Παρακαλούμε απενεργοποιήστε το Adblocker για να έχετε πλήρη πρόσβαση στο περιεχόμενο και τις υπηρεσίες μας. Δείτε πώς.
Βρήκατε κάποιο λάθος ή παράλειψη;     Επικοινωνήστε μαζί μας  »
«Η χρονολόγηση της επιγραφής υπολογίζεται στον 2ο αιώνα μ. Χ. και σύμφωνα με τις εκτιμήσεις μας πιστεύουμε ότι είναι το παλαιότερο εύρημα που διασώζει το συγκεκριμένο απόσπασμα της ραψωδίας ξ».
Αρχαιολογία & Ιστορία

Η προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Ηλείας εξηγεί γιατί είναι σπουδαία η ανακάλυψη της επιγραφής της Οδύσσειας

Η Ερωφίλη Κόλλια μιλά στο LIFO.gr για το αναπάντεχο εύρημα στην αρχαία Ολυμπία

Στη δυτική Πελοπόννησο και συγκεκριμένα στην πανέμορφη κοιλάδα του ποταμού Αλφειού, μεγαλούργησε το πιο δοξασμένο ιερό της αρχαίας Ελλάδας, το οποίο ήταν αφιερωμένο στον πατέρα των θεών, τον Δία. Τόπος διεξαγωγής των Ολυμπιακών Αγώνων, η Ολυμπία, καθιερώθηκε στο πανελλήνιο ως το σημαντικότερο θρησκευτικό και αθλητικό κέντρο.

 

Η λειτουργία του ιερού χώρου εξακολούθησε να υφίσταται κανονικά τα πρώτα χριστιανικά χρόνια, δηλαδή την περίοδο του Μεγάλου Κωνσταντίνου.

 

Το 393 μ.Χ. πραγματοποιήθηκαν οι τελευταίοι Ολυμπιακοί Αγώνες και λίγο αργότερα επί αυτοκρατορίας του Βυζαντίου, ο Θεοδόσιος Α' με διάταγμά του απαγόρευσε οριστικά την τέλεσή τους γιατί χαρακτηρίζονταν παγανιστικοί, ενώ στη συνέχεια επί Θεοδοσίου Β', επήλθε η οριστική καταστροφή του ιερού (426 μ.Χ.).

 

Αναμφισβήτητα, πρόκειται για ένα αναπάντεχο εύρημα το οποίο έχει ιδιαίτερη σημασία ότι ανακαλύφθηκε επιφανειακά. Στην αρχή όταν πρωτοαντικρίσαμε την πλάκα ήταν καλυμμένη από άλατα και επικαθίσεις που προέρχονταν είτε από τις καιρικές συνθήκες είτε από τη βλάστηση. Σήμερα, διαβάζεται ακριβώς το απόσπασμα της ραψωδίας με κάποιες μόνο μικρές διαφοροποιήσεις.


Σε αυτό τον ιστορικό τόπο και σε θέση παρακείμενη του ιερού της Ολυμπίας, με κατάλοιπα της ρωμαϊκής εποχής, ανακαλύφθηκε πήλινη πλάκα με εγχάρακτη επιγραφή.

 

Όπως ανακοινώθηκε χθες από το υπουργείο Πολιτισμού, ύστερα από την πρόσφατη ολοκλήρωση της συντήρησής της στο εργαστήριο της Εφορείας Αρχαιοτήτων Ηλείας, διαπιστώθηκε ότι διασώζει 13 στίχους από την ραψωδία ξ της Οδύσσειας η οποία περιλαμβάνει την ομιλία του Οδυσσέα στον Εύμαιο. Σύμφωνα με τα μέχρι στιγμής δεδομένα χρονολογείται από τη ρωμαϊκή εποχή και πιθανώς πριν από τον 3ο αι. μ.Χ.

 

Αξίζει να θυμίσουμε ότι ο Εύμαιος ήταν ένα αρκετά σημαντικό πρόσωπο της Οδύσσειας του Ομήρου. Πρόκειται για τον πιστό χοιροβοσκό του Οδυσσέα, ο οποίος προσπαθούσε να διατηρήσει την περιουσία του Οδυσσέα κατά τη διάρκεια της εικοσάχρονης απουσίας του. Επίσης, είναι το μοναδικό πρόσωπο στο έπος του Ομήρου στο οποίο ο ποιητής απευθύνεται στο δεύτερο πρόσωπο: «δι Ευμαίη» = «εσύ, Εύμαιε».


