Παρακαλούμε απενεργοποιήστε το Adblocker για να έχετε πλήρη πρόσβαση στο περιεχόμενο και τις υπηρεσίες μας. Δείτε πώς.
Βρήκατε κάποιο λάθος ή παράλειψη;     Επικοινωνήστε μαζί μας  »
ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΓΙΑ ΚΙΝΗΤΑ
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ

Η σαγήνη των όψιμων έργων του Πιερ Μπονάρ

Η ώριμη δουλειά του Γάλλου μετα-ιμπρεσιονιστή ζωγράφου σε μια έκθεση στην Tate Modern, από το 1912 που το χρώμα έγινε βασικό του μέλημα, μέχρι τον θάνατό του το 1947.

Άραγε, έχει κανείς ανάγκη να του υπενθυμίσουν με άλλη μία έκθεση τη σημασία των βασικών στοιχείων της ζωγραφικής: του χρώματος, του φωτός και της σύνθεσης;

 

Η επιστροφή σε αυτά τα βασικά φαίνεται τυπολατρική και πασέ και δεν χρειάζεται να πάει κάποιος σε μια γκαλερί για να δει έργα ιμπρεσιονισμού και μετα-ιμπρεσιονισμού, τα οποία βρήκαν τον τρόπο να εισβάλουν στη μέινστριμ κουλτούρα εδώ και πολύ καιρό.

 

Και είναι παντού, από μαξιλαράκια και παζλ, μέχρι θήκες για κινητά και κολλάν για γυμναστική. Ωστόσο, είμαι μαγεμένος από την έκθεση Πιερ Μπονάρ: Το Χρώμα της Μνήμης που μπορείς να δεις τώρα στην Tate Modern.


Από τη μία είναι εντυπωσιακό να βλέπεις ότι η Tate φιλοξενεί μια έκθεση που περιστρέφεται γύρω από τα ίδια παλιά θέματα και το έργο ενός καλλιτέχνη που έχει παρουσιαστεί σε αμέτρητες εκθέσεις σε ολόκληρο τον κόσμο.

 

Από την άλλη, η κατά κάποιον τρόπο αμφιλεγόμενη θέση του Μπονάρ στην ιεραρχία του μοντερνισμού δικαιολογεί μία περαιτέρω εξέταση.

 

Η Tate συμβουλεύει «να κοιτάζεις τους πίνακες της έκθεσης με αργό ρυθμό», αλλά είναι περιττό να σου πουν ότι πρέπει να δώσεις ιδιαίτερη προσοχή, όταν περιτριγυρίζεσαι από αυτούς τους καλειδοσκοπικούς πίνακες που σε βυθίζουν στον κόσμο τους.

 

 

Για τους νεότερους συναδέλφους του, οι οποίοι πειραματίστηκαν με τον κυβισμό και τον εξπρεσιονισμό, ο Μπονάρ αντιπροσώπευε έναν καλλιτέχνη που ποτέ δεν ακολούθησε τα εξελισσόμενα στυλ της εποχής του.

 

Ο Πικάσο αποκαλούσε τους πίνακες του Μπονάρ «ένα ποτ πουρί αναποφασιστικότητας» και τον κατηγορούσε ότι δεν ήταν αρκετά διανοούμενος.

 

Πιερ Μπονάρ, Καφές, 1915
Πιερ Μπονάρ, Καφές, 1915

 

Η έκθεση δεν εστιάζει στην υποτιθέμενη «αναποφασιστικότητα» του Μπονάρ, αλλά εξετάζει προσεκτικά την μέθοδο της δουλειάς του. Ο συγκεκριμένος καλλιτέχνης δεν είχε ποτέ εκτιμηθεί για τους πίνακες που έφτιαχνε αναπαριστώντας αυτά που έβλεπε, και στην ώριμη περίοδό του δούλευε αποκλειστικά από μνήμης.

 

Ωστόσο, οι πίνακές του είναι κάτι πολύ περισσότερο από απλές ιμπρεσιονιστικές αφηγήσεις περασμένων γεγονότων. Θυμίζουν σελίδες από ένα εικονογραφημένο ημερολόγιο, συχνά αναθεωρημένες και ξαναγραμμένες καθώς οι αναμνήσεις του άλλαζαν.

 

Όση ώρα περπατούσα ανάμεσα στα εκτεθειμένα με χρονολογική σειρά έργα του στις αίθουσες της Tate, εντόπισα τα πειράματά του με το χρώμα. Είναι ξεκάθαρο πια ότι με το πέρασμα των χρόνων η παλέτα του Μπονάρ γίνεται όλο και πιο τολμηρή και λιγότερο συμβατική.


