«Αυτή η φωτογραφία είναι η αγαπημένη μου» λέει η Ειρήνη, ενώ χαϊδεύει αργά με την παλάμη της το σκληρό εξώφυλλο του βιβλίου με το πιο πρόσφατο φωτογραφικό της πρότζεκτ που έχει τίτλο In Waiting.
«Την τράβηξα στη Διεύθυνση Εγκληματολογικών Ερευνών της Ελληνικής Αστυνομίας. Η γάτα παρακολουθεί το ψάρι μέσα στη γυάλα και μοιάζει να ψάχνει τρόπο για να το πιάσει, ακριβώς όπως οι αστυνομικοί καραδοκούν για να συλλάβουν τους εγκληματίες».
Η Ειρήνη Βουρλούμη γεννήθηκε στην Αθήνα από πατέρα Έλληνα και μητέρα Ινδονήσια. Ανακάλυψε την αγάπη της για τη φωτογραφία χάρη σε μια παλιά φωτογραφική μηχανή του πατέρα της, ενώ ζούσε και σπούδαζε στη Νέα Υόρκη. Αποφοίτησε από το Parsons School of Design και στη συνέχεια σπούδασε δημοσιογραφία στο φημισμένο Columbia.
Το 2011 επέστρεψε στην Αθήνα γιατί ήθελε να καταγράψει από κοντά την κρίση ως ανταποκρίτρια διεθνών ειδησεογραφικών ΜΜΕ. «Ως Ελληνίδα ήθελα να βρίσκομαι κοντά στη χώρα μου» εξομολογείται.
Άρχισα να ψάχνω έναν διαφορετικό τρόπο μέσω του οποίου θα μπορούσα να προσεγγίσω την οικονομική κρίση και τον βρήκα. Αυτά τα κτίρια μαρτυρούν πολλά για την ψυχοσύνθεση και τον χαρακτήρα μας. Μοιάζουν με σκηνικά βγαλμένα από ταινίες του Ντέιβιντ Λιντς. Είναι λίγο σουρεαλιστικά, αλλά θυμίζουν και λίγο Βαλκάνια.
Χάρη στις αναθέσεις και στις συνεργασίες με έντυπα όπως οι «New York Times», το «New Yorker», η «Wall Street Journal», το «Time», η «Guardian» και η «Monde», μπήκε σε δεκάδες δημόσια κτίρια και περίπου τότε ήταν που αποφάσισε να δημιουργήσει ένα δικό της φωτογραφικό πρότζεκτ με θέμα τον δημόσιο χώρο και αυτά τα μαυσωλεία της κρατικής γραφειοκρατίας.
«Είχα βαρεθεί λίγο με τις αναθέσεις. Όλα τα ΜΜΕ ήθελαν το ίδιο πράγμα: φωτογραφίες από την πλατεία Συντάγματος, πορτρέτα φτωχών οικογενειών, κλειστά μαγαζιά. Άρχισα να ψάχνω έναν διαφορετικό τρόπο μέσω του οποίου θα μπορούσα να προσεγγίσω την οικονομική κρίση και τον βρήκα. Αυτά τα κτίρια μαρτυρούν πολλά για την ψυχοσύνθεση και τον χαρακτήρα μας. Μοιάζουν με σκηνικά βγαλμένα από ταινίες του Ντέιβιντ Λιντς. Είναι λίγο σουρεαλιστικά, αλλά θυμίζουν και λίγο Βαλκάνια.
Χώροι που μοιάζουν να έχουν κολλήσει στο παρελθόν. Ταυτόχρονα, όμως, είναι και τα περιβάλλοντα όπου γίνεται η διαπραγμάτευση της ελληνικής μας ταυτότητας. Σαν θέατρο, δηλαδή, με πρωταγωνιστές εμάς τους ίδιους, την ελληνική κοινωνία». Πέρα από την ταυτότητά μας, τα κτίρια αυτά αντιπροσωπεύουν και μία από τις βασικότερες αιτίες εμφάνισης της οικονομικής κρίσης, αυτό τον ογκώδη, ζημιογόνο και αντιπαραγωγικό δημόσιο τομέα των ράθυμων υπαλλήλων και των ρουσφετιών.
