Μπορεί να έχετε ακούσει την Ειρήνη Κετικίδη στο Μέγαρο Μουσικής, όπου έπαιξε με την Καμεράτα υπό τη διεύθυνση του Γιώργου Πέτρου. Μπορεί να την είδατε στο West End του Λονδίνου, στον σεξπιρικό Ιούλιο Καίσαρα, σε σκηνοθεσία της Φιλίπα Λόιντ (σκηνοθέτιδας του Mamma Mia – στη συνέχεια, η παράσταση ταξίδεψε στη Νέα Υόρκη).
Μπορεί να την έχετε πετύχει στην τηλεόραση, στην μπάντα που εμφανίζεται στο Tonight Show του ANT1. Ή μπορεί απλά να είστε λάτρεις της σκληρής κιθάρας και να την έχετε δει να παίζει παρουσία του Steve Vai ή σε αναρίθμητες heavy metal συναυλίες.
Εκεί τη συνάντησα κι εγώ, και ομολογώ πως τα έχασα όταν την άκουσα να παίζει. Γιατί η Ειρήνη Κετικίδη είναι μια ολοκληρωμένη, άρτια, καταρτισμένη μουσικός που έχει κερδίσει επάξια μια θέση σε έναν άκρως ανδροκρατούμενο μουσικό χώρο.
Έγινε ευρύτερα γνωστή το 2010 με το κομμάτι της "Rambler", το οποίο και έπαιξε ζωντανά μπροστά στον Steve Vai στο Guitar Nation Festival του Λονδίνου. Λίγα χρόνια μετά κυκλοφόρησε το ντεμπούτο της "Martial Arts & Magic Tricks", που έλαβε εκπληκτικές κριτικές στον παγκόσμιο τύπο, ενώ η δουλειά της έχει περιληφθεί, ανάμεσα σε άλλα, στο ιστορικό ιαπωνικό περιοδικό Young Guitar και στα Guitar World, Guitar Interactive και Sound Guitar Magazine.
Ακριβώς επειδή ήμουν γυναίκα, έπρεπε συνεχώς να αποδεικνύω την αξία μου. Αυτό βέβαια με έκανε να διαβάζω ακόμα περισσότερο, έγινα δηλαδή μια «τεχνική» κιθαρίστρια. Γιατί εκεί δεν μπορεί να σε αμφισβητήσει κανείς, του κλείνεις το στόμα.
Η ιστορία της είναι μια μεγάλη περιπέτεια και η μουσική της ένα σπάνιας ευαισθησίας κράμα προοδευτικού και post-rock, με έμφαση στη μελωδία αλλά και την τεχνική, που όμοιά της δεν παράγεται στην Ελλάδα. Εν αναμονή της ζωντανής της εμφάνισης στο six d.o.g.s, κάναμε αυτή την κουβέντα, με τους πιο χαλαρούς όρους.
— Από τα Γιάννενα στο West End. Πώς ξεκινάει η περιπέτεια της κιθάρας;
Από τη δεύτερα γυμνασίου κόλλησα με τη κιθάρα, είναι η περίοδος που αρχίζεις να ψάχνεσαι, να βρεις ποιος είσαι. Με θυμάμαι, σε αυτή την ηλικία, να πετυχαίνω συμμαθητή μου σε μαγαζί για μουσικά όργανα – είχα μόλις αγοράσει ένα βιβλίο με παρτιτούρες των Oasis, που τους άκουγα πολύ τότε. Και μου κάνει, «που το πας αυτό;».
Ε, του είπα πως παίζω κιθάρα και χαμογέλασε με συγκατάβαση, ξέρεις. Και αυτός ήταν από τις ευγενικές περιπτώσεις! Στα Γιάννενα τώρα, ok, πάλι καλά, κανείς δεν ασχολούνταν με κιθάρα σε αυτή την ηλικία. Οπότε γενικά η αντιμετώπιση ήταν λίγο «κάτι μας είπες τώρα, κοριτσάκι», αλλά εγώ το εννοούσα.
