Παρακαλούμε απενεργοποιήστε το Adblocker για να έχετε πλήρη πρόσβαση στο περιεχόμενο και τις υπηρεσίες μας. Δείτε πώς.
Βρήκατε κάποιο λάθος ή παράλειψη;     Επικοινωνήστε μαζί μας  »
ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΓΙΑ ΚΙΝΗΤΑ
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ

Στο πράσινο χρώμα συναντιέται η ζωή με το θάνατο

Το πράσινο συμβολίζει τόσο την αποσύνθεση όσο και την αναγέννηση, δρώντας ως γέφυρα ανάμεσα σε αυτό τον κόσμο και τον επόμενο

Να το προσέχετε το πράσινο. Δεν μπορείτε να το εμπιστευτείτε. Ο Λεονάρντο Ντα Βίντσι το γνώριζε και εφιστούσε την προσοχή στους σύγχρονούς του ενάντια στην τοξική αστάθεια αυτού του χρώματος. «Η ομορφιά του», προειδοποιούσε ο Λεονάρντο, «χάνεται και γίνεται καπνός».


Ασταθές και εφήμερο, το πράσινο είναι κάτι παραπάνω από ένα απλό χρώμα. Είναι η ενέργεια που μας συνδέει με το άγνωστο.
Αν αφαιρούσαμε το πράσινο από την παλέτα της ιστορίας της τέχνης, η γέφυρα μεταξύ ζωής και θανάτου θα εξαφανιζόταν. Εξίσου νοσηρό και ζωντανό, το πράσινο στον μακάβριο πίνακα του Πικάσο για τον νεαρό φίλο του Carlos Casagemas, που αυτοκτόνησε στην ηλικία των 20, χαλάει ακόμα περισσότερο τα κάτισχνα μάγουλά του, ενώ την ίδια στιγμή ανάβει μια χαρούμενη φωτιά από χλωροφύλλη στους γεμάτους ζωή καταπράσινους καμβάδες του Μονέ.

 

Ασταθές και εφήμερο, το πράσινο είναι κάτι παραπάνω από ένα απλό χρώμα. Είναι η ενέργεια που μας συνδέει με το άγνωστο.
Αν αφαιρούσαμε το πράσινο από την παλέτα της ιστορίας της τέχνης, η γέφυρα μεταξύ ζωής και θανάτου θα εξαφανιζόταν.


Οι πειραματισμοί με το πράσινο δεν είναι απλώς μια πορεία στο μονοπάτι μεταξύ της ύπαρξης και της μη-ύπαρξης, αλλά και η πόρτα στα μυστήριά τους. Συγχρόνως το χρώμα της σήψης και της ανάπλασης, το πράσινο συμμετέχει με αβίαστη ζωτικότητα στην αποσύνθεση και την αναγέννηση.

 

Ίσως είναι αυτή η προκλητική αμφισημία του πρασίνου που ανάγκασε τον ίδιο τον Λεονάρντο, ενάντια στις ίδιες του τις συμβουλές, να επενδύσει το πιο διάσημο και αινιγματικό του έργο, τη Μόνα Λίζα, με μία σκοτεινή απόχρωση αυτού του χρώματος – που από τότε έχει σκουρύνει, καταλήγοντας σε μία μεγαλοπρεπή μαυρίλα στο υποσυνείδητο της πολιτισμικής ιστορίας.

 
Φορώντας ένα από τα πιο σκιώδη και βαθιά πράσινα κοστούμια, η Τζοκόντα κολυμπάει στη βιτρίνα της ψυχής μας και έχει εδώ και καιρό αναγνωριστεί ως ένας μυστικιστικός σύνδεσμος μεταξύ του κόσμου των ζωντανών και αυτού των νεκρών.

 

Ο δοκιμιογράφος του 19ου αι. Walter Pater έγραψε κάποτε για τη Μόνα Λίζα: «Όπως ένας βρικόλακας, έχει υπάρξει νεκρή πολλές φορές και έχει μάθει τα μυστικά του τάφου».
Ο δοκιμιογράφος του 19ου αι. Walter Pater έγραψε κάποτε για τη Μόνα Λίζα: «Όπως ένας βρικόλακας, έχει υπάρξει νεκρή πολλές φορές και έχει μάθει τα μυστικά του τάφου».


Ο δοκιμιογράφος του 19ου αι. Walter Pater έγραψε κάποτε γι αυτήν: «Όπως ένας βρικόλακας, έχει υπάρξει νεκρή πολλές φορές και έχει μάθει τα μυστικά του τάφου».


