Παρακαλούμε απενεργοποιήστε το Adblocker για να έχετε πλήρη πρόσβαση στο περιεχόμενο και τις υπηρεσίες μας. Δείτε πώς.
Βρήκατε κάποιο λάθος ή παράλειψη;     Επικοινωνήστε μαζί μας  »
ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΓΙΑ ΚΙΝΗΤΑ
O Aχιλλέας σκοτώνει την Πενθεσίλεια. Λεπτομέρεια από αγγείο του 530-525 π.Χ. Photo courtesy the Trustees of the British Museum
Αρχαιολογία & Ιστορία

Ήταν μαύροι οι αρχαίοι Έλληνες;

Μια πρόσφατη σειρά του BBC παρουσιάζει τον Αχιλλέα και άλλους αρχαίους Έλληνες με μαύρο δέρμα. Τι λέει σχετικά η Ιστορική και Επιστημονική έρευνα; Ένας καθηγητής του Κέιμπριτζ απαντά.

Λίγα είναι τα θέματα που έχουν προκαλέσει τόσο έντονη διαμάχη όσο το χρώμα του δέρματος των αρχαίων Ελλήνων. Πέρσι, σε άρθρο που δημοσιεύτηκε στο «Forbes», η καθηγήτρια Κλασικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο της Αϊόβα, Sarah Bond, προκάλεσε καταιγισμό σχολίων, επισημαίνοντας ότι πολλά από τα ελληνικά αγάλματα που φαίνονται σ' εμάς τώρα λευκά στην αρχαιότητα είχαν χρώμα. Αυτό είναι ένα αναμφισβήτητο γεγονός, ωστόσο η Bond δέχτηκε φοβερή online επίθεση επειδή τόλμησε να υπονοήσει ότι ο λόγος για τον οποίο κάποιοι αρέσκονται να σκέφτονται ότι τα ελληνικά αγάλματα είναι κατάλευκα ίσως να έχει σχέση με τις πολιτικές τους πεποιθήσεις.

 

Φέτος ήταν η σειρά της νέας τηλεοπτικής σειράς του BBC «Τροία: Η πτώση μιας πόλης» να προκαλέσει οργή, καθώς για τους ρόλους του Αχιλλέα, του Πάτροκλου, του Δία, του Αινεία και άλλων ηρώων προσλήφθηκαν μαύροι ηθοποιοί (ενώ το να χρησιμοποιούν αγγλόφωνους Βορειοευρωπαίους ηθοποιούς θα ήταν λιγότερο αναχρονιστικό).


Το πρότυπο των λευκών Ελλήνων είναι βαθιά ριζωμένο στις δυτικές κοινωνίες. Όπως λέει η Donna Zuckerberg στο βιβλίο της «Not all dead white men» (2018), αυτή η ατζέντα προωθήθηκε με ζήλο από τμήματα του λεγόμενου Αlt-Right κινήματος που θεωρεί εαυτόν κληρονόμο της (υποτιθέμενης) αρρενωπότητας του Ευρωπαίου πολεμιστή. Ο ρατσισμός είναι συναισθηματικός, όχι ορθολογικός. Δεν θέλω να δώσω αξία στις online στρατιές των ανώνυμων τρολ, απαντώντας λεπτομερώς στους ισχυρισμούς τους. Ο στόχος μου σε αυτό το δοκίμιο είναι περισσότερο να εξετάσω το πώς οι ίδιοι οι Έλληνες αντιλαμβάνονταν τις διαφορές στο χρώμα του δέρματος. Οι αντιλήψεις τους, μάλιστα, αποδεικνύουν ξεκάθαρα την παραδοξότητα της σύγχρονης δυτικής εμμονής με την ταξινόμηση των ανθρώπων με βάση το χρώμα του δέρματός τους.

 

Η «Ιλιάδα» του Ομήρου  και η «Οδύσσεια»  είναι τα αρχαιότερα σωζόμενα λογοτεχνικά κείμενα γραμμένα στην ελληνική γλώσσα. Είμαστε σίγουροι για την πατρότητα μεγάλου μέρους των έργων της αρχαίας ελληνικής γραμματείας, αλλά ο Όμηρος είναι ακόμα ένα μυστήριο για εμάς, όπως και για τους περισσότερους αρχαίους Έλληνες: ακόμα δεν έχουμε καταλήξει εάν τα έπη ανήκουν σε έναν συγγραφέα ή είναι προϊόν μιας συλλογικής παράδοσης.

 

Οι Έλληνες της Εποχής του Χαλκού είναι πιθανό να είχαν πιο σκουρόχρωμο δέρμα, μάτια και μαλλιά. Εν πολλοίς, οι αρχαίοι Έλληνες ήταν πιθανότατα γενικά πιο σκουρόχρωμοι σε σχέση με του σύγχρονους Έλληνες. Φυσικά, ήταν και πιο κοντοί: το μέσο ύψος των αρχαίων ελληνικών σκελετών ήταν περίπου 163 cm για τους άνδρες και 153 cm για τις γυναίκες.


Τα έπη έχουν τις ρίζες τους σε αρχαίες προφορικές παραδόσεις, αλλά σταθεροποιήθηκαν στην παρούσα μορφή τους την περίοδο από τον 8ο έως τον 7ο αιώνα π.Χ. Η πολιορκία της Τροίας, το κεντρικό γεγονός του μυθικού κύκλου στον οποίο ανήκουν τα ομηρικά έπη, μπορεί να βασίζεται σε πραγματικό γεγονός που συνέβη την πρώιμη Εποχή του Χαλκού, τον 13ο ή τον 12ο αιώνα π.Χ., μπορεί και όχι.

 

Ιστορικά μιλώντας, τα έπη είναι ένα αμάλγαμα διαφορετικών χρονικών περιόδων: ορισμένα στοιχεία προέρχονται από τον σύγχρονο των επών κόσμο, τον 8ο αιώνα π.Χ., μερικά είναι αναμνήσεις γεγονότων από την Εποχή του Χαλκού και μερικά (όπως η φράση του Αχιλλέα «αθάνατη δόξα») είναι ριζωμένα σε μια πολύ αρχαία ινδοευρωπαϊκή ποιητική. Υπάρχει, βέβαια, και ένα καθαρόαιμο κομμάτι φαντασίας που όλοι οι Έλληνες αναγνώριζαν: για παράδειγμα, κανείς δεν πίστεψε ποτέ ότι τα άλογα του Αχιλλέα μπορούσαν πραγματικά να μιλήσουν.


Ο Αχιλλέας δεν ήταν ιστορικό πρόσωπο. Ο ήρωας στο έπος μπορεί να έχει ή να μην έχει «μακρινή συγγένεια» με μια υπαρκτή προσωπικότητα, αλλά δεν είναι αυτό το θέμα. Ο Αχιλλέας, όπως τον έχουμε εμείς –και οι αρχαίοι Έλληνες– στο μυαλό μας είναι μια μυθική φιγούρα και μια ποιητική δημιουργία. Επομένως, το ερώτημα δεν είναι «πώς έμοιαζε ο Αχιλλέας;» αλλά «πώς τον απεικονίζει ο Όμηρος;».

  

Εδώ έχουμε μόνο ένα βοηθητικό στοιχείο: στην «Ιλιάδα» αναφέρεται ότι ο Αχιλλέας έχει ξανθά μαλλιά.Η λέξη που χρησιμοποιείται γι' αυτή την περιγραφή συχνά μεταφράζεται ως «ξανθός», καθοδηγώντας αυστηρά τη σύγχρονη φαντασία. Η μετάφραση, ωστόσο, μπορεί να είναι παραπλανητική. Όπως καθίσταται σαφές στο δοκίμιο της Maria Michel Sassi για το Aeon, το ελληνικό λεξιλόγιο για τα χρώματα δεν βρίσκει πάντα ακριβείς αντιστοιχίες με αυτό της σύγχρονης αγγλικής γλώσσας. Η λέξη «ξανθός» θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για πράγματα που εμείς θα περιγράφαμε ως «καφέ», «κοκκινωπά», «κίτρινα» ή «χρυσά».