Στη ραψωδία ξ παρακολουθούμε τον Οδυσσέα μετά την επιστροφή του στην Ιθάκη να φτάνει στην καλύβα του Εύμαιου. Εκεί ο χοιροβοσκός και πιστός υπηρέτης Εύμαιος, φιλόξενος, καλοδέχεται τον αφέντη του, του δείχνει την αφοσίωσή του και φυσικά του ανακοινώνει όλες τις πληροφορίες για την κτηνοτροφική περιουσία του, τους μνηστήρες για τους οποίους αγανακτεί -αφού τρωγοπίνουν κάθε μέρα στο παλάτι- καθώς και τη συζυγική πίστη της Πηνελόπης η οποία επιδείκνυε το ενδιαφέρον της ζητώντας πληροφορίες από ξένους περαστικούς για τον άντρα της.


«Αναμφισβήτητα, πρόκειται για ένα αναπάντεχο εύρημα το οποίο έχει ιδιαίτερη σημασία ότι ανακαλύφθηκε επιφανειακά. Στην αρχή όταν πρωτοαντικρίσαμε την πλάκα ήταν καλυμμένη από άλατα και επικαθίσεις που προέρχονταν είτε από τις καιρικές συνθήκες είτε από τη βλάστηση. Σήμερα, διαβάζεται ακριβώς το απόσπασμα της ραψωδίας με κάποιες μόνο μικρές διαφοροποιήσεις οι οποίες όμως δεν είναι ακόμη ανακοινώσιμες αφού η έρευνα δεν έχει πλήρως ολοκληρωθεί», λέει στη LiFO η Ερωφίλη Κόλλια, προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Ηλείας.

 

Η πήλινη πλάκα βρέθηκε σε έναν λιθοσωρό κοντά στο ιερό της Ολυμπίας, σε σημείο που υπήρχαν πολλά ρωμαϊκά κατάλοιπα, το φθινόπωρο του 2017.
Η πήλινη πλάκα βρέθηκε σε έναν λιθοσωρό κοντά στο ιερό της Ολυμπίας, σε σημείο που υπήρχαν πολλά ρωμαϊκά κατάλοιπα, το φθινόπωρο του 2017.


«Όλη αυτή η ερευνητική εργασία δεν αφορά μόνο τη συγκεκριμένη μεμονωμένη ανακάλυψη της επιγραφής αλλά πραγματοποιείται εδώ και τρία χρόνια σε συνεργασία με τους καθηγητές Franziska Lang, Birgitta Eder, Andreas Vött και Hans-Joachim Gehrke του Γερμανικού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου και των Πανεπιστημίων Darmstadt, Tübingen και Frankfurt am Mainz. Μάλιστα, η πήλινη πλάκα βρέθηκε σε ένα λιθοσωρό κοντά στο ιερό της Ολυμπίας, σε σημείο που υπήρχαν πολλά ρωμαϊκά κατάλοιπα, προς το τέλος του προγράμματος, το φθινόπωρο του 2017. Αναλογιστείτε ότι πέρασαν αρκετοί μήνες ώσπου να ολοκληρωθεί ο καθαρισμός και να καταφέρουμε να διακρίνουμε τους στίχους», αναφέρει η κ. Κόλλια.

 

Το συγκεκριμένο ερευνητικό πρόγραμμα περιλαμβάνει την διερεύνηση όλης της ευρύτερης περιοχής που περιβάλλει το ιερό της αρχαίας Ολυμπίας. Όπως υποστηρίζει η κ. Κόλλια «τα πρώτα χρόνια η έρευνα είχε επικεντρωθεί στις περιοχές του Επιταλίου και της Σαλμώνης και το 2017 στράφηκε στον χώρο της Ολυμπίας, όπου και ανακαλύφθηκε το εύρημα».

