To ελληνικό καλοκαίρι στο σινεμά της τελευταίας δεκαετίας

To ελληνικό καλοκαίρι στο σινεμά της τελευταίας δεκαετίας Facebook Twitter
0

Η βαριά βιομηχανία μας είναι ο τουρισμός. Το φημισμένο ως τα πέρατα της γης «greek kefi» είναι συνυφασμένο με εικόνες από θάλασσα, ηλιοβασιλέματα και κυκλαδίτικη αρχιτεκτονική. Ο Ανδρέας έλεγε ότι δεν θα προκήρυσσε εκλογές το καλοκαίρι, για να μη χαλάσει τα «μπάνια του λαού».

Μην τα πολυλογούμε, το να γράψεις ότι η σχέση μας με το καλοκαίρι είναι απλώς έντονη θα ήταν ευφημισμός. Μοιραία, το ελληνικό καλοκαίρι έχει σταθεί πηγή έμπνευσης για το ελληνικό σινεμά, από τις λαϊκές ηθογραφίες του Φίνου και τις νεωτεριστικές κατασκευές του ΝΕΚ μέχρι σήμερα. Χρυσές παραλίες, ηλιοκαμένα σώματα, αστικά τοπία που κοχλάζουν από τη ζέστη, ανοιχτά παράθυρα διαμερισμάτων και η Πανεπιστημίου δίχως αυτοκίνητα συνθέτουν, μεταξύ άλλων, την εικονογραφία του ελληνικού καλοκαιριού, όπως έχει αποτυπωθεί στο σινεμά.

Την τελευταία δεκαετία, με την άνοδο του ρεύματος που μερίδα της κριτικής βάφτισε «weird wave» και τη διείσδυση της ελληνικής παραγωγής στα ξένα φεστιβάλ η θεματολογία έγινε εξωστρεφής, στόχευσε σε ένα ευρύτερο, διεθνές κοινό κι έτσι το ιδιότυπο φαινόμενο του ελληνικού καλοκαιριού απασχόλησε λιγότερο το εγχώριο σινεμά.

Αν υπάρχει μια ταινία στην οποία αυτό το χαρακτηριστικό αποτελεί δομικό στοιχείο, αυτή είναι το Suntan (2016) του Αργύρη Παπαδημητρόπουλου. Όπου ιατρός χαμηλών τόνων διορίζεται στην Αντίπαρο, θέλει να βιώσει τη διονυσιακή εμπειρία του ελληνικού καλοκαιριού και καταλήγει να γνωρίσει το τελευταίο και από την καλή και από την ανάποδη. Γυμνά σώματα, μίνι-μάρκετ, greek καμάκι και απωθημένα που βράζουν σε μια στυλιζαρισμένη ιστορία καθυστερημένης ενηλικίωσης. Στο Wasted Youth (2011) του ίδιου σκηνοθέτη οι καλοκαιρινές συνθήκες εξυπηρετούν τη δραματουργία και η υψηλή θερμοκρασία οξύνει τη νευρικότητα του μεσήλικα οικογενειάρχη που μοιάζει να ψάχνει αφορμή για να εκτονωθεί.

To ελληνικό καλοκαίρι στο σινεμά της τελευταίας δεκαετίας Facebook Twitter
Suntan (2016)
To ελληνικό καλοκαίρι στο σινεμά της τελευταίας δεκαετίας Facebook Twitter
Suntan (2016)
To ελληνικό καλοκαίρι στο σινεμά της τελευταίας δεκαετίας Facebook Twitter
Suntan (2016)

Χρυσές παραλίες, ηλιοκαμένα σώματα, αστικά τοπία που κοχλάζουν από τη ζέστη, ανοιχτά παράθυρα διαμερισμάτων και η Πανεπιστημίου δίχως αυτοκίνητα συνθέτουν, μεταξύ άλλων, την εικονογραφία του ελληνικού καλοκαιριού, όπως έχει αποτυπωθεί στο σινεμά.