 

Πίσω από αυτό το φαινομενικά απλό ερώτημα, δηλαδή πώς μεταφράζουμε μία μόνο λέξη από την αρχαία στη σύγχρονη γλώσσα, κρύβεται μια τεράστια συζήτηση, φιλοσοφικού αλλά και πιο πρακτικού, καθημερινού επιπέδου, που απασχολεί τους μελετητές παραπάνω από έναν αιώνα τώρα: «Οι διαφορετικοί πολιτισμοί αντιλαμβάνονται και αρθρώνουν τα χρώματα με διαφορετικούς τρόπους;» Αυτό δεν είναι ένα ερώτημα που μπορούμε να εξετάσουμε εδώ, αλλά είναι σημαντικό να τονίσουμε ότι οι πρώιμοι ελληνικοί χρωματικοί όροι έχουν βρεθεί στο επίκεντρο αυτών των συζητήσεων (από τότε που ο Βρετανός πρωθυπουργός William Gladstone, ένας ενθουσιώδης ερασιτέχνης κλασικιστής, πήρε θέση για το ζήτημα τέλη του 19ου αιώνα).


Στα σύγχρονα μάτια το αρχικό ελληνικό λεξιλόγιο για τα χρώματα ήταν πραγματικά περίεργο. Για παράδειγμα, η λέξη «αργός» χρησιμοποιείται για πράγματα που θα ονομάζαμε λευκά αλλά και για κεραυνούς και ωκύποδα σκυλιά. Φαίνεται πως δεν αναφέρεται μόνο στο χρώμα αλλά και σε ένα είδος αστραπιαίας ταχύτητας. Η λέξη «χλωρός» (όπως και η «χλωροφύλλη») χρησιμοποιείται για την πράσινη βλάστηση αλλά και για την άμμο σε μια ακτή, για τα δάκρυα και το αίμα και για τη χλωμή όψη του δέρματος κάποιου που έχει τρομοκρατηθεί. Ένας μελετητής την περιγράφει ως τη σύλληψη της «καρπερής ζωτικότητας των υγρών πραγμάτων που φυτρώνουν»: το χρώμα είναι πρασινωπό σίγουρα, αλλά εκπροσωπεί μόνο μία πτυχή της λέξης και μπορεί εύκολα να παραβλεφθεί.

 

Η λέξη «ξανθός» θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για πράγματα που εμείς θα περιγράφαμε ως «καφέ», «κοκκινωπά», «κίτρινα» ή «χρυσά».


Παραδόξως, μερικοί πρώιμοι ελληνικοί όροι για το χρώμα υποδεικνύουν επίσης έντονη κίνηση. Ο ίδιος μελετητής επισημαίνει ότι η λέξη «ξανθός» είναι ετυμολογικά συνδεδεμένη με μια άλλη, το «ξούθος», που υποδηλώνει μια ταχεία, δονούμενη κίνηση. Έτσι, ενώ το «ξανθός» παραπέμπει σίγουρα σε μαλλιά «καστανά προς ξανθά», το επίθετο περιγράφει επίσης τα περίφημα γρήγορα πόδια του Αχιλλέα και τη συναισθηματική του αστάθεια. Όταν λέμε ότι ο Οδυσσέας έχει «μαύρο δέρμα», κάλλιστα μπορεί κάποιος να κάνει άμεσα τη σύνδεση με τη σκληρή, υπαίθρια ζωή που βίωνε στη «βραχώδη Ιθάκη».


Ας δούμε άλλο ένα παράδειγμα, το οποίο θα αποτελέσει έκπληξη για όσους έχουν στο μυαλό τους τους ομηρικούς Έλληνες κατάλευκους. Στην «Οδύσσεια» αναφέρεται πως η Αθηνά αλλάζει την εμφάνιση του Οδυσσέα με μαγικό τρόπο: «Απέκτησε μαύρο δέρμα (μελαγχροιὴς) και οι τρίχες του έγιναν μπλε (κυαναί) γύρω από το πηγούνι του». Σε δύο άλλες περιπτώσεις, όπου τον ομορφαίνει, αναφέρεται ότι κάνει τα μαλλιά του «σγουρά, παρόμοια με το λουλούδι του υάκινθου». Το να μεταφράσεις τη λέξη «κυανός» (η ρίζα του αγγλικού «cyan») ως «μπλε», όπως έκανα εγώ εδώ, είναι εκ πρώτης όψεως λίγο ανόητο: οι περισσότεροι μεταφραστές λένε ότι σημαίνει «σκούρος». Αλλά δεδομένου του συνηθισμένου χρώματος των υακίνθων, μήπως είχε μπλε μαλλιά τελικά; Ποιος ξέρει;

 

Αυτό, όμως, είναι άλλο ένα παράδειγμα του πόσο διαφορετικοί είναι οι ομηρικοί χρωματικοί συνδυασμοί. Σαν να μην έφταναν αυτά, προηγουμένως στο έπος αναφέρεται ότι τα μαλλιά του είναι ξανθά, ακριβώς όπως του Αχιλλέα. Οι σχολιαστές θεωρούν ότι αυτό χρησιμοποιείται μερικές φορές για να γίνει αναφορά στα γκρίζα μαλλιά (κάτι που αποδεικνύει ακόμα περισσότερο ότι το «ξανθός» δεν σημαίνει μόνο «ξανθά μαλλιά»).


Και το «μαύρο δέρμα»; Ήταν ο Οδυσσέας πράγματι μαύρος; Ή ήταν «μαυρισμένος»; Γι' ακόμα μία φορά παρατηρούμε πώς διαφορετικές μεταφράσεις παρακινούν τους σύγχρονους αναγνώστες να φανταστούν αυτούς τους ήρωες με εντελώς διαφορετικό τρόπο. Αλλά για να κατανοήσουμε το ομηρικό κείμενο, πρέπει να απομακρυνθούμε από τον σύγχρονο τρόπο σκέψης. Το μαύρο δέρμα του Οδυσσέα, όπως και τα ξανθά μαλλιά του Αχιλλέα, δεν προορίζεται να ενταχθεί στις σύγχρονες φυλετικές κατηγορίες αλλά φέρει αρχαία ποιητικά σχήματα.

 

Σε ένα άλλο σημείο της «Οδύσσειας» μαθαίνουμε για τον αγαπημένο σύντροφο του Οδυσσέα, τον Ευρυβάτη, ο οποίος είχε «κυρτές πλάτες, μαύρο δέρμα (μελαγχροιὴς) και σγουρά μαλλιά... Ο Οδυσσέας τον σεβόταν πιο πολύ από τους άλλους συντρόφους του, επειδή το μυαλό τους δούλευε με τον ίδιο τρόπο». Το τελευταίο κομμάτι είναι το κρίσιμο σημείο: το μυαλό τους δουλεύει με τον ίδιο τρόπο, πιθανότατα επειδή ο Ευρυβάτης και ο Οδυσσέας είναι και οι δύο πανούργοι. Πράγματι, το μαύρο και η πανουργία συσχετίζονται και αλλού στην αρχαία ελληνική σκέψη.


