Παρακαλούμε απενεργοποιήστε το Adblocker για να έχετε πλήρη πρόσβαση στο περιεχόμενο και τις υπηρεσίες μας. Δείτε πώς.
Βρήκατε κάποιο λάθος ή παράλειψη;     Επικοινωνήστε μαζί μας  »
ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΓΙΑ ΚΙΝΗΤΑ

Τζορτζ Σόντερς: Ποιος είναι ο νικητής του βραβείου Μπούκερ

Το σημαντικότερο βραβείο αγγλόφωνης λογοτεχνίας απονεμήθηκε στο πρώτο μυθιστόρημα ενός σπουδαίου διηγηματογράφου, που έχει αφήσει στίγμα και στα μεγάλα αμερικανικά έντυπα

Από τη στιγμή που το βραβείο Μπούκερ απέκτησε διεθνή αίγλη, δηλαδή σταμάτησε να δίνεται μόνο σε Βρετανούς συγγραφείς, ήταν λογικό κι επόμενο η επιτροπή να αρχίσει να «ψαρεύει» στα δυτικά νερά του Ατλαντικού. Θέλοντας προφανώς να αποκαταστήσει την αδικία που υφίστανται οι σπουδαίες πένες της Αμερικής με το να περιφρονούνται κατάφωρα από τη Σουηδική Ακαδημία, αποφάσισε τα τελευταία χρόνια να λαμβάνει σοβαρά υπ' όψιν τα καλύτερα βιβλία που κυκλοφορούν στις ΗΠΑ. Το αποτέλεσμα ήταν να βραβευτεί ένας συγγραφέας με καθαρόαιμα αμερικανική σφραγίδα τόσο στην καταγωγή όσο και στο ύφος, και μάλιστα προερχόμενος από τον σκληρό πυρήνα της παράδοσης του τόπου του, που είναι το διήγημα. Βγαλμένος από το νοτισμένο από την υγρασία λογοτεχνικό σύμπαν του Νότου και έχοντας γαλουχηθεί με τις ακονισμένες μεταφορές και το πείραμα, εύκολα πέρασε στο φασματικό κεφάλαιο που λέγεται συνδυασμός πραγματικού και ονειρικού.

 

Αυτό ακριβώς κάνει το «Λήθη και Λίνκολν», το πρώτο μυθιστόρημα του σπουδαίου διηγηματογράφου που μόλις κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Ίκαρος, μια μεταφορά για τη νεκροζώντανη Αμερική ή μάλλον για την Αμερική που προσπαθεί να επικοινωνήσει με την ταυτότητα της μέσα από ένα bardo, το αντίστοιχο πουργκατόριο της θιβετιανής παράδοσης, χωρίς τις βαριές υποδηλώσεις που έχει το χριστιανικό καθαρτήριο. Σε αυτό το ονειρικό πλαίσιο, πολύ γνώριμο και οικείο για τους συγγραφείς του αμερικανικού Νότου, στήνει τη δική του ιστορία για τον γιο του Λίνκολν που μένει εγκλωβισμένος −όπως όλοι οι Αμερικανοί;− σε ένα αντίστοιχο bardo, σε αυτό το μεταίχμιο μεταξύ ζωής και θανάτου, μην μπορώντας να ξεχάσει τον πατέρα του και να περάσει για πάντα στην ανυπαρξία. Και εδώ, όπως στις περισσότερες συλλογές του Σόντερς, π.χ. τη «Δεκάτη Δεκεμβρίου» που κυκλοφορεί επίσης από τον Ίκαρο, ο συγγραφέας ξεδιπλώνει την αφηγηματική τέχνη του που είναι η ακρίβεια και η έκπληξη. Ανάμεσα στους τάφους και το υποβλητικό περιβάλλον που προκαλεί το πένθος ο Λίνκολν προσπαθεί να αποχαιρετήσει για πάντα τον γιο του, νιώθοντας όμως ότι δίπλα του έχει τον κόσμο και «όλους όσοι μόχθησαν κάτω από ένα βάρος λύπης».

 

Ο φετινός νικητής του Μπούκερ αξίζει να διαβαστεί, και κυρίως αξίζει για τη συνολικότερη στάση ζωής του.