Ανάλογη η λειτουργία του καύσωνα και στο μεταμοντέρνο Άφτερλωβ (2016) του Στέργιου Πάσχου, όπου πρώην εραστές κλείνονται σε βίλα στην Αθήνα και μένουν εκεί μέχρι να τα ξαναβρούν, με τη θερμοκρασία να ανεβάζει την ένταση των αψιμαχιών τους και το χλωριούχο νερό της πισίνας να υπόσχεται τη λύτρωση. Το μπλε της πισίνας ‒και το υγρό στοιχείο γενικότερα‒ είναι πανταχού παρόν και στην Άπνοια (2010) του Άρη Μπαφαλούκα, από τις ωραιότερες και δυστυχώς άγνωστες ελληνικές ταινίες της δεκαετίας. Πρόκειται για δράμα μυστηρίου με εντυπωσιακές υποβρύχιες σκηνές και άφθονα σκηνοθετικά τρικ προς εξυπηρέτηση μιας συγκινητικής ιστορίας με αρχή, μέση και τέλος, αρετή διόλου αυτονόητη για την εγχώρια μυθοπλασία.

To ελληνικό καλοκαίρι στο σινεμά της τελευταίας δεκαετίας Facebook Twitter
O Χάρης Φραγκούλης στο Άφτερλωβ.

Μέσα στη δεκαετία επανήλθε και ο Γιώργος Πανουσόπουλος. Από τους ηδονοβλεπτικούς Απέναντι (1981), που εκτυλίσσονται σε μια Αθήνα που καίγεται από τον καύσωνα, μέχρι το ηδονικό Μ' αγαπάς; (1988), όπου τα γυμνά σώματα γίνονται ένα με το φυσικό τοπίο, ο Γιώργος Πανουσόπουλος είναι πιθανότατα ο κατεξοχήν σκηνοθέτης του ελληνικού καλοκαιριού και του ερωτισμού που το συνοδεύει. Στο γυρισμένο στην Ικαρία Σ' αυτήν τη χώρα κανείς δεν ήξερε να κλαίει (2018) ένας Γάλλος ευρωβουλευτής και μια Ελληνίδα οικονομολόγος καταφθάνουν στη φανταστική νήσο Αρμενάκι για να πραγματοποιήσουν οικονομικό έλεγχο –προφανείς και όχι ιδιαίτερα λεπτοί οι παραλληλισμοί‒, για να βρεθούν μπροστά σε μια αυτάρκη κοινωνία εμπράγματης οικονομίας, ελευθέρων ηθών και διαλλακτικής στάσης ζωής. Τα στιγμιότυπα από την καθημερινότητα των κατοίκων παρουσιάζουν σποραδικό ενδιαφέρον, στη σκηνή του χορού, στη φωτιά, υπό το σεληνόφως, θαρρείς πως ο φακός συνέλαβε λαθραία απόσπασμα από κάποιο βακχικό δρώμενο.

To ελληνικό καλοκαίρι στο σινεμά της τελευταίας δεκαετίας Facebook Twitter
Σ' αυτήν τη χώρα κανείς δεν ήξερε να κλαίει (2018)

Η Ικαρία δεν είναι το μοναδικό νησί που έχει φιλοξενήσει ελληνική παραγωγή θερινών διαθέσεων στις παραλίες του. Στη Νήσο (2009) του Χρήστου Δήμα –βγήκε 29.12.2009 στις αίθουσες‒ και στο σίκουέλ της η γραφική Σίφνος και μια σειρά από ακόμα πιο γραφικούς χαρακτήρες πρωταγωνιστούν σε μία από τις εμπορικότερες κωμωδίες της δεκαετίας. Η Νάξος ήταν η τοποθεσία που επέλεξε ο Νίκος Ζαπατίνας για να επιχειρήσει μια σύγχρονη ανάγνωση του παλιού, λαϊκού ελληνικού σινεμά με ατυχή αποτελέσματα στο Περιμένοντας τη Νονά (2019).

Τέλος, η Άνδρος φιλοξενεί τέσσερις νεαρές κοπέλες στη Winona (2019) του Αλέξανδρου Βούλγαρη, μια φέτα θερινής ραστώνης, ένα αβαρές, σαν την εποχή, παιχνίδι με τα κινηματογραφικά είδη.