Το «μαύρο» (μέλας) και το «λευκό» είναι επίσης πολύ σημαντικοί όροι με βάση το φύλο: οι γυναίκες δέχονται επαίνους επειδή είναι «λευκοχέρες», αλλά οι άνδρες ποτέ. Αυτή η διαφοροποίηση απεικονίζεται στις συμβάσεις της ελληνικής (και της αιγυπτιακής) τέχνης, όπου βλέπουμε συχνά τις γυναίκες με πιο ανοιχτόχρωμο δέρμα από τους άνδρες. Το να αποκαλέσει κάποιος έναν Έλληνα «λευκό» ήταν σαν εννοεί ότι είναι θηλυπρεπής. Αντίθετα, όταν λέμε ότι ο Οδυσσέας είχε μαύρο δέρμα κάλλιστα τον συνδέουμε με τη σκληρή ζωή της Ιθάκης.

  

Οι γυναίκες δέχονται επαίνους επειδή είναι «λευκοχέρες», αλλά οι άνδρες ποτέ. Το να αποκαλέσει κάποιος έναν Έλληνα «λευκό» ήταν σαν εννοεί ότι είναι θηλυπρεπής.


Επομένως, όταν αναρωτιόμαστε αν ο Αχιλλέας και ο Οδυσσέας ήταν λευκοί ή μαύροι, μάλλον δεν διαβάζουμε σωστά τον Όμηρο. Οι χρωματικοί του όροι δεν έχουν στόχο να κατηγοριοποιήσουν τους ανθρώπους φυλετικά αλλά να συμβάλουν στον χαρακτηρισμό τους, χρησιμοποιώντας λεπτά ποιητικά σχήματα που εξανεμίζονται εάν διαλέξουμε το «ξανθό» αντί του «καφέ», το «μαυρισμένο» αντί του «μαύρου» (και αντίστροφα).

 

Οι Έλληνες δεν αντιλαμβάνονταν τον κόσμο βάσει φυλετικού διαχωρισμού σε μαύρο και λευκό: αυτή είναι μια παράξενη εκτροπή του σύγχρονου δυτικού κόσμου, προϊόν πολλών διαφορετικών ιστορικών δυνάμεων, αλλά κυρίως του διατλαντικού εμπορίου σκλάβων και των πιο σκληρών πτυχών της φυλετικής θεωρίας του 19ου αιώνα. Κανείς στην Ελλάδα ή στη Ρώμη δεν μίλησε ποτέ για λευκό ή μαύρο γένος. Οι Έλληνες σίγουρα είχαν διαπιστώσει τις διαφορετικές αποχρώσεις του δέρματος, όπως είναι φυσικό, και διαφοροποιήθηκαν από λαούς της Αφρικής και της Ινδίας που είχαν πιο σκουρόχρωμο δέρμα, μερικές φορές με επιθετικά υποτιμητικούς όρους που σήμερα θα χαρακτηρίζαμε ρατσιστικούς.

 

Διαφοροποιήθηκαν επίσης και από τους πιο ανοιχτόχρωμους λαούς του Βορρά (βλέπε Ιπποκράτους, «Περί Αέρων, Υδάτων, Τόπων»). Οι Έλληνες γενικά δεν αυτοχαρακτηρίζονταν «λευκοί».


Ο Ξενοφώντας, στο έργο του «Κύρου Ανάβασις», στον απολογισμό της υποχώρησης ενός μισθοφορικού στρατού μέσω της σημερινής κεντρικής Τουρκίας, περιγράφει τη συνάντηση με έναν περίεργο λαό που ρώτησε αν μπορούσε να έχει δημόσια σεξουαλική επαφή με τις γυναίκες που συνόδευαν τον ελληνικό στρατό. Αυτό δεν ήταν το πιο περίεργο γι' αυτούς: «Όλοι ήταν λευκοί, τόσο οι άνδρες όσο και οι γυναίκες». Το ότι ήταν λευκοί, ιδιαίτερα οι άνδρες, ήταν στα μάτια του Ξενοφώντα ένα σημάδι της «ξενότητας» αυτού του λαού.


Μπορούμε να προσθέσουμε ότι οι σύγχρονοι γενετιστές βρίσκουν την ταξινόμηση βάσει του χρώματος του δέρματος αναποτελεσματική, και μάλιστα αποφεύγουν τον όρο «φυλή» (μια ανούσια κατηγορία από βιολογικής απόψεως). Υπάρχει μικρή σχετικά γενετική διαφορά μεταξύ των πληθυσμών διαφορετικών ηπείρων και τα επίπεδα χρώματος του δέρματος είναι πολύ κακό κριτήριο για τον εντοπισμό γενικών γενετικών συγγενικών χαρακτηριστικών. Η διάκριση ανάμεσα στους «μαύρους» αφρικανικούς και στους «λευκούς» ευρωπαϊκούς λαούς, λοιπόν, δεν είναι ούτε ελληνικής ούτε βιολογικής προέλευσης.


Αυτός, φυσικά, δεν είναι ο μόνος τρόπος να εξετάσουμε το ζήτημα. Ας το θέσουμε σε διαφορετική βάση: στα ομηρικά έπη απαντούν άνθρωποι που εμείς θα περιγράφαμε ως μαύρους Αφρικανούς; Τους φανταζόντουσαν στην Τροία; Να θυμήσουμε ότι τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο δεν είναι εύκολο να ορίσουμε την Ελλάδα γεωγραφικά (δηλαδή γύρω στον 8ο αιώνα π.Χ.). Οι Έλληνες ίδρυαν αποικίες σε όλη τη Μεσόγειο, συμπεριλαμβανομένων της Βόρειας Αφρικής και του Δέλτα του Νείλου.

 

Το εμπόριο με την Αίγυπτο έκανε τους Έλληνες να δανειστούν αυτά που σήμερα θεωρούμε αναμφισβήτητα ελληνικά πολιτιστικά χαρακτηριστικά, όπως η μνημειακή αρχιτεκτονική των ναών και τα αγάλματα που είναι γνωστά ως κούροι. Τα θαλάσσια ταξίδια του Οδυσσέα που περιγράφονται στην «Οδύσσεια» συλλαμβάνουν το περιπετειώδες πνεύμα εκείνης της εποχής – μάλιστα, σε μερικές περιπτώσεις αναφέρονται ταξίδια στην Αίγυπτο (αν και η ομηρική γεωγραφία δεν είναι πάντα ακριβής). Η Αίγυπτος, βέβαια, ήταν σε πολύ μεγάλο βαθμό ένα πλούσιο και εντυπωσιακά αρχαίο κράτος και στο πέρασμα των αιώνων άσκησε ισχυρή έλξη στους Έλληνες, ακόμα και στο επίπεδο του φαντασιακού.

 

Οδυσσέας, Αγαμέμνων, Αχιλλέας και Μενέλαος, όπως ενσαρκώνονται στην σειρά του BBC
Οδυσσέας, Αγαμέμνων, Αχιλλέας και Μενέλαος, όπως ενσαρκώνονται στην σειρά του BBC


Στο άνω (δηλαδή νότιο) τμήμα της κοιλάδας του Νείλου, το σημερινό Σουδάν, βρισκόταν ένας άλλος μεγαλοπρεπής πολιτισμός, γνωστός ως Βασίλειο των Κους, Μεροϊτικό Βασίλειο και Νουβία. Οι Έλληνες κατέληξαν να ονομάσουν αυτό το μέρος «Αιθιοπία», που ίσως σημαίνει «γη των ανθρώπων με ηλιοκαμένη όψη». Οι Αιθίοπες, αρκετές φορές, αναφερόμενοι στα ομηρικά έπη, εννοούν έναν ευσεβή, δίκαιο λαό, ευνοούμενο των θεών, ο οποίος τους επισκέπτεται και τρώνε μαζί σε ένα μακρινό μέρος «ανάμεσα στο ηλιοβασίλεμα και την αυγή».