 
Υπήρχαν όμως κάποιες ενδείξεις γιατί μπορεί να βρέθηκε σε εκείνο το σημείο; «Ενδείξεις δεν είχαμε, παρά μόνο τα ρωμαϊκά κατάλοιπα που ήδη ξέραμε ότι υφίστανται στον χώρο», σημειώνει η προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Ηλείας και συμπληρώνει «ήταν κάτι που δεν φανταζόμασταν ότι θα ανακαλυφθεί εκεί και μάλιστα επιφανειακά. Όσον αφορά την αιτία που μπορεί να εντοπίστηκε σ' αυτό το σημείο η κ. Κόλλια προβαίνει σε μια υπόθεση εργασίας έχοντας σοβαρές ενδείξεις που μπορεί να την επιβεβαιώσουν: «Πιθανολογούμε ότι το αντικείμενο αυτό ίσως να είχε μια δεύτερη χρήση κάποια στιγμή και να πετάχτηκε στο λιθοσωρό. Δηλαδή, υποθέτουμε ότι μπορεί να είχε χρησιμοποιηθεί ως οικοδομικό υλικό αλλά και πάλι γι' όλα αυτά διατηρούμε επιφυλάξεις».

 

Ο Οδυσσέας με το τόξο του σκοτώνει τους μνηστήρες. Απεικόνιση σε αγγείο του 450 περ. π.Χ.
Ο Οδυσσέας με το τόξο του σκοτώνει τους μνηστήρες. Απεικόνιση σε αγγείο του 450 περ. π.Χ.


Η ανακάλυψη του συγκεκριμένου ευρήματος ήταν ανέλπιστο γεγονός και προφανώς η ομάδα συνειδητοποίησε ότι πρόκειται γι' ένα ιστορικό στοιχείο που γρήγορα τους εντυπωσίασε. Η διαδικασία που ακολουθήθηκε ήταν να μεταφερθεί στο εργαστήριο της Εφορείας Αρχαιοτήτων αφού ήταν ακόμη νωπός ο πηλός και να συντελεστεί ο καθαρισμός προκειμένου να διακρίνουν τι γράφονταν πάνω σε αυτή.


«Η χρονολόγησή του υπολογίζεται στον 2ο αιώνα μ. Χ. και σύμφωνα με τις εκτιμήσεις μας πιστεύουμε ότι είναι το παλαιότερο εύρημα που διασώζει το συγκεκριμένο απόσπασμα της ραψωδίας ξ. Κι αυτό γιατί απ' ό,τι γνωρίζουμε έχουν ανακαλυφθεί αποσπάσματα σε παπύρους αλλά ποτέ άλλοτε σε επιγραφή. Ας μην ξεχνάμε ότι πρόκειται για πρώτες εκτιμήσεις και θα ακολουθήσουν στη συνέχεια μεταγενέστερες δημοσιεύσεις με περισσότερες πληροφορίες» τονίζει η κ. Κόλλια.


Τι προβλέπεται από δω και πέρα; «Θα προχωρήσουμε στη δημοσίευση της συνολικής επιφανειακής - γεωαρχαιολογικής έρευνας που διεξάγεται στο πλαίσιο του τριετούς ερευνητικού προγράμματος "Ο πολυδιάστατος χώρος της Ολυμπίας" κι επίσης αναμένουμε αργότερα να βρει τον δρόμο του προς το Αρχαιολογικό Μουσείο Ολυμπίας ώστε να μπορέσει να εκτεθεί στο κοινό», καταλήγει.

 

Δημοσιογράφος. Σπούδασε στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας του Πάντειου Πανεπιστήμιου ([email protected])

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Βρέθηκε αρχαία πλάκα στην Ολυμπία που ίσως είναι το παλαιότερο σωζόμενο γραπτό απόσπασμα των Ομηρικών Επών

ΠολιτισμόςΒρέθηκε αρχαία πλάκα στην Ολυμπία που ίσως είναι το παλαιότερο σωζόμενο γραπτό απόσπασμα των Ομηρικών Επών

Διασώζει 13 στίχους από την ραψωδία ξ της Οδύσσειας
10.7.2018
Μια Κυριακή στην Αρχαία Ολυμπία (και τριγύρω)

Μ.ΗulotΜια Κυριακή στην Αρχαία Ολυμπία (και τριγύρω)

