Απέχει μόλις μερικά χιλιόμετρα από το κέντρο της Αθήνας, μπορείς να φτάσεις σε λιγότερο από μισή ώρα από την πλατεία Καραϊσκάκη περπατώντας, όπως άλλωστε εξίσου κοντινός είναι ο σταθμός μετρό των Σεπολίων. Αλλά, μια ηλιόλουστη μέρα, η βόλτα διασχίζοντας τις φιλήσυχες γειτονιές του Κολωνού αποτελεί μια θαυμάσια ιδέα.

 

Συνήθως, όταν ανάλογες πρωτοβουλίες παίρνουν σάρκα και οστά, η υποβαθμισμένη περιοχή μιας μεγαλούπολης, που είχε την τύχη να επιλεγεί, αλλάζει συλλήβδην προφίλ, αναπτύσσεται πλήρως. Άραγε θα μπορούσε να συμβεί το ίδιο με τον Κολωνό και το εμβληματικό Καπνεργοστάσιο της οδού Λένορμαν;

 

Το οικοδόμημα του 1930, που χτίστηκε για να στεγάσει βιοτεχνίες τσιγάρων της εποχής και απασχολούσε χιλιάδες εργάτες, εξαιρετικό δείγμα βιομηχανικής αρχιτεκτονικής του Μεσοπολέμου, μετά από χρόνια εγκατάλειψης ανήκει πια στη Βουλή των Ελλήνων και μόλις ανακαινίστηκε μέρος του από τον ΝΕΟΝ.

 

Η τακτική που επαναλαμβάνει τα τελευταία χρόνια ο καλλιτεχνικός οργανισμός και ο ιδρυτής του κ. Δημήτρης Δασκαλόπουλος, αναλαμβάνοντας να αξιοποιήσει δημόσιους χώρους της πόλης, όχι μόνο αφήνει το στίγμα του ΝΕΟΝ αλλά προσφέρει στους Αθηναίους και στους επισκέπτες της πόλης καλλιτεχνικές δράσεις διεθνών προδιαγραφών ως δημόσιο αγαθό.

 

Αναθέσεις του ΝΕΟΝ, δάνεια από μουσεία και συλλογές, έργα νέων ενεργών καλλιτεχνών, άλλων πιο καταξιωμένων διεθνώς, έργα σημαντικών ανθρώπων που έχουν φύγει από τη ζωή, πενήντα εννιά συνολικά καλλιτέχνες που «μιλάνε» για την εποχή μας και τον σύγχρονο άνθρωπο, για την ανισότητα και την ισότητα, για την αγωνία και την ανάγκη για ώριμες αποφάσεις, έργα από κάθε πιθανή και απίθανη πλευρά του κόσμου, ένα πανόραμα της εποχής μας.

 

Αυτήν τη φορά, με την επέμβαση στο Καπνεργοστάσιο και τη μεγαλειώδη έκθεση PORTALS (Πύλη) σε μια τόσο σημαντική στιγμή για τη χώρα και για τους καιρούς μας, την επέτειο των 200 χρόνων από την Ελληνική Επανάσταση, και παράλληλα κοντά στο τέλος της μακρόχρονης, παγκόσμιας επιστημονικής και κοινωνικής κρίσης που άλλαξε, διεθνώς, την εξέλιξη της σύγχρονης ιστορίας, είναι σαν να δίνει ένα νέο λάκτισμα στην κοινωνία ως σύνολο και κοινή μοίρα. 

 

Άλλωστε, τη σύλληψη της έκθεσης την οφείλουμε σε άρθρο της Aρουντάτι Ρόι στους «Financial Times», η οποία παρομοίαζε την πανδημία με μια «πύλη», σημείο μετάβασης από έναν κόσμο σε έναν άλλον. Το ρήγμα που δημιουργήθηκε τόσο συλλογικά όσο και ατομικά θα μπορούσε να αποτελέσει για τον καθένα από εμάς μια μετάβαση σε αυτή την πύλη, «σέρνοντας πίσω μας τα κουφάρια και τις προκαταλήψεις και το μίσος και την πλεονεξία μας, τις τράπεζες δεδομένων και τις νεκρές ιδέες μας, τα νεκρά ποτάμια και τους μολυσμένους ουρανούς μας ή μπορούμε να τη διαβούμε ανάλαφρα, με λίγες αποσκευές, έτοιμοι να φανταστούμε έναν άλλο κόσμο», διατείνεται η διάσημη συγγραφέας.