 

Στην «Οδύσσεια» ο Μενέλαος ισχυρίζεται ότι τους έχει επισκεφθεί. Δυστυχώς, δεν υπάρχει περιγραφή του πώς έμοιαζαν αυτοί οι άνθρωποι και δεδομένου ότι λέγεται πως ζούσαν στη μακρινή Ανατολή και στη μακρινή Δύση, κοντά στον ωκεανό, ίσως δεν είχαν καμία σχέση με την Αφρική (η αίσθηση της γεωγραφίας στον Όμηρο, ειδικά των απομακρυσμένων περιοχών, είναι πολύ ασαφής, γι' αυτό θα μπορούσαμε να υποθέσουμε πως στα έπη η Αφρική ίσως και να τοποθετείται στη Δύση).

 

Οι μεταομηρικές αναφορές, ωστόσο, τοποθετούν τους Αιθίοπες σταθερά στην Αφρική, συνήθως στην περιοχή του σύγχρονου Σουδάν. Για παράδειγμα, ο φιλόσοφος Ξενοφάνης, τον 6ο αιώνα, τους αναφέρει ως «μαύρους με επίπεδες μύτες».


Οι πρώιμες αγγειογραφίες είναι δύσκολο να χρησιμοποιηθούν ως τεκμήριο, καθώς όλες οι μορφές είναι μαύρες, ανεξάρτητα από την εθνικότητά τους.

 

Γιατί αυτό είναι σχετικό με τον Όμηρο; Επειδή η «Ιλιάδα» και η «Οδύσσεια» αποτελούν τμήμα μιας μυθικής ακολουθίας που περιλαμβάνει το έργο «Αιθιοπίς» του Αρκτίνου, «το ποίημα για τον Αιθίοπα», το οποίο πιάνει την ιστορία εκεί απ' όπου την άφησε η «Ιλιάδα», δηλαδή αμέσως μετά την ταφή του κορυφαίου Τρώα, του Έκτορα. Οι Τρώες, έχοντας χάσει τον καλύτερο πολεμιστή τους, φέρνουν αμέσως ενισχύσεις από μακρινές χώρες. Πρώτα την Πενθεσίλεια και τις Αμαζόνες και στη συνέχεια τον Μέμνονα και τους Αιθίοπες. Και οι δύο είναι μεγάλες, ηρωικές φιγούρες που νικήθηκαν από τον Αχιλλέα. Στον Μέμνονα χαρίστηκε αθανασία μετά τον θάνατό του. Έτσι, το κρίσιμο ερώτημα τώρα είναι: ο Μέμνονας και οι άντρες του γίνονταν αντιληπτοί ως μαύροι;

 

Και πάλι, η ιστορία είναι μπερδεμένη. Οι Αιθίοπες δεν επιβιώνουν και, μολονότι έχουμε μια περίληψη από έναν μεταγενέστερο συγγραφέα, δεν μας λέει τίποτα για την εθνότητα των Αιθιόπων. Πάντως, μια πολύ μεταγενέστερη ποιητική αναπαράσταση της ιστορίας από τον επικό ποιητή της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας Κόιντο τον Σμυρναίο (3ος αιώνας π.Χ.), που συνήθως θεωρείται παραδοσιακός, ακολουθώντας σε αυτό τον Αρκτίνο, περιγράφει τους Αιθίοπες στην Τροία ως μαύρους.

 

Την πρώιμη περίοδο, όμως, η εικόνα είναι συγκεχυμένη. Οι αγγειογραφίες είναι δύσκολο να χρησιμοποιηθούν ως τεκμήριο, καθώς όλες οι μορφές είναι μαύρες, ανεξαρτήτως εθνικότητας (λόγω της λεγόμενης «μελανόμορφης» τεχνικής που χρησιμοποιούσαν οι ζωγράφοι). Σε μία περίπτωση από τον 6ο αιώνα π.Χ. βρίσκουμε έναν βαριά οπλισμένο (και ως εκ τούτου αθέατο στο μάτι του θεατή) Μέμνονα που πλαισιώνεται από δύο εμφανώς Αφρικανούς «ακολούθους».

 

O Aχιλλέας σκοτώνει την Πενθεσίλεια. Λεπτομέρεια από αγγείο του 530-525 π.Χ. Photo courtesy the Trustees of the British Museum
O Aχιλλέας σκοτώνει την Πενθεσίλεια. Λεπτομέρεια από αγγείο του 530-525 π.Χ. Photo courtesy the Trustees of the British Museum

 

Όταν έρχεται ο ερυθρόμορφος ρυθμός στην Αθήνα, γύρω στο 530 π.Χ., βρίσκουμε δύο αγγειογραφίες που παρουσιάζουν τον Μέμνονα χρωματικά πανομοιότυπο με τους Έλληνες. Υπάρχουν όμως και αγγεία που δείχνουν μυθικούς μαχητές με (διογκωμένα) αφρικανικά χαρακτηριστικά, αλλά δεν είμαστε σίγουροι αν πρόκειται για τον Μέμνονα και τους πολεμιστές του. Είναι δύσκολο να φανταστείς ποιος άλλος θα μπορούσε να είναι. Αλλά ακόμα και αν δεν είναι ο Μέμνων, αυτό είναι απόδειξη ότι οι Έλληνες μπορούσαν να τοποθετήσουν Αφρικανούς σε σκηνές μυθικών μαχών.


Τον 5ο αιώνα π.Χ. αρχίζουμε να έχουμε πιο λεπτομερείς αφηγήσεις σε λογοτεχνικές πηγές. Ορισμένοι αναπαριστούν τον Μέμνονα ως Πέρση, αντικατοπτρίζοντας ίσως την επιρροή των Περσικών Πολέμων, οι οποίοι διεξήχθησαν την περίοδο 490-472 π.Χ. Βρίσκουμε όμως και τον Αφρικανό Μέμνονα: ένα απόσπασμα από τον Αισχύλο, πιθανώς από το έργο του «Μέμνων», λέει: «Έχω μάθει σίγουρα και γνωρίζω ότι μπορώ να μιλήσω για την καταγωγή του [Μέμνονα] ως από τη γη της Αιθιοπίας, από την οποία ο επτάστομος Νείλος κυλάει το γόνιμο ρεύμα του με υπερχείλιση αφθονίας». Η φράση υποδηλώνει ότι ο ομιλητής γνωρίζει πως αντικρούει μια εναλλακτική παράδοση σχετικά με την καταγωγή του Μέμνονα (πιθανώς την περσική).


Άρα, μπορεί να μη γνωρίζουμε με ασφάλεια αν ο Όμηρος ή ο Αρκτίνος θα τοποθετούσαν Αφρικανούς πολεμιστές στην Τροία, ωστόσο μεταγενέστερα υπήρξαν σίγουρα Έλληνες που το έκαναν. Έχω την αίσθηση ότι οι Αιθίοπες του Αρκτίνου ήταν μαύροι Αφρικανοί (αν και ο ίδιος ο Μέμνονας θα μπορούσε να μην είναι). Σίγουρα πρέπει να υπάρχει κάποιος λόγος που η ομηρική ασάφεια σχετικά με την τοποθεσία της Αιθιοπίας μετατράπηκε τόσο γρήγορα στη βεβαιότητα ότι βρισκόταν στην Αφρική και ένα μεγάλο έπος θα μπορούσε να παράσχει τις αποδείξεις.


Η παρουσία μαύρων Αφρικανών στο πεδίο της μάχης στην Τροία, τουλάχιστον στο μυαλό κάποιων αρχαίων Ελλήνων, θα μπορούσε να μειώσει δραστικά την πιθανότητα οι ίδιες οι ελληνικές δυνάμεις να συμπεριλάμβαναν πολεμιστές τους οποίους σήμερα θα αποκαλούσαμε μαύρους.