Με τον φακό της εξερεύνησε τους χώρους υπουργείων, δημόσιων και κρατικών υπηρεσιών, σχολεία, δικαστήρια, ακόμα και τη Βουλή. «Στο πρότζεκτ υπάρχουν και μερικοί χώροι που φαινομενικά είναι άσχετοι, όπως μια ταβέρνα που είχε κολλημένο στον τοίχο ένα πόστερ με όλους τους πρωθυπουργούς που πέρασαν απο την Ελλάδα ή μια καφετέρια στο Σύνταγμα. Ακόμη, όμως, και αυτά αποτυπώνουν το περιβάλλον μέσα στο οποίο βρίσκονται όλα τα υπόλοιπα».
Για να φωτογραφίσει πολλά από αυτά τα κτίρια χρειάστηκε να κάνει αλλεπάλληλες αιτήσεις, κάτι που της πήρε πολύ χρόνο. Στη Βουλή, για παράδειγμα, έκανε αίτηση τρεις φορές, γιατί μόλις της απαντούσαν θετικά, άλλαζε η κυβέρνηση. Υπήρχαν, όμως, και υπουργεία που δεν της επέτρεψαν να τραβήξει φωτογραφίες, τα υπουργεία Παιδείας και Τουρισμού.
Η ίδια επιμένει πως δεν είχε σκοπό να εστιάσει σε κάτι τελείως αρνητικό, γι' αυτό και έβγαλε από το βιβλίο πολλές από τις φωτογραφίες που αποτύπωναν την άσχημη πλευρά του δημόσιου τομέα, όλη αυτή την αποδιοργάνωση που τον διέπει.
Το θέμα ήταν οι φωτογραφίες να αντανακλούν τη μοντέρνα κουλτούρα της Αθήνας. «Ήθελα να δείξω ότι το Δημόσιο είναι ένας από τους σπόρους που οδήγησαν στην ανάπτυξη της οικονομικής κρίσης. Ήθελα να εξερευνήσω αυτόν ακριβώς τον σπόρο. Επίσης, ήθελα να κάνω τον κόσμο να γελάσει γιατί κάποιες φωτογραφίες έχουν χιούμορ».
Από τις σαράντα φωτογραφίες της που θα εκτεθούν σε μερικές μέρες στο Μουσείο Μπενάκη απουσιάζουν σχεδόν εξ ολοκλήρου οι άνθρωποι.
Τα μόνα ίχνη ανθρώπινης παρουσίας είναι τα καφέ, τα λουστραρισμένα, μυτερά παπούτσια ενός εφοριακού και το χέρι ενός άλλου ανθρώπου στο Α' Νεκροταφείο της Αθήνας.
«Νομίζω πως τα ίχνη που αφήνουν πίσω τους μερικές φορές οι άνθρωποι αποκαλύπτουν πολύ περισσότερα από ένα κλασικό τους πορτρέτο» εξηγεί η Ειρήνη γι' αυτήν της την επιλογή.
Όσον αφορά το στοιχείο που της έκανε τη μεγαλύτερη εντύπωση, αυτό είναι η ελευθερία που απολαμβάνουν οι δημόσιοι υπάλληλοι στην Ελλάδα.
«Ναι, είναι λίγο κράτος εν κράτει» συμπληρώνω. «Μπορούν να κάνουν ό,τι θέλουν με τον προσωπικό τους χώρο. Ας πούμε, ένας είχε κρεμάσει μια φωτογραφία του Τσε Γκεβάρα. Και μιλάμε για την εποχή που ήταν κυβέρνηση η Νέα Δημοκρατία».
Το βιβλίο In Waiting της Ειρήνης Βουρλούμη κυκλοφορεί από τον γερμανικό εκδοτικό οίκο Hatje Cantz.
Info:
Μουσείο Μπενάκη-Κτίριο Οδού Πειραιώς, Πειραιώς 138 & Ανδρονίκου, Γκάζι, 210 3543111, Πέμ. & Κυρ. 10:00-18:00, Παρ. & Σάβ. 10:00-22:00. Εγκαίνια 2/5, διάρκεια 3/5-27/5, www.benaki.gr