— Η μεγαλύτερη δυσκολία που συναντούσες εκείνα τα χρόνια;
Το πιο δύσκολο ήταν να μπω σε μπάντες. Εκείνη την εποχή όλες ανδροκρατούνταν, δεν είναι ένας κύκλος κοριτσίστικος που μπορείς να πεις τα δικά σου. Τουλάχιστον τότε, τώρα είναι αλλιώς τα πράγματα.
Δυσπιστία συνάντησα, αλλά κανείς δεν ήρθε στα μούτρα μου να μου πει «τι μας λέει τώρα το γκομενάκι». Όμως, ακριβώς επειδή ήμουν γυναίκα, έπρεπε συνεχώς να αποδεικνύω την αξία μου. Αυτό βέβαια με έκανε να διαβάζω ακόμα περισσότερο, έγινα δηλαδή μια «τεχνική» κιθαρίστρια. Γιατί εκεί δεν μπορεί να σε αμφισβητήσει κανείς, του κλείνεις το στόμα.
Αλλά, να το πω και αυτό, πάρα πολλές δουλειές τις πήρα επειδή έψαχναν επί τούτου γυναίκα μουσικό. Οπότε πρέπει να παραδεχτώ πως εδώ το φύλο μου έρχεται ως πλεονέκτημα. Έρχεται κάποιος και σου λέει «εγώ θέλω να με συνοδεύει μια γυναικεία μπάντα». Δεν θα πω όχι. Ο καθένας πάντως, όταν βλέπει γυναίκα με κιθάρα, σκέφτεται τα δικά του.
— «Μήπως ψάχνεται για κάνα γκόμενο;».
(Γέλια) Ναι, κι αυτό. Επίσης, μήπως ο μπαμπάς της ήταν παλιοροκάς και την έχωσε; Οι γονείς μου στο μεταξύ δεν είχαν σχέση με αυτή την απόφασή μου, η δε μητέρα μου ήταν κάθετα αντίθετη στο θέμα της κιθάρας, ο πατέρας μου την πήρε.
Εν τέλει με βοήθησαν οι γονείς μου, αφού προηγήθηκε ένας χαμός όταν τους ανακοίνωσα πως θέλω να σπουδάσω μουσική στην Αγγλία...
— Εκεί συναντάς και την Φιλίπα Λόιντ, τη σκηνοθέτιδα του Mamma Mia. Αυτό πάλι;
Απ' ό,τι φαίνεται, ούτε στο Λονδίνο υπήρχαν αρκετές κοπέλες που να παίζουν κιθάρα. Μη φανταστείς πως έγινε μέσω γνωστού η όλη ιστορία, κανονικά πήγα για οντισιόν και με πήραν. Τους άρεσε το παίξιμό μου αλλά ήθελαν και ένα συγκεκριμένο attitude. Ε, μάλλον τους έκανε το δικό μου.
— Πρέπει να ήταν σαν όνειρο όλο αυτό.
Πέντε μήνες μαζί της στο West End και μετά άλλους τρεις στη Νέα Υόρκη. Το έργο ήταν ο Ιούλιος Καίσαρας του Σαίξπηρ, σε μια μεταφορά που διαδραματιζόταν σε γυναικείες φυλακές. Όλο στη σαιξπηρική γλώσσα, στο μεταξύ. Η Λόιντ ενέταξε μέσα σε αυτό μια γυναικεία μπάντα που φτιάχνουν οι φυλακισμένες. Και εκεί, βρέθηκα εγώ.
Ήταν πολύ ενδιαφέρον, ουσιαστικά το έργο έκανε έναν παραλληλισμό ανάμεσα στην αρχαία Ρώμη και στη σχέση αυτών των γυναικών καθώς και στα πλέγματα εξουσίας, όπως αυτά προκύπτουν σε ένα τέτοιο περιβάλλον.
Αλλά ναι, δεν περιγράφεται η εμπειρία. Κατ' αρχάς, εκτός από μουσική έπρεπε να παίξω κιόλας, και δεν ήμουν δοκιμασμένη στην υποκριτική. Και, σκέψου τώρα, στη Νέα Υόρκη ήρθε να μας δει η Μέριλ Στριπ, ο Στινγκ...
