Αρχαιολόγοι από το Πανεπιστήμιο του Τελ Αβίβ και το Εθνικό Μουσείο της Κοπεγχάγης ανακάλυψαν τα δακτυλικά αποτυπώματα παιδιών ηλικίας 7 ή 8 ετών σε αγγεία 4.500 ετών που βρέθηκαν σε αρχαιολογικό χώρο στη Συρία.
Οι αρχαιολόγοι ανέλυσαν 450 αγγεία που κατασκευάστηκαν στην Τελ Χάμα, μια πόλη στην άκρη του Βασιλείου της Έμπλα, ενός από τα σημαντικότερα συριακά βασίλεια στην Πρώιμη Εποχή του Χαλκού, και διαπίστωσαν ότι τα δύο τρίτα των αγγείων κατασκευάζονταν από παιδιά ηλικίας επτά και οκτώ ετών. Εκτός από τη χρήση των παιδιών για τις ανάγκες του βασιλείου, ανακάλυψαν στοιχεία για τις ανεξάρτητες δημιουργίες των παιδιών έξω από το βιομηχανικό πλαίσιο, δείχνοντας τη σπίθα της παιδικής ηλικίας ακόμη και στις πρώιμες αστικές κοινωνίες.
Τα αποτελέσματα της έρευνας προσθέτουν πολύτιμο βάθος στην εκτίμησή μας για το τι σήμαινε το να είσαι παιδί στο παρελθόν. Μετά από προσεκτική ανάλυση αυτές οι παρατηρήσεις δείχνουν ότι η μελλοντική έρευνα για τα αρχαιολογικά δακτυλικά αποτυπώματα έχει τη δυνατότητα να εμβαθύνει την κατανόησή μας για την παιδική ηλικία σε διάφορες τοποθεσίες και εποχές. Επικεφαλής της έρευνας ήταν ο Akiva Sanders από το Πανεπιστήμιο του Τελ Αβίβ σε συνεργασία με ερευνητές από την Κοπεγχάγη. Τα ευρήματα δημοσιεύτηκαν στο περιοδικό Childhood in the Past.
«Η έρευνά μας επιτρέπει μια σπάνια ματιά στη ζωή των παιδιών που ζούσαν στην περιοχή του Βασιλείου της Έμπλα, ενός από τα παλαιότερα βασίλεια στον κόσμο», λέει ο Σάντερς. «Ανακαλύψαμε ότι στην ακμή της, περίπου από το 2400 έως το 2000 π.Χ., οι πόλεις που συνδέονται με το βασίλειο άρχισαν να βασίζονται στην παιδική εργασία για τη βιομηχανική παραγωγή αγγειοπλαστικής. Τα παιδιά δούλευαν σε εργαστήρια ξεκινώντας από την ηλικία των επτά ετών και εκπαιδεύτηκαν ειδικά για να δημιουργούν κύπελλα όσο το δυνατόν πιο ομοιόμορφα – τα οποία χρησιμοποιούνταν στο βασίλειο στην καθημερινή ζωή και στα βασιλικά συμπόσια».
Ως γνωστόν, τα δακτυλικά αποτυπώματα ενός ανθρώπου δεν αλλάζουν σε όλη του τη ζωή. Για το λόγο αυτό, το μέγεθος της παλάμης μπορεί να συναχθεί χονδρικά μετρώντας την πυκνότητα των περιθωρίων του δακτυλικού αποτυπώματος – και από το μέγεθος της παλάμης μπορεί να εκτιμηθεί η ηλικία και το φύλο του ατόμου.
Από την ανασκαφή της στη δεκαετία του 1930, η κεραμική από την Τελ Χάμα, η οποία βρίσκεται στο νότιο άκρο του Βασιλείου της Έμπλα, φυλάσσεται στο Εθνικό Μουσείο της Δανίας. Με βάση την ανάλυση των δακτυλικών αποτυπωμάτων της κεραμικής, φαίνεται ότι τα παιδιά κυριαρχούσαν. Στη Χάμα, τα δύο τρίτα των αγγείων κατασκευάζονταν από παιδιά, ενώ το υπόλοιπο τρίτο δημιουργήθηκε από ηλικιωμένους άνδρες.
«Στις αρχές της Πρώιμης Εποχής του Χαλκού, μερικές από τις πρώτες πόλεις-βασίλεια στον κόσμο εμφανίστηκαν στον Λεβάντε και τη Μεσοποταμία», λέει ο Sanders. «Θέλαμε να χρησιμοποιήσουμε τα δακτυλικά αποτυπώματα στην κεραμική για να καταλάβουμε πώς διαδικασίες όπως η αστικοποίηση και ο συγκεντρωτισμός των κυβερνητικών λειτουργιών επηρέασαν τα δημογραφικά στοιχεία της κεραμικής βιομηχανίας. Στην πόλη Χάμα, αρχαίο κέντρο παραγωγής κεραμικών, βλέπουμε αρχικά αγγειοπλάστες περίπου στην ηλικία των 12 και 13 ετών, με τους μισούς αγγειοπλάστες να είναι κάτω των 18 ετών και με αγόρια και κορίτσια σε ίσες αναλογίες. Αυτό το στατιστικό αλλάζει με το σχηματισμό του Βασιλείου της Έμπλα, όταν βλέπουμε ότι οι αγγειοπλάστες άρχισαν να παράγουν περισσότερα κύπελλα για συμπόσια. Και δεδομένου ότι γίνονταν όλο και περισσότερες γιορτές που τροφοδοτούνταν με αλκοόλ, τα κύπελλα σπάζονταν συχνά – και ως εκ τούτου χρειαζόταν να γίνουν περισσότερα κύπελλα».
«Όχι μόνο το Βασίλειο άρχισε να βασίζεται όλο και περισσότερο στην παιδική εργασία, αλλά τα παιδιά εκπαιδεύτηκαν να κάνουν τα κύπελλα όσο το δυνατόν πιο παρόμοια μεταξύ τους. Αυτό είναι ένα φαινόμενο που βλέπουμε επίσης στη βιομηχανική επανάσταση στην Ευρώπη και την Αμερική: είναι πολύ εύκολο να ελέγχεις τα παιδιά και να τους μαθαίνεις συγκεκριμένες κινήσεις για τη δημιουργία τυποποίησης στις χειροτεχνίες». Ωστόσο, υπήρχε ένα φωτεινό σημείο στη ζωή των παιδιών: να φτιάξουν μικροσκοπικά ειδώλια και μικροσκοπικά αγγεία για τον εαυτό τους. «Αυτά τα παιδιά δίδαξαν το ένα το άλλο να φτιάχνουν μικροσκοπικά ειδώλια και αγγεία, χωρίς τη συμμετοχή των ενηλίκων», λέει ο Δρ Σάντερς.
«Είναι ασφαλές να πούμε ότι δημιουργήθηκαν από παιδιά – και πιθανώς να περιλαμβάνουν εκείνα τα έμπειρα παιδιά από τα εργαστήρια κατασκευής κυπέλλων. Φαίνεται ότι σε αυτά τα ειδώλια τα παιδιά εξέφρασαν τη δημιουργικότητά τους και τη φαντασία τους».
