ΑΠΕΡΓΙΑ ΓΣΕΕ

28η Οκτωβρίου: Ένα υπέρλαμπρο ξέφωτο στον εθνικό μας διχασμό

28η Οκτωβρίου: Ένα υπέρλαμπρο ξέφωτο στον εθνικό μας διχασμό Facebook Twitter
Δύο Έλληνες στρατιώτες σε θέση μάχης στα ελληνοαλβανικά σύνορα
0

Το «Όχι» δεν το είπε ο Μεταξάς αλλά ο ελληνικός λαός.

Η παραπάνω φράση, που επαναλαμβάνεται σε κάθε 28η Οκτωβρίου από εκείνους που αρνούνται να πιστώσουν το Έπος του '40 σε έναν δικτάτορα, είναι ψευδής. Και αληθής.


Ψευδής εφόσον εάν ο Ιωάννης Μεταξάς αντί να αποκρούσει ακαριαία το τελεσίγραφο της Ιταλίας, το ικανοποιούσε εν μέρει, συνομολογούσε κάποια «ειδική σχέση» μαζί της, προσδοκώντας για την Ελλάδα τον ρόλο του «επιτήδειου ουδέτερου» στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο -ρόλο που έπαιξε η Τουρκία- δεν θα ανατρεπόταν προφανώς από λαϊκή εξέγερση. Οι Έλληνες θα τον (παρ)ακολουθούσαν στους διπλωματικούς του χειρισμούς.


Αληθής αφού οι Έλληνες στήριξαν ολόψυχα, αταλάντευτα το «Όχι» και το δικαίωσαν στα πεδία της μάχης από την πρώτη κιόλας μέρα. Δίχως το πάθος και του τελευταίου φαντάρου που έσπευσε στο μέτωπο σαν σε γιορτή, το Έπος της Αλβανίας δεν θα μπορούσε να συμβεί.


Η 28η Οκτωβρίου αποτελεί πάνω από όλα μια σπάνια στιγμή Εθνικής και Λαϊκής Ενότητας. Την σημαντικότερη στην ιστορία της νεότερης Ελλάδας.

Ακόμα και στους μεγαλύτερους θριάμβους, ακόμα και στις χειρότερες πανωλεθρίες της Επανάστασης του 1821, οι Έλληνες δεν έπαψαν να σπαράσσονται. Στρατιωτικοί εναντίον πολιτικών, Μωραΐτες εναντίον Ρουμελιωτών, Ελλαδίτες εναντίον Φαναριωτών...

Το εμφύλιο πνεύμα σημάδεψε την πατρίδα από τις φασκιές της. Ο Καποδίστριας δολοφονήθηκε από εκείνους που αρνούνταν να εκχωρήσουν τα προνόμιά τους προς όφελος της γενικής υπόθεσης. Ο Όθωνας –που ικετέψαμε την Ευρώπη να μας τον στείλει, αφού τι χώρα θα ήμασταν, εάν δεν είχαμε έναν βασιλιά, έστω και ξένο, έστω και ελαφρώς μισερό;- βρισκόταν διαρκώς στο στόχαστρο όσων τον είχαν υποδεχθεί μετά βαϊων και κλάδων. Το πιό μελαγχολικό δε, σε ανθρώπινο επίπεδο, είναι ότι η οριστική του έξωση από την Ελλάδα δεν συνέβη τόσο επειδή ήταν διοικητικά ανίκανος ή τυραννικός αλλά γιατί δεν είχε αποκτήσει έναν απόγονο, ώστε να εγκαινιάσει δυναστεία. Τη δυναστεία που ξεκίνησε ο Γεώργιος ο Α΄ (γεννημένος ως πρίγκηπας Γουλιέλμος της Δανίας) και μας έκατσε στο σβέρκο επί έναν και πλέον αιώνα...


Κατά τον 19ο, τον 20ο και –από ό,τι φαίνεται- και τον 21ο αιώνα, οι Έλληνες παρέμειναν σταθερά διχασμένοι. Τρικουπικοί εναντίον Δηλιγιαννικών, Βενιζελικοί εναντίον Βασιλοφρόνων, Αριστεροί εναντίον Δεξιών και πρόσφατα Μνημονιακοί εναντίον Αντιμνημονιακών.


Το τι φρονούσαν οι εκάστοτε αντίπαλοι, το ποιος εκπροσωπούσε την πρόοδο και ποιος την αντίδραση, κάθε άλλο παρά είναι αυτονόητο.


