Η σειρά της Λόρεν Γκρίνφιλντ «Social Studies»
To 27ο Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης παρουσιάζει το έργο της σπουδαίας Αμερικανίδας σκηνοθέτιδος και φωτογράφου Λόρεν Γκρίνφιλντ, η οποία αποκαλύπτει την παρακμή της αμερικανικής νεόπλουτης κοινωνίας.
Στο φεστιβάλ θα προβληθεί και η σειρά ντοκιμαντέρ «Social Studies» (2024), μια πρωτοποριακή εξερεύνηση των επιπτώσεων της χρήσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στην πρώτη γενιά των digital natives (παιδιά απόλυτα εξοικειωμένα με τη χρήση νέων τεχνολογιών), των σημερινών εφήβων.
«Η εξαγωνική κυψέλη και ένα ποντίκι στον λαβύρινθο» των Τίλντα Σουίντον και Μπάρτεκ Ντζιαντόζ
Αφιέρωμα AI
Τι θα γινόταν αν κάθε σκέψη μεταμορφωνόταν σε κίνηση και κάθε κίνηση σε σκέψη; Πού αρχίζει η νοημοσύνη και πότε γίνεται τεχνητή; Μπορούν τα ρομπότ να χορεύουν; Μπορούν να μας διδάξουν πώς να υπάρχουμε; Πώς μαθαίνουμε και, άραγε, σταματάμε ποτέ να μαθαίνουμε; Ποιες αξίες και δεξιότητες περνούν από γενιά σε γενιά μέσα από τα παιχνίδια, τη χειροτεχνία, τις ιστορίες και τον κινηματογράφο;
Στο «Η εξαγωνική κυψέλη και ένα ποντίκι στον λαβύρινθο» ξανασυστηνόμαστε με τις αστείρευτες δυνατότητες του ανθρώπινου πνεύματος, αναρωτώμενοι τι νέο μπορεί να ονειρευτεί ως το επόμενο πρόγραμμα για το μέλλον μας.
Συνδυάζοντας σκηνές μάθησης, εργασίας και παιχνιδιού από τέσσερις διαφορετικές γωνιές του κόσμου, το «Η εξαγωνική κυψέλη και ένα ποντίκι στον λαβύρινθο», σε συν-σκηνοθεσία της Τίλντα Σουίντον, μας καλεί να εξερευνήσουμε τους μηχανισμούς της μάθησης.
Ψάχνουμε απαντήσεις στα συρτάρια ενός υπερυπολογιστή, στην καμπύλη ενός γράμματος χαραγμένου με κιμωλία, στην πλέξη ενός καλαθιού. Βουτάμε στη φωλιά του κουνελιού και συνομιλούμε με ερευνητές και διανοητές.
Με όχημα την περιέργεια και τις απεριόριστες δυνατότητες της δοκιμιακής αφήγησης, παρατηρούμε, συλλογιζόμαστε και περιπλανιόμαστε κινηματογραφικά, αφήνοντας την καρδιά μας ανοιχτή. Στο «Η εξαγωνική κυψέλη και ένα ποντίκι στον λαβύρινθο» ξανασυστηνόμαστε με τις αστείρευτες δυνατότητες του ανθρώπινου πνεύματος, αναρωτώμενοι τι νέο μπορεί να ονειρευτεί ως το επόμενο πρόγραμμα για το μέλλον μας.
«Zodiac Killer Project» του Τσάρλι Σάκλετον
>>Film Forward
Ένα ντοκιμαντέρ για το δημοφιλές είδος του true crime και τον αντίκτυπό του. Ο σκηνοθέτης Τσάρλι Σάκλετον, αφού προσπάθησε ανεπιτυχώς να γυρίσει ένα ντοκιμαντέρ για τον περιβόητο Zodiac Killer, μάς ξεναγεί στην «ταινία που θα μπορούσε να είχε γίνει». Με τοπία από το Bay Area, αναπαραστάσεις, αποσπάσματα από ταινίες και τηλεοπτικές σειρές, αλλά και τη δική του αφήγηση, δημιουργεί ένα μοναδικό, αυτοσαρκαστικό κινηματογραφικό έργο.