— Πως είναι η Φίλιπα Λόιντ με τους συνεργάτες της;
Άψογη! Κατ' αρχάς, λιγομίλητη. Και, κατά κανόνα, ξέρεις πως όταν συναντάς λιγομίλητο άνθρωπο σ' αυτήν τη δουλειά, τότε ξέρει πολύ καλά τι θέλει και τι του γίνεται. Δεχόταν επίσης πάρα πολλές ιδέες από τους άλλους. Έξυπνη γυναίκα, χωρίς να είναι επιδειξιομανής.
— Στον ΑΝΤ1 πώς βρέθηκες;
Τι, θα τα πούμε κι αυτά; (γέλια) Τυχαία, πέρασα απ' έξω! Κοίτα, ο ντράμερ που έγραψε στον δίσκο μου έτυχε να μάθει πως ζητούν μια γυναικεία μπάντα στο Tonight Show, και είπα πως αν οι συνθήκες είναι επαγγελματικές, γιατί όχι; Γυναίκα είμαι έτσι κι αλλιώς, δεν θα το κρύψω!
Δεν ξέρω αν απαραίτητα βοηθάει αυτό που κάνω, αλλά δουλεύεις με σπόνσορες ως κιθαρίστας, και είναι καλή προβολή γι αυτούς. Με βοηθάει δηλαδή. Δεν ήταν όνειρο μου, αλλά είναι κάτι ακόμα στο βιογραφικό μου, κάτι που θα το έκανα σε οποιαδήποτε χώρα.
— Ομολογώ πως ξέρω μόνο άντρες guitar heroes.
Α, μην το λες... Τελευταία έχω ανακαλύψει αρκετές. Είναι και τι ψάχνεις βέβαια. Και προφανώς τώρα έχει ανοίξει η αγορά. Σίγουρα οι προηγούμενες γενιές είχαν περισσότερες συστολές, θα ήταν πολύ πιο δύσκολο για μένα να εδραιωθώ ως κιθαρίστρια τη δεκαετία του '90.
Είναι και η μουσική σκηνή περίεργη. Συνήθως στο ροκ απαιτείται μια ενέργεια ορμητική, αλλά έτσι όπως το κάνω εγώ είναι ξεκάθαρα μια πιο εσωτερική υπόθεση.
— Έπαιξες και με την Καμεράτα στο Μέγαρο Μουσικής.
Ο Γιώργος Πέτρου, αυτή η ιδιοφυΐα, έψαχνε κιθαρίστρια για να ανεβάσει ένα πρόγραμμα με δύο συμφωνικά έργα του Jon Lord, το «Sarabande» και το «Κονσέρτο για ροκ μπάντα και ορχήστρα». Του άρεσε ο ήχος μου, με βρήκε μέσα από τα βίντεο μου στο YouTube και επικοινώνησε μαζί μου. Ε, τρελάθηκα από τη χαρά μου.
— Και φτάνουμε έτσι στο heavy metal, γιατί εγώ μέσω αυτής της μουσικής σε γνώρισα, όταν παίξαμε μαζί στο Κύτταρο εκείνο το βράδυ.
Άκουγε πολύ metal ένα αγόρι μου στο λύκειο. «Άκου κι αυτά!» μου έλεγε συνέχεια. Κόλλησα αμέσως με Iron Maiden. Αλλά δεν θα έλεγα πως είμαι heavy metal, αν και μπορώ να παίξω αυτήν τη μουσική. Αν και ο χώρος στον οποίο εντάσσομαι πλέον είναι αυτός του Progressive rock, με επιρροές βέβαια από τους κιθαρίστες που λάτρευα, όπως τον Joe Satriani. Είμαι λάτρης της μελωδίας.
— Εγώ πάντως εντυπωσιάστηκα από την άνεση σου και την όλη συμπεριφορά σου στα καμαρίνια. Θυμάμαι ήμασταν γύρω στους είκοσι μουσικούς εκεί μέσα και δεν αισθάνθηκα στιγμή πως κάποιος σε αντιμετώπιζε διαφορετικά επειδή ήσουν γυναίκα.