 

Portes
(από αριστερά) Marisa Merz (1926 – 2019, Τορίνο, Ιταλία) Untitled, χωρίς ημερομηνία Άψητος και βαμμένος πηλός 14 × 14 × 17 εκ. Ευγενική παραχώρηση η Bernier/Eliades Gallery & Untitled, 1980-1990 Λευκός άψητος πηλός 28 × 20 × 12 εκ. Ιδιωτική Συλλογή, Αθήνα & Untitled (Head Gold), 1980's-1990's Πηλός βαμμένος με χρυσό χρώμα, τρίποδο 22 × 10 × 14 εκ. Ιδιωτική Συλλογή, Αθήνα Installation View Portals | Πύλη, Βουλή των Ελλήνων + NEON στο πρώην Δημόσιο Καπνεργοστάσιο, Φωτογραφία © Ναταλία Τσουκαλά Ευγενική Παραχώρηση NEON
Portes
Steve McQueen (γενν. 1969, Λονδίνο, Ηνωμένο Βασίλειο) Portrait as an Escapologist, 2006 220 ασπρόμαυρες εκτυπώσεις offset 60 × 40 εκ. έκαστη Ευγενική παραχώρηση ο καλλιτέχνης και η Thomas Dane Gallery Installation View Portals | Πύλη, Βουλή των Ελλήνων + NEON στο πρώην Δημόσιο Καπνεργοστάσιο, Φωτογραφία © Ναταλία Τσουκαλά Ευγενική Παραχώρηση NEON
 

 

Η έκθεση που επιμελήθηκαν από κοινού η διευθύντρια του ΝΕΟΝ Ελένη Κουντούρη και η διευθύντρια του Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης του Σικάγο Madeleine Grynsztejn έχει ως πυξίδα ακριβώς αυτόν τον οικουμενικό στόχο, τη «μετάβαση» της παγκόσμιας (και ψηφιακής) κοινότητας σε μια νέα εποχή.  

 

Από την εγκατάσταση του Νίκου Ναυρίδη στην οροφή του κτιρίου, τα φωτεινά κόκκινα γράμματα με τη φράση του Σάμιουελ Μπέκετ «Try again. Fail again. Fail better» που παρατηρείς καθώς πλησιάζεις, μέχρι τις εντυπωσιακές υπερμεγέθεις επεμβάσεις των Μαρία Λοϊζίδου (ένα πλέγμα από την κορυφή μέχρι κάτω), Steve McQueen (μια τεράστια αφίσα με επαναλαμβανόμενη φωτογραφία, φόρο μνήμης στην ανθρώπινη βαναυσότητα), El Anatsui, Glen Ligon (επαναλαμβανόμενος διάσημος στίχος του Καβάφη) και Dan Vo στο κατάφωτο, χάρη στη γυάλινη σκεπή, αίθριο –τον δημόσιο χώρο της έκθεσης– μέχρι τους εσωτερικούς εκθεσιακούς χώρους στον διάδρομο, στα πατάρια, στα παλιά λουτρά, στο παλιό τελωνείο, στις αίθουσες που κάποτε υπήρξαν εργασιακοί χώροι χιλιάδων εργατών, η έκθεση αναπτύσσεται με εντυπωσιακό τρόπο.

 

Αναθέσεις του ΝΕΟΝ, δάνεια από μουσεία και συλλογές, έργα νέων ενεργών καλλιτεχνών, άλλων πιο καταξιωμένων διεθνώς, έργα σημαντικών ανθρώπων που έχουν φύγει από τη ζωή, πενήντα εννιά συνολικά καλλιτέχνες που «μιλάνε» για την εποχή μας και τον σύγχρονο άνθρωπο, για την ανισότητα και την ισότητα, για την αγωνία και την ανάγκη για ώριμες αποφάσεις, έργα από κάθε πιθανή και απίθανη πλευρά του κόσμου, ένα πανόραμα της εποχής μας. Μια χειρονομία μεγάλης πνοής που καθηλώνει από τους μυημένους μέχρι τους λιγότερο γνώστες σε ό,τι έχει να κάνει με τη σύγχρονη τέχνη, προσφέροντάς μας την ευκαιρία να έρθουμε σε επαφή με τις αντιφάσεις, τα έκτροπα και τα οράματα της εποχής μας.