To ελληνικό καλοκαίρι στο σινεμά της τελευταίας δεκαετίας Facebook Twitter
Η Winona (2019) του Αλέξανδρου Βούλγαρη γυρίστηκε στην παραλία Ζορκός της Άνδρου.

Στο πεδίο του σινεμά μικρού μήκους, που έχει αποκτήσει με τα χρόνια το δικό του πιστό κοινό και διακρίνεται διαρκώς στο εξωτερικό, το ελληνικό καλοκαίρι διεκδίκησε (και πήρε) το μερίδιο που του αναλογούσε μέσα στη δεκαετία. Στο γυρισμένο στη Σύρο Postcards from the end of the world (2019) του Κωνσταντίνου Αντωνόπουλου οι καλοκαιρινές διακοπές μιας οικογένειας συμπίπτουν με το τέλος του κόσμου. Η voice-over αφήγηση βγάζει αρκετό γέλιο, γίνεται συχνά κυνικό, αλλά κατά βάθος πιστεύει πως, έστω και λίγο πριν από το τέλος, θα φιλιώσουμε. Στη σουρεαλιστικών διαθέσεων και υπαρξιστικού υποστρώματος Έκδυση (2015) της Φαίδρας Τσολίνα ο Προμηθέας Αλειφερόπουλος περιφέρει την απόγνωσή του απ' όσα τον ταλανίζουν στο αφιλόξενα ηλιόλουστο μανιάτικο τοπίο και βρίσκει το εφαλτήριο μιας νέας αρχής στην παραλία.

Η Αλεπού (2016) της Ζακλίν Λέντζου εκτυλίσσεται μια πολύ ζεστή καλοκαιρινή μέρα στην Αθήνα, όπου ένας έφηβος περνά λίγες στιγμές νωθρότητας και ανεμελιάς με τα μικρότερα αδέρφια και τη φίλη του, πριν έρθει απότομα μια βίαιη μετάβαση στην ενηλικίωση. Στην Joanna (2017) ο Παναγιώτης Φαφούτης επιστρατεύει την Υβόννη Μαλτέζου, εμπνέεται από την ιστορία της Γιαννούλας της Κουλουρούς, η οποία ντυνόταν νύφη κάθε μέρα και περίμενε στο λιμάνι έναν γαμπρό που δεν έφτανε ποτέ, και γυρίζει κάτω από τον ήλιο της Πάτρας ένα καυστικό φιλμάκι που απο-ρομαντικοποιεί (και) το ελληνικό καλοκαίρι.

Πάνω απ' όλα, όμως, το Heatwave (2019) του Φωκίωνος Ξένου ήταν εκείνο που έχτισε, μέσω της τεχνικής του stop motion animation, μια μικρογραφία του καλοκαιριού μας, αναπλάθοντας ευρηματικά γνώριμους ανθρωπότυπους και εικόνες που συναντάς κάθε καλοκαίρι στις ελληνικές παραλίες. Και, δυστυχώς ή ευτυχώς, θα συνεχίσεις να συναντάς, γιατί μερικά πράγματα μένουν αναλλοίωτα στον χρόνο.

To ελληνικό καλοκαίρι στο σινεμά της τελευταίας δεκαετίας Facebook Twitter
Στην Joanna (2017) ο Παναγιώτης Φαφούτης επιστρατεύει την Υβόννη Μαλτέζου.
Οθόνες
0

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Ο αθώος, καλοκαιρινός παράδεισος του Γιώργου Πανουσόπουλου

Οθόνες / Ο αθώος, καλοκαιρινός παράδεισος του Γιώργου Πανουσόπουλου

Ο ερωτισμός στις λίγες ταινίες του ορμητικού σκηνοθέτη είναι πάντα συνδυασμένος με το ελληνικό καλοκαίρι, την ανεμελιά, τη γύμνια και τη δικαιοσύνη του ενστίκτου. Ωστόσο, υπάρχουν και γι’ αυτόν θέματα ταμπού.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Cinobo: Μια ελληνική streaming πλατφόρμα γεμάτη με εξαιρετικές ταινίες

TV & Media / Cinobo: Μια ελληνική streaming πλατφόρμα γεμάτη με εξαιρετικές ταινίες