Με παιχνιδιάρικη διάθεση και βαθιά ενσυναίσθηση, η ταινία εξετάζει με τόλμη τα όρια ενός είδους που έχει φτάσει σε σημείο κορεσμού. Ένα ευφυές και απολαυστικό ταξίδι που δεν αποδομεί απλώς το true crime, αλλά υπόσχεται να αλλάξει για πάντα τον τρόπο με τον οποίο παρακολουθούμε την επόμενη σειρά μυστηρίου και εγκλημάτων.
Οι πειραματικές μικρού μήκους ταινίες του αφιερώματος στο ΑΙ
Οι έξι πειραματικές μικρού μήκους ταινίες του αφιερώματος στην τεχνητή νοημοσύνη μάς προσκαλούν σε ένα σουρεαλιστικό ταξίδι. Ταινίες υβριδικές και πρωτοποριακές, κατασκευασμένες με εργαλεία AI, διερευνούν τις διαφορετικές πτυχές της Τεχνητής Νοημοσύνης.
Τo «Ethereal Rhythms, Everything Rhymes» (2025) του Μπρεχτ Βανχάουτε «ζωντανεύει» μία μέρα από την καθημερινότητα του σκηνοθέτη, ενώ το «Gerhard» (2025) του Ούλου Μπάουν αναφέρεται σε έναν από τους πιο επιτυχημένους ζωγράφους εν ζωή, τον Γκέρχαρντ Ρίχτερ.
Το φιλόδοξο ντοκιμαντέρ «Time Metallurgist» (2024) του Τομάς Ράμπουλα επιχειρεί να ανακατασκευάσει στιγμές από τη ζωή του Ίντγουιρντ Μάιμπριτζ, ενώ το «Duck» (2024) της Ρέιτσελ Μακλίν χρησιμοποιεί τεχνολογία AI για να φέρει ξανά στη ζωή όλους τους 007 και παρακολουθεί τον Σον Κόνερι στην προσπάθειά του να «σκοτώσει» τη Μέριλιν Μονρόε.
Tο πειραματικό animation «Echoes of Grief» (2023) της Βερένα Ρέπαρ πραγματοποιεί ένα φαντασμαγορικό ταξίδι μεταξύ φωτός και σκιάς, θλίψης και παρηγοριάς, ενώ το «I’m Not a Robot» (2023) της Βικτόρια Βάρμερνταμ επιχειρεί μια υπαρξιακή αναζήτηση ταυτότητας.
«Το παιχνίδι των γνωριμιών» της Βάιολετ Ντου Φενγκ
Ειδικές Προβολές
Στην Κίνα, όπου οι διαθέσιμοι άνδρες ξεπερνούν τις γυναίκες κατά 30 εκατομμύρια, το ραντεβού μοιάζει με σκληρό ανταγωνισμό. Στην ταινία παρακολουθούμε τρεις εργένηδες, τους Ζου, Λι και Γου, οι οποίοι αποφασίζουν να αλλάξουν τη μοίρα τους συμμετέχοντας σε μια επταήμερη κατασκήνωση γνωριμιών. Επικεφαλής τους ο Χάο, ένας από τους πιο περιζήτητους προπονητές σχέσεων της χώρας, ο οποίος τους υπόσχεται να τους μεταμορφώσει μέσω της «στρατηγικής εξαπάτησης» – μιας σειράς τεχνικών που υποτίθεται ότι βοηθούν τους άνδρες να βρουν ένα κορίτσι και την αγάπη.