 

Μετά απ' όλα αυτά, το θέμα είναι αν μπορούμε να βγάλουμε κάποια συμπεράσματα για το παρουσιαστικό των Ελλήνων. Εδώ πρέπει να είμαστε ιδιαίτερα προσεκτικοί, επειδή υπάρχουν πολλές παγίδες. Οι άνθρωποι, συχνά, αναφερόμενοι στους αρχαίους Έλληνες, τους χαρακτηρίζουν με μεγάλη ευκολία «Ευρωπαίους», σαν να είναι αυτονόητη η σημασία αυτού του όρου. Η «Ευρώπη» όμως είναι μια ιστορική δομή, όχι ένα φυσικό δεδομένο. Η ελληνική γλώσσα ανήκει, βεβαίως, στην ινδοευρωπαϊκή οικογένεια που συνδέει τα ιρλανδικά (Δύση) με τα σανσκριτικά (Ινδία) μέσω της αρμενικής, της περσικής και πολλών άλλων γλωσσών, αλλά ας μη μας παραπλανά το συνθετικό «-ευρωπαϊκή»: δεν σημαίνει ότι όσοι μιλούν μια γλώσσα που εντοπίζεται στην ευρωπαϊκή ήπειρο είναι οπωσδήποτε Ευρωπαίοι και το «ινδο-» δεν τους κάνει Ινδούς.


Οι άποικοι της ελληνικής χερσονήσου μετανάστευσαν σε αυτήν από την Ανατολή. Από πολιτισμικής άποψης, η αρχαία ελληνική κουλτούρα καθορίστηκε από τα θαλάσσια ταξίδια και οι περισσότερες από τις συναλλαγές τους γίνονταν με τους παράκτιους λαούς της ανατολικής Μεσογείου. Οι σημαντικότερες αλληλεπιδράσεις τους στην πρώιμη φάση για την οποία συζητάμε ήταν με τους σημιτικούς λαούς (Φοίνικες και Βαβυλώνιους) και τους Αιγυπτίους.

 

Οι αρχαίοι Έλληνες είχαν ελάχιστο, ή και καθόλου, ενδιαφέρον για το μεγαλύτερο μέρος αυτού που σήμερα θεωρείται «Ευρώπη», την ενδοχώρα και τις μη μεσογειακές περιοχές στα βορειοδυτικά. Αυτό, φυσικά, δεν σχετίζεται άμεσα με το παρουσιαστικό των Ελλήνων γενικά αλλά είναι μια υπενθύμιση ότι η λέξη «ευρωπαϊκός» δεν έχει να κάνει με την αρχαία ιστορία και είναι πιθανό να μας παραπλανήσει.


Οποιαδήποτε προσπάθεια να απαντηθεί το ερώτημα «πώς έμοιαζαν οι αρχαίοι Έλληνες» πρέπει να γίνει με την καθοδήγηση της γενετικής έρευνας, όχι με υποθέσεις. Μια μελέτη που δημοσιεύτηκε πέρσι στο περιοδικό «Nature» ανέλυε το DNA 19 ατόμων από την ηπειρωτική Ελλάδα και την Κρήτη. Οι αρχικοί κάτοχοι του DNA ζούσαν πολύ πριν από την περίοδο που εξετάζουμε, μεταξύ του 2900 -1200 π.Χ. Τα αποτελέσματα της ανάλυσης, ωστόσο, σχετίζονται και με τη μεταγενέστερη εποχή και έδειξαν ότι υπήρχε ευρεία γενετική συνέχεια μεταξύ των Ελλήνων της μινωικής περιόδου (στη μελέτη ως το 2900-1700 π.Χ.) και των Ελλήνων της σημερινής εποχής.

 

Συγκεκριμένα, αναφέρεται πως η καταγωγή των Ελλήνων της μινωικής περιόδου «ανάγεται τουλάχιστον κατά τα τρία τέταρτα στους πρώτους νεολιθικούς αγρότες της δυτικής Ανατολίας και του Αιγαίου και το μεγαλύτερο κομμάτι της μεταγενέστερης περιόδου στους αρχαίους πληθυσμούς που σχετίζονται με εκείνους του Καυκάσου και του Ιράν». Το DNA από τη μυκηναϊκή περίοδο (1700-1200 π.Χ.) είχε νέα γενετική εισροή από την ευρασιατική στέπα ή την Αρμενία.


Ταυτόχρονα, όμως, η μελέτη προειδοποιεί ότι ο ελληνικός πληθυσμός δεν είναι απομονωμένος. Παράλληλα με την ευρεία συνέχεια, δείχνει τα διαπερατά όρια του ελληνικού κόσμου. Αυτό το φαινόμενο πρέπει να εντάθηκε την πρώιμη Εποχή του Σιδήρου (δηλαδή όταν άρχισαν να διαμορφώνονται τα ομηρικά έπη), μια εποχή κατά την οποία παρατηρούνταν αυξημένες μετακινήσεις πληθυσμών.

 

Το συμπέρασμα είναι ότι μπορούμε να είμαστε σχεδόν σίγουροι ότι οι αρχαίοι Έλληνες είχαν παρόμοιο γονότυπο και φαινότυπο με αυτόν των σύγχρονων Ελλήνων. Υπάρχουν, ωστόσο, ορισμένες επιφυλάξεις. Οι Έλληνες της Εποχής του Χαλκού είναι πιθανό να είχαν πιο σκουρόχρωμο δέρμα, μάτια και μαλλιά.


Εν πολλοίς, οι αρχαίοι Έλληνες ήταν πιθανότατα γενικά πιο σκουρόχρωμοι σε σχέση με του σύγχρονους Έλληνες (γεγονός το οποίο, παρεμπιπτόντως, φωτίζει με ενδιαφέροντα τρόπο τον Οδυσσέα και τον Ευρυβάτη του Ομήρου με το «μαύρο δέρμα»).

 

Φυσικά, ήταν και πιο κοντοί: το μέσο ύψος των αρχαίων ελληνικών σκελετών ήταν περίπου 163 cm για τους άνδρες και 153 cm για τις γυναίκες. Επίσης, τον καιρό που γράφτηκαν τα ομηρικά έπη είναι πιθανό να υπήρχε μεγαλύτερη διακύμανση σε ατομικό επίπεδο απ' ό,τι την εποχή της μελέτης, λόγω της έκτασης της ελληνικής εμβέλειας σε όλη τη Μεσόγειο και τη βόρεια Αφρική και του ενδεχόμενου μετανάστευσης και επιμειξιών. Γενικά, θα μπορούσαμε να πούμε ότι οι Έλληνες πολεμιστές που φανταζόταν ο Όμηρος δεν μοιάζουν πολύ με τον David Gyasi (ο Αχιλλέας στη σειρά του BBC) αλλά ούτε και με τον Brad Pitt (τον Αχιλλέα στην ταινία του Χόλιγουντ «Τροία»).


Οι λέξεις που χρησιμοποιούμε για να ορίσουμε και να περιγράψουμε τα χρώματα συχνά θεωρούνται προφανείς και η χρήση τους μας έρχεται με φυσικό τρόπο γιατί το οπτικό νεύρο έχει προσαρμοστεί αναλόγως. Πιστεύουμε ότι τα χρώματα που βλέπουμε είναι εγγεγραμμένα σε μια τάξη πραγμάτων. Σε φυσιολογικό επίπεδο, πράγματι, αυτό μπορεί να ισχύει. Αλλά όταν ο εγκέφαλος μπαίνει στη διαδικασία της κατανόησης αυτών των νευρολογικών σημάτων, τότε αναπόφευκτα αρχίζουμε να χρησιμοποιούμε τις κατηγορίες στις οποίες έχουμε συνηθίσει. Καταφεύγοντας στο παρελθόν και εκπαιδεύοντας τον εαυτό μας να κοιτάζει με τα μάτια άλλων πολιτισμών, σχετικοποιούμε τις εννοιολογικές κατηγορίες που έχουμε κληρονομήσει, αναγνωρίζοντας ότι δεν είναι απόλυτες.