 

Portes
(από αριστερά) Μαρία Παπαδημητρίου (γενν. 1957, Αθήνα) My Soul My Beast (Φορητό Μνημείο της Ζωικότητας), 2016 Μικτή τεχνική 5,5 × 1,8 μ. (περ.) Έκδοση 2021 Ευγενική παραχώρηση η καλλιτέχνης, ΝΕΟΝ & Αναστασία Δούκα (γενν. 1979, Αθήνα) Ο θυμός οργανώνει, 2021 Ανοδιωμένο αλουμίνιο, βαφή σπρέι αυτοκινήτων, πολυαιθυλένιο Διαστάσεις μεταβλητές Ευγενική́ παραχώρηση η καλλιτέχνης Ανάθεση νέου έργου από τον ΝΕΟΝ Installation View Portals | Πύλη, Βουλή των Ελλήνων + NEON στο πρώην Δημόσιο Καπνεργοστάσιο, Φωτογραφία © Ναταλία Τσουκαλά Ευγενική Παραχώρηση NEON

 

Πολυμεσική τέχνη, όπου οι λέξεις διαλογίζονται και λογοδοτούν, οι εικόνες κρίνουν και κρίνονται, οι ανθρώπινες συμπεριφορές προδίδουν και προδίδονται. Μνημειακά έργα των Γιάννη Κουνέλη, Cornelia Parker, Michael Rakowitz, Kutlug Ataman, ένα δίωρο φιλμ του Adrian Villar Rojas, πρωτοποριακά έργα των Αλέξανδρου Τζάννη, Sidsel Meineche Hansen, Tala Madani, Μυρτώς Ξανθοπούλου σε διάλογο με παλιότερες γενιές της πρωτοπορίας, και έργα των Άλεξ Μυλωνά, Erika Verzutti, Dana Schultz, Liliane Lijn, Daphne Wright, αλλά και των Paul Mpagi Sepuya, Francis Picabia, ο φόρος τιμής στους Βλάση Κανιάρη και Νίκο Αλεξίου, υφαντά, γλυπτά, ζωγραφική, ταπετσαρίες και τοιχογραφίες στο παλιό τελωνείο από τον Duro Olowu, και μια σύνθεση εικόνων του Πάνου Κοκκινιά συνθέτουν το ψηφιδωτό μιας οικουμένης που μέσα από τους καλλιτέχνες της πολεμάει για την ελπίδα να γεννηθεί το νέο και το δίκαιο. 

 

Portes
Felix Gonzalez-Torres (1957, Γκουαϊμάρο, Κούβα – 1996 Μαϊάμι, Η.Π.Α.) "Untitled", 1989 Χρώμα σε τοίχο Διαστάσεις μεταβλητές The Art Institute of Chicago: κληροδότημα Carolyn Spiegel; Watson F. Blair Prize, Muriel Kallis Newman, Sara Szold και Modern and Contemporary Discretionary funds; Samuel και Sarah Deson και Oscar L. Gerber Memorial endowments; και The San Francisco Museum of Modern Art, Accessions Committee Fund Αγορά: δωρεά των Jean and James E. Douglas Jr., Carla Emil και Rich Silverstein, Collectors Forum, Doris και Don Fisher, Niko και Steve Mayer, Elaine McKeon, και Danielle και Brooks Walker, Jr. Installation View Portals | Πύλη, Βουλή των Ελλήνων + NEON στο πρώην Δημόσιο Καπνεργοστάσιο, Φωτογραφία © Ναταλία Τσουκαλά Ευγενική Παραχώρηση NEON

 

Portes
(από εμπρός) Erika Verzutti (γενν. 1971, Σάο Πάολο, Βραζιλία) Cemetery of Yellows, 2019 Πηλός, τσιμέντο, μπρούτζος, λίθοι 28 × 150 × 150 εκ. Ευγενική παραχώρηση η γκαλερί Alison Jacques, Λονδίνο & Νίκος Αλεξίου (1960, Ρέθυμνο – 2011, Αθήνα) Φόβος, 2003 Υδατόχρωμα σε χαρτί Διαστάσεις μεταβλητές Ιδιωτική Συλλογή, Αθήνα & Αλέξανδρος Τζάννης (γενν. 1979, Αθήνα) Interference, Noise and Message (The Parasite Series), 2020-2021 Σίδερο, σκουριά, μαγνήτες, μαγνήτες νεοδυμίου, γυαλί, εμφιαλωμένα κεραμικά, μπρούτζος, φως νέον, σιδηροπυρίτης, λεπιδόλιθος, αζουρίτης Διαστάσεις μεταβλητές Ευγενική́ παραχώρηση ο καλλιτέχνης Ανάθεση νέου έργου από τον ΝΕΟΝ Installation View Portals | Πύλη, Βουλή των Ελλήνων + NEON στο πρώην Δημόσιο Καπνεργοστάσιο, Φωτογραφία © Ναταλία Τσουκαλά Ευγενική Παραχώρηση NEON

