Τι σημαίνει να μη γνωρίζεις αν ένα αγαπημένο σου πρόσωπο που αναγκάστηκε να ξενιτευτεί ζει ή πέθανε; Πώς επηρεάζονται από τέτοιες απώλειες –που σπάνιες δυστυχώς δεν τις λες– οι οικογένειες και οι κοινότητες που άφησαν πίσω; Ποιος είναι ο αντίκτυπος τόσο του ζητήματος των αγνοούμενων όσο και γενικότερα του μεταναστευτικού-προσφυγικού όχι μόνο στις χώρες υποδοχής αλλά και στις χώρες προέλευσης;


Με αφορμή τη Διεθνή Ημέρα των Αγνοουμένων (30/8) η Διεθνής Επιτροπή του Ερυθρού Σταυρού (ICRC) στην Ελλάδα σε συνεργασία με τον δήμο Αγίου Δημητρίου και το Συμβούλιο Ένταξης Μεταναστών και Προσφύγων διοργανώνουν από κοινού τη Δευτέρα 9/9 μια εκδήλωση για τους αγνοούμενους. Στο πλαίσιο αυτής προβάλλονται τρία ντοκιμαντέρ της σειράς The Missing (2019), μιας συμπαραγωγής του ICRC και του τηλεοπτικού δικτύου NBC σε σκηνοθεσία Μάθιου Κάσελ με άξονα τις αληθινές ιστορίες τριών αγνοούμενων μεταναστών από διαφορετικές ηπείρους, μία από τις οποίες διαδραματίζεται στο Αιγαίο.

 

Για έναν αγνοούμενο πάντα υπάρχει η αμυδρή ελπίδα ότι εφόσον δεν έχει εντοπιστεί ίσως τελικά δεν χάθηκε, ότι μπορεί κάποια στιγμή να εμφανιστεί, να γυρίσει. Όμως η διαρκής προσμονή εξελίσσεται σε βασανιστήριο για όσους οικείους του έμειναν πίσω, τροχοπεδώντας και τις δικές τους ζωές.


Γυρισμένη σε πέντε χώρες (Ονδούρα, Σρι Λάνκα, Λίβανος, Σενεγάλη, Ζιμπάμπουε), η σειρά εντάσσεται στην προσπάθεια να αναδειχθεί μια ανθρωπιστική τραγωδία που σήμερα αφορά πάνω από 100.000 ανθρώπους όλων των ηλικιών – αυτοί είναι μόνο όσοι έχουν δηλωθεί στον ICRC από τα πολεμικά μέτωπα και τους δρόμους της προσφυγιάς παγκοσμίως, στην πραγματικότητα πρέπει να είναι αρκετά περισσότεροι. Στο δικό μας «σπίτι», τη Μεσόγειο, μόνο μέσα στο 2018 καταγράφηκαν 2.242 τέτοιες περιπτώσεις.

 

Ο Μάθιου Κάσελ καλύπτει ιστορίες προσφύγων εδώ και μια δεκαπενταετία, ιδίως στη Μέση Ανατολή όπου έχει ζήσει κιόλας για πολλά χρόνια. Το The Missing είναι το τελευταίο μια σειράς ανάλογων ντοκιμαντέρ και ταινιών που έχει κάνει: «Με απασχολεί πολύ το θέμα επειδή καταλογίζω στις κυβερνήσεις της χώρας μου σοβαρές ευθύνες για τις πολεμικές συγκρούσεις στην περιοχή αυτή και όχι μόνο, καθώς επίσης για τα εκατομμύρια των ανθρώπων που αναγκάστηκαν εξαιτίας τους να ξεριζωθούν» μου λέει στο ξεκίνημα της σύντομης κουβέντας μας.


Εκείνο που συνδέει τις διαφορετικές ιστορίες της σειράς είναι ότι όλες αφορούν ανθρώπους και οικογένειες που υποφέρουν επειδή η τύχη αγαπημένων τους προσώπων αγνοείται. «Ως Δυτικοί συνηθίζουμε, ξέρεις, να συζητάμε για το πώς το μεταναστευτικό-προσφυγικό επηρεάζει "εμάς" και το γιατί τόσοι άνθρωποι προσπαθούν να καταφύγουν στις χώρες "μας", ανυποψίαστοι για τις επιδράσεις που έχει το φαινόμενο αυτό στις χώρες προέλευσης. Αυτό ακριβώς επιχείρησα να δείξω στο "The Missing"», συνεχίζει.


