Πέρσι τον Σεπτέμβριο, όταν η αρχαιολογική σκαπάνη έφερε στο φως ένα σπάνιο γυναικείο ειδώλιο, στον αστικό οικισμό Çatalhöyük της κεντρικής Τουρκίας, οι αρχαιολόγοι υπέθεταν ότι πρόκειται για την απεικόνιση κάποιας θεότητας, με αναφορές στη μητρότητα και τη γονιμότητα. Αρκετούς μήνες και ενώ τα 2 αγαλματίδια που είχαν βρεθεί στην περιοχή έγιναν αντικείμενο εκτεταμένης έρευνας προκύπτουν νέα στοιχεία τόσο για την προέλευση όσο και για την ταυτότητα της γυναίκας, προς τιμήν της οποίας κατασκευάστηκαν τα αγαλματίδια.
Σύμφωνα με τον Ian Hodder, επιβλέποντα καθηγητή των αρχαιολογικών ερευνών, από το Πανεπιστήμιο του Stanford, τα δύο ειδώλια αναπαριστούν ηλικιωμένες γυναίκες της ανώτερης τάξης της νεολιθικής περιόδου και όχι τη θεότητα Κυβέλη, όπως αρχικά είχε εκτιμηθεί.
O αρχαίος οικισμός του Çatalhöyük ανακαλύφθηκε το 1958 στην Konya, επαρχία της Κεντρικής Ανατολίας, από τον James Mellaart και οι πρώτες αρχαιολογικές ανασκαφές ξεκίνησαν το 1961 και συνεχίστηκαν μέχρι το 1965. Η σκαπάνη σταμάτησε να εργάζεται μέχρι το 1993, οπότε και οι έρευνες άρχισαν εκ νέου κάτω από την επίβλεψη του Hodder, ο οποίος ακούραστα συνέχισε μέχρι να έρθουν στο φως σημαντικά ευρήματα -πάνω από 2.000 γλυπτά- μόλις πέρσι.
Είμαστε, πλέον, σχεδόν βέβαιοι ότι τα ειδώλια, τα οποία βρέθηκαν δίπλα σε μαχαίρια και άλλα αιχμηρά αντικείμενα είχαν τοποθετηθεί εκεί αντί σορών, στο πλαίσιο κάποιου αρχαίου τελετουργικού.
Και μπορεί τα ειδώλια να μην αποτελούν λατρευτικές αναπαραστάσεις κάποιας θεότητας, όμως, σύμφωνα με τις μελέτες του Hodder και της ομάδας του, ακόμη και έτσι έχουν πολλά να αποκαλύψουν για τον πολιτισμό της εποχής, κατά την οποία δημιουργήθηκαν και ειδικά για τη θέση των γυναικών σε μία χρονική περίοδο, για την οποία εξ ορισμού τα στοιχεία για ένα τόσο σύνθετο ζήτημα είναι λίγα.
"Είμαστε, πλέον, σχεδόν βέβαιοι ότι τα ειδώλια, τα οποία βρέθηκαν δίπλα σε μαχαίρια και άλλα αιχμηρά αντικείμενα είχαν τοποθετηθεί εκεί αντί σορών, στο πλαίσιο κάποιου αρχαίου τελετουργικού. Όσο για το δεύτερο αγαλματίδιο που βρέθηκε λίγα μέτρα μακρύτερα από το πρώτο, έφερε στο κεφάλι δύο τρύπες, σα να επρόκειτο για κάποιο λατρευτικό κόσμημα, που μπορούσε κάποιος να φέρει πάνω του ανά πάσα στιγμή".
Εκείνο, που κατά τον ίδιο, κάνει τα ευρήματα εξαιρετικά πολύτιμα είναι το ότι στην κατασκευή τους χρησιμοποιήθηκε οψιδιανός και γαληνίτης -πέτρωμα και ορυκτό, αντιστοίχως- που οι αρχαιολόγοι δεν συναντούν συχνά σε τέτοιου είδους ανασκαφές.
"Τα σημεία στα οποία ανακαλύψαμε τα ειδώλια και το γεγονός ότι ήταν θαμμένα μαζί με αντικείμενα φτιαγμένα από οψιδιανό και γαληνίτη είναι απολύτως ασυνήθιστο και μας κάνει να πιστεύουμε ότι τα ειδώλια θάφτηκαν έτσι για να αντικαταστήσουν τα νεκρά σώματα που οι περισσότεροι πίστευαν ότι είναι θαμμένα εδώ", εξηγεί ο ίδιος. Όσο για την αποκάλυψη ή επί το ακριβέστερον για τη διόρθωση ότι τα αγαλματίδια δεν αναπαριστούν τη θεότητα Κυβέλη έκαναν την προηγούμενη εβδομάδα και μέσα από σχετική συνέντευξη Τύπου οι ερευνητές αρχαιολόγοι Lynn Meskell, Carolyn Nakamura και Lindsay Der, αποκαλύπτοντας ότι οι αναλογίες των αγαλματιδίων είναι μια ξεκάθαρη αναφορά στις πρεσβύτερες με εξουσία του αρχαίου οικισμού.
Με στοιχεία από τη Hurriyet