Το βιβλίο διαθέτει την απαραίτητη δραματικότητα και συγκίνηση, αλλά πάντα με το γνωστό σαρκαστικό και χιουμοριστικό ύφος που έχει κάνει ευρέως γνωστό τον Σόντερς. Όπως είπε και η πρόεδρος της επιτροπής Λόλα Γιανγκ στον λόγο της κατά την τελετή απονομής του βραβείου στο Γκίλντχολ του Λονδίνου την Τρίτη 17 Οκτώβρη για το βιβλίο: «Η μορφή και το ύφος αυτού του εντελώς πρωτότυπου μυθιστορήματος αποκαλύπτει μια πνευματώδη και έντονα συγκινητική αφήγηση. Η ιστορία με τις στοιχειωμένες ψυχές στη μεταθανάτια ζωή του νεαρού γιου του Αβραάμ Λίνκολν δημιουργεί με τρόπο παράδοξο μια ζωντανή ανάμνηση των χαρακτήρων που κατοικούν στον άλλον κόσμο. Το "Λήθη και Λίνκολν" έχει τις ρίζες του στην Ιστορία, παίζει με αυτή και διερευνά το νόημα και την εμπειρία της ενσυναίσθησης».

 

Η συγκίνηση δεν είναι άλλωστε κάτι που αφήνει αδιάφορο τον συγγραφέα που ξέρει ότι η οικογενειακή αγάπη αλλά και το βάρος της Ιστορίας είναι οι δύο θεματικές ενότητες που κινητοποιούν ακόμα και τον πιο αδιάφορο Αμερικανό, αλλά και τον ίδιο. Αποδεικνύοντας πως ένας καλός λογοτέχνης δεν μπορεί να είναι αδιάφορος σε ό,τι συμβαίνει γύρω του, διαθέτοντας ιδιαίτερα ευαίσθητες κεραίες, δεν έπαψε να αρθρογραφεί στο «New Yorker» κατά της νέας Αμερικής του Τραμπ και το «Λήθη και Λίνκολν» είναι ενδεχομένως η προφητική του απάντηση. Φρόντισε, μάλιστα, να ακολουθήσει τον τότε υποψήφιο Πρόεδρο, αρθρογραφώντας παράλληλα υπέρ του Μπαράκ Ομπάμα, στην προεκλογική περιοδεία του, καταλήγοντας, στο επίμαχο άρθρο του, στην εντελώς καίρια φράση «Είναι σχεδόν αναμενόμενο και καθόλου εντυπωσιακό να ανακαλύπτεις πως ο λόγος που βρεθήκαμε σε αυτή την κατάσταση είναι γιατί όλα αυτά χρόνια περιφρονήσαμε τόσο την τέχνη», δείχνοντας και πάλι να επανέρχεται στο ζήτημα της πνευματικής καλλιέργειας, της συλλογικής μνήμης και της συνειδητοποίησης. Πρόκειται για ένα τρίπτυχο που επικαλείται διαρκώς ο Σόντερς σαν άλλος Σωκράτης, σαν μια αλογόμυγα που τρυπάει διαρκώς το corpus της χώρας του με θάρρος. «Αντιμετωπίζουμε αυτό που συμβαίνει σαν ένα διασκεδαστικό πολυθέαμα που χειρίζονται κάποιοι τύποι από το Μπρούκλιν, αλλά πρόκειται για το ζωτικό αίμα της κουλτούρας μας, για το πώς φτάσαμε στην αυτογνωσία» έγραφε σε άλλο καίριο άρθρο, στο ίδιο μήκος κύματος.

 

