Παρακαλούμε απενεργοποιήστε το Adblocker για να έχετε πλήρη πρόσβαση στο περιεχόμενο και τις υπηρεσίες μας. Δείτε πώς.
Βρήκατε κάποιο λάθος ή παράλειψη;     Επικοινωνήστε μαζί μας  »
ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΓΙΑ ΚΙΝΗΤΑ
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ

Η σαγήνη των όψιμων έργων του Πιερ Μπονάρ

Η ώριμη δουλειά του Γάλλου μετα-ιμπρεσιονιστή ζωγράφου σε μια έκθεση στην Tate Modern, από το 1912 που το χρώμα έγινε βασικό του μέλημα, μέχρι τον θάνατό του το 1947.

Άραγε, έχει κανείς ανάγκη να του υπενθυμίσουν με άλλη μία έκθεση τη σημασία των βασικών στοιχείων της ζωγραφικής: του χρώματος, του φωτός και της σύνθεσης;

 

Η επιστροφή σε αυτά τα βασικά φαίνεται τυπολατρική και πασέ και δεν χρειάζεται να πάει κάποιος σε μια γκαλερί για να δει έργα ιμπρεσιονισμού και μετα-ιμπρεσιονισμού, τα οποία βρήκαν τον τρόπο να εισβάλουν στη μέινστριμ κουλτούρα εδώ και πολύ καιρό.

 

Και είναι παντού, από μαξιλαράκια και παζλ, μέχρι θήκες για κινητά και κολλάν για γυμναστική. Ωστόσο, είμαι μαγεμένος από την έκθεση Πιερ Μπονάρ: Το Χρώμα της Μνήμης που μπορείς να δεις τώρα στην Tate Modern.


Από τη μία είναι εντυπωσιακό να βλέπεις ότι η Tate φιλοξενεί μια έκθεση που περιστρέφεται γύρω από τα ίδια παλιά θέματα και το έργο ενός καλλιτέχνη που έχει παρουσιαστεί σε αμέτρητες εκθέσεις σε ολόκληρο τον κόσμο.

 

Από την άλλη, η κατά κάποιον τρόπο αμφιλεγόμενη θέση του Μπονάρ στην ιεραρχία του μοντερνισμού δικαιολογεί μία περαιτέρω εξέταση.

 

Η Tate συμβουλεύει «να κοιτάζεις τους πίνακες της έκθεσης με αργό ρυθμό», αλλά είναι περιττό να σου πουν ότι πρέπει να δώσεις ιδιαίτερη προσοχή, όταν περιτριγυρίζεσαι από αυτούς τους καλειδοσκοπικούς πίνακες που σε βυθίζουν στον κόσμο τους.

 

 

Για τους νεότερους συναδέλφους του, οι οποίοι πειραματίστηκαν με τον κυβισμό και τον εξπρεσιονισμό, ο Μπονάρ αντιπροσώπευε έναν καλλιτέχνη που ποτέ δεν ακολούθησε τα εξελισσόμενα στυλ της εποχής του.

 

Ο Πικάσο αποκαλούσε τους πίνακες του Μπονάρ «ένα ποτ πουρί αναποφασιστικότητας» και τον κατηγορούσε ότι δεν ήταν αρκετά διανοούμενος.

 

Πιερ Μπονάρ, Καφές, 1915
Πιερ Μπονάρ, Καφές, 1915

 

Η έκθεση δεν εστιάζει στην υποτιθέμενη «αναποφασιστικότητα» του Μπονάρ, αλλά εξετάζει προσεκτικά την μέθοδο της δουλειάς του. Ο συγκεκριμένος καλλιτέχνης δεν είχε ποτέ εκτιμηθεί για τους πίνακες που έφτιαχνε αναπαριστώντας αυτά που έβλεπε, και στην ώριμη περίοδό του δούλευε αποκλειστικά από μνήμης.

 

Ωστόσο, οι πίνακές του είναι κάτι πολύ περισσότερο από απλές ιμπρεσιονιστικές αφηγήσεις περασμένων γεγονότων. Θυμίζουν σελίδες από ένα εικονογραφημένο ημερολόγιο, συχνά αναθεωρημένες και ξαναγραμμένες καθώς οι αναμνήσεις του άλλαζαν.

 

Όση ώρα περπατούσα ανάμεσα στα εκτεθειμένα με χρονολογική σειρά έργα του στις αίθουσες της Tate, εντόπισα τα πειράματά του με το χρώμα. Είναι ξεκάθαρο πια ότι με το πέρασμα των χρόνων η παλέτα του Μπονάρ γίνεται όλο και πιο τολμηρή και λιγότερο συμβατική.