Η ελληνική πλατφόρμα που εγκαινιάστηκε πριν από λίγο καιρό διαθέτει κινηματογραφικές επιλογές από το κλασικό και σύγχρονο world cinema, ανεξάρτητα και φεστιβαλικά διαμάντια, συν ένα μεγάλο μέρος της πρόσφατης ελληνικής παραγωγής – και όλα αυτά με χαμηλή μηνιαία συνδρομή.
ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΔΙΑΚΟΣΑΒΒΑΣ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

After the Hunt: Το #MeToo στα χέρια του Λούκα Γκουαντανίνο είναι μια μπερδεμένη υπόθεση

Ανταπόκριση από τη Βενετία / After the Hunt: Το #MeToo στα χέρια του Γκουαντανίνο είναι μια μπερδεμένη υπόθεση

Ο Λούκα Γκουαντανίνο νοσταλγεί τη χαμένη τέχνη του διαλόγου, αλλά το After the Hunt χάνει το δίκιο του στην ακαδημαϊκή φλυαρία και τις σεναριακές αστοχίες.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ
Όλα του γάμου δύσκολα: 10 ταινίες για να δείτε μετά το «Ρόουζ εναντίον Ρόουζ»

Οθόνες / Όλα του γάμου δύσκολα: 10 ταινίες για να δείτε μετά το «Ρόουζ εναντίον Ρόουζ»

Από το «Awful Truth» του Λίο ΜακΚάρεϊ στο «Gone Girl» του Ντέιβιντ Φίντσερ κι από τις μπεργκμανικές «Σκηνές από έναν γάμο» στο «Revolutionary Road» του Σαμ Μέντες, ανατρέχουμε σε δέκα ταινίες για όσους ενώθηκαν ενώπιον Θεού κι ανθρώπων «μέχρι να τους χωρίσει ο θάνατος».   
ΓΙΑΝΝΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ
ΒΟΥΓΟΝΙΑ

Ανταπόκριση από τη Βενετία / «Βουγονία»: Κριτική για τη νέα ταινία του Γιώργου Λάνθιμου

«Είναι περιπέτεια η "Βουγονία", fun και πιο περίπλοκη απ’ ότι δείχνει» - Ο Θοδωρής Κουτσογιαννόπουλος καταγράφει τις εντυπώσεις του από την παγκόσμια πρεμιέρα της ταινίας στο 82ο Φεστιβάλ Βενετίας.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ
Terence Stamp (1938-2025): Ο μάγκας του Λονδίνου που θα γινόταν Τζέιμς Μποντ

Οθόνες / Terence Stamp (1938-2025): Ο μάγκας του Λονδίνου που θα γινόταν Τζέιμς Μποντ

«Το άτακτο αγόρι του βρετανικού σινεμά βρήκε τον δρόμο του σε ώριμες επιλογές, είτε παίζοντας κάποιον αδυσώπητο κακό είτε αφήνοντας τα λακωνικά του διακριτικά σαν στάμπα, όνομα και πράγμα, σε σύντομες εμφανίσεις – εννοείται πως έχει υποδυθεί και τον διάβολο!»
ΘΟΔΩΡΗΣ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ
The Karate Kid: Πώς η «ταινιούλα που δεν θα έβλεπε κανείς» εξελίχθηκε σε παγκόσμιο φαινόμενο

Οθόνες / The Karate Kid: Πώς η «ταινιούλα που δεν θα έβλεπε κανείς» εξελίχθηκε σε παγκόσμιο φαινόμενο

Η ταινία σημάδεψε μια γενιά εφήβων που φαντασιώνονταν ότι θα αντιστεκόντουσαν ηρωικά στους νταήδες που τους κακοποιούσαν καθημερινά. Και τώρα, ο μύθος επιστρέφει για έκτη φορά στην οθόνη, με πρωταγωνιστές τον Τζάκι Τσαν και τον Ραλφ Μάτσιο
THE LIFO TEAM
Ο άνθρωπος που έφερε την μαύρη μουσική κουλτούρα στο σαλόνι εκατομμυρίων σπιτιών

Daily / Ο άνθρωπος που έφερε τη μαύρη μουσική κουλτούρα στο σαλόνι εκατομμυρίων σπιτιών