Από τα πιο αποφασιστικά και παρεμβατικά κείμενά του είναι και η περιβόητη, διάσημη πλέον ομιλία του στην τελετή αποφοίτησης του Πανεπιστημίου Σίρακιουζ, που ύστερα από τη δημοσίευσή της στην ιστοσελίδα των «New York Times» κοινοποιήθηκε και αναδημοσιεύτηκε σε όλο το Διαδίκτυο πάνω από ένα εκατομμύριο φορές. Το κείμενο, που έχει πια καταγραφεί στο συλλογικό ασυνείδητο των Αμερικανών και κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις Ίκαρος με τον τίτλο «Με τα συγχαρητήριά μου - Σκέψεις για την καλοσύνη» (μτφρ. Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης), μιλάει για την καλοσύνη και την απλότητα, για το γεγονός ότι οι νέοι δεν θέλουν άλλους συμβουλάτορες να τους λένε τι να κάνουν και ότι επιθυμούν να μαθαίνουν οι ίδιοι από τα λάθη τους. Γι' αυτό κι εκείνος, ως δάσκαλος, αντί να δίνει συμβουλές, γίνεται εξομολογητικός και απλώς τους μιλάει για τα πράγματα που δεν έκανε, γι' αυτά που μετανιώνει και τον έκαναν να λυπάται − αυτά κυρίως έχουν να κάνουν με την έλλειψη επαρκούς καλοσύνης. Επηρεασμένος από τα μαθήματα που έχει πάρει από την ινδουιστική παράδοση, στην οποία έχει εντρυφήσει, καλεί τους νέους να κάνουν απλώς το καλό και να μην τρέφουν αυταπάτες, να μη νομίζουν ότι είναι παντοδύναμοι και αιώνιοι και, κυρίως, να αναλαμβάνουν πάντα την ευθύνη.

 

 

 

Η έννοια της ευθύνης υπάρχει σε κάθε αιχμή του λόγου του Σόντερς, ακόμα και στα πιο εξομολογητικά του κείμενα, όπως εκείνα που είχε γράψει στο «New Yorker» για την ίδια τη ζωή του, όπου παραδεχόταν πως ήταν για χρόνια ένας σχεδόν αποτυχημένος διηγηματογράφος γιατί είχε χάσει τη μαγεία που του είχε υποδείξει να κρατάει για πάντα ζωντανή ο δάσκαλός του Τομπάιας Γουλφ και πως τα γραπτά του άγγιξαν την κορύφωση μόνο όταν ξαναβρήκε την καλά κρυμμένη σπίθα. Αλλά και πάλι, για καθετί καλό ή κακό εκείνος είχε την ευθύνη. Σε άλλα κείμενα ανέλυε διεξοδικά τις άνισες μάχες που έδινε με τη γραφή με την ειλικρίνεια του αιώνιου μαθητή − γι' αυτό στο τέλος δεν ξεχνούσε να αποτίσει φόρο τιμής στους δασκάλους του. Με την ίδια σεμνότητα προσέγγισε και ένα τόσο δύσκολο θέμα, όπως εκείνο του Λίνκολν. Αλλά όσο και αν επρόκειτο για ένα τέτοιου διαμετρήματος ιστορικό πρόσωπο και όσο κι αν ήταν σημαντική η έρευνα που προηγήθηκε, αυτό που ο ίδιος υποστήριξε ότι δεν πρέπει ποτέ να ξεχνάει ένας συγγραφέας είναι η λογοτεχνία. «Για μένα, αυτός ο λογοτεχνικός τόπος (που ανακαλύφθηκε στα τριάντα κάτι ύστερα από αποτυχημένες προσπάθειες ανεύρεσης ύφους) είχε για κύριο και βασικό χαρακτηριστικό ένα σαρκαστικό ύφος που ως ηθικό στοιχείο έπρεπε να διέπεται από τη βασική αρχή του Τσέχοφ πως "κάθε άνδρας πρέπει να είναι δυστυχής άνδρας, απομονωμένος από τον κόσμο, με ένα τσεκούρι να του θυμίζει, κάθε φορά που πέφτει, ότι δεν είναι όλοι ευτυχείς"».

 