Περιγράφοντας το ανεξιχνίαστο μοντέλο του Λεονάρντο ως «γηραιότερη και από τις πέτρες πάνω στις οποίες κάθεται», ο Pater συνεχίζει να φαντάζεται ότι η Μόνα Λίζα έχει, κατά τη διάρκεια των αιώνων, επιστρέψει ξανά και ξανά σε διάφορες μορφές.

 

Η Μόνα, που αναγεννιέται αδιάκοπα με το σκούρο πράσινο φόρεμά της, το οποίο συμβόλιζε τη θέση της ως συζύγου εμπόρου, ήταν σύμφωνα με τον Pater «η μητέρα της Ελένης της Τροίας» και η «Παναγία».

 

Πολύ πριν ο Λεονάρντο Ντα Βίντσι χρησιμοποιήσει το πράσινο, στο χρώμα είχε ήδη αποδοθεί μία ιδιαίτερη θέση στην πολιτισμική φαντασία.


Οι αρχαίοι Αιγύπτιοι το χρησιμοποίησαν για την τολμηρή πρασινωπή όψη του θεού της ζωής και του θανάτου, του Όσιρι, άρχοντα του κάτω κόσμου, που είχε υπό την κυριαρχία του το πέρασμα των ψυχών ανάμεσα στους δύο κόσμους.

 

Οι αρχαίοι Αιγύπτιοι το χρησιμοποίησαν για την τολμηρή πρασινωπή όψη του θεού της ζωής και του θανάτου, του Όσιρι, άρχοντα του κάτω κόσμου, που είχε υπό την κυριαρχία του το πέρασμα των ψυχών ανάμεσα στους δύο κόσμους.
Οι αρχαίοι Αιγύπτιοι το χρησιμοποίησαν για την τολμηρή πρασινωπή όψη του θεού της ζωής και του θανάτου, του Όσιρι, άρχοντα του κάτω κόσμου, που είχε υπό την κυριαρχία του το πέρασμα των ψυχών ανάμεσα στους δύο κόσμους.


Τυπικές αναπαραστάσεις του Όσιρι, όπως αυτές που βρέθηκαν στους τοίχους του τάφου του 13ου αι. π.Χ. του Horemheb, του τελευταίου μονάρχη της 18ης δυναστείας της Αιγύπτου, απεικονίζουν έναν πολύ αδύνατο θεό με πράσινη επιδερμίδα, του οποίου η ψεύτικη γενειάδα φαραώ τον ξεχωρίζει ως μία θεότητα αδιαφιλονίκητης υπεροχής.


Παντοτινά νέος, ο Όσιρις ήταν μία «μηχανή αναγέννησης», τόσο για τον εαυτό του όσο και για τον υπόλοιπο κόσμο. Ο κόσμος πίστευε για τον πράσινο θεό Όσιρι, που έλεγχε τις πλημμύρες αλλά και την άνθηση της χλωρίδας, ότι θα έδειχνε εν τέλει στις ψυχές των Αιγύπτιων βασιλέων το μονοπάτι της αναγέννησης.

 

Χλωρίδα και Πανίδα

Για χιλιετίες, η παρασκευή πράσινων βαφών πραγματοποιούνταν από μία ποικιλία καλλιτεχνικών αλχημειών που αξιοποιούσαν τις αποχρώσεις από διάφορες πηγές: από κονιορτοποιημένο μαλαχίτη και ιπποφαές έως τα φυτά φράξινο και κρητίδα.


Το verdigris, γνωστό ως πατίνα, ένα από τα πιο συνηθισμένα μίγματα βαφής του χρώματος και αυτό προς το οποίο ο Ντα Βίντσι ήταν πιο επιφυλακτικός, δημιουργείται σε ένα περίεργο τελετουργικό που περιλαμβάνει τον αργό εμποτισμό μιας λεπίδας από μπρούτζο ή χαλκό σε κρασί. Μία οξική κρούστα πρασίνου που δημιουργείται στη μεταλλική επιφάνεια αφαιρείται και προστίθεται στο μίγμα.


Γεμάτη ζωή, ακόμα και στον θάνατο, η επίκληση του πρασίνου σε αμέτρητα αριστουργήματα, από την αρχαιότητα έως σήμερα, γεμίζει τα μάτια μας με προσδοκία.

 

Αυτό το πλούσιο πράσινο χρώμα στο διάσημο έργο «The Arnolfini Portrait» (1434) του Jan van Eyck, λένε οι ειδικοί, είναι περισσότερο ένας συμβολισμός για την ελπίδα μιας μελλοντικής εγκυμοσύνης. Το πράσινο φαντάζει αιώνιο.
Αυτό το πλούσιο πράσινο χρώμα στο διάσημο έργο «The Arnolfini Portrait» (1434) του Jan van Eyck, λένε οι ειδικοί, είναι περισσότερο ένας συμβολισμός για την ελπίδα μιας μελλοντικής εγκυμοσύνης. Το πράσινο φαντάζει αιώνιο.


