Σύμφωνα με την καλλιτέχνιδα και επιμελήτρια Arvida Byström, οι άνθρωποι έχουν ένα σύμπλεγμα κατωτερότητας - και ίσως είναι δικαιολογημένο. Τα τοπία μας γίνονται κατασκευασμένα, η κοινωνική και εργασιακή μας ζωή σταδιακά ψηφιοποιείται, το σεξ μπορεί να ζητηθεί μέσω εφαρμογών σε τηλέφωνα που έχουν κατασκευαστεί από ρομπότ. «Οι μηχανές είναι καλύτερες από τους ανθρώπους σε πολλούς τομείς», εξηγεί η Byström. «Είναι καλύτερες από εμάς στο σκάκι, στα μαθηματικά, μπορούν να συνθέσουν όμορφη κλασική μουσική, να δημιουργήσουν όμορφες εικόνες». Στην έκθεση A Doll's House, μια νέα έκθεση της καλλιτέχνιδας από τη Στοκχόλμη, η Byström φωτογραφίζεται και κινηματογραφείται μαζί με την Harmony, μια κούκλα του σεξ από σιλικόνη. Επίσης σε μια σειρά ζωντανών παραστάσεων το κοινό απευθύνει ερωτήσεις προς την ερωτική κούκλα ρομπότ τεχνητής νοημοσύνης. Αν και μερικές φορές είναι ακέφαλη, η φιγούρα είναι μαυρισμένη με σπρέι, με βαμμένα μαλλιά για να μιμηθεί την εμφάνιση της ίδιας της Byström, δημιουργώντας ένα απόκοσμο, μερικές φορές απειλητικό αποτέλεσμα.
«Κι αν τα δημιουργήματά μας μας ξεπεράσουν; Και με πολλούς τρόπους το έχουν καταφέρει ήδη. Η αλήθεια είναι: οι άνθρωποι είναι μέτριοι και αυτό είναι μια ανακούφιση. Τι θα γινόταν αν σταματούσαμε να προσπαθούμε να είμαστε ανώτεροι, αφού είναι ένα παιχνίδι που πάντα θα χάνουμε;»
Η 30χρονη σήμερα αυτοδίδακτη φωτογράφος πέρασε ένα μεγάλο μέρος των εφηβικών της χρόνων στο διαδίκτυο, επιμελούμενη δικές της αυτοπροσωπογραφίες σε ένα blog στο Tumblr. Σε δημόσια φόρουμ όπως αυτά, οι διεστραμμένες συναντήσεις είναι αναπόφευκτες- τα θρασύτατα σχόλια ορισμένων χρηστών δεν γνωρίζουν όρια πίσω από την ασπίδα μιας οθόνης - ανώνυμης ή μη. «Νομίζω ότι πολλές από τις ημίγυμνες selfies που βγάζουν σήμερα στο διαδίκτυο είναι ένας τρόπος για τις γυναίκες να δεθούν με άλλες γυναίκες», λέει η Byström, η οποία υπολογίζει τις selfies ως μέρος του καλλιτεχνικού της έργου και αυτοπροσδιορίζεται ως queer. «Δεν με πειράζει αν οι άνθρωποι βρίσκουν τις φωτογραφίες μου σέξι, αλλά πραγματικά δεν θέλω να μοιράζονται μαζί μου τις σεξουαλικές τους σκέψεις σχετικά με φωτογραφίες του σώματός μου».
Ενώ η εξάρτηση της Gen-Z από εφαρμογές ρετούς όπως το Facetune δείχνει την επιθυμία τους να είναι πιο όμορφες, είναι οι συγκρίσεις που προκύπτουν μεταξύ του "αντιγράφου" και του εαυτού που προκαλούν χάος στο εγώ. «Ένα κομμάτι αυτού είναι απογοητευτικό και λυπηρό και μερικές φορές καταστροφικό όταν προσπαθείς να ανταποκριθείς στην τελειότητα που δημιουργούν οι μηχανές και η τεχνολογία», προσθέτει, «αλλά είναι επίσης ενδιαφέρον να το δεις αυτό ως μια ταπεινωτική εμπειρία». Μια γενιά που επισκιάζεται ψηφιακά από τεχνητά δημιουργήματα του εαυτού της, τα οποία έρχονται κατασκευασμένα από τον ίδιο, μιλάει στην Byström για την ψυχρή πραγματικότητα της ελαττωματικής αίσθησης ανωτερότητας της ανθρωπότητας. «Ο μύθος του Πυγμαλίωνα εξακολουθεί να μοιάζει πολύ επίκαιρος ακόμη και σήμερα - νομίζω ότι αυτό δείχνει ότι πάντα είχαμε μια περίπλοκη σχέση με την απεικόνιση των ανθρώπων. Φοβόμαστε ότι είναι πιο όμορφοι, ότι είναι πιο τέλειοι».
Σε μία από τις εικόνες που εκτίθενται, η Byström αναπαράγει τη διάσημη Pietà του Μιχαήλ Άγγελου. Η κούκλα του σεξ παίρνει τη μορφή του Ιησού μετά τη σταύρωσή του, ενώ η καλλιτέχνιδα είναι η Παρθένος Μαρία, που κρατά στην αγκαλιά της την άψυχη κούκλα.
Η μικρού μήκους ταινία της του 2018, Disembodied Daughter, εξέτασε τους φαινομενικά καταπραϋντικούς και στοργικούς θηλυκούς φωνητικούς τόνους της Siri του iPhone και την ύπαρξή της στην πραγματικότητα, ενώ στις νεκρές φύσεις της απαθανατίζει φρούτα και τηλέφωνα που φορούν διάφανα και κρουστά εσώρουχα.
Μετά το Tumblr, το κύριο μέσο της Byström είναι πλέον το Instagram, και παρά τα αδιάκοπα εμπόδια από τις οδηγίες λογοκρισίας της πλατφόρμας, η χρήση του σώματός της ως έκφραση ταυτότητας και σεξουαλικότητας παραμένει το κλειδί της πρακτικής της. «Κάνουμε sext. Στέλνουμε γυμνά. Νομίζω ότι πάντα θα απολαμβάνουμε το ψηφιακό περισσότερο όταν βελτιώνει τη ζωή μας αντί να προσπαθεί να αντικαταστήσει κάτι στη ζωή μας». Ταλαντευόμενη μεταξύ φόβου και χρησιμότητας, η ιδέα της βελτίωσης είναι συχνά ένα καταληκτικό σημείο στη συζήτηση άνθρωπος εναντίον μηχανής· αναγνωρίζοντας τα αδύνατα πρότυπα της τεχνολογίας, δουλεύουμε πλάι-πλάι μαζί της για να βελτιώσουμε την ανθρωπότητα, αντί να την αφήσουμε να μας αντικαταστήσει. «Κι αν τα δημιουργήματά μας μας ξεπεράσουν; Και με πολλούς τρόπους το έχουν καταφέρει ήδη. Η αλήθεια είναι: οι άνθρωποι είναι μέτριοι και αυτό είναι μια ανακούφιση. Τι θα γινόταν αν σταματούσαμε να προσπαθούμε να είμαστε ανώτεροι, αφού είναι ένα παιχνίδι που πάντα θα χάνουμε;»
Η έκθεση A Doll's House παρουσιάζεται στο Galleri Format έως τις 11 Σεπτεμβρίου.
Mε πληροφορίες από το anothermag.com