 

Η ειρωνεία είναι ότι οι αρχαίοι Έλληνες, που τόσο συχνά στην Ευρώπη και στη βόρεια Αμερική θεωρούνται αυτονόητα λευκοί, θα είχαν μείνει κατάπληκτοι με αυτή την αντίληψη.

 

____________

To άρθρο μεταφράστηκε για το LIFO.gr από την Σοφία Σταθοπούλου και αναδημοσιεύεται με την άδεια του aeon. Ο Tim Whitmarsh είναι καθηγητής Ελληνικού Πολιτισμού στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ και έχει εργαστεί στα Πανεπιστήμια της Οξφόρδης και του Έξετερ. Το τελευταίο του βιβλίο έχει τον τίτλο «Battling the Gods: Atheism in the Ancient World» (2015).

 

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Η λέξη Νοσταλγία δεν είναι ελληνική
Οι αρχαίοι Έλληνες ήταν σχεδόν τυφλοί στο γαλάζιο και το πράσινο
Υπάρχει ενδεχόμενο οι αρχαίοι να έβλεπαν από τη φύση τους —καθαρά σε επίπεδο αμφιβληστροειδούς― λιγότερα χρώματα απ' όσα βλέπουν τα δικά μας μάτια, σε σημείο μάλιστα να γίνεται λόγος για τυφλότητα των Ελλήνων;

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Αρχαίες κατάρες για να πεθάνουν οι εχθροί σου (και μάγια για να κερδίσεις τον άντρα που αγαπάς)
Αρχαίοι κατάδεσμοι, κατάρες και μαγικοί χρησμοί συνιστούν το θέμα μιας συναρπαστικής δημοσίευσης του Ά. Χανιώτη
Η σύγκρουση για τις αρχαιότητες στο μετρό της Θεσσαλονίκης: Ποιες είναι, τι λένε οι εμπλεκόμενοι
Τι λένε στη LiFO η αρχαιολόγος και πρώην γ.γ. του υπουργείου Πολιτισμού Μαρία Βλαζάκη και ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης Κωνσταντίνος Ζέρβας
20 συγκλονιστικές μαρτυρίες από τον ξεριζωμό και την καταστροφή της Σμύρνης
Ένα μεγάλο ανάγνωσμα, σε επιμέλεια του M.Hulot, με αφηγήσεις όσων έζησαν την Ελληνική προσφυγιά
18 φωτοχρωμίες από την Κωνσταντινούπολη του 1890
Οι ημέρες παρακμής της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας
Εμφύλιο τραύμα
Στην εποχή μας η έννοια της πατρίδας έχει πλέον εγκαταλειφθεί στον υπόκοσμο της ακροδεξιάς. Και μοιραία ο πατριωτισμός στην Ελλάδα ταυτίστηκε με τους κάλπηδες, τους σιχαμερούς και τους ανεγκέφαλους.
Ιστορία και αυταπάτες
Πάνω στο θυμό του, ο δεξιός λόγος μπορεί με αυτοϋποτιμητική έξαρση, να φωνάξει πως είμαστε ένα τίποτα ― μια φωλιά απατεώνων στη σκιά της Δύσης!
Η πρώτη γενοκτονία του 20ού αιώνα: Ναμίμπια 1904
Δεκάδες χιλιάδες μέλη των φυλών Χερέρο και Νάμα της αφρικανικής χώρας εξοντώθηκαν με μεθόδους που αργότερα θα γίνονταν προσφιλείς στο ναζιστικό καθεστώς
Οι τσατσάρες έξω από το Εθνικό Αρχαιολογικό  Μουσείο
Και ο πυλώνας του ελληνικού πολιτισμού ... χτενίζεται, με αυτό το εξωφρενικό σύγχρονο γλυπτό στην είσοδό του
Δεσποτικό Κυκλάδων: Το ιερό με τους ανεξάντλητους αρχαιολογικούς θησαυρούς
Έπειτα από περίπου 20 χρόνια συστηματικών ερευνών οι ανασκαφές στο ακατοίκητο νησάκι του Δεσποτικού εξακολουθούν να φέρνουν στο φως σπουδαία ευρήματα.
Μύθοι και αλήθειες για τους πρόσφυγες του 1922
Ο ξεριζωμός και η υποχρεωτική ανταλλαγή πληθυσμών. Γεγονότα τραυματικά γεννούν ποικιλία μύθων.
Οι θησαυροί της Έπαυλης των Παπύρων σε μια μεγαλειώδη έκθεση στο Μουσείο Getty
Σημαντικά ευρήματα από την Έπαυλη της Πομπηίας αλλά και ακριβείς ψηφιακές απεικονίσεις του απίθανου κτιρίου που θάφτηκε στις στάχτες του Βεζούβιου
Ο θρυλικός τεκές του τάγματος των Μεβλεβήδων δερβίσηδων της Θεσσαλονίκης
Έτσι όπως αποτυπώνεται συναρπαστικά στις σελίδες του έξοχου βιβλίου του Mark Mazower «Θεσσαλονίκη, Η πόλη των φαντασμάτων».
Η συναρπαστική ιστορία των ανασκαφών στην Αρχαία Αγορά
Από το 1931 εκατοντάδες μελετητές, εργαζόμενοι, ειδικοί και μαθητές έχουν συμμετάσχει σ' ένα από τα πιο παραγωγικά αρχαιολογικά έργα σε όλη τη Μεσόγειο
Τα σπάνια αριστουργήματα του Αρχαιολογικού Μουσείου Μεσσηνίας
Δεν είναι από τα διασημότερα μουσεία της επικράτειας, διαθέτει εντούτοις πολύ σημαντικά ευρήματα που καλύπτουν 7,5 χιλιετίες Ιστορίας με καινοτόμους τρόπους παρουσίασης.
Μάργκαρετ Κένα: Η Αυστραλή ανθρωπολόγος που έκανε την Ανάφη δεύτερη πατρίδα
Έφτασε πριν 50 χρόνια για την ανάγκη μιας διατριβής και ερωτεύτηκε τη φύση, τους ανθρώπους της και την ιδιαίτερη ιστορία της ως τόπος εξορίστων. Μια συνομιλία μαζί της και 18 ανέκδοτες φωτογραφίες.
27 σχόλια
Ταξινόμηση:
Προηγούμενα 12 Επόμενα
avatar nego 13.10.2018 | 20:19
Εν ολίγοις ...δεν ήταν μαύροι αλλά επειδή περιέγραφαν τα χρώματα αλλιώς εμείς μπορούμε να συνεχίσουμε την προπαγάνδα μας.
Λευκά χέρια-ξανθά μαλλιά και όχι μαύρα λέει ο ποιητής.
Τα υπόλοιπα είναι εκ του πονηρού και ευτυχώς είμαι 1.53
άρα γνήσια ελληνίδα-case closed.
Lumidy Lumidy 13.10.2018 | 21:12
Είναι απλά τα πράγματα: Δεν υπήρχαν Έλληνες ποτέ και όλα είναι ένα ψέμα για να δικαιολογήσουν την ύπαρξη μας και την γλώσσα.

Έχει ενδιαφέρον βέβαια η επιλεκτικότητα του τι ισχύει και τι όχι στην Οδύσσεια και Ιλιάδα.
avatar Νικολής 14.10.2018 | 04:17
Συγχαρητήρια για το εύστοχο σχόλιο σας .