Καθώς οι τρεις άνδρες διασκεδάζουν με τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν και ανακαλύπτουν νέες πτυχές του εαυτού τους, αρχίζουν να αμφισβητούν αν η αγάπη κατακτάται ή... κατασκευάζεται. Το «Παιχνίδι των γνωριμιών» είναι μια ανάλαφρη πλην στοχαστική ματιά στο πώς εξελίσσεται το φλερτ στην ψηφιακή εποχή, όπου η αυθεντικότητα και η ψηφιακή εικόνα συγκρούονται. Αυτό διατυπώνει ένα κρίσιμο ερώτημα: πώς συνδεόμαστε πραγματικά σε έναν κόσμο γεμάτο φίλτρα και προσδοκίες;
«Κάτω από τις σημαίες, ο ήλιος» του Χουάνχο Περέιρα
Διεθνές Διαγωνιστικό
Ένα σημαντικό ντοκουμέντο αποκαλύπτει τους μηχανισμούς εξουσίας πίσω από ένα από τα μακροβιότερα αυταρχικά καθεστώτα του κόσμου. Το 1989, η πτώση της 35ετούς δικτατορίας του Αλφρέδο Στρέσνερ στην Παραγουάη σήμανε το τέλος του καθεστώτος αλλά και την εγκατάλειψη των οπτικοακουστικών αρχείων που είχαν συμβάλει στην εδραίωση της εξουσίας του. Το υλικό αυτό, σχεδιασμένο για να διαμορφώσει μια εθνική ταυτότητα και να εξυμνήσει το καθεστώς, αφέθηκε να ξεχαστεί.
Δεκαετίες αργότερα, ένας θησαυρός από αδημοσίευτα και ξεχασμένα πλάνα –από επίκαιρα, εκπομπές της δημόσιας τηλεόρασης, προπαγανδιστικές ταινίες και αποχαρακτηρισμένα έγγραφα– έρχεται στο φως, αποκαλύπτοντας τους κρυφούς μηχανισμούς εξουσίας πίσω από τη διακυβέρνηση του Στρέσνερ. Μια οπτική εμπειρία μέσα από την ιστορία των μέσων ενημέρωσης, η οποία καλύπτει όλα τα φορμάτ που διέσωσαν κομμάτια μνήμης κατά τη διάρκεια του 20ού αιώνα. Μια αρχαιολογία του παρόντος, σε μια χώρα όπου οι απόγονοι των ηγετών του καθεστώτος εξακολουθούν να κυβερνούν.
«Απομεσήμερα της μοναξιάς» του Άλμπερτ Σέρα
Ειδικές Προβολές
Το τελευταίο ντοκιμαντέρ του αιρετικού Καταλανού δημιουργού Άλμπερτ Σέρα είναι ένα πορτρέτο του Αντρές Ρόκα Ρέι, ενός εν ενεργεία αστέρα των ταυρομαχιών, που μας επιτρέπει να εμβαθύνουμε στην εσωτερική εμπειρία του ταυρομάχου – ενός ανθρώπου που αναλαμβάνει το ρίσκο να αντιμετωπίσει τον ταύρο ως προσωπικό χρέος, από σεβασμό προς την παράδοση και ως αισθητική πρόκληση. Μια πρόκληση που γεννά μια μορφή εφήμερης ομορφιάς, μέσα από τη σκληρή, βίαιη σύγκρουση της ανθρώπινης λογικής με την αδάμαστη φύση του θηρίου.
«Συνύπαρξη, λέμε τώρα!» της Άμπερ Φάρες
Διεθνές διαγωνιστικό
Η κωμικός Νόαμ Σούστερ Ελιάσι παρουσιάζει ένα μοναδικό προσωπικό και πολιτικό σόλο σόου, εστιάζοντας στον αγώνα για ισότητα ανάμεσα στο Ισραήλ και στην Παλαιστίνη. Όταν η φευγαλέα ιδέα της συνύπαρξης, στην οποία έχει αφιερώσει τη ζωή της, αρχίζει να μοιάζει με κακό αστείο, αντιστρέφει το αφήγημα και προκαλεί το κοινό της με σκληρές αλήθειες που δεν χωρούν γέλιο.
Διατηρώντας στον θερμό πυρήνα της το ιδιοφυές stand-up πρόγραμμά της, το οποίο αναπτύχθηκε στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ και παρουσιάστηκε σε ζωντανό κοινό, η ταινία δεν παρακολουθεί απλώς τη μεταμόρφωση της ίδιας – μιας πρώην διπλωμάτισσας του ΟΗΕ που στράφηκε στην κωμωδία· αποτυπώνει και τις σύνθετες, εν εξελίξει πραγματικότητες της περιοχής.