Η Tate συμβουλεύει «να κοιτάζεις τους πίνακες της έκθεσης με αργό ρυθμό», αλλά είναι περιττό να σου πουν ότι πρέπει να δώσεις ιδιαίτερη προσοχή, όταν περιτριγυρίζεσαι από αυτούς τους καλειδοσκοπικούς πίνακες που σε βυθίζουν στον κόσμο τους.

 

Περνώντας τον περισσότερο χρόνο του έξω από την καλλιτεχνική σκηνή του Παρισιού, ο Μπονάρ αφοσιώθηκε στην προσεκτική παρατήρηση του περιβάλλοντός του: του σπιτιού του, των ειδυλλιακών τοπίων της γαλλικής ριβιέρας, της συζύγου του.

 

Παρ' όλη την ομοιότητα της θεματικής του, οι πίνακές του ποτέ δεν γίνονται μονότονοι και βαρετοί, δεν έχουν τίποτα το περιττό. Ο καθένας έχει μία ιδιαίτερη ζωντάνια.

 

Μεγάλης κλίμακας πίνακες όπως «Το Καλοκαίρι» (1917) σε προκαλούν να εντοπίσεις τα σχέδια και τις πινελιές: είναι απαλές, χαλαρές και εκφραστικές και δημιουργούν λαμπερά τοπία που αντανακλούν την αναταραχή και την αβεβαιότητα της εποχής.

 

Πιερ Μπονάρ, Γυμνή στο μπάνιο, 1936
Πιερ Μπονάρ, Γυμνή στο μπάνιο, 1936


Η συναισθηματική δύναμη των έργων του Μπονάρ είναι ιδιαίτερα εμφανής σε πολλούς από τους πίνακες της συζύγου του και στο αγαπημένο του μοντέλο, την Marthe, που πάλευε με πολλές αρρώστιες σε όλη τη διάρκεια της ζωής της. Απεικονίζεται σε ήσυχες φάσεις της καθημερινότητάς της: την ώρα που κάνει ιαματικά λουτρά, όταν αλλάζει τα ρούχα της.

 

Στον πίνακα «Γυμνή στο μπάνιο» (1936), το νερό είναι θολό, και τα όρια ανάμεσα στην μπανιέρα και το υπόλοιπο δωμάτιο είναι δυσδιάκριτα, κάνοντας το εύθραυστο, επιμηκυσμένο σώμα της Marthe να φαίνεται ότι το καταπίνει το περιβάλλον.


Εκτός από τους πίνακες, η έκθεση περιέχει αρκετές φωτογραφίες των Andre Ostier και Henri Cartier-Bresson που καταγράφουν το στούντιο του Μπονάρ στη νότια Γαλλία. Προσφέρουν μια εικόνα της ιδιωτικής του ζωής, παρουσιάζοντάς τον να περιτριγυρίζεται από φίλους και συγγενείς.


Σε μία αίθουσα οι πίνακες εκτίθενται χωρίς τις κορνίζες τους, αναπαριστώντας τον τρόπο που δούλευε συνήθως. Αντί να χρησιμοποιήσει καβαλέτα, ζωγράφιζε απευθείας σε καμβάδες κρεμασμένους στους τοίχους.

 

Μέχρι να φτάσω σε αυτό το σημείο της έκθεσης, είχα συνηθίσει να βλέπω τους πίνακές του στολισμένους με φανταχτερά σκαλιστές, επιχρυσωμένες κορνίζες, έτσι η απουσία τους πρόσφερε μια φρέσκια προοπτική.

 

O Πιερ Μπονάρ φωτογραφημένος το 1941 από τον Αντρέ Οστιέ. © André Ostier, image courtesy Indivision A. et A. Ostier
O Πιερ Μπονάρ φωτογραφημένος το 1941 από τον Αντρέ Οστιέ. © André Ostier, image courtesy Indivision A. et A. Ostier

 

Αυτή η μικρή κίνηση του μουσείου αυξάνει δραστικά την απόσταση ανάμεσα στο ίδρυμα και τα έργα τέχνης. Αμέσως φέρνει στον νου την εικόνα του Μπονάρ, καθισμένου μπροστά από τους πίνακές του, με τα χέρια στα γόνατα, βυθισμένου στις αναμνήσεις του.


Οι πίνακες που έκανε προς το τέλος της ζωής του έγιναν πιο ασαφείς, χαοτικοί και αόριστοι, με εμφανή σημάδια μελαγχολίας λόγω της απώλειας της γυναίκας του.

 

Τα τοπία του δεν θυμίζουν καμία εποχή, τα αυτοπορτρέτα του μοιάζουν στοιχειωμένα. Είναι δύσκολο να ξεχωρίσεις το χιόνι από τη σκιά, τη σιλουέτα από το φόντο.