Το ντοκιμαντέρ «Sunday Best: The untold story of Ed Sullivan» αναδεικνύει τη συμβολή του Εντ Σάλιβαν και της δημοφιλέστατης τηλεοπτικής εκπομπής του στην ανάδειξη τεράστιων μορφών της μαύρης μουσικής, από τη Nίνα Σιμόν και τον Τζέιμς Μπράουν μέχρι την Tίνα Τέρνερ και τον Στίβι Γουόντερ.
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΟΛΙΤΑΚΗΣ
Έντουαρντ Νόρτον: Γεννημένος σε λάθος εποχή

Οθόνες / Έντουαρντ Νόρτον: Γεννημένος σε λάθος εποχή

Με αφορμή τα σημερινά του γενέθλια, ανατρέχουμε στην καριέρα ενός ηθοποιού με την ερμηνευτική στόφα των μεγάλων ονομάτων του New Hollywood, μα καταδικασμένου να εργάζεται σε καιρούς που η κινηματογραφική βιομηχανία δεν ξέρει τι να κάνει μαζί του.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ
Ana Kokkinos: «Αν ήμουν ένας στρέιτ, Άγγλος άντρας, η ζωή θα ήταν ευκολότερη»

Οθόνες / Ana Kokkinos: «Αν ήμουν ένας στρέιτ, Άγγλος άντρας, η ζωή θα ήταν ευκολότερη»

Η ελληνικής καταγωγής Αυστραλή σκηνοθέτιδα πίσω από το «Ten Pound Poms» μιλά στη LiFO για τη στάση των Αυστραλών απέναντι στους μετανάστες, την ταινία της που εξόργισε την ομογένεια, και το πώς είναι να νιώθεις παρείσακτος ακόμη κι όταν το έργο σου έχει δει πολύς κόσμος.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Μιχάλης Ρέππας: «Θέλω να διασκεδάζω. Πέρασα τα 65 και έχει αρχίσει να μη με νοιάζει»

Οι Αθηναίοι / Μιχάλης Ρέππας: «Θέλω να διασκεδάζω. Πέρασα τα 65 και έχει αρχίσει να μη με νοιάζει»

«Τρεις Χάριτες», «Βίρα τις Άγκυρες», «Δις εξαμαρτείν», «Safe Sex», «Το Κλάμα βγήκε από τον Παράδεισο», «Μπαμπάδες με ρούμι». Λίγοι μας έχουν κάνει να γελάσουμε τόσο τα τελευταία 30 χρόνια όσο ο Μιχάλης Ρέππας. Ο ηθοποιός, συγγραφέας και σκηνοθέτης που εξαιτίας του «το Τζέλα Δέλτα δεν είχε φουγάρα» αφηγείται τη ζωή του στη LifO.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Το τρίο Πασκάλ-Τζόνσον-Έβανς και 9 ακόμα λόγοι να πάτε σινεμά

Οθόνες / Το τρίο Πασκάλ-Τζόνσον-Έβανς και 9 ακόμα λόγοι να πάτε σινεμά

Μια ταινία που η Τζέιν Όστιν θα ήταν περήφανη να είχε σκηνοθετήσει, η Λίντσεϊ Λόχαν ανταλλάζει σώμα με την Τζέιμι Λι Κέρτις ξανά μετά από 22 χρόνια κι ένας μεταλλαγμένος Μπάμπι εκδικείται για τον θάνατο της μαμάς του. – Τι παίζει από σήμερα σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη.
THE LIFO TEAM
«Νεαρές μητέρες»: Είναι καλοκαιρινή επιλογή μία ταινία των αδελφών Νταρντέν; 

The Review / «Νεαρές μητέρες»: Tα κατάφεραν πάλι οι αδελφοί Νταρντέν; 

Τι κάνει τις «νεαρές μητέρες» να ξεχωρίζουν από τις προηγούμενες δουλειές των Βέλγων δημιουργών; Ο Χρήστος Παρίδης και η Βένα Γεωργακοπούλου συζητάνε για τη βραβευμένη ταινία που παίζεται στους θερινούς κινηματογράφους της Αθήνας.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