Μέσα από το πρόγραμμά της ξεδιπλώνονται οι σεισμικές αλλαγές στον δημόσιο διάλογο που περιβάλλει αυτόν τον ατέρμονο αγώνα. Οι θεατές θα αποχωρήσουν με γέλιο και με δάκρυα, αλλά και με μια αίσθηση πως η σκέψη τους έχει ανοίξει προς νέες κατευθύνσεις – κάτι που λειτουργεί ταυτόχρονα ως παρηγοριά αλλά και σαν ένα δυνατό χτύπημα που σε αφυπνίζει.
«Παγκολίνο» της Πίπα Έλριχ
Ειδικές Προβολές
Η κάτοχος ενός Όσκαρ Καλύτερου Ντοκιμαντέρ για την ταινία «Ο δάσκαλός μου, το χταπόδι», σκηνοθέτις Πίπα Έλριχ, στρέφει την κάμερά της σε ένα άλλο μέλος του ζωικού βασιλείου. Το πόσο βαθιά μπορεί να δεθεί ένας άνθρωπος μ’ ένα ζώο το γνωρίζει ο καθένας από την προσωπική του εμπειρία. Τα πλάσματα με τα οποία μοιραζόμαστε αυτόν τον πλανήτη έχουν μια μοναδική δύναμη: μπορούν να μας φέρουν πιο κοντά στην αλήθεια μας.
Ωστόσο, όταν ακούμε τη λέξη «κατοικίδιο», οι περισσότεροι σκεφτόμαστε σκύλους ή γάτες∙ όχι όμως ο Γκάρεθ, ένας συναισθηματικά απόμακρος και υπερδραστήριος άνθρωπος της πόλης, ο οποίος εγκαταλείπει την αστική ζωή του για να αναλάβει τη φροντίδα ενός παγκολίνου, τον οποίο ονομάζει Κούλου. Ο Κούλου σώθηκε από βέβαιο θάνατο στο Γιοχάνεσμπουργκ και αποκτά μια νέα ζωή στο πλευρό του Γκάρεθ.
Και ο Γκάρεθ, όμως, βρίσκει επίσης ένα νέο νόημα στη ζωή του μέσα από αυτή την απρόσμενη σχέση. Μια ιστορία συγκινητικής φιλίας ανθρώπου και ζώου, που μας θυμίζει ότι μια καινούργια αρχή είναι πάντα εφικτή. Ίσως ακόμα και γι’ αυτόν τον –τόσο ταλαιπωρημένο απ’ τον άνθρωπο– πλανήτη.
«Το μυστικό του εαυτού μου» της Γκρέις Χιούζ-Χάλιτ
Newcomers
Το 1995, στο Μπατόν Ρουζ της Λουιζιάνα, η Κρίστι παρακολουθεί ένα μάθημα φεμινιστικών σπουδών, όταν ανοίγει το βιβλίο της και πέφτει πάνω σε κάτι που ανατρέπει τα πάντα. Από παιδί ένιωθε διαφορετική – και τώρα καταλαβαίνει γιατί. Αποφασισμένη να μάθει την αλήθεια, απαιτεί πρόσβαση στα ιατρικά της αρχεία και έρχεται αντιμέτωπη με μια αποκάλυψη που τη συνταράσσει: όσοι εμπιστευόταν περισσότερο τής λένε ψέματα σε όλη της τη ζωή.
Όμως, η ιστορία δεν σταματά εκεί. Στην αναζήτησή της, ξεσκεπάζει ένα ανατριχιαστικό μυστικό που ξεπερνά κατά πολύ την προσωπική της εμπειρία: ένα ψυχολογικό πείραμα πάνω σε δίδυμα αδέλφια, που κάποτε χαρακτηρίστηκε επιστημονική επιτυχία, αλλά πλέον αποκαλύπτεται ως ένα συγκλονιστικό ψέμα, με επιπτώσεις σε χιλιάδες ζωές σε όλο τον κόσμο.