Η Tate συμβουλεύει «να κοιτάζεις τους πίνακες της έκθεσης με αργό ρυθμό», αλλά είναι περιττό να σου πουν ότι πρέπει να δώσεις ιδιαίτερη προσοχή, όταν περιτριγυρίζεσαι από αυτούς τους καλειδοσκοπικούς πίνακες που σε βυθίζουν στον κόσμο τους.

 

Περνώντας τον περισσότερο χρόνο του έξω από την καλλιτεχνική σκηνή του Παρισιού, ο Μπονάρ αφοσιώθηκε στην προσεκτική παρατήρηση του περιβάλλοντός του: του σπιτιού του, των ειδυλλιακών τοπίων της γαλλικής ριβιέρας, της συζύγου του.

 

Παρ' όλη την ομοιότητα της θεματικής του, οι πίνακές του ποτέ δεν γίνονται μονότονοι και βαρετοί, δεν έχουν τίποτα το περιττό. Ο καθένας έχει μία ιδιαίτερη ζωντάνια.

 

Μεγάλης κλίμακας πίνακες όπως «Το Καλοκαίρι» (1917) σε προκαλούν να εντοπίσεις τα σχέδια και τις πινελιές: είναι απαλές, χαλαρές και εκφραστικές και δημιουργούν λαμπερά τοπία που αντανακλούν την αναταραχή και την αβεβαιότητα της εποχής.

 

Πιερ Μπονάρ, Γυμνή στο μπάνιο, 1936
Πιερ Μπονάρ, Γυμνή στο μπάνιο, 1936


Η συναισθηματική δύναμη των έργων του Μπονάρ είναι ιδιαίτερα εμφανής σε πολλούς από τους πίνακες της συζύγου του και στο αγαπημένο του μοντέλο, την Marthe, που πάλευε με πολλές αρρώστιες σε όλη τη διάρκεια της ζωής της. Απεικονίζεται σε ήσυχες φάσεις της καθημερινότητάς της: την ώρα που κάνει ιαματικά λουτρά, όταν αλλάζει τα ρούχα της.

 

Στον πίνακα «Γυμνή στο μπάνιο» (1936), το νερό είναι θολό, και τα όρια ανάμεσα στην μπανιέρα και το υπόλοιπο δωμάτιο είναι δυσδιάκριτα, κάνοντας το εύθραυστο, επιμηκυσμένο σώμα της Marthe να φαίνεται ότι το καταπίνει το περιβάλλον.


Εκτός από τους πίνακες, η έκθεση περιέχει αρκετές φωτογραφίες των Andre Ostier και Henri Cartier-Bresson που καταγράφουν το στούντιο του Μπονάρ στη νότια Γαλλία. Προσφέρουν μια εικόνα της ιδιωτικής του ζωής, παρουσιάζοντάς τον να περιτριγυρίζεται από φίλους και συγγενείς.


Σε μία αίθουσα οι πίνακες εκτίθενται χωρίς τις κορνίζες τους, αναπαριστώντας τον τρόπο που δούλευε συνήθως. Αντί να χρησιμοποιήσει καβαλέτα, ζωγράφιζε απευθείας σε καμβάδες κρεμασμένους στους τοίχους.

 

Μέχρι να φτάσω σε αυτό το σημείο της έκθεσης, είχα συνηθίσει να βλέπω τους πίνακές του στολισμένους με φανταχτερά σκαλιστές, επιχρυσωμένες κορνίζες, έτσι η απουσία τους πρόσφερε μια φρέσκια προοπτική.

 

O Πιερ Μπονάρ φωτογραφημένος το 1941 από τον Αντρέ Οστιέ. © André Ostier, image courtesy Indivision A. et A. Ostier
O Πιερ Μπονάρ φωτογραφημένος το 1941 από τον Αντρέ Οστιέ. © André Ostier, image courtesy Indivision A. et A. Ostier

 

Αυτή η μικρή κίνηση του μουσείου αυξάνει δραστικά την απόσταση ανάμεσα στο ίδρυμα και τα έργα τέχνης. Αμέσως φέρνει στον νου την εικόνα του Μπονάρ, καθισμένου μπροστά από τους πίνακές του, με τα χέρια στα γόνατα, βυθισμένου στις αναμνήσεις του.


Οι πίνακες που έκανε προς το τέλος της ζωής του έγιναν πιο ασαφείς, χαοτικοί και αόριστοι, με εμφανή σημάδια μελαγχολίας λόγω της απώλειας της γυναίκας του.