Τα πάντα σχετικά με το σώμα, τη στάση και τις χειρονομίες της ντυμένης στα πράσινα γυναίκας του Giovanni di Nicolao Arnolfini, που μοιάζει να ακουμπά στοργικά το χέρι της πάνω στη κοιλιά της στο διάσημο έργο «The Arnolfini Portrait» (1434) του Jan van Eyck, οδηγούν στη σύγχρονη σκέψη ότι είναι έγκυος, ωστόσο υπάρχουν ιστορικοί τέχνης που πιστεύουν ότι αυτό δεν ισχύει. Αυτό το πλούσιο πράσινο χρώμα που πιάνει το μάτι μας, λένε οι ειδικοί, είναι περισσότερο ένας συμβολισμός για την ελπίδα μιας μελλοντικής εγκυμοσύνης. Το πράσινο φαντάζει αιώνιο.

 

Μία εναλλακτική προσέγγιση προς το αινιγματικό πορτραίτο είναι ότι το πράσινο απεικονίζει συγχρόνως τη ζωή και το θάνατο καθώς η πρώτη γυναίκα του Giovanni di Nicolao είχε πεθάνει στη γέννα. Το κερί που λείπει στον πολυέλαιο πάνω από το κεφάλι της καθώς και ο καθρέφτης στο βάθος του πίνακα προσδίδουν σχετικούς συμβολισμούς.

 
Εάν υπάρχει ένα χρώμα ικανό να καλύψει αυτή την αλλόκοτη συμπίεση ζωής και θανάτου, είναι το πράσινο.


Άλλο ένα έργο που χρησιμοποιεί το πράσινο καταδεικνύοντας το χάσμα μεταξύ αυτού και του άλλου κόσμου είναι το «The Hay Wain» του John Constable. Το πράσινο αναδεικνύει τη διάχυτη νοσταλγία με γήινες αποχρώσεις.

 

Άλλο ένα έργο που χρησιμοποιεί το πράσινο καταδεικνύοντας το χάσμα μεταξύ αυτού και του άλλου κόσμου είναι το «The Hay Wain» του John Constable. Το πράσινο αναδεικνύει τη διάχυτη νοσταλγία με γήινες αποχρώσεις.
Άλλο ένα έργο που χρησιμοποιεί το πράσινο καταδεικνύοντας το χάσμα μεταξύ αυτού και του άλλου κόσμου είναι το «The Hay Wain» του John Constable. Το πράσινο αναδεικνύει τη διάχυτη νοσταλγία με γήινες αποχρώσεις.

 

Κρυμμένο σε κοινή θέα

Σε πιο σύγχρονες εποχές καλλιτεχνικής έκφρασης, το πράσινο συνέχισε να είναι μία αινιγματική απόχρωση, τόσο αποκαλυπτική όσο και κρυψίνους.


Ο επιδραστικός συμβολιστικός πίνακας του Πωλ Γκωγκέν «Green Christ» (1889) είναι ένα προκλητικό συνονθύλευμα όλων των αντικρουόμενων νοημάτων του πρασίνου. Βρύα έχουν καλύψει ένα άγαλμα του Χριστού ενώ η γυναίκα που βρίσκεται μπροστά του είναι χρωματισμένη με ένα νεκρικό πράσινο, σαν να ενώνεται με το άγαλμα που αφορά τη ζωή και το θάνατο.

 

Paul Gauguin, Ο πράσινος Χριστός, 1889
Paul Gauguin, Ο πράσινος Χριστός, 1889


Το διάσημο «The Son of Man» (1964) του Ρενέ Μαγκρίτ αψηφά κάθε λογική και δεν αφήνει τον θεατή να δει το πρόσωπο που απεικονίζεται καθώς υπάρχει ένα καταπράσινο μήλο μπροστά του.


«Οτιδήποτε βλέπουμε κρύβει κάτι άλλο, πάντα θέλουμε να δούμε τι είναι κρυμμένο πίσω από αυτό που βλέπουμε», είπε ο Μαγκρίτ σε μια συνέντευξη. «Υπάρχει ενδιαφέρον για αυτό που είναι κρυμμένο και που το ορατό δεν μας δείχνει. Το ενδιαφέρον μπορεί να πάρει τη μορφή ενός αρκετά έντονου αισθήματος, ενός είδους διαμάχης, θα μπορούσε κάποιος να πει, ανάμεσα στο ορατό που είναι κρυμμένο και το ορατό που είναι παρόν».