Οι ελληνικές ταινίες των τριών διαγωνιστικών τμημάτων
Εννέα ελληνικές ταινίες συμμετέχουν στα τρία διαγωνιστικά τμήματα. Στο Διεθνές Διαγωνιστικό έχουμε τις ταινίες «Η καρδιά του ταύρου» της Εύας Στεφανή, «Σμιλεμένες Ψυχές» του Σταύρου Ψυλλάκη και «Τα τέρματα του Αυγούστου» του Δημήτρη Κουτσιαμπασάκου. Το διαγωνιστικό τμήμα Newcomers περιλαμβάνει επίσης τρεις ελληνικές συμμετοχές, και πιο συγκεκριμένα τις ταινίες «Εδώ μιλάνε για λατρεία» του Βύρωνα Κριτζά, «Λο» του Θανάση Βασιλείου και «Super Paradise» του Στιβ Κρικρή. Τέλος, στο διαγωνιστικό τμήμα >>Film Forward θα προβληθούν τρεις ακόμη ελληνικές ταινίες: «Αυτή που ελπίζει» του Στρατή Χατζηελενούδα, «Σχέδιο θανάτου για έναν σκύλο και έναν άντρα» του Χρήστου Καρακέπελη και «NovaMax SkyLand» της Διονυσίας Κοπανά.
«Τσάρλι Τσάπλιν: Το πνεύμα του Σαρλό» της Κάρμεν Τσάπλιν
Ανοιχτοί Ορίζοντες
Ένα αποκαλυπτικό ταξίδι από την Κάρμεν Τσάπλιν για την άγνωστη τσιγγάνικη κληρονομιά του θρυλικού παππού της. Μέσα από αδημοσίευτα οικογενειακά αρχεία, αποκλειστικές συνεντεύξεις με μέλη της οικογένειας Τσάπλιν, αποσπάσματα από τις ταινίες του, αλλά και με τη συμμετοχή διακεκριμένων Ρομά καλλιτεχνών όπως οι Τόνι Γκάτλιφ, Στόχελο Ρόζενμπεργκ, Λίτα Καμπεγιούτ και Farruquito, το ντοκιμαντέρ ζωντανεύει την κουλτούρα που διαμόρφωσε τον Τσάπλιν και την τέχνη του.
Παράλληλα, αναδεικνύει την αληθινή έμπνευση πίσω από τον εμβληματικό χαρακτήρα του Σαρλό («Αλήτη»), ρίχνοντας φως στις ρίζες και τις καλλιτεχνικές επιρροές του Τσάπλιν. Είναι η πρώτη φορά που η οικογένεια συνεργάζεται τόσο στενά σε μια κινηματογραφική παραγωγή, αποκαλύπτοντας άγνωστες πτυχές της ζωής του, μέσα από συνεντεύξεις των Μάικλ, Τζεραλντίν, Βικτόρια, Τζέιν και Κρίστοφερ Τσάπλιν. Με μια ευαίσθητη αλλά και δυναμική κινηματογραφική αφήγηση, η Κάρμεν Τσάπλιν δημιουργεί ένα πορτρέτο που φέρνει στο φως μια λιγότερο γνωστή πλευρά του μεγάλου δημιουργού.
«Τα διαμερίσματα» της Αλεσάντρα Τσελεσία
Top Docs
Μια παραμελημένη πολυκατοικία στο Μπέλφαστ μετατρέπεται σε στοιχειωμένο εσωτερικό τοπίο, σε μια σκοτεινή κινηματογραφική ταινία όπου οι απόηχοι της σύγκρουσης στη Βόρεια Ιρλανδία συνεχίζουν να αντηχούν στους διαδρόμους. Ένας ηλικιωμένος άντρας, στην τελευταία του υπαρξιακή αποστολή, προσπαθεί να σύρει ένα φέρετρο σε ένα μικρό διαμέρισμα. Μια σκοτεινή και μυστηριώδης σκηνή που, από την πρώτη στιγμή, τοποθετεί τα «Διαμερίσματα» σε έναν χωροχρόνο όπου το παρελθόν και το παρόν συγχωνεύονται.
