Δύο σεμνές προτάσεις

Facebook Twitter
0

Μία βόλτα στους δρόμους αρκεί για να καταλάβει κανείς ότι λίγοι είναι οι Έλληνες που δεν έχουν να προτείνουν μία θαυματουργή λύση σ’ όλα τα προβλήματα. Όσο πιο περίπλοκο το πρόβλημα, τόσο πληθαίνουν οι από μηχανής Θεοί, οι απλούστατες λύσεις και οι σκοτεινές ερμηνείες  που τοποθετούν με μία ζαριά όλους τους κατεργάρηδες στον πάγκο τους.

Τι κι αν οι γλώσσες των ειδικών έχουν μαλλιάσει να αναλύουν τις συνιστώσες, τι κι αν οικονομολόγοι δηλώνουν αδυναμία να προβλέψουν το μέλλον, τι κι αν το πρόβλημα της Ελλάδας έχει ξεκινήσει πολύ πριν την Ολυμπιάδα του 2004 (μην ήταν και στο αίμα μας;)  Η χώρα βρίθει από Σωτήρες που με μία απλή πρόταση –την δικιά τους- όλα θα τακτοποιηθούν αυτομάτως. Το μόνο που φταίει είναι που δεν τους κάνουμε πρωθυπουργούς.

Η χώρα ζει κάτι που μοιάζει με αναίμακτο πόλεμο: ενώ οι περισσότεροι δέχονται επιθέσεις, υπάρχουν ακόμα κάποιοι που εξακολουθούν να επωφελούνται και ο λαός ρίχνει τις ευθύνες στο διπλανό του, έχοντας κρυφά πίστη σε όσους παραδοσιακά ψήφιζε.

Ίσως να νιώθουμε μοναδικοί σ’ αυτή την στροφή της Ιστορίας, αλλά φυσικά δεν είμαστε: κρίσεις έχουν περάσει πολλές χώρες της Ευρώπης, ακόμα και οι πιο πλούσιες, κι εν τω μεταξύ, σε 3 ώρες με το αεροπλάνο, άνθρωποι συνωστίζονται σε καταυλισμούς και σκοτώνουν για ένα σακί ρύζι. Είναι αυτό παρηγοριά; Δεν είναι, αλλά τουλάχιστον ας συνετιστούν όσοι  έχουν τη λύση στο τσεπάκι «να μην πληρώσουμε τίποτα!» «να καταργήσουμε τον καπιταλισμό!» χωρίς να καταλαβαίνουν ούτε οι ίδιοι τι εννοούν, πυροβολώντας στον αέρα με μαγκιά γελαδάρη στο Φαρ Ουέστ. Ε  λοιπόν, αν υπήρχε μία απλή λύση, θα είχε προκύψει οργανικά. Πώς να το κάνουμε.

Μου πήρε 280 λέξεις για να εκφράσω την αγανάκτησή μου με όσο πιο πολύ μπορώ ευθύ τρόπο. Ευτυχώς για όλους μας, υπάρχουν καλλιτέχνες: πριν από μερικές ημέρες βρέθηκε στα χέρια μου το καταπληκτικό κείμενο του Τζόναθαν Σουίφτ «Σεμνή πρόταση ώστε να παύσουν τα τέκνα των φτωχών ν' αποτελούν βάρος για τους γονείς τους και τον τόπο και να καταστούν ωφέλιμα στην κοινωνία», γνωστό και ως «Μία σεμνή πρόταση». Σε περίπτωση που δεν το έχετε διαβάσει ακόμα, δε θέλω να σας αποκαλύψω το εύρημα, που είναι η οριστική απάντηση σε όσους έχουν μαγικές λύσεις μαζί με λαγούς μέσα στα καπέλα τους. Μερικές φορές δεν αρκεί ούτε η λογική, ούτε η επιστήμη, ούτε τα επιχειρήματα: χρειάζεται ο σαρκασμός.

Στα χνάρια του Σουίφτ, ο οποίος προκάλεσε πολλές συζητήσεις στην εποχή του με ένα κείμενο που δεν αναγνωρίζεται ως πετυχημένο λογοτεχνικά αλλά έκανε αίσθηση που η απλή λογική δε μπορεί να κάνει, ο δικός μας «Ιωνάθαν Τσίφτης» (ή αλλιώς Άγης Πετάλας) έγραψε το 2009 το «Μια σεμνή πρόταση, ώστε οι λαθρομετανάστες που έχουν εισρεύσει στη χώρα μας να παύσουν να αποτελούν βάρος για την κοινωνία μας και αντί να επιδίδονται σε διαρρήξεις, να συμμετάσχουν σε ένα εγχείρημα παγκοσμίου βεληνεκούς που σκοπό έχει να επιστρέψει στον νόμιμο κύριό τους, τα κλοπιμαία μιας παλαιότερης ληστείας» στη Νέα Εστία, τχ. 1827. Το πρόβλημα είναι ότι ο σαρκασμός μπορεί να γίνει δυνατό όπλο, μόνο που πετυχαίνει το στόχο του μόνο σ’ αυτούς που τον αντιλαμβάνονται. Πώς ν’ ακούσεις την ώρα που ουρλιάζεις;