Στα «Ευαγγελικά», για παράδειγμα του 1901, οι φοιτητές τα έσπασαν στους δρόμους της Αθήνας κι άφησαν πίσω τους δέκα νεκρούς, αντέδρασαν με τον βιαιότερο τρόπο σε τι; Στη μετάφραση των Ευαγγελίων στη δημοτική γλώσσα! (Οι νεολάγνοι του σήμερα –τηλεοπτικοί κωμικοί και «ριζοσπάστες» πολιτικοί- θα στέκονταν, υποθέτω, στο πλευρό τους...)


Το 1920, οι Βασιλόφρονες κέρδισαν τις εκλογές επαγγελόμενοι την ειρήνευση στην Μικρά Ασία και -αντιθέτως- προέλασαν μέχρι το Αφιόν Καραχισάρ απεργαζόμενοι, εκόντες-άκοντες, την μεγάλη καταστροφή και το ξερίζωμα του Ελληνισμού της Ιωνίας...


Ο ελληνικός διχασμός -ο οποίος αλλάζοντας πρόσωπα κληρονομείται από γενιά σε γενιά- έχει αναλυθεί από επιστήμονες της Ιστορίας και έχει ξορκιστεί από ποιητές, με πρώτο και καλύτερο τον Διονύσιο Σολωμό. Ίσως να αφορμάται από μια βαθιά εσωτερική σύγκρουση. Από την αδυναμία ή και την άρνησή μας να αποφασίσουμε οριστικά ποιοι είμαστε και πού ανήκουμε: Στην Ανατολή; Στη Δύση; Στην οικουμένη ως λαός ταξιδευτών; Ή στο μικρό μας χερσοχώραφο, που το'χουμε ποτίσει με το αίμα μας και μας αρκεί και θα το υπερασπίσουμε μέχρι τελευταίας ρανίδας από κάθε ξένη επιβολή; Ομνύουμε στο αρχαιοελληνικό πνεύμα ή αποτελούμε την αιχμή του δόρατος της χριστιανικής ορθοδοξίας;


Απάντηση στα παραπάνω βασανιστικά ερωτήματα δεν έχει δοθεί ούτε και φαίνεται πως θα δοθεί στο ορατό μέλλον. Το «Όλα πατρίδα μας! Κι αυτά κι εκείνα!» του Ιωάννη Πολέμη αποτελεί πάντως την πλέον ατελέσφορη, μες στο ρομαντισμό της, στάση. Το να υποστηρίζεις κάτι και ταυτόχρονα το αντίθετό του δεν σε καθιστά σφαιρικό αλλά σχιζοφρενή...


Το μόνο σίγουρο είναι πως –μέσα στον διχασμό μας- ονειρευόμαστε την Εθνική και Λαϊκή Ενότητα. Δράττουμε κάθε ευκαιρία για να την βιώσουμε. Μεγαλοποιούμε και περιορισμένης ακόμα σημασίας γεγονότα που τη συμβολίζουν. Μια αθλητική νίκη πανηγυρίζεται σαν εθνική παλιγγενέσια. Μια προσωπική διάκριση, από βραβείο Νόμπελ μέχρι πρωτιά στη Γιουροβίζιον, μάς πλημμυρίζει όλους από περηφάνεια. Σάμπως όλοι μαζί να κρατούσαμε το χέρι του Οδυσσέα Ελύτη όταν έγραφε το «Άξιον Εστί» και όλοι να λικνιζόμαστε στο πλευρό της Έλενας Παπαρίζου στη σκηνή της πανευρωπαϊκής ποπ διοργάνωσης... Δεν παρατάσσω βλάσφημα τα ασύγκριτα. Επισημαίνω απλώς ότι τον κάθε συμπολίτη μας, που στην πτώση του τον κατασπαράζουμε και στην προσπάθεια του συχνά τον λοιδωρούμε, στον θριάμβο του τον αποθεώνουμε. Και αισθανόμαστε κι εμείς μικροί θεοί. Ανθρώπινο, πολύ ανθρώπινο...