Κανείς σύγχρονος καλλιτέχνης δεν έχει κατανοήσει πιο βαθιά τους ρυθμούς του τι είναι ορατό και τι όχι από τον Ιρλανδο-αμερικανό ζωγράφο Sean Scully. Στο έργο του «The Bather» (1983), που είναι εμπνευσμένο από τους «Bathers by a River» του Ματίς, πετυχαίνει κάτι που οι καλλιτέχνες επί αιώνες απλά πάσχιζαν να καταφέρουν: να μετατρέψουν το πράσινο από ένα φθαρτό χρώμα στο αγνότερο συναίσθημα.

 

Οι «Λουόμενοι στο ποτάμι» του Ματίς, 1916
Οι «Λουόμενοι στο ποτάμι» του Ματίς, 1916

 

Με πληροφορίες από BBC culture / Απόδοση του κειμένου της Kelly Grovier στα ελληνικά από τη Σοφία Σταθοπούλου

 

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Φράνσις Μπέικον: «Ερχόμαστε και φεύγουμε από τη ζωή με μια κραυγή»
Σαν σήμερα πεθαίνει ένας από τους σημαντικότερους ζωγράφους της εποχής μας
Πώς είναι στην πραγματικότητα τα σπίτια που ζωγράφισε ο Edward Hopper
Η Gail Albert Halaban φωτογραφίζει τις κατοικίες της παραλιακής πόλης Gloucester που εμφανίστηκαν σε πίνακες του ζωγράφου
O Λεονάρντο ντα Βίντσι είχε φτιάξει ένα κρυφό αντίγραφο του «Μυστικού Δείπνου» που διασώζεται μέχρι σήμερα
Δύο ερευνητές στην προσπάθεια τους να γράψουν μία ακριβή ιστορική αφήγηση για τα νεανικά χρόνια του ντα Βίντσι κάνουν μία συγκλονιστική ανακάλυψη σε ένα μοναστήρι έξω από την Αμβέρσα
Η ιστορία πίσω από το ζευγάρι του «Φιλιού» του Κλιμτ
Ποιοι είναι, τελικά, οι δύο ερωτευμένοι που φιλιούνται στον πασίγνωστο πίνακα του συμβολιστή που πεθαίνει σαν σήμερα το 1918
Οι αυθεντικές εικονογραφήσεις για τους «Πέντε Φίλους» της Enid Blyton
H Eileen Soper εμπλούτισε με τις εικόνες της τις πρώτες, συλλεκτικές εκδόσεις της δημοφιλούς σειράς παιδικών βιβλίων, τη δεκαετία του '50