(…) Από τις πρώτες κιόλας στιγμές της γερμανικής εισβολής οι περισσότεροι εκ των πολιτικών ηγετών της νικημένης χώρας αναγκάστηκαν να πάρουν τον δρόμο της αυτοεξορίας. Οι υπόλοιποι θεώρησαν σωστό να παραμείνουν, και να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους στον τόπο, παλεύοντας με ένα τρομερό, διπρόσωπο τέρας (…). Είναι στ’ αλήθεια δύσκολο να αποφασίσει κανένας ποια από τις δύο αντιστασιακές πράξεις φέρει μεγαλύτερη εσωτερική ένταση, ποια από τις δύο αποφάσεις τονίζει με εναργέστερο τρόπο την προσωπική αυταπάρνηση των πρωταγωνιστών τους.

Ας σταθούμε πρώτα στην περίπτωση των αυτοεξορίστων: Κρήτη, Λονδίνο, Κάιρο, Νότια Αφρική είναι ορισμένοι μόνο από τους τόπους όπου εκτυλίχθηκε το δράμα τούτων των νεομαρτύρων του έθνους μας. Κακοτράχαλα βουνά της Κρήτης, βροχερό τοπίο της αγγλικής πρωτεύουσας, πνιγηρή ζέστη της Μέσης Ανατολής, κουνούπια του Νείλου, αλλοπρόσαλλη αντιστροφή των εποχών στο νότιο ημισφαίριο της αφρικανικής ηπείρου. Προσπάθησε, αγαπητέ αναγνώστη, να μπεις στη θέση ενός τέτοιου ταλαιπωρημένου Οδυσσέα, και αναλογίσου αν τα νεύρα και το σώμα σου θα μπορούσαν να μείνουν αλώβητα από μια τέτοια ταξιδιωτική περιπλάνηση, από μια τέτοια βίαιη εναλλαγή των καιρικών συνθηκών, από έναν τόσο περιπετειώδη ξεριζωμό. Οι άνθρωποι αυτοί αναγκάστηκαν να φιλοξενηθούν σε ξενοδοχεία που πρόσφεραν υπηρεσίες κατώτερες της προπολεμικής φήμης τους, αναγκάστηκαν να κάνουν τους χορούς και τις συνεστιάσεις τους σε σάλες που δεν ταίριαζαν στην περιωπή τους, ανέχονταν την κακομεταχείριση των φράκων τους από ανίδεους βεδουίνους υπηρέτες που τα έπλεναν και τα σιδέρωναν σαν να ήταν κελεμπίες, εργάζονταν σε γραφεία με έπιπλα ξεπερασμένης μόδας, με ταπετσαρίες που δεν τις είχαν διαλέξει οι ίδιοι. (…)

Το υπόλοιπο κείμενο μπορείτε να το διαβάσετε εδώ ενώ το κείμενο του Σουίφτ στ’ αγγλικά εδώ.

Βιβλίο
0

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Ο Μανώλης Πιμπλής και η Σταυρούλα Παπασπύρου μιλούν για την αγαπημένη εκπομπή των booklovers

Οθόνες / «Βιβλιοβούλιο»: Μια διόλου σοβαροφανής τηλεοπτική εκπομπή για το βιβλίο

Ο Μανώλης Πιμπλής και η Σταυρούλα Παπασπύρου ήταν κάποτε «ανταγωνιστές». Και πια κάνουν μαζί την αγαπημένη εκπομπή των βιβλιόφιλων, τη μοναδική που υπάρχει για το βιβλίο στην ελληνική τηλεόραση, που επικεντρώνεται στη σύγχρονη εκδοτική παραγωγή και έχει καταφέρει να είναι ευχάριστη και ενημερωτική.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Θανάσης Καστανιώτης: «Αν έκανα ένα δείπνο για συγγραφείς, δίπλα στον Χέμινγουεϊ θα έβαζα τη Ζυράννα Ζατέλη»

The Book Lovers / Θανάσης Καστανιώτης: «Αν έκανα ένα δείπνο για συγγραφείς, δίπλα στον Χέμινγουεϊ θα έβαζα τη Ζυράννα Ζατέλη»