Αυτό τον τσεχοφικό δρόμο, έναν συγγραφέα που ομολογεί πως τον βοήθησε τα μάλα, ακολουθεί και στη δική του γραφή, ένας από τους λίγους, όπως γράφουν και οι «New York Times», που «ξέρουν να γράφουν τόσο δυναμικά για την ατυχία και την απώλεια». Με τη μυθοπλαστική μαστοριά που έκανε τους συγγραφείς του Νότου να ξεχωρίζουν και να βγάζουν από τα έγκατα του τόπου τους, από τα σπλάχνα του, ιστορίες ποτισμένες στον θάνατο, στις μνήμες και στο αίμα χαρίζει περιγραφές ονειρεμένες: «Πάνω από το κατώφλι ενός κρεοπωλείου δέσποζε ένα θαυμάσιο στέγαστρο από κουφάρια: ελάφια με τα έντερα βγαλμένα, τραβηγμένα και τυλιγμένα στα κορμιά σαν τρομερά λαμπρές κόκκινες γιρλάντες. Φασιανοί και πάπιες να κρέμονται με το κεφάλι κάτω, με τα φτερά απλωμένα με σύρματα καλυμμένα με τσόχα, έτσι που τα χρώματά τους να ταιριάζουν με τα αντίστοιχα φτερά (πολύ επιδέξια είχε γίνει αυτό). [..] Ακόμη και τώρα, το βλέπω: η εξοχή να κυλάει πίσω μας μες στην ομίχλη καθώς πλησίαζε η νύχτα, το ελάφι να στάζει αίμα και ν' αφήνει ένα λεπτό ματωμένο χνάρι στον δρόμο, τα αστέρια να τρεμολάμπουν, τα ρυάκια να κυλάνε κελαρυστά κάτωθέ μας, καθώς περνούσαμε πάνω από γέφυρες που στέναζαν...». Από τη μετάφραση του Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη σε ένα βιβλίο που βρίθει από νεολογισμούς και είναι γραμμένο με μια πειραματική γραφή, αλλά πάντα με τις αυστηρές αρχές της λογοτεχνίας. Γιατί, όπως έγραφε και ο ίδιος ο βραβευμένος πλέον με Μπούκερ συγγραφέας, η «λογοτεχνία είναι μια μορφή στοργής και τρυφερότητας προς τη ζωή την ίδια. Είναι η αγάπη για τη ζωή που αποκτά λεκτική υπόσταση». Ο φετινός νικητής του Μπούκερ αξίζει να διαβαστεί, και κυρίως αξίζει για τη συνολικότερη στάση ζωής του.

 

Γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Αθήνα. Σπούδασε φιλολογία και φιλοσοφία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και ακολούθησε μεταπτυχιακές σπουδές στην Αισθητική (Essex) και στην Πολιτική Θεωρία (LSE). Μετάφρασε βιβλία αγαπημένων της συγγραφέων (όπως Ντελέζ και Χόμπσμπαουμ) και από το 2000 έχει την ευτυχία να δημοσιογραφεί σε περιοδικά κι εφημερίδες.

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Στον αμερικανό συγγραφέα Τζορτζ Σόντερς το φετινό βραβείο Booker
Είναι μόλις ο δεύτερος αμερικανός λογοτέχνης που κερδίζει το βραβείο
50 εξαιρετικά βιβλία που θα κυκλοφορήσουν το φθινόπωρο
Υπέροχες βιογραφίες, ανεπανάληπτοι Έλληνες συγγραφείς, μεταφράσεις μεγάλων κλασικών μονοπωλούν το αναγνωστικό ενδιαφέρον
Ποιος είναι ο Καζούο Ισιγκούρο, νικητής του φετινού Νόμπελ Λογοτεχνίας
Πτυχές στη ζωή και το έργο του Ιάπωνα συγγραφέα που σήμερα εισήλθε στο πάνθεον των κορυφαίων