Φαίνεται πολύ εύκολο αυτό, αλλά το ξέρεις πως δεν είναι, έτσι; Μου πήρε πολύ χρόνο για να βρω τον εαυτό μου μέσα σε αυτήν τη συνθήκη. Παλαιότερα ήμουν πολύ αντιδραστική, αλλά τελικά συνειδητοποίησα πως έχει και μεγάλη σημασία το πώς «φοράς» τον εαυτό σου. Και εμείς έχουμε ένα μεγάλο «μείον», τον τρόπο που μεγαλώνουμε. Είναι πολύ διαφορετικός από τον τρόπο που μεγαλώνετε εσείς.
Μεγαλώνουν με πολλά «μη» οι γυναίκες στην Ελλάδα. Πρόσεξε μη συμπεριφέρεσαι έτσι, μη βγαίνεις με αυτόν, μην προκαλείς, μη σε γκαστρώσει ο άλλος... Και πάντα νιώθεις πιο ανασφαλής, μέχρι που καταντάς απολογητική.
Δεν θα πω ψέματα, με βοήθησε η ζωή στην Αγγλία. Εκεί οι άντρες δεν κουβαλούν αυτήν τη «ματσίλα», ας πούμε. Είναι πολύ διακριτικοί, δεν θα σε πάρουν με στραβό μάτι μόλις τους πεις πως ασχολείσαι με τη μουσική. Και δεν είναι ψεύτικο.
— Ελευθερώθηκες κάπως εκεί;
Εντελώς. Συνειδητοποίησα πως μπορούσα να μην κυκλοφορώ «δεμένη», με ζώνη και χειρόφρενο, αν με καταλαβαίνεις. Δεν είμαι η περίεργη του χωριού. Και δεν αντιμετωπίζεις και τόσο σεξισμό.
Εδώ μου έχει τύχει, προφανώς, να απαντήσω σε μια αγγελία για δουλειά και να παίξει πέσιμο. Που και πάλι πρέπει να είσαι πολύ προσεκτική στο πώς θα αντιδράσεις. Αν πας επιθετικά, έχεις χάσει. Αν πας αμυντικά, πάλι έχεις χάσει. Γιατί δεν ξέρεις ποτέ πού ο άλλος θέτει τα όρια. Και δεν έχω πλέον καμία διάθεση να αποδείξω στον άλλον ποια είμαι. Δεν ξέρω, σ' τα λέω καλά;
Irene Ketikidi - The Pill
— Μια χαρά! Στο «ποια είσαι» όμως έχεις απαντήσει;
(Παύση) Προσπαθώ να το απαντήσω μέσα από τη μουσική μου. Λειτουργεί ψυχοθεραπευτικά για μένα, νομίζω πως θα είχα πολλά θεματάκια, αν δεν είχα τη μουσική.
— Είναι η πρώτη φορά που κάνεις μια παύση ενώ μιλάμε.
Επειδή ακόμα ψάχνω. Με ψάχνω συνέχεια. Και μουσικά και «πραγματικά». Δεν έχω τις απαντήσεις. Και ακόμα πιο δύσκολο είναι να κάνεις, στον εαυτό σου, τη σωστή ερώτηση.
Προσπαθώ όμως να είμαι αληθινή. Ο καθένας εκεί έξω μπορεί να σου επιβάλλει τους στόχους του. Η οικογένειά σου μπορεί να περιμένει άλλα πράγματα από εσένα, οι φίλοι σου το ίδιο, δεν μπορεί να γίνονται όλα αποδεκτά. Είναι ένα κουβάρι που προσπαθώ να ξεμπλέξω. Και δεν θέλω να σκέφτομαι δεύτερη φορά τι πρόκειται να πω, ούτε αν θα παρεξηγηθεί κάποιος.
Να μην υπάρχει φίλτρο θέλω, και ας προσβληθεί όποιος θέλει. Δεν με αφορά πια. Θέλω να κάνω μουσική με τους δικούς μου όρους, και όπου με βγάλει.
Info
Η Ειρήνη Κετικίδη παρουσιάζει το νέο της άλμπουμ «A sky for all» στο six d.o.g.s την Πέμπτη, 31/1.
Τη συναυλία ανοίγει ο Tom Yosi.
Ώρα έναρξης: 21:00.
Είσοδος: 6 ευρώ.
σχόλια