Κρεμασμένοι στους γκρεμούς της Αρκαδίας κι ένα διάσημο αρχαιοελληνικό meme
3.6.2018
Tuned City: Ένα τριήμερο γεμάτο ήχους στον αρχαιολογικό χώρο της αρχαίας Μεσσήνης

I Was ThereTuned City: Ένα τριήμερο γεμάτο ήχους στον αρχαιολογικό χώρο της αρχαίας Μεσσήνης

Ένα αρκετά ιδιαίτερο πρότζεκτ, το Tuned City επιχειρεί να μπλέξει την τεχνολογία και τον ήχο με μια νεκρή πόλη, της οποίας η παλιά εικόνα σώζεται αμυδρά
16.6.2018
Η μυσταγωγική εμπειρία των «Τρωάδων» με φόντο το δελφικό τοπίο

I Was ThereΗ μυσταγωγική εμπειρία των «Τρωάδων» με φόντο το δελφικό τοπίο

Εντυπώσεις από τη συγκλονιστική παράσταση του Θόδωρου Τερζόπουλου στο Αρχαίο Θέατρο των Δελφών
9.7.2018

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Ηρακλής: όμορφος, δίκαιος και παλικάρι

Αρχαιολογία & Ιστορία Ηρακλής: όμορφος, δίκαιος και παλικάρι

Μια εντυπωσιακή έκθεση για τον Ηρακλή στο Νομισματικό Μουσείο περιλαµβάνει 346 αρχαιότητες, οι περισσότερες από τις οποίες παρουσιάζονται για πρώτη φορά στο κοινό
12.1.2019
Ακούστε το αρχαιότερο μουσικό κομμάτι στον κόσμο

Αρχαιολογία & Ιστορία Ακούστε το αρχαιότερο μουσικό κομμάτι στον κόσμο

Πινακίδα σφηνοειδούς γραφής αποκαλύπτει λατρευτικό ύμνο ηλικίας 3.400 ετών
12.1.2019
Τι γύρευε λίγο λάπις λάζουλι στα δόντια μιας μοναχής του Μεσαίωνα;

Αρχαιολογία & Ιστορία Τι γύρευε λίγο λάπις λάζουλι στα δόντια μιας μοναχής του Μεσαίωνα;

H ανάλυση της οδοντικής πλάκας στα δόντια μιας γυναίκας του Μεσαίωνα ρίχνει φως στην αποσιωπημένη δουλειά των γυναικών αντιγραφέων των μοναστηριών της εποχής
11.1.2019
Οι ερημίτες και η ιστορία τους από το μεσαίωνα έως τις μέρες μας

Αρχαιολογία & Ιστορία Οι ερημίτες και η ιστορία τους από το μεσαίωνα έως τις μέρες μας

Τι, πραγματικά, σημαίνει να ζει κανείς ως ερημίτης: μια καταγραφή στις συνήθειες του Μεσαίωνα και από εκεί σε όσα πιστεύουμε για τους ερημίτες του σήμερα
9.1.2019
 Η σφραγίδα της Πύλου: ένα θαύμα τεχνολογίας και τέχνης που «απλώς δεν έπρεπε να βρίσκεται εκεί»

Αρχαιολογία & Ιστορία Η σφραγίδα της Πύλου: ένα θαύμα τεχνολογίας και τέχνης που «απλώς δεν έπρεπε να βρίσκεται εκεί»

Ποιος απεικονίζεται τελικά στην περιώνυμη σφραγίδα και γιατί οι αρχαιολόγοι μπαίνουν στον πειρασμό να συσχετίζουν το εύρημα με τα ομηρικά έπη;
8.1.2019
Mια σπάνια συνέντευξη με τον σερ Στήβεν Ράνσιμαν, συγγραφέα της «Ιστορίας των Σταυροφοριών»

Αρχαιολογία & Ιστορία Mια σπάνια συνέντευξη με τον σερ Στήβεν Ράνσιμαν, συγγραφέα της «Ιστορίας των Σταυροφοριών»