 

Τα τοπία του δεν θυμίζουν καμία εποχή, τα αυτοπορτρέτα του μοιάζουν στοιχειωμένα. Είναι δύσκολο να ξεχωρίσεις το χιόνι από τη σκιά, τη σιλουέτα από το φόντο.


Η έκθεση εξετάζει τις προφανείς διαστάσεις της τέχνης του, αλλά, επιλέγοντας να επικεντρωθεί στην ώριμη περίοδό του –ξεκινώντας από το 1912, όταν το χρώμα έγινε βασικό μέλημά του, μέχρι τον θάνατό του το 1947–, εγγυάται μια προσεκτικά επιλεγμένη συλλογή από σαγηνευτικούς πίνακες.

 

Επανεξετάζοντας την κληρονομιά του, η Tate προσφέρει μια αρκετά διαφοροποιημένη ματιά στο έργο του Μπονάρ, παρουσιάζοντάς τον όχι ως τον «ζωγράφο της ευτυχίας», όπως τον έχουν χαρακτηρίσει πολλοί κριτικοί, αλλά ως έναν ζωγράφο με απίστευτες ικανότητες και ευαισθησία.

 

Το κείμενο αποτελεί απόδοση στα ελληνικά άρθρου που δημοσιεύτηκε στο hyperallergic.com

 

Πιερ Μπονάρ, Καλοκαίρι, 1917
Πιερ Μπονάρ, Καλοκαίρι, 1917

 

Πιερ Μπονάρ, Η κίτρινη βάρκα, 1936-1938
Πιερ Μπονάρ, Η κίτρινη βάρκα, 1936-1938

 

Πιερ Μπονάρ, Το τραπέζι, 1925.
Πιερ Μπονάρ, Το τραπέζι, 1925.
Πιερ Μπονάρ, Το παράθυρο, 1925
Πιερ Μπονάρ, Το παράθυρο, 1925

 

Πιερ Μπονάρ, Pont de la Concorde 1913/1915
Πιερ Μπονάρ, Pont de la Concorde 1913/1915

 

Πιερ Μπονάρ, The Bowl of Milk, 1919
Πιερ Μπονάρ, The Bowl of Milk, 1919

 

Πιερ Μπονάρ, Nude Bending Down, 1923
Πιερ Μπονάρ, Nude Bending Down, 1923

 

Πιερ Μπονάρ, Γυμνή στο Μπάνιο, 1925
Πιερ Μπονάρ, Γυμνή στο Μπάνιο, 1925

 

 

 

Pierre Bonnard: The Colour of Memory Στην Tate Modern (Bankside, London SE1 9TG) έως τις 6 Μαΐου 2019.

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Αυτό είναι το πιο τολμηρό  έργο του Αλέκου Φασιανού και πωλήθηκε φέτος στους Sotheby's
Το έργο ανήκε στη συλλογή Ιόλα. Παραμένει άγνωστο ποιός το απέκτησε.
Ρέμπραντ: Μήπως υπήρξε ο «πατέρας» των πρώτων σπουδαίων selfies;
Το Rijksmuseum εστιάζει με απόλυτη πίστη σ' αυτή τη θεωρία και το κάνει υπέροχα
Η μεγαλειώδης έκθεση του Ρέμπραντ στην Ολλανδία ξεκινά. Δείτε μερικά αριστουργήματα σε HD
Με αφορμή την συμπλήρωση 350 χρόνων από το θάνατο του Ρέμπραντ το Rijksmuseum στο Άμστερνταμ χαρακτήρισε το 2019 ως «έτος του Ρέμπραντ» και διοργανώνει σειρά από εκθέσεις και εκδηλώσεις.
Η ηρωική μοναξιά του ζωγράφου Απόστολου Γεωργίου
O σημαντικός ΄Ελληνας ζωγράφος αφηγείται τη ζωή του στη LIFO
Ο Αλέκος Φασιανός ξεναγεί τη LiFO στο σπίτι και στο εργαστήριό του
Μέσα στο σπίτι και στο εργαστήριο του θρύλου της ελληνικής εικαστικής σκηνής Αλέκου Φασιανιού