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Αυτό είναι το νέο Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης του Ιδρύματος Γουλανδρή - Αποκλειστικές πρώτες εικόνες
Μετά από δεκαετίες αναμονής, η συλλογή-κόσμημα των Βασίλη & Ελίζας Γουλανδρή είναι επιτέλους επισκέψιμη στο κοινό σε έναν χώρο που αρμόζει στη σπουδαιότητά της.
Τέσσερις εικαστικές εκθέσεις που θα συζητηθούν προσεχώς
Μια επισκόπηση της φθινοπωρινής εικαστικής κίνησης, που φέρνει στην πόλη τέσσερις σημαντικές εκθέσεις.
«Τσίκι - τσίκι»: Μια συναρπαστική έκθεση του Αλέξη Ακριθάκη έρχεται στο Μουσείο Μπενάκη
Περί τα ογδόντα έργα από αυτά που έχουν χαρακτηριστεί «τσίκι-τσίκι» απαρτίζουν τη νέα σημαντική έκθεση για τον υπέροχο Έλληνα του Βερολίνου, τον Αλέξη Ακριθάκη.
 Το παράξενο σύμπαν του (ελληνικής καταγωγής) Manuel Osterholt
Ο Γερμανός εικαστικός (ζωγράφος, γλύπτης και φωτογράφος) με ελληνική καταγωγή από την πλευρά της μητέρας του ξεκίνησε από τις υποκουλτούρες του δρόμου για να φτάσει σε ένα στιλ με έντονα στοιχεία από τη βυζαντινή ζωγραφική και την ελληνική μυθολογία. τη βυζαντινή ζωγραφική και την ελληνική μυθολογία.
Μεγάλο σκάνδαλο πλαστογραφιών κλασικών έργων ζωγραφικής συγκλονίζει τον κόσμο της τέχνης
Η σύλληψη ενός Ιταλού ζωγράφου με την κατηγορία της πλαστογραφίας πριν από τρεις μέρες αποτελεί την κλιμάκωση μιας έρευνας στην οποία εμπλέκονται μερικά από τα πιο διάσημα μουσεία του κόσμου καθώς και γνωστοί οίκοι δημοπρασιών.
Pedro Bell: Αυτός ήταν ο εμβληματικός εικονογράφος των Funkadelic
Η δυναμική και υπέρ σεξουαλική του εικονογράφηση, εμπλουτισμένη με φουτουριστική θεματολογία, συνέβαλε στην δημιουργία της εικόνας της μπάντας του George Clinton.
20 μοναδικές εικονογραφήσεις του Henri Toulouse-Lautrec
Αφίσες, προγράμματα παραστάσεων, σκίτσα και διαφημίσεις του εργατικότατου Γάλλου καλλιτέχνη που πέθανε σαν σήμερα, από τη συλλογή του Μουσείου Βαν Γκογκ
Ένας εκρηκτικός νέος έλληνας ζωγράφος που θυμίζει Μπασκιά και συζητιέται πολύ
Γνωριμία με τον πολλά υποσχόμενο ζωγράφο (και μουσικό) Γιάννη Ιωαννίδη, που μόλις αποφοίτησε από την Καλών Τεχνών.
ΑΝΙΜΑ Ι: Η παράδοξη γοητεία των τοτέμ του Γιάννη Βαρελά
Μια μεγάλη ατομική έκθεση του Έλληνα καλλιτέχνη ανοίγει τη φθινοπωρινή εικαστική σεζόν στο Μουσείο Μπενάκη.
Εν Αιθρία: Η έκθεση κόμικς επιστρέφει για δέκατη χρονιά
Ο καλλιτεχνικός διευθυντής της έκθεσης Γαβριήλ Τομπαλίδης μιλά στη LiFO
1η Athens Art Book Fair: η πρώτη αθηναϊκή φουάρ με αποκλειστικά καλλιτεχνικές εκδόσεις
Η εικαστικός και ποιήτρια Μαργαρίτα Αθανασίου, σε συνεργασία με τον γλύπτη και συγγραφέα Michalis Pichler διοργανώνουν αυτό το Σαββατοκύριακο στο Μοναστηράκι μια γιορτή για τις καλλιτεχνικές εκδόσεις, που θα περιλαμβάνει παρουσιάσεις, περφόρμανς και εργαστήρια
Όταν ο γλύπτης Takis φωτογραφιζόταν γυμνός στο περιοδικό 01 και μιλούσε προβοκατόρικα περί έρωτος
«Είχα έναν πολύ ωραίο π**τσο που άστραφτε σαν διαμάντι!»
Ένας Ολλανδός ζωγράφος του 17ου αιώνα ζωγράφιζε τα πρώτα 3D έργα σε ξύλινα κουτιά
Ο πολυταξιδεμένος μαθητής του Ρέμπραντ με ταλέντο στην ποίηση δημιουργούσε αριστουργήματα οφθαλμαπάτης.
Η καθημερινή ζωή μου με τον Τσαρούχη. Από τον Γιώργο Ορφανό.
28 χρόνια μετά το θάνατό του, ο μεγάλος δάσκαλος παραμένει ένα γοητευτικό αίνιγμα. Σε αυτήν την σπάνια, αποκλειστική μαρτυρία που μας επέδωσε το 2000, ο πιστός φίλος και μαθητής του, Γιώργος Ορφανός, σκιαγραφεί με χαρισματική ενάργεια την καθημερινή του ζωή δίπλα στον μεγάλο στοχαστή και καλλιτέχνη
Τι κάνει την ιαπωνικότητα τόσο σαγηνευτική στην Τέχνη;
Ο Παναγιώτης Ευαγγελίδης μιλά για την πολύχρονη καταβύθισή του στη λογοτεχνία της τυπολατρικής, κλειστής χώρας
1 σχόλιο
Ταξινόμηση:
Προηγούμενα 1 Επόμενα
avatar
Ανώνυμος/η 1.8.2018 | 13:45
Νιόπαντροι και η άλλη με την κοιλιά τούρλα ; Πέρα από την πλάκα, η επικρατούσα άποψη πλέον είναι ότι η γυναίκα στον πίνακα (σύζυγος του παραγγελιοδοχου ) δεν είναι έγκυος. Το ρούχο που φοράει άλλωστε ήταν της μόδας εκείνη την εποχή.
Προηγούμενα 1 Επόμενα
Συνεχίζοντας την περιήγηση στο lifo.gr, αποδέχεστε τη χρήση cookies.     Μάθετε περισσότερα.     Αποδοχή