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Γκραφίτι και πολιτική διεκδίκηση στην Αθήνα
Αναδεικνύεται, μεταξύ άλλων, η αμφίδρομη σχέση της street art με το gentrification, αφού ενόσω καταγγέλλεται ότι «υποβαθμίζει» μια περιοχή, ταυτόχρονα την καθιστά μοδάτο πόλο έλξης αφενός για περισσότερο ή λιγότερο εναλλακτικούς ντόπιους, επισκέπτες και τουρίστες, αφετέρου για αετονύχηδες επενδυτές.
«Άνθρωπος στη σκιά»: Ένα πολιτικό μυθιστόρημα του Νικόλα Σεβαστάκη
Μέσα από τη μυθοπλασία, ο καθηγητής Πολιτικής Φιλοσοφίας του ΑΠΘ και συνεργάτης της LiFO προσεγγίζει τη σχέση της αριστεράς με την τρομοκρατία φέρνοντας στην επιφάνεια το μεταπολιτευτικό ιδεολογικό σύμπλεγμα που γέννησε τις πιο ακραίες μορφές βίας
Το σημείωμα νάτο!
Δυο λόγια για το τελευταίο βιβλίο μου, δίκην διαφήμισης (και εξήγησης)
Ντοκουμέντο: Η Μάτση Χατζηλαζάρου απαγγέλλει ένα ποίημά της
Ο Χρήστος Δανιήλ, ερευνώντας το αρχείο της ποιήτριας, βρήκε αυτή την απαγγελία της σε μια παλιά κασέτα και τη διέσωσε
50 βιβλία για το καλοκαίρι
Οι νέες εκδόσεις που θα σας κρατήσουν συντροφιά τους επόμενους μήνες
O εκρηκτικός αθηναϊκός λόγος του Κώστα Ταχτσή
Τα βαθιά ίχνη που άφησε ο συγγραφέας του «Τρίτου στεφανιού» στην queer κοινότητα και στην τέχνη.
"Η αδιαφορία", ένα διήγημα του Τριαντάφυλλου Πίττα
Από τη συλλογή διηγημάτων "Μαγεία στο Λόφο Μουσών"
Zero K: H μεγάλη επιστροφή  του Ντον Ντελίλλο
Ύστερα από σχεδόν μία δεκαετία ο Ντελίλλο επιστρέφει με το «Zero K», το καλύτερο ίσως βιβλίο του, σύμφωνα με τους κριτικούς, που αναμένεται να κυκλοφορήσει σε λίγες μέρες από τις Εκδόσεις της Εστίας σε μετάφραση Λαμπρινής Κουζέλη. Η LiFΟ παρουσιάζει αποκλειστικά αποσπάσματα και μια πρώτη επισκόπηση.
Τι οφείλει ο κινηματογράφος στην Πορτογαλίδα συγγραφέα Agustina Bessa-Luís
Η συνεργάτιδα του Manoel de Oliveira, και συνδημιουργός των ταινιών Francisca και Vale Abraão, πέθανε στο Πόρτο στις 3 Ιουνίου, σε ηλικία 96 ετών.
«Κόκκινη Μαδρίτη»: Διαβάστε το πρώτο κεφάλαιο του νέου αστυνομικού μυθιστορήματος της Κάρμεν Μόλα
Το πρώτο βιβλίο της αινιγματικής εκπροσώπου της ισπανικής crime λογοτεχνίας κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος
Η μεγάλη παρακαταθήκη του Θόδωρου Μαλικιώση, πρωτεργάτη των εκδόσεων «Θεμέλιο»
Ο εκδότης που πέθανε χθες έφερε έναν νέο αέρα στα ελληνικά γράμματα
Ποιος ήταν, τελικά, ο Φρανκενστάιν; Ξαναδιαβάζοντας το κλασικό αριστούργημα της Μέρι Σέλεϊ
Η νέα έκδοση του «Φρανκενστάιν» από τις εκδόσεις Ψυχογιός μας κάνει και πάλι να αναρωτιόμαστε ποιο ήταν στην πραγματικότητα το τέρας, ποια η σχέση του με τον δόκτορα Φρανκενστάιν και γιατί εξακολουθεί να μας στοιχειώνει ακόμα και σήμερα.
«Ναυτίλος»: Αφιέρωμα στα βιβλία για την Αθήνα με αφορμή τις δημοτικές εκλογές
Γεμάτη με βιβλία αφιερωμένα στις διάφορες ιστορικές περιόδους της πόλης είναι η βιτρίνα του γνωστού βιβλιοπωλείου
Από την κόρη του Πούτιν στην Lana Del Ray: Τα πιο σπαρταριστά αποσπάσματα από την «βίβλο ακολασίας» του Moby
Εκτός από τη Νάταλι Πόρτμαν, ένας ολόκληρος θίασος επωνύμων και μη παρελαύνει από το βιβλίο απομνημονευμάτων και ερωτικών ανδραγαθημάτων του Moby
«Αυτή είμαι· σας εύχομαι μιαν άλλη, καλύτερη»: Η Αθανασία Κουρκάκη διαβάζει Άννα Αχμάτοβα
Ένα ποίημα της μεγάλης Ρωσίδας ποιήτριας Άννας Αχμάτοβα
Συνεχίζοντας την περιήγηση στο lifo.gr, αποδέχεστε τη χρήση cookies.     Μάθετε περισσότερα.     Αποδοχή