Η ύπαρξη μας και η γλώσσα μας είναι εντελώς αδικαιολόγητη...
Absinthia_Stacy Absinthia_Stacy 13.10.2018 | 21:25
Το gangsta ραπ στην αρχαία Ελλάδα γεννήθηκε...
avatar emmsha 13.10.2018 | 21:41
Ακομα παλαιοτερα σε Μινωικες τοιχογραφιες μαλλον απο το παλατι της Κνωσσου οι αντρες παρουσιαζονται παντα σκουροχρωμοι ενω οι θυληκες μορφες καταλευκες για αυτο και πολλοι απορησαν με τον Εβανς που ανακατασκευασε τη τοιχογραφια του Πριγκηπα με τα Κρινα σε γενος αρσενικο ενω κανονικα η αυθεντικη μορφη ειναι γυναικεια .
Επισης απο το ιδιο παλατι εχουμε τοιχογραφιες σκουροχρωμων ανδρων που ειναι επικεφαλεις (σαν αξιωματικοι) εντελως μαυρων στρατιωτων. Δεν υπηρχε διαχωρισμος με βαση το χρωμα του δερματος στην αρχαιοτητα αυτο ειναι μεταγενεστερη αποψη που αναπτυχθηκε απο τις Σταυροφοριες και μετα κυριως στον λεγομενο σημερινο δυτικο κοσμο...
Ειδα τη σειρα και προσωπικα μου αρεσε πολυ. Η ιδεα του οτι ο Διας, ο Αχχιλεας και ο Πατροκλος ηταν μαυροι εκανε τη σειρα πολυ ενδιαφερουσα. Ειναι ομορφο να βλεπεις αυτο ακριβως που γραφεται στο παραπανω αρθρο, η αληθεια, οτι δηλαδη στην αρχαιοτητα δεν υπηρχε φυλετικος διαχωρισμος με βαση το χρωμα του δερματος ......
avatar boxer 14.10.2018 | 11:29
Μόνο που οι Μινωίτες είχαν περισσότερη σχέση με τους Φοίνικες και τους Αιγύπτιους παρά με τους Έλληνες. Οι τοιχογραφίες της Κνωσού αυτό δείχνουν.
avatar
Ανώνυμος/η 14.10.2018 | 21:41
Τι σχέση έχουν οι μινωίτες με τους έλληνες;; Τι λέμε τώρα;;;
annibas annibas 13.10.2018 | 22:12
Ήταν μαύροι με χαρακτηριστικά της μαύρης φυλής και τα εξιδανικευμένα αγάλματα που έφτιαχναν είχαν χαρακτηριστικά λευκού ανδρός γιατί είχαν το dna του michael jackson.
Ας κοιτάξουν τι θα είναι ο δικός τους 007 και ας αφήσουν τον δικό μας Αχιλλέα.
avatar SYSTEMA 14.10.2018 | 13:16
Λιγο παιδική αντίδραση :)
avatar NIKOS-NIKOS 14.10.2018 | 19:24
Την !η Οκτωβρίου στο Ηρώδειο το Εθνικό Θέατρο Αιθιοπίας παρουσίασε την ζωή του Σωκράτη https://www.artandlife.gr/athens/events/barefoot_in_athens_socrates_life
https://www.ethiogr.org/
Η Ιλιάδα και η Οδύσσεια είναι μυθιστορήματα. Ο Αχιλλέας είναι μυθικό πρόσωπο και σε καλλιτεχνική απόδοση μπορεί να αποδοθεί ως οποιοδήποτε πρόσωπο(άσπρο, μαύρο, κίτρινο, καρτούν, οτιδήποτε).
Δεν έχει αυστηρές θρησκευτικές προδιαγραφές. Είναι τιμή μας να θέλουν να ταυτίζονται στο φανταστικό επίπεδο αφρικανικοί λαοί με τη δικιά μας ηρωική μυθολογία. Δεν τους το έχουμε επιβάλλει εμείς και δεν προσπαθούν να μας αλλοιώσουν την δόξα.
annibas annibas 15.10.2018 | 00:15
«Ήταν μαύροι οι αρχαίοι Έλληνες;» Πηγή: www.lifo.gr
Ξέρετε και o Τερζόπουλος έκανε Αισχύλο με Κινέζους εγώ είδα θέατρο Kabuki με Έλληνες και Έλληνες τραγουδούν θρησκευτική μουσική των τζαμαϊκανών. Αυτό δεν σημαίνει ότι είναι αυτόματα θετικό και είναι καλύτεροι από το Max Romeo και τον king tubby .
Για μένα το πρόβλημα ξεκινά από το γεγονός πως αν είσαι μεγάλος θα σε πιάσουν πολλοί μετά θάνατο και θα σε διασκευάσουν, θα σε αποδώσουν, θα σε βιάσουν θα σε κατακρεουργήσουν.
Όπως το δεις.
Και δεν έχω τίποτα με τους Αφρικανούς.
Με τους Άγγλους τα έχω.
AntD AntD 15.10.2018 | 10:20
Μπερδεύεσαι, δεν ταυτίζονται, θεωρούν ότι κλέψαμε τον πολιτισμό τους και τον παρουσιάσαμε ως δικό μας. Ο αφροκεντρισμός γνωρίζει νέα ισχυρή άνοδο και άνθιση τα τελευταία χρόνια ξανά. Δε με ενοχλεί καθόλου ο μαύρος Αχιλλέας, με ενοχλεί το μην που πάει να περάσει από πίσω
avatar NIKOS-NIKOS 14.10.2018 | 09:07
Οι λέξεις αλλάζουν έννοια με την πάροδο του χρόνου.
Αιθίωψ της ομηρικής εποχής σήμαινε το νησιώτη ευγενή, αριστοκράτη, κοσμοπολίτη, από το ρήμα αίθω και ωψ δηλ. αυτός που συνεχώς εκτείθεται στη θάλασσα και τις καυστικές ακτίνες του ήλιου. Λέμε αιθέρας, αίθουσα( το φωτεινότερο δωμάτιο) και αίθριο.
Επίσης μέλας σήμαινε αυτός που έχει το μελί χρώμα, ο χρυσαφένιος.
Μετά απέκτησε και την έννοια του σκούρου. Το μελάνι της σουπιάς ήταν "χρυσαφένιο" ως προς την αξία του όχι ως προς το χρώμα του.
Ο ελληνικός πολιτισμός ήταν μονοχρωματικός στην αρχαιότητα για θρησκευτικούς λόγους. Το μόνο χρώμα που "έβλεπαν" και περιέγραφαν οι αρχαίοι ήταν το χρώμα του ήλιου κατά την δύση του και κατά την αυγή δηλ. το χρώμα της Ηούς, της ροδοδακτύλου, το πυρρώδες, το ερυθρωπόν, το οινωπόν, το φοίνιον, το φαιόν, το μελανωπόν κτλ.
Στις τοιχογραφίες και στα αγγεία οι Έλληνες απεικονίζονται ως ερυθρόδερμοι (Αιθίοπες,Ερυθραίοι,Φοίνικες). Είναι γνωστό από την νεολιθική εποχή πόσο πολύτιμο ήταν το χρώμα της ώχρας και της μίλτου.
Στην Ιλιάδα ο Αχιλλέας σκοτώνει σε μονομαχία των Μέμνωνα που ήταν βασιλιάς των Αιθιόπων και σύμμαχος των Τρώων. https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9C%CE%AD%CE%BC%CE%BD%CF%89%CE%BD_(%CE%BC%CF%85%CE%B8%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%AF%CE%B1)#/media/File:Eos_Memnon_Louvre_G115.jpg
Πρέπει να ξεκαθαριστεί ότι η ομηρική γεωγραφία δεν έχει καμία σχέση με την σημερινή γεωγραφία των ιστορικών χρόνων. Η Αίγυπτος, η Λιβύη, η Φοινίκη, η Αιθιοπία, αλλά και η Θήβα, η Κρήτη, η Εύβοια και τόσες ονομασίες που αναφέρει ο Όμηρος είναι εντελώς διαφορετικές από τις σημερινές.
Στα αρχαία νομίσματα της Λέσβου, των Δελφών, της Ετρουρίας αλλά και αλλού είναι πολύ συνηθισμένο να υπάρχει στην πρόσοψη το πρόσωπο ενός νέγρου.
Το ίδιο και σε αγάλματα, αγγεία και άλλες απεικονίσεις. Αυτό είναι σε ανάμνηση της προϊστορικής Αιθιοπικής καταγωγής των Ελλήνων.
Κατάλοιπο αυτής της ανάμνησης είναι και τα μέχρι σήμερα διατηρημένα δρώμενα των Αράπηδων, της Καμήλας, οι μουτζούρηδες, οι μπόες που είναι διαδεδομένα σε όλα τα βαλκάνια αλλά και στην Κορσική, Σικελία και Ισπανία. Όπως και πολλά σημερινά επίθετα Μαυρογιώργης, Μαυριμίχαλος, Καρατάσος, Καραγιάννης κτλ από αυτή την συνήθεια κατάγονται.
Ένα βιβλίο που εξηγεί αναλυτικότερα τα παραπάνω είναι Η ΟΜΗΡΙΚΗ ΑΙΘΙΟΠΙΑ ΚΑΙ Η ΛΕΣΒΟΣ του Αθηναγόρα Ελευθερίου