«Για έναν αγνοούμενο πάντα υπάρχει η αμυδρή ελπίδα ότι εφόσον δεν έχει εντοπιστεί ίσως τελικά δεν χάθηκε, ότι μπορεί κάποια στιγμή να εμφανιστεί, να γυρίσει. Όμως η διαρκής προσμονή εξελίσσεται σε βασανιστήριο για όσους οικείους του έμειναν πίσω, τροχοπεδώντας και τις δικές τους ζωές. Η χώρα μου περηφανεύεται ότι είναι ένα έθνος μεταναστών – η ίδια η οικογένειά μου αναζήτησε κάποτε ένα καλύτερο μέλλον ερχόμενη στον Νέο Κόσμο. Η μετανάστευση είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την ιστορία της ανθρωπότητας, όμως οι μεταναστευτικές πολιτικές των κυβερνώντων και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού έχουν καταλήξει απάνθρωπες. Όσο εξακολουθούν να πεθαίνουν, να σκοτώνονται ή να αγνοούνται χιλιάδες άνθρωποι που αναγκάστηκαν να πάρουν το δρόμο της μετανάστευσης και της προσφυγιάς, όσο πλήθος άλλοι παραμένουν εγκλωβισμένοι για χρόνια σε καταυλισμούς-στρατόπεδα ενόσω πολλοί περισσότεροι που δεν μπορούν να εγκαταλείψουν ζώνες εμπόλεμες αγωνίζονται να επιβιώσουν σε εξαιρετικά επισφαλείς συνθήκες, οι πολιτικές αυτές αποδεικνύονται αποτυχημένες. Και τέτοιες θα παραμένουν όσο δεν εστιάζουμε στη ρίζα του προβλήματος, δηλαδή στις γενεσιουργές του αιτίες οι οποίες εκτός από τις ένοπλες συρράξεις και τη φτώχεια περιλαμβάνουν επιπλέον παράγοντες όπως ο αυταρχισμός, οι διαφόρων λογιών διακρίσεις, η κλιματική αλλαγή κ.λπ.» επισημαίνει.

 

Ο Μάθιου Κάσελ καλύπτει ιστορίες προσφύγων εδώ και μια δεκαπενταετία, ιδίως στη Μέση Ανατολή όπου έχει ζήσει κιόλας για πολλά χρόνια.
Ο Μάθιου Κάσελ καλύπτει ιστορίες προσφύγων εδώ και μια δεκαπενταετία, ιδίως στη Μέση Ανατολή όπου έχει ζήσει κιόλας για πολλά χρόνια.


Γνωρίζει, λέει, ότι αρκετοί Έλληνες, αλληλέγγυοι αλλά και καθημερινοί άνθρωποι, «έχουν συνδράμει με αυταπάρνηση πρόσφυγες και μετανάστες... Ξέρω όμως επίσης ότι ρατσιστές και ξενοφοβικοί επιχειρούν συστηματικά να σπείρουν παραπληροφόρηση και διχόνοια για χάρη πολιτικών σκοπιμοτήτων. Το ίδιο δηλαδή πάνω-κάτω που συμβαίνει σε όλες τις χώρες υποδοχής». Δεν παραλείπει να πει πόσο «απαράδεκτη από κάθε άποψη» βρήκε την κατάσταση στη Μόρια, η οποία μάλιστα φοβάται ότι θα επιδεινωθεί.


«Θα κατανοήσουμε καλύτερα τον πρόσφυγα αν διακρίνουμε το πρόσωπό μας στο δικό του. Δεν είναι δύσκολο αυτό – αν ανατρέξουμε στο οικογενειακό μας δέντρο, σίγουρα θα βρούμε έναν τουλάχιστο συγγενή μας που κάποτε βρέθηκε στην ίδια θέση» καταλήγει. Ο Μάθιου θα είναι παρών στην προβολή και τη συζήτηση που θα ακολουθήσει.

 

• Ο Μάθιου Κάσελ είναι Αμερικανός φωτογράφος, κινηματογραφιστής και multimedia ρεπόρτερ. Δουλειές του έχουν μεταξύ άλλων δημοσιευτεί σε BBC, NBC, The New York Times, Vice, The Guardian και Al Jazeera English, με το οποίο συνεργάστηκε επί σειρά ετών σε Ντόχα και Κωνσταντινούπολη. Χρημάτισε επίσης βοηθός αρχισυντάκτη στην παλαιστινιακή ενημερωτική ιστοσελίδα «The Electronic Intifada». Το 2016 βραβεύτηκε από το Global Migration Festival του ΟΗΕ για τη σειρά ντοκιμαντέρ «The Journey». Είναι συνεκδότης της βραβευμένης με PEN συλλογής κειμένων για την Αραβική Άνοιξη «Diaries of an Unfinished Revolution: Voices from Tunis to Damascus» (Penguin 2013).

 

Info

9/9, «The Missing» του Matthew Cassel

Θέατρο Μελίνα Μερκούρη, Αγίου Δημητρίου 55

Έναρξη προβολής 19:00 

Περισσότερα εδώ