 

Portes
(από εμπρός) Do Ho Suh (γενν. 1962, Σεούλ, Νότια Κορέα) 348 West 22nd St., Apt. A & Corridor, New York, NY 10011, 2000-01 Διαφανές νάιλον 245 × 598 × 1240 εκ. Συλλογή Δ.Δασκαλόπουλου & Απόστολος Γεωργίου (γενν. 1952, Θεσσαλονίκη) Untitled, 2020 Δίπτυχο, ακρυλικό σε καμβά 230 × 460 εκ. Ευγενική παραχώρηση ο καλλιτέχνης και η γκαλερί Rodeo, Λονδίνο / Πειραιάς Installation View Portals | Πύλη, Βουλή των Ελλήνων + NEON στο πρώην Δημόσιο Καπνεργοστάσιο, Φωτογραφία © Ναταλία Τσουκαλά Ευγενική Παραχώρηση NEON

 

Portes
(από εμπρός) Γιάννης Κουνέλλης (1936, Πειραιάς – 2017, Ρώμη, Ιταλία) Untitled, 2005 Μολύβι, ρούχα, χώμα, κάκτοι 85 × 360 × 360 εκ. Ιδιωτική Συλλογή Ρώμη, Ιταλία & Elias Sime (γενν. 1968, Αντίς Αμπέμπα, Αιθιοπία) TIGHTROPE: ECHO!?, 2020 Ανακτημένο ηλεκτρικό καλώδιο και εξαρτήματα 365,8 × 320 × 3,2 εκ. Ευγενική παραχώρηση ο καλλιτέχνης και η γκαλερί James Cohan, Νέα Υόρκη Installation View Portals | Πύλη, Βουλή των Ελλήνων + NEON στο πρώην Δημόσιο Καπνεργοστάσιο, Φωτογραφία © Ναταλία Τσουκαλά Ευγενική Παραχώρηση NEON

 

Portes
Duro Olowu (γενν. 1965, Λάγος, Νιγηρία) Bound, Lost, Found, Heaven sent: A Trail of Objects, 2021 (λεπτομέρεια) Διαστάσεις μεταβλητές Ευγενική παραχώρηση ο καλλιτέχνης Ανάθεση νέου έργου από τον ΝΕΟΝ Installation View Portals | Πύλη, Βουλή των Ελλήνων + NEON στο πρώην Δημόσιο Καπνεργοστάσιο, Φωτογραφία © Ναταλία Τσουκαλά Ευγενική Παραχώρηση NEON

 

Portes
Danh Võ (γενν. 1975, Βιετνάμ) Untitled, 2021 (λεπτομέρεια) Μεικτή τεχνική Διαστάσεις μεταβλητές Ευγενική παραχώρηση ο καλλιτέχνης Ανάθεση νέου έργου από τον NEON Installation View Portals | Πύλη, Βουλή των Ελλήνων + NEON στο πρώην Δημόσιο Καπνεργοστάσιο, Φωτογραφία © Ναταλία Τσουκαλά Ευγενική Παραχώρηση NEON

 

Portes
Ad Minoliti (γενν. 1980, Μπουένος Άιρες, Αργεντινή) Teteras, 2021 Αυτοκόλλητη τοιχογραφία 210 × 645 εκ. Ευγενική παραχώρηση ο/η/οι καλλιτέχνης Ανάθεση νέου έργου από τον ΝΕΟΝ Installation View Portals | Πύλη, Βουλή των Ελλήνων + NEON στο πρώην Δημόσιο Καπνεργοστάσιο, Φωτογραφία © Ναταλία Τσουκαλά Ευγενική Παραχώρηση NEON

 

Portes
Βλάσης Κανιάρης (1928 – 2011, Αθήνα) Παιδικό Γραφείο, 1972 Μέταλλο, ξύλο, πλαστικό, χαρτόνι, χαρτί (διάφορα υλικά) 60 × 120 × 94 εκ. Ιδιωτική Συλλογή Ευγενική παραχώρηση η Γκαλερί Καλφαγιάν, Αθήνα-Θεσσαλονίκη Installation View Portals | Πύλη, Βουλή των Ελλήνων + NEON στο πρώην Δημόσιο Καπνεργοστάσιο, Φωτογραφία © Ναταλία Τσουκαλά Ευγενική Παραχώρηση NEON

 