Η έκθεση εξετάζει τις προφανείς διαστάσεις της τέχνης του, αλλά, επιλέγοντας να επικεντρωθεί στην ώριμη περίοδό του –ξεκινώντας από το 1912, όταν το χρώμα έγινε βασικό μέλημά του, μέχρι τον θάνατό του το 1947–, εγγυάται μια προσεκτικά επιλεγμένη συλλογή από σαγηνευτικούς πίνακες.

 

Επανεξετάζοντας την κληρονομιά του, η Tate προσφέρει μια αρκετά διαφοροποιημένη ματιά στο έργο του Μπονάρ, παρουσιάζοντάς τον όχι ως τον «ζωγράφο της ευτυχίας», όπως τον έχουν χαρακτηρίσει πολλοί κριτικοί, αλλά ως έναν ζωγράφο με απίστευτες ικανότητες και ευαισθησία.

 

Το κείμενο αποτελεί απόδοση στα ελληνικά άρθρου που δημοσιεύτηκε στο hyperallergic.com

 

Πιερ Μπονάρ, Καλοκαίρι, 1917
Πιερ Μπονάρ, Καλοκαίρι, 1917

 

Πιερ Μπονάρ, Η κίτρινη βάρκα, 1936-1938
Πιερ Μπονάρ, Η κίτρινη βάρκα, 1936-1938

 

Πιερ Μπονάρ, Το τραπέζι, 1925.
Πιερ Μπονάρ, Το τραπέζι, 1925.
Πιερ Μπονάρ, Το παράθυρο, 1925
Πιερ Μπονάρ, Το παράθυρο, 1925

 

Πιερ Μπονάρ, Pont de la Concorde 1913/1915
Πιερ Μπονάρ, Pont de la Concorde 1913/1915

 

Πιερ Μπονάρ, The Bowl of Milk, 1919
Πιερ Μπονάρ, The Bowl of Milk, 1919

 

Πιερ Μπονάρ, Nude Bending Down, 1923
Πιερ Μπονάρ, Nude Bending Down, 1923

 

Πιερ Μπονάρ, Γυμνή στο Μπάνιο, 1925
Πιερ Μπονάρ, Γυμνή στο Μπάνιο, 1925

 

 

 

Pierre Bonnard: The Colour of Memory Στην Tate Modern (Bankside, London SE1 9TG) έως τις 6 Μαΐου 2019.

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Αυτό είναι το πιο τολμηρό  έργο του Αλέκου Φασιανού και πωλήθηκε φέτος στους Sotheby's
Το έργο ανήκε στη συλλογή Ιόλα. Παραμένει άγνωστο ποιός το απέκτησε.
Ρέμπραντ: Μήπως υπήρξε ο «πατέρας» των πρώτων σπουδαίων selfies;
Το Rijksmuseum εστιάζει με απόλυτη πίστη σ' αυτή τη θεωρία και το κάνει υπέροχα
Η μεγαλειώδης έκθεση του Ρέμπραντ στην Ολλανδία ξεκινά. Δείτε μερικά αριστουργήματα σε HD
Με αφορμή την συμπλήρωση 350 χρόνων από το θάνατο του Ρέμπραντ το Rijksmuseum στο Άμστερνταμ χαρακτήρισε το 2019 ως «έτος του Ρέμπραντ» και διοργανώνει σειρά από εκθέσεις και εκδηλώσεις.
Η ηρωική μοναξιά του ζωγράφου Απόστολου Γεωργίου
O σημαντικός ΄Ελληνας ζωγράφος αφηγείται τη ζωή του στη LIFO
Ο Αλέκος Φασιανός ξεναγεί τη LiFO στο σπίτι και στο εργαστήριό του
Μέσα στο σπίτι και στο εργαστήριο του θρύλου της ελληνικής εικαστικής σκηνής Αλέκου Φασιανιού