Η 28η Οκτωβρίου, χάρη σε μια σπάνια γενναιοδωρία της Ιστορίας, στάθηκε ένα υπέρλαμπρο ξέφωτο στον εθνικό μας διχασμό. Παλιοελλαδίτες και Μικρασιάτες (το επισημαίνει ο Γιώργος Θεοτοκάς) επιτέλους ομονόησαν. Αριστεροί και Δεξιοί πολέμησαν στο ίδιο χαράκωμα – ο αρχηγός του ΚΚΕ Νίκος Ζαχαριάδης αναγνώρισε τον ηγετικό ρόλο του Ιωάννη Μεταξά. Η γενιά των Βαλκανικών Πολέμων, που θεωρούσε μέχρι τότε τους επόμενους της άκαπνους φλώρους, υποκλίθηκε μπροστά τους. Ατομικοί ηρωισμοί προσελήφθησαν όχι σαν φωτεινές εξαιρέσεις αλλά ως πτυχές του συνολικού αγώνα. Αδιαφιλονίκητος πρωταγωνιστής του Έπους της Αλβανίας δεν υπήρξε ούτε ο ιδιοφυής Χαράλαμπος Κατσιμήτρος ούτε ο πρώτος πεσών αξιωματικός Μαρδοχαίος Φριζής. Αλλά ο ανώνυμος Έλληνας, ανεξαρτήτου τοπικής ή κοινωνικής προέλευσης. Όλοι εκείνοι από τους οποίους προερχόμαστε όλοι εμείς.

Ζήτω η 28η Οκτωβρίου!

Αρχαιολογία & Ιστορία
0

ΑΠΕΡΓΙΑ ΓΣΕΕ

ΑΦΙΕΡΩΜΑ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Λέλα Καραγιάννη: Η συγκλονιστική ιστορία της ηρωίδας - κατασκόπου της Εθνικής Αντίστασης

Ιστορία μιας πόλης / Λέλα Καραγιάννη: Η ηρωίδα-κατάσκοπος της Εθνικής Αντίστασης

Δρόμοι πήραν το όνομά της, προτομή της στέκεται στα Εξάρχεια, μετά θάνατον βραβεύτηκε από την Ακαδημία Αθηνών, ντοκιμαντέρ περιστρέφονται γύρω από τη ζωή της. Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά με τον σκηνοθέτη Βασίλη Λουλέ για τη Λέλα Καραγιάννη.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Ενοίκια στα ύψη, gentrification και ηχορύπανση: Η Ρώμη του Νέρωνα είχε όλα τα προβλήματα των σημερινών μητροπόλεων

Αρχαιολογία & Ιστορία / Ενοίκια στα ύψη, gentrification και ηχορύπανση: Η Ρώμη του Νέρωνα είχε όλα τα προβλήματα των σημερινών μητροπόλεων

Παρότι η απόσταση που μας χωρίζει από την κλασική Ρώμη είναι τεράστια, τα αστικά προβλήματα που αντιμετώπισε μοιάζουν να επαναλαμβάνονται ανά τους αιώνες.
THE LIFO TEAM
Πεθαίνοντας στη Μυκηναϊκή Αττική: Το νεκροταφείο στο Κολικρέπι Σπάτων

Ιστορία μιας πόλης / Πεθαίνοντας στη Μυκηναϊκή Αττική: To νεκροταφείο στο Κολικρέπι Σπάτων

Πώς πέθαιναν οι άνθρωποι στη Μυκηναϊκή Αττική; Τι τιμές τους επεφύλασσαν οι συνάνθρωποί τους; Και τι συμπεράσματα προκύπτουν από τα ταφικά έθιμα στα περίχωρα της Αθήνας κατά την Ύστερη Εποχή του Χαλκού; Η Αγιάτη Μπενάρδου συνομιλεί με την Νίκη Παπακωνσταντίνου για το προϊστορικό νεκροταφείο στο Κολικρέπι Αττικής.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Ο βράχος, η θάλασσα και το τελεφερίκ στη Μονεμβασιά

Guest Editors / Ο βράχος, η θάλασσα και το τελεφερίκ στη Μονεμβασιά

Το σχέδιο για την εγκαθίδρυση τελεφερίκ εκπλήσσει καθώς φανερώνει μια μεταστροφή του υπουργείου Πολιτισμού από πολιτικές ήπιας παρέμβασης και χαμηλού φωτισμού τις οποίες ακολούθησε για δεκαετίες. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη επέμβαση που έχει γίνει στον βράχο εδώ και πάνω από δύο αιώνες και ίσως τη μεγαλύτερη που έχει γίνει ποτέ μετά την ανοικοδόμηση των τειχών.
ΑΝΤΩΝΗΣ ΚΟΤΣΩΝΑΣ
Τι σήμαινε να είσαι ασθενής στο Αιγινήτειο στις αρχές του 20ου αιώνα;