Και αυτό ακριβώς συμβαίνει στο New Lodge, στο κέντρο του Μπέλφαστ, μια γειτονιά που εξακολουθεί να τη στοιχειώνει η σχεδόν τριακονταετής σύγκρουση μεταξύ Καθολικών και Προτεσταντών, η οποία τερματίστηκε επίσημα το 1998. Ο άντρας με το φέρετρο ονομάζεται Τζο και πίσω από το πρόσωπό του μπορούμε ακόμα να διακρίνουμε το μικρό αγόρι που ενεπλάκη στη σκληρή μάχη για την ενοποίηση της Ιρλανδίας σε μικρή ηλικία. Σήμερα ζει στις «πολυκατοικίες» και, μέσα από τις συνομιλίες του με την ψυχολόγο Ρίτα, ανοίγει ένα ρήγμα στον χρόνο και στον χώρο, αποκαλύπτοντας παλιά φαντάσματα.
Τον 17χρονο θείο του που σκοτώθηκε από ομάδα εκτελεστών. Τις μάχες στους δρόμους. Τις απεργίες πείνας και την κηδεία του εμβληματικού αγωνιστή Μπόμπι Σαντς. Με αναπαραστάσεις και εξαιρετική χρήση αρχειακού υλικού, η Τσελεσία δημιουργεί μια υποκειμενική κατάσταση όπου το παρελθόν δεν έχει πραγματικά τελειώσει.
«548 ημέρες χωρίς το όνομά μου» της Γιολάντας Μαρκοπούλου
Immersive
Μία ελληνική ταινία συμμετέχει στο διαγωνιστικό τμήμα Immersive. Το «548 ημέρες χωρίς το όνομά μου» μάς μεταφέρει στο 1943, όταν η 10χρονη Ροζίνα αποφασίζει να γράψει το ημερολόγιό της με το ψεύτικο όνομα Ρούλα Καρακότσου από την κρυψώνα της (ένα μικρό διαμέρισμα στο κέντρο της πόλης). Αυτός ήταν ο μόνος της τρόπος διαφυγής, καθώς πέρασε 548 ημέρες ανώνυμης ύπαρξης μέσα στη σιωπή. Ο θεατής βιώνει την περιπέτειά της μέσα από την παιδική της ματιά και τις αφηγήσεις της όσο παραμένει κρυμμένη.
Το αφιέρωμα «Γεωγραφία του βλέμματος: Η εκτός σχεδίου Ελλάδα (1950-2000)»
Με αφορμή την πρόσφατη ανακάλυψη του ντοκιμαντέρ «Καστοριά» (1969) του Τάκη Κανελλόπουλου, το αφιέρωμα με τίτλο «Γεωγραφία του βλέμματος: Η εκτός σχεδίου Ελλάδα (1950-2000)» περιλαμβάνει 19 ταινίες τεκμηρίωσης που συνθέτουν ένα πολυεπίπεδο και διαφωτιστικό πορτρέτο της κοινωνικής, πολιτικής και πολιτισμικής ζωής της χώρας στο δεύτερο μισό του 20ού αιώνα.
Το φεστιβάλ επιχειρεί μια χαρτογράφηση της ελληνικής υπαίθρου μέσα από ντοκιμαντέρ εμβληματικών Ελλήνων σκηνοθετών, που διερευνούν το πνεύμα, τη συλλογική μνήμη και την ανθρωπογεωγραφία του ελληνικού τόπου. Οι ταινίες του αφιερώματος προσεγγίζουν με τρόπο πρωτότυπο και διεισδυτικό έννοιες όπως η παράδοση, το προσωπικό βίωμα, το τραύμα και η συνύπαρξη. Ορισμένα από τα ντοκιμαντέρ του αφιερώματος έχουν προβληθεί ελάχιστες φορές στη μεγάλη οθόνη και αποτελούν πολύτιμα κειμήλια όχι μόνο για την ελληνική κινηματογραφική ιστορία αλλά και για την πνευματική κληρονομιά της χώρας.