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Τα μουσεία λένε «ευχαριστώ» στους εργαζόμενους στον τομέα της υγείας μέσα από ένα έργο τέχνης
Χρησιμοποιώντας το hashtag #MuseumsThankHealthHeroes, μουσεία από όλο τον κόσμο μοιράζονται έργα τέχνης από τις συλλογές τους τα οποία σχετίζονται με τους εργαζόμενους της πρώτης γραμμής που δουλεύουν με αυταπάρνηση για να σώσουν ζωές
Η «Γυναίκα που ταξιδεύει» της Λιουμπόβ Ποπόβα στο MOMus - Mουσείο Μοντέρνας Τέχνης - Συλλογή Κωστάκη
Η αν. γενική διευθύντρια του MOMus και διευθύντρια του MOMus - Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης - Συλλογή Κωστάκη, κ. Μαρία Τσαντσάνογλου, γράφει για έναν εμβληματικό πίνακα της συλλογής.
Εθνολογικό Μουσείο Θράκης: Ένα εικονοστάσι
Η πρόεδρος και διευθύντρια του μουσείου κ. Αγγέλα Γιαννακίδου γράφει για ένα πολύτιμο αντικείμενο της συλλογής
Δομήνικος Θεοτοκόπουλος: ο ζωγράφος που ο Πικάσο αποκαλούσε «πατέρα»
Σαν σήμερα το 1614 πεθαίνει ένας από τους μεγαλύτερους ζωγράφους στην ιστορία της τέχνης
Ο άδειος ουρανός της Μεσογείου
... και οι μεταφυσικές αναζητήσεις ενός αρχηγού κράτους (κόμικ)
Ραφαήλ: ο θρίαμβος της ιταλικής Αναγέννησης
18 έργα του σπουδαίου αναγεννησιακού ζωγράφου που γεννήθηκε σαν σήμερα
Τα σχέδια της Λουίζ Μπουρζουά που παρουσιάζονται σε μια μεγάλη online έκθεση είναι το ιδανικό αγχολυτικό
Η καθημερινή ζωή μου με τον Τσαρούχη. Από τον Γιώργο Ορφανό.
28 χρόνια μετά το θάνατό του, ο μεγάλος δάσκαλος παραμένει ένα γοητευτικό αίνιγμα. Σε αυτήν την σπάνια, αποκλειστική μαρτυρία που μας επέδωσε το 2000, ο πιστός φίλος και μαθητής του, Γιώργος Ορφανός, σκιαγραφεί με χαρισματική ενάργεια την καθημερινή του ζωή δίπλα στον μεγάλο στοχαστή και καλλιτέχνη
«Μέσα σ’ αυτόν τον πίνακα του Μπρέγκελ, δεν νιώθω πια κανένα φόβο»
Ο επιφανής Αμερικανός κριτικός τέχνης Τζέρι Σαλτζ περνά τις μέρες της καραντίνας «κατοικώντας μέσα στο διάσημο έργο "Ο θρίαμβος του θανάτου", το μεγαλειώδες πανοραμικό πανδαιμόνιο που ζωγράφισε ο Πίτερ Μπρέγκελ ο πρεσβύτερος πριν από πεντακόσια σχεδόν χρόνια. ― Προτιμήστε την desktop έκδοση του άρθρου.
Μία περιήγηση στους πιο εμβληματικούς πίνακες του Βαν Γκογκ στις αίθουσες του μουσείου του
Η ιστορία της ζωής του Βίνσεντ Βαν Γκογκ σε περίληψη, έτσι όπως την αφηγούνται μερικοί από τους πίνακές του.
Μαρκ Σαγκάλ: Ο ανένταχτος ποιητής της μοντέρνας τέχνης
Σαν σήμερα, στις 28 Μαρτίου 1985, πεθαίνει σε ηλικία 98 ετών ο Ρώσος ζωγράφος εβραϊκής καταγωγής Μαρκ Σαγκάλ.
Τι μας λέει για το μέλλον της τέχνης αυτό το meme με την αραχτή Μόνα Λίζα στο άδειο Λούβρο;
Smartify: Δωρεάν όλες οι ηχητικές περιηγήσεις των μουσείων για το υπόλοιπο του 2020
Οι εκθέσεις που έχουν αναστείλει τη λειτουργία τους λόγω του κορωνοϊού θα λανσάρουν επίσης το υλικό τους στην εφαρμογή.
18+1 μουσεία και χώροι που μπορείς να επισκεφτείς τώρα από το σπίτι σου
Εάν αναβάλλεις εδώ και καιρό τις επισκέψεις σου σε κάποιο μουσείο ή αρχαιολογικό χώρο, τώρα είναι η ώρα να τα θαυμάσεις όλα online
Το 1821 μέσα από 25 έργα τέχνης
O ηρωισμός μέσα από τη ζωγραφική του Ευγένιου Ντελακρουά, του Νικολάου Γύζη και άλλων μεγάλων καλλιτεχνών
Συνεχίζοντας την περιήγηση στο lifo.gr, αποδέχεστε τη χρήση cookies.     Μάθετε περισσότερα.     Αποδοχή