Η
avatar nego 14.10.2018 | 16:23
Κοίτα τι διαβάζουμε επειδή το Χόλιγουντ εβαλε τον Αχιλλέα να μοιάζει με τον Μον Τζόβι αντί ας πούμε αντί με τον Μασιστα που έβαζε η σινετσιτά το 60.Και η Αιγυπτος του Ομήρου δεν είναι η Αίγυπτος και η Αιθιοπία δεν είναι η Αιθιοπία αλλά οι Ελληνες είναι Αιθίοπες .Και η Αίγυπτος αίγυπτος απο πότε αλήθεια λέγεται Αίγυπτος για να μην τη μπερδεύουμε με την Ομηρική Αιγυπτο?
avatar NIKOS-NIKOS 14.10.2018 | 19:07
Στα Εθνικά του Στέφανου Βυζάντιου 6 αι. μχ. (Μέγα Γεωγραφικόν Λεξικόν) διαβάζουμε:Αίγυπτος και η χώρα και ο ποταμός εκλήθη από του Αιγύπτου, ως Χάραξ, εκλήθη και Μύστρα η χώρα υπό των Φοινίκων, και Αερία και Ποταμίτις,και Αετία από τινός Ινδού Αετού....αλλά και Ωγυγία εκαλείτο και Ερμοχύμιος και Μελάμβολος και Ηφαιστία ....
Αλλά και στα αιγυπτιακά η χώρα καλείται Kemet που σημαίνει μαύρη χώρα(Αιθιοπία), καλείται επίσης και Hakaptah που σημαίνει η δύναμις του θεού Φθα.
annibas annibas 14.10.2018 | 09:54
Το επόμενο που μένει είναι να πας που ποια διάλεκτο της Αγγλικής γλώσσας μιλούσαν.
Και η Cinecitta το είχε τίγκα στα στεροειδή και να παλεύει με τον Μαύρο Πιτ και τον Σπάιντερμαν αλλά τώρα οι Άγγλοι το λένε και επιστημονικό.
Βέβαια η Αφρική ήταν μια αχαρτογραφητη Ήπειρος που φρόντισαν οι Άγγλοι εξερευνητές να ανοίξουν τον δρόμο στους Άγγλους αποικιοκράτες-και όχι μόνο-όταν η βιομηχανική επανάσταση έκαναν το δουλεμπόριο οικονομικά ασύμφορο και οι Αιθίοπες δεν έχουν τα χαρακτηριστικά αυτού του Αχιλλέα.
Και υπήρχαν περιγραφές για το "κάλλος" που δεν βλέπω να τις συμπεριλαμβάνουν οι ιστορικοί.
Η δε σειρά με 67% Rotten Tomatoes και το εξαιρετικό 3,8 στο IMDB θα πάει αύτανδρη.
Irene Karlou Irene Karlou 14.10.2018 | 09:57
Επίσης οι αρχαίοι Αμερικανοί ήταν Ερυθροδερμοι...
Citellus citellus Citellus citellus 14.10.2018 | 16:18
Οι συντελεστές της σειράς έχουν δίκιο και θα εξηγήσω γιατί.

Όπως μάθαμε από το Black Panther, οι μαύροι Ουακαντανοι έχουν εξωγήινη τεχνολογία με ιπτάμενα σκάφη από Βιμπανιο και όπως λέει και ο Κιλμογκερ είναι ανώτεροι από τους άλλους ανθρώπους και πρέπει να κατακτήσουν τη Γη.

Που αλλού είδαμε Απολλωνια τεχνολογία να χρησιμοποιειται για την κίνηση αεροσκαφών; Μα φυσικά όταν ο εθνεγερτης Σωρρας την πούλησε στον Ομπαμα για 50 τρις δολάρια.

Άρα ή Ουακαντα είναι το Αιγαίο, η φέτα το Βιμπανιο και εμεις οι γνησιοι, καθαροι, εθνικά Ουακαντιανοι και μαύροι που θα εγερθουμε ξανά και θα διοριστουμε στο Δημόσιο της Ουακαντιανης γραφειοκρατιας για πάντα.

Όσοι δε ξέρουν λένε ότι το Black Panther ήταν ταινία, όσοι γνωρίζουμε ξέρουμε ότι είναι ντοκιμαντέρ!
avatar Γράφων 23.10.2018 | 13:03
Γελάς...

Όταν ήμουν φαντάρος ήρθα σε επαφή με αφιλτράριστες παρέες, όπως όλοι.

Στα πλαίσια αυτά, πέραν του ότι διαπίστωσα το ότι το "ο Καιρός Γαρ Εγγύς Ι & ΙΙ" ήταν ευαγγέλια, άκουσα (στα σοβαρά) και την κάτωθι θεωρία:

Οι Έλληνες είναι εξωγήινοι από τον πλανήτη Δία. Οι Εβραίοι είναι εξωγήινοι από τον πλανήτη Κρόνο. Οι λοιποί κάτοικοι του πλανήτη Γη είναι ιθαγενείς. Εμείς προσπαθούμε να τους σώσουμε και οι Εβραίοι να τους καταστρέψουν.

Αλλά στο τέλος θα νικήσουμε εμείς. Γι' αυτό και στη μυθολογία ο Δίας σκοτώνει τον Κρόνο.

ΥΓ Η σειρά είναι συνεργασία του BBC με το Netflix. Απευθύνεται δε στην αγορά της Νοτίου Αφρικής. Για να "πιάσει" βάλαν τον Αχιλλέα Αφρικανό. Τόσο απλό. Όπως για μας τους χριστιανούς (σ.σ. τους καθολικούς) ο Χριστός ήταν ξανθούλης με γαλανά ματάκια (ενώ ήταν Εβραίος) και 25 Δεκεμβρίου στην Ιερουσαλήμ χιονίζει. Η οικειοποίηση επιτρέπει μια ελευθεριότητα.
Προηγούμενα 12 Επόμενα
Συνεχίζοντας την περιήγηση στο lifo.gr, αποδέχεστε τη χρήση cookies.     Μάθετε περισσότερα.     Αποδοχή