Ιστορία μιας πόλης / Τι σήμαινε να είσαι ασθενής στο Αιγινήτειο στις αρχές του 20ού αιώνα;

Χάρη σε ένα κληροδότημα, ιδρύεται στις αρχές του 20ου αιώνα επί της Λεωφόρου Βασιλίσσης Σοφίας ένα νοσοκομείο το οποίο στεγάζει την έδρα της Νευροψυχιατρικής του ΕΚΠΑ. Ένα νοσοκομείο του οποίου η σχέση με το Πανεπιστήμιο Αθηνών αλλά και με τις κοινωνικές μεταβολές στην πόλη και στη χώρα είναι άρρηκτες. Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά για την ιστορία του Αιγινητείου με την ιστορικό Δέσπω Κριτσωτάκη.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Αθηναϊκή οπερέτα: Ευρωπαϊκός αέρας και η μοντέρνα ζωή των αστών του Mεσοπολέμου

Ιστορία μιας πόλης / Αθηναϊκή οπερέτα: Ευρωπαϊκός αέρας στη ζωή των αστών του Mεσοπολέμου

Η οπερέτα στην Αθήνα ανθίζει και εξελίσσεται εν μέσω μεγάλων ιστορικών γεγονότων: Βαλκανικοί πόλεμοι, εθνικός διχασμός και αργότερα η Μικρασιατική Καταστροφή. Ήταν η οπερέτα μια διέξοδος για τους Αθηναίους της εποχής; Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά με τον Αλέξανδρο Ευκλείδη για την ιστορία και τους μεγάλους σταθμούς της αθηναϊκής οπερέτας.
THE LIFO TEAM
Κωνσταντίνος Δοξιάδης: Ο πρωτοπόρος πολεοδόμος και η έρευνα του για τους κατοίκους της Αθήνας

Ιστορία μιας πόλης / Κωνσταντίνος Δοξιάδης: Ο πρωτοπόρος πολεοδόμος της Αθήνας

Πρωτοπορία, όραμα, κοσμοπολιτισμός: Τα υλικά με τα οποία ήταν φτιαγμένος ο Κωνσταντίνος Δοξιάδης. Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά με την Μαριάννα Χαριτωνίδου για την δράση, την έρευνά του για τους κατοίκους της Αθήνας, την παρακαταθήκη του στην πόλη.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Ο διαβόητος αρχαιοκάπηλος Ρόμπιν Σάιμς και ο ελληνικός του σύνδεσμος

Ρεπορτάζ / Ο διαβόητος αρχαιοκάπηλος Ρόμπιν Σάιμς και ο ελληνικός του σύνδεσμος

Ποιος είναι ο διαβόητος Βρετανός λαθρέμπορος από την εταιρεία του οποίου ανακτήθηκαν πρόσφατα εκατοντάδες αρχαιότητες μετά από μακροχρόνια διεκδίκηση από το ελληνικό Δημόσιο;
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Σχέδια για τις Απόκριες του 1933 και τα έθιμα της Παλιάς Αθήνας

Αρχαιολογία & Ιστορία / «Οι παληές αθηναϊκές Απόκρηες»: Πώς γιορτάζονταν πριν έναν αιώνα;

Μια σειρά από σχέδια που δημοσιεύτηκαν στο περιοδικό «Παναθήναια» σχετικά με τις Απόκριες και άρθρα από το περιοδικό «Μπουκέτο» για τα αποκριάτικα έθιμα της παλιάς Αθήνας.
ΜΙΧΑΛΗΣ ΓΕΛΑΣΑΚΗΣ
Γίγαντες, Τρίτωνες και ένα ανάκτορο στην Αθήνα

Ιστορία μιας πόλης / Γίγαντες, Τρίτωνες και ένα ανάκτορο στην Αθήνα

Πού μπορούμε να δούμε το Ανάκτορο των Γιγάντων σε μια βόλτα μας στο κέντρο της πόλης και τι συμβολίζουν τα γλυπτά που υπάρχουν στο πρόπυλο; Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά με τον αρχαιολόγο Γιάννη Θεοχάρη.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
ΠΕΑΝ: Όταν ανατινάχτηκαν τα γραφεία της φιλοναζιστικής ΕΣΠΟ στην οδό Γλάδστωνος