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Η τέχνη του Taxis: Αληθινές ιστορίες σε κτίρια όλου του κόσμου
Ένας από τους πιο δυνατούς Έλληνες εικαστικούς τη νέας γενιάς αλλάζει παλέτα και ταξιδεύει παντού με την τέχνη του.
Δύο έργα του Ελ Γκρέκο ταξιδεύουν από το Μουσείο Μπενάκη στο Grand Palais - Όλο το χρονικό της μεταφοράς
Οι εικόνες «Ο Λουκάς ζωγραφίζει τη Παναγία» και «Η Προσκύνηση των Μάγων» από την πρώιμη περίοδο του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου συμμετέχουν στη μεγάλη αναδρομική έκθεση «Greco» που ανοίγει στο Παρίσι.
Η πολύχρωμη street art των ΚΑΦΑΟ της Αθήνας
83 καλλιτέχνες γέμισαν με τέχνη τα κουτιά του ΟΤΕ στο εμπορικό τρίγωνο της Αθήνας και τα μετέτρεψαν στα πιο instagram friendly σημεία του κέντρου.
Τα ζωγραφικά έργα του Νίκου Κούνδουρου στο 60ό Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης
Το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης παρουσιάζει το σύνολο του ζωγραφικού έργου του Νίκου Κούνδουρου, καλύπτοντας μια περίοδο 75 χρόνων, από τα πρωτόλεια σχέδια μέχρι τα τελευταία του σκιαγραφήματα με μολύβι.
H εκρηκτική συνάντηση του Francis Bacon με τον Peter Beard
Ο Βασίλης Κιμούλης μεταφράζει αποκλειστικά για το LIFO.gr αποσπάσματα από τις συνομιλίες του μεγάλου ζωγράφου με τον γοητευτικό ταξιδευτή και φωτογράφο
Επιτέλους, η πρώτη ατομική έκθεση της Ariana Papademetropoulos στην Αθήνα
Η ελληνικής καταγωγής νεράιδα της ζωγραφικής έρχεται από το Λος Άντζελες με τα ονειρώδη έργα της για μια ατομική έκθεση στην γκαλερί The Breeder
Φράνσις Μπέηκον: «Πάντα ήθελα να ζωγραφίσω το στόμα όπως ο Μονέ ζωγράφιζε το ηλιοβασίλεμα»
Δείτε το σημαντικότερο ντοκουμέντο της μεγαλοφυίας του Φράνσις Μπέηκον, στο BBC το 1963, που επηρέασε όσο ελάχιστα την τέχνη του εικοστού αιώνα. Ο μεγάλος ζωγράφος μιλά στον Ντέιβιντ Σιλβεστερ με ορμητική ειλικρίνεια, διαύγεια και ... κέφι!
Ο William Blake στην Tate Britain. Μία από τις σημαντικότερες εκθέσεις του φθινοπώρου.
Το μουσείο στο οποίο στεγάζεται το εθνικό πάνθεον της βρετανικής τέχνης παρουσιάζει μία μεγάλη αναδρομική έκθεση για έναν καλλιτέχνη που υπήρξε οραματιστής και ριζοσπαστικός όσο κανείς άλλος, για έναν μυθικό ζωγράφο μυθικών σκηνών και επικό ποιητή.
18 αριστουργήματα του Ρέμπραντ από τη συλλογή του Rijksmuseum
Ένα από τα σημαντικότερα μουσεία στον κόσμο βρίσκεται στην πόλη του Άμστερνταμ και φιλοξενεί μερικά από τα σημαντικότερα έργα του σπουδαίου ζωγράφου
Σταύρος Ιωάννου: μια έκθεση του σημαντικού Έλληνα εξπρεσιονιστή ανοίγει απόψε στην Evripides Art Gallery
Στην πρώτη έκθεση μετά τον θάνατό του το 2009, αναφαίνεται δυνατότερη η ανήσυχη, βαθιά συναισθηματική και απελευθερωτική φύση των έργων του.
Στη Σύρο βρίσκεται ένας από τους πρώτους και μέχρι πρότινος άγνωστους πίνακες του Ελ Γκρέκο
Η «Κοίμηση της Θεοτόκου» είναι ένα από τα τρία βεβαιωμένα έργα της πρώιμης περιόδου του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου
Δομήνικος Θεοτοκόπουλος: ο ζωγράφος που ο Πικάσο αποκαλούσε «πατέρα»
Σαν σήμερα το 1541 γεννήθηκε στον Χάνδακα, το σημερινό Ηράκλειο Κρήτης
Η Μαρίνα Αμπράμοβιτς επιστρέφει μετά από μισό αιώνα στο Βελιγράδι και σκέφτεται να εγκαταστήσει μόνιμα το αρχείο της στην Αθήνα
Η διάσημη «προβοκατόρισσα» του performance art επέστρεψε αυτές τις μέρες στην πατρίδα της με τη μεγαλύτερη αναδρομική έκθεση της καριέρας της και δηλώνει στα 73 της ότι «θα πεθάνει δουλεύοντας».
Ο Παναγιώτης Πανταζής (Pan Pan) κατάφερε να «πληρώνει τους λογαριασμούς του» από τα κόμικς που σχεδιάζει
Comic artist, illustrator, μουσικός. Γεννήθηκε και ζει στο Πολύγωνο. Μικρός ήθελε να γίνει ποδοσφαιριστής.
Οι ιστορίες των μουσικών του Street Mode Festival έγιναν κόμικς
Επτά δημιουργοί κόμικς έρχονται αντιμέτωποι με επτά μουσικούς, φιλοξενούμενους του Street Mode Festival, στην έκδοση «Song Stories»
Συνεχίζοντας την περιήγηση στο lifo.gr, αποδέχεστε τη χρήση cookies.     Μάθετε περισσότερα.     Αποδοχή