter
Το βιβλίο του Γιάννη Κωσταρή «γύρω γύρω θάλασσα» είναι ένα βιβλίο εξαιρετικής αισθητικής, σχεδιασμένο από τον Γιάννη Καρλόπουλο.  

«γύρω γύρω θάλασσα» / φωτογραφίες και σημειώσεις ημερολογίου από τη νήσο χίο / 2010-2020 / του γιάννη κωσταρή. βιβλία από τον φωτοαγωγό / 152 σελίδες, 15,5x23 εκ. / 18 ευρώ. / ISBN 978-618-80737-3-9. Κυκλοφορεί και στα αγγλικά.  

Το βιβλίο πωλείται στο Παντοπωλείο Κωσταρή στην Κώμη της Χίου, στο βιβλιοπωλείο Πάπυρος στην πόλη της Χίου, στα βιβλιοπωλεία Φωταγωγός, Λεμόνι, Zapotek, Heteroklito Αthens και στο lifo shop. Επίσης αποστέλλεται με τα ΕΛΤΑ σε όλη την Ελλάδα, [email protected]  

To Σάββατο 6/5 στις 18:00 θα γίνει παρουσίαση του βιβλίου με τους Γιάννη Κωσταρή, Γιάννη Καρλόπουλο και Τζούλια Τσιακίρη και έκθεση φωτογραφίας με επιλεγμένες εικόνες του βιβλίου. 

Link facebook event: https://fb.me/e/3WJkYktoB και https://www.facebook.com/events/772260824282483
http://fotamag.blogspot.com/

Αγοράστε το βιβλίο εδώ

Βιβλίο
0

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Μακριά από τα κουσούρια του χαρτογιακά

Βιβλίο / Κωστής Παπαγιώργης: Μακριά από τα κουσούρια του χαρτογιακά

Τα κριτικά κείμενα του Κωστή Παπαγιώργη για τον Λορεντζάτο, τον Μαλεβίτση, τον Γιανναρά, τον Ράμφο, τον Καστοριάδη, τον Αξελό, τον Κονδύλη, τον Λυκιαρδόπουλο, τον Ζουμπουλάκη και τον Ζηζιούλα.
ΝΙΚΟΣ ΜΠΑΚΟΥΝΑΚΗΣ
Ντέιβιντ Λοτζ: «Θεραπεία»

Το πίσω ράφι / Η «Θεραπεία» του Ντέιβιντ Λοτζ για το υπαρξιακό μας άγχος

Ένα από τα δημοφιλέστερα βιβλία του Βρετανού συγγραφέα (και του εξαιρετικού ψυχογράφου με το πικρόχολο χιούμορ), που βρισκόταν εδώ και χρόνια εκτός αγοράς, επιτέλους επανεκδίδεται.
ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ
Μπερνάρ Πιβό: «Αμήχανοι θεατές»

To πίσω ράφι / Όταν ο Μπερνάρ Πιβό επιτέθηκε στη μέση νοικοκυρά για τα τηλεοπτικά σκουπίδια που καταναλώνει

Το βιβλίο «Αμήχανοι θεατές» του Γάλλου πολιτιστικού δημοσιογράφου που πέθανε πριν από λίγες ημέρες ήταν σαν τις εκπομπές του, ανάλαφρο και ταυτόχρονα διεισδυτικό.
ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ
Ν. Μούσχουρη- Φ. Απέργης: «Το όνομά μου είναι Νάνα»

Το πίσω ράφι / Νάνα Μούσχουρη: «Είμαι ικανή ν’ αγαπήσω, αλλά όχι να πέσω στα πόδια του ανθρώπου που αγαπώ»

Η βιογραφία «Το όνομά μου είναι Νάνα», ένα δυσεύρετο πια βιβλίο του 2007, προέκυψε από την απόφασή της Μούσχουρη ν’ αφηγηθεί τη ζωή της στον Φώτη Απέργη.
ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ
«Υπάρχει η βουλιμική, υπάρχει και η ανάγνωση dégustation. Προτιμώ τη δεύτερη»

The Book Lovers / «Υπάρχει η βουλιμική, υπάρχει και η ανάγνωση dégustation. Προτιμώ τη δεύτερη»

Ο Νίκος Μπακουνάκης συζητάει με τον Νίκο Τσούχλο, πρόεδρο του Διοικητικού Συμβουλίου του Ωδείου Αθηνών και αναπληρωτή καθηγητή στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο, για το αναγνωστικό του εκκρεμές.
THE LIFO TEAM
σταινμπεκ

Σαν Σήμερα / Σαν σήμερα το 1940 «Τα σταφύλια της οργής», το magnum opus του Τζον Στάινμπεκ, τιμάται με το βραβείο Πούλιτζερ

Στο δημοφιλέστερο βιβλίο του, που τιμήθηκε με το βραβείο Πούλιτζερ σαν σήμερα το 1940, ο Στάινμπεκ αποτυπώνει την ψευδαίσθηση του αμερικανικού ονείρου κατά την περίοδο της μεγάλης οικονομικής ύφεσης.
ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ
Με το καινούργιο κοστούμι Ραλφ Λόρεν

Βιβλίο / Ο Σαλμάν Ρούσντι έζησε για να ξαναβάλει κοστούμι Ραλφ Λόρεν

Τα πιο κρίσιμα 27 δευτερόλεπτα της ζωής του, η δολοφονική επίθεση που δέχτηκε το 2022 σε ένα κέντρο για συγγραφείς στη Νέα Υόρκη αποτελεί τον πυρήνα του αυτοβιογραφικού βιβλίου του «Μαχαίρι».
ΝΙΚΟΣ ΜΠΑΚΟΥΝΑΚΗΣ