Ιστορία μιας πόλης / ΠΕΑΝ: Όταν ανατινάχτηκαν τα γραφεία της φιλοναζιστικής ΕΣΠΟ στην οδό Γλάδστωνος

Ποια ήταν η ολιγομελής ομάδα ΠΕΑΝ που έμεινε στην ιστορία για τις ριψοκίνδυνες δράσεις της ενάντια στους Ναζί; Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά με τον Ευάνθη Χατζηβασιλείου για την Πανελλήνιο Ένωση Αγωνιζομένων Νέων.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Χαιρώνεια: Η μάχη που γέννησε τον σύγχρονο άνθρωπο

Ιστορία μιας πόλης / Χαιρώνεια: Η μάχη που γέννησε τον σύγχρονο άνθρωπο

Στις 2 Αυγούστου του 338 π.Χ. ο Φίλιππος Β’ οδηγεί τους Μακεδόνες σε μία μάχη η έκβαση της οποίας θα αλλάξει τον κόσμο. Τι σήμανε για τη Μακεδονία, την Αθήνα και τον ελλαδικό χώρο η Μάχη της Χαιρώνειας; Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά με τον Παναγιώτη Ιωσήφ, συνεπιμελητή της έκθεσης που έχει ως θέμα την ιστορική μάχη και τρέχει αυτό το διάστημα στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Ανέκδοτες και σπάνιες εικόνες από την κατασκευή του Ηλεκτρικού στην Ομόνοια (πριν έναν αιώνα)

Αρχαιολογία & Ιστορία / Ανέκδοτες και σπάνιες εικόνες από την κατασκευή του Ηλεκτρικού στην Ομόνοια, πριν από έναν αιώνα

Η LiFO, σε συνεργασία με τα Γενικά Αρχεία του Κράτους, θα παρουσιάσει μια σειρά από ανέκδοτα και σπάνια ντοκουμέντα για διάφορα θέματα από τη λαμπρή, ή και όχι τόσο, ιστορία του τόπου μας. Ξεκινάμε με τον ιστορικό σταθμό του Ηλεκτρικού στην Ομόνοια, που δεν ήταν πάντοτε υπόγειος.
ΜΙΧΑΛΗΣ ΓΕΛΑΣΑΚΗΣ
Όταν ανέβηκε στην Αθήνα η οπερέτα «Χασίς»

Ιστορία μιας πόλης / Όταν ανέβηκε στην Αθήνα η οπερέτα «Χασίς»

Ποιοι κάνουν χρήση ναρκωτικών στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ου αιώνα στην Ελλάδα και ποιο είναι το κοινωνικό αποτύπωμα των ναρκωτικών στην Αθήνα της εποχής; Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά με τον ιστορικό και ερευνητή Κωστή Γκοτσίνα.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Πώς ζούσαν οι Ρωμαίοι στρατιώτες; Η καθημερινή ζωή των ανθρώπων πίσω απ’ την πολεμική μηχανή

Αρχαιολογία & Ιστορία / Πώς ζούσαν οι Ρωμαίοι στρατιώτες; Η καθημερινότητα πίσω απ’ την πολεμική μηχανή

Μια νέα έκθεση στο Βρετανικό Μουσείο αποκαλύπτει τη ζωή των Ρωμαίων που έζησαν μέσα στις τάξεις του στρατού της Αυτοκρατορίας και την υπηρέτησαν πιστά.
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
«Δεν ξέρουμε πού βρίσκεται το σώμα του Αλέξανδρου, όμως ο τάφος του είναι σίγουρα στην Αλεξάνδρεια»

Αρχαιολογία & Ιστορία / «Δεν ξέρουμε πού βρίσκεται το σώμα του Αλέξανδρου, όμως ο τάφος του είναι σίγουρα στην Αλεξάνδρεια»

Η Καλλιόπη Λημναίου-Παπακώστα, διευθύντρια του Ελληνικού Ινστιτούτου-Ιδρύματος Αλεξανδρινού Πολιτισμού, που σκάβει στην Αλεξάνδρεια από το 1998 μιλά για τις ανασκαφές που πραγματοποιεί εκεί, τα μέχρι στιγμής ευρήματα, τον Μεγαλέξανδρο, τη σχέση του με την Αίγυπτο και το πολυσυζητημένο ντοκιμαντέρ του Netflix, στο οποίο συμμετείχε.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