Portes
Glenn Ligon (γενν. 1960, Μπρονξ, Νέα Υόρκη, Η.Π.Α.) Waiting for the Barbarians, 2021 (λεπτομέρεια) Nέον Διαστάσεις μεταβλητές Ευγενική παραχώρηση ο καλλιτέχνης και η Thomas Dane Gallery Ανάθεση νέου έργου από τον NEON Installation View Portals | Πύλη, Βουλή των Ελλήνων + NEON στο πρώην Δημόσιο Καπνεργοστάσιο, Φωτογραφία © Ναταλία Τσουκαλά Ευγενική Παραχώρηση NEON

 

Portes
Kutluğ Ataman (γενν. 1961, Κωνσταντινούπολη, Τουρκία) Küba, 2004 Εγκατάσταση βίντεο 40 καναλιών με ήχο, 40 χρησιμοποιημένες καρέκλες, 40 τραπέζια, 40 τηλεοράσεις Διαστάσεις μεταβλητές Συλλογή Δ.Δασκαλόπουλου & Adam Pendleton (γενν. 1984, Ρίτσμοντ, Βιρτζίνια, Η.Π.Α.) Our Ideas #2, 2018 Μεταξοτυπία σε Mylar Συνολικές διαστάσεις εγκατάστασης μεταβλητές 32 πλαίσια, 102,6 εκ. × 79,7 εκ. έκαστο, κορνίζες του καλλιτέχνη Ευγενική παραχώρηση Συλλογή Yaacov Gorsd Καλλιτεχνική σύμβουλος Idit Orni Installation View Portals | Πύλη, Βουλή των Ελλήνων + NEON στο πρώην Δημόσιο Καπνεργοστάσιο, Φωτογραφία © Ναταλία Τσουκαλά Ευγενική Παραχώρηση NEON

 

Έως 31/12

Πρώην Δημόσιο Καπνεργοστάσιο - Βιβλιοθήκη και Τυπογραφείο Βουλής, Λένορμαν 218

Συνεργασία: Βουλή των Ελλήνων + ΝΕΟΝ

Επιμέλεια: Ελίνα Κουντούρη, διευθύντρια του ΝΕΟΝ & Madeleine Grynsztejn, Pritzker Director, Museum of Contemporary Art Chicago

Διοργάνωση: ΝΕΟΝ

Συμμετέχοντες καλλιτέχνες: Νίκος Αλεξίου, El Anatsui, Δημήτρης Αντωνίτσης, Kutluğ Ataman, Απόστολος Γεωργίου, Joana Choumali, Αναστασία Δούκα, Ειρήνη Ευσταθίου, Brendan Fernandes, Jeffrey Gibson, Robert Gober, Βαγγέλης Γκόκας, Sonia Gomes, Felix Gonzalez-Torres, Shilpa Gupta, Elif Kamisli, Βλάσης Κανιάρης, Kapwani Kiwanga, Πάνος Κοκκινιάς, Χρυσάνθη Κουμιανάκη, Γιαννης Κουνέλλης, Louise Lawler, Glenn Ligon, Liliane Lijn, Μαρία Λοϊζίδου, Tala Madani, Teresa Margolles, Steve McQueen, Sidsel Meineche Hansen, Marisa Merz, Ad Minoliti, Κώστας Μπασάνος, Άλεξ Μυλωνά, Νίκος Ναυρίδης, Toyin Ojih Odutola, Duro Olowu, Μυρτώ Ξανθοπούλου, Cornelia Parker, Μαρία Παπαδημητρίου, Δημήτρης Παπαϊωάννου, Adam Pendleton, Solange Pessoa, Francis Picabia, Gala Porras-Kim, Michael Rakowitz, Ed Ruscha, Dana Schutz, Paul Mpagi Sepuya, Elias Sime, Χριστιάνα Σούλου, Do Ho Suh, Αλέξανδρος Τζάννης, Anna Tsouhlarakis, Adriana Varejão, Erika Verzutti, Adrián Villar Rojas, Danh Võ, Daphne Wright, Billie Zangewa.

Οι νέες αναθέσεις είναι προς τους καλλιτέχνες: Αναστασία Δούκα, Brendan Fernandes, Elif Kamisli, Πάνο Κοκκινιά, Χρυσάνθη Κουμιανάκη, Glenn Ligon, Μαρία Λοϊζίδου, Teresa Margolles, Ad Minoliti, Duro Olowu, Gala Porras-Kim, Michael Rakowitz, Αλέξανδρο Τζάννη, Adrián Villar Rojas και Danh Võ.

 

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LiFO.

 

Το νέο τεύχος της δωρεάν στην πόρτα σας με ένα κλικ.