Το Βυζάντιο, οι Έλληνες και ο κόσμος.
6.1.2019
Μοριάς: Μονεμβασία καί Μυστράς

Αρχαιολογία & Ιστορία Μοριάς: Μονεμβασία καί Μυστράς

Η διακεκριμένη αρχιτέκτων και ιστορικός γράφει για τον μεγάλο φιλέλληνα σερ Στήβεν Ράνσιμαν και την ιδιαίτερη ευαισθησία του για κάποιους συγκεκριμένους τόπους της Ελλάδας.
4.1.2019
Τα κάπως ασυνάρτητα κάλαντα της Πρωτοχρονιάς είναι ένα δειλό τραγούδι αγάπης

Αρχαιολογία & Ιστορία Τα κάπως ασυνάρτητα κάλαντα της Πρωτοχρονιάς είναι ένα δειλό τραγούδι αγάπης

Λύνοντας μια απορία που με έτρωγε από παιδί.
30.12.2018
Ποιος ήταν τελικά ο δαιμόνιος καλόγερος Ρασπούτιν;

Αρχαιολογία & Ιστορία Ποιος ήταν τελικά ο δαιμόνιος καλόγερος Ρασπούτιν;

Σαν σήμερα δολοφονείται στην Αγία Πετρούπολη ο καλόγερος που καθόρισε μια από τις πιο κρίσιμες περιόδους της ρωσικής ιστορίας.
30.12.2018
«Απ' όλους τους δυνάστες της Αθήνας οι Οθωμανοί ήταν οι πιο ήπιοι»

Αρχαιολογία & Ιστορία «Απ' όλους τους δυνάστες της Αθήνας οι Οθωμανοί ήταν οι πιο ήπιοι»

Η συγγραφέας και ξεναγός Άρτεμις Σκουμπουρδή κάνει μια αναδρομή στο πονεμένο στόρι της πιο ιστορικής (και ταλαιπωρημένης) περιοχής της Αθήνας.
25.12.2018
Οι διαχρονικές χειμωνιάτικες γιορτές των Αθηναίων

Αρχαιολογία & Ιστορία Οι διαχρονικές χειμωνιάτικες γιορτές των Αθηναίων

Τα «Χριστούγεννα» και η «Πρωτοχρονιά» ήταν μεγάλες γιορτές των Αθηναίων πολύ πριν την γέννηση του Χριστού.
25.12.2018
Αρχαιοφοβία, γεροντική ασθένεια της ιδεοληπτικής Αριστεράς

Αρχαιολογία & Ιστορία Αρχαιοφοβία, γεροντική ασθένεια της ιδεοληπτικής Αριστεράς

Πέρα από τις κοινοτυπίες που πρωθυπουργός και υπουργοί επαναλαμβάνουν τελετουργικά στους δανειστές για τη χώρα που γέννησε τη δημοκρατία, η αρχαιότητα είναι απαξιωμένη. Γιατί;
22.12.2018
Μαριάννα Κορομηλά: «Είμαστε το πιο ανιστόρητο έθνος του κόσμου»

Αρχαιολογία & Ιστορία Μαριάννα Κορομηλά: «Είμαστε το πιο ανιστόρητο έθνος του κόσμου»

Η γνωστή ιστορικός που συστήνεται ως «Αρβανίτισσα εξ Αθήνας» σχολιάζει το θερμό κλίμα των ημερών και όλα τα φλέγοντα ζητήματα της επικαιρότητας
15.12.2018
8 λεπτά στη ζωή της εκδότριας του «'Ικαρου», Κατερίνας Καρύδη

Αρχαιολογία & Ιστορία 8 λεπτά στη ζωή της εκδότριας του «'Ικαρου», Κατερίνας Καρύδη

Η Κατερίνα Ι. Ανέστη εισβάλλει στις ζωές γνωστών προσώπων, από πολλούς και ετερόκλητους κόσμους, με μόνο της όπλο ένα κινητό τηλέφωνο.
13.12.2018
Τα πρώτα «ρομπότ του σεξ» δημιουργήθηκαν στην αρχαία Ελλάδα

Αρχαιολογία & Ιστορία Τα πρώτα «ρομπότ του σεξ» δημιουργήθηκαν στην αρχαία Ελλάδα

Οι αρχαίοι Έλληνες ήταν εκείνοι που πρώτοι είχαν προχωρήσει σε ερωτικές σχέσεις με εξιδανικευμένα ανθρωπόμορφα ομοιώματα σεξουαλικής χρήσης
10.12.2018