Ο Νίκος Μπακουνάκης συζητάει με τον εκδότη Θανάση Καστανιώτη για την μεγάλη διαδρομή των εκδόσεών του και τη δική του, προσωπική και ιδιοσυγκρασιακή σχέση με τα βιβλία και την ανάγνωση.
ΝΙΚΟΣ ΜΠΑΚΟΥΝΑΚΗΣ
Τελικά, είναι ο Τομ Ρίπλεϊ γκέι; 

Βιβλίο / Τελικά, είναι γκέι ο Τομ Ρίπλεϊ;

Το ερώτημα έχει τη σημασία του. Η δολοφονία του Ντίκι Γκρίνλιφ από τον Ρίπλεϊ, η πιο συγκλονιστική από τις πολλές δολοφονίες που διαπράττει σε βάθος χρόνου ο χαρακτήρας, είναι και η πιο περίπλοκη επειδή είναι συνυφασμένη με τη σεξουαλικότητά του.
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
«Ο Δον Κιχώτης» του Θερβάντες: Ο θρίαμβος της λογοτεχνίας και της ανιδιοτελούς φιλίας

Σαν Σήμερα / «Ο Δον Κιχώτης» του Θερβάντες: Ο θρίαμβος της λογοτεχνίας και της ανιδιοτελούς φιλίας

Η ιστορία ενός αλλοπαρμένου αγρότη που υπερασπίζεται υψηλά ιδανικά είναι το πιο γνωστό έργο του σπουδαιότερου Ισπανού συγγραφέα, που πέθανε σαν σήμερα το 1616.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Ο Γουσταύος Κλάους στη χώρα του κρασιού: Μια γοητευτική βιογραφία του Βαυαρού εμπόρου

Βιβλίο / Γουσταύος Κλάους: Το γοητευτικό στόρι του ανθρώπου που έβαλε την Ελλάδα στον παγκόσμιο οινικό χάρτη

Το βιβλίο «Γκούτλαντ, ο Γουσταύος Κλάους και η χώρα του κρασιού» του Νίκου Μπακουνάκη είναι μια θαυμάσια μυθιστορηματική αφήγηση της ιστορίας του Βαυαρού εμπόρου που ήρθε στην Πάτρα στα μέσα του 19ου αιώνα και δημιούργησε την Οινοποιία Αχαΐα.
M. HULOT
Η (μεγάλη) επιστροφή στην Ιαπωνική λογοτεχνία

Βιβλίο / Η (μεγάλη) επιστροφή στην ιαπωνική λογοτεχνία

Πληθαίνουν οι κυκλοφορίες των ιαπωνικών έργων στα ελληνικά, με μεγάλο μέρος της πρόσφατης σχετικής βιβλιοπαραγωγής, π.χ. των εκδόσεων Άγρα, να καλύπτεται από ξεχωριστούς τίτλους μιας γραφής που διακρίνεται για την απλότητα, τη φαντασία και την εμμονική πίστη στην ομορφιά.
ΤΙΝΑ ΜΑΝΔΗΛΑΡΑ
Κλαούδια Πινιέιρο: «Είμαι γυναίκα, συγγραφέας, μητέρα, ειλικρινής, κουρελιασμένη»

Βιβλίο / Κλαούδια Πινιέιρο: «Είμαι γυναίκα, συγγραφέας, μητέρα, ειλικρινής, κουρελιασμένη»

Παρόλο που οι κριτικοί και οι βιβλιοπώλες κατατάσσουν τα βιβλία της στην αστυνομική λογοτεχνία, η συγγραφέας που τα τελευταία χρόνια έχουν λατρέψει οι Έλληνες αναγνώστες, μια σπουδαία φωνή της λατινοαμερικανικής λογοτεχνίας και του φεμινισμού, μοιάζει να ασφυκτιά σε τέτοια στενά πλαίσια.
ΓΙΩΡΓΟΣ ΔΟΥΛΟΣ
Κωστής Γκιμοσούλης: «Δυο μήνες στην αποθήκη»

Το πίσω ράφι / «Δυο μήνες στην αποθήκη»: Οι ατέλειωτες νύχτες στο νοσοκομείο που άλλαξαν έναν συγγραφέα

Ο Κωστής Γκιμοσούλης έφυγε πρόωρα από τη ζωή. Με τους όρους της ιατρικής, ο εκπρόσωπος της «γενιάς του '80» είχε χτυπηθεί από μηνιγγίτιδα. Με τους δικούς του όρους, όμως, εκείνο που τον καθήλωσε και πήγε να τον τρελάνει ήταν ο διχασμός του ανάμεσα σε δύο αγάπες.
ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ
Έτσι μας πέταξαν μέσα στην Ιστορία

Βιβλίο / Το φιλόδοξο λογοτεχνικό ντεμπούτο του Κώστα Καλτσά είναι μια οικογενειακή σάγκα με απρόβλεπτες διαδρομές

«Νικήτρια Σκόνη»: Μια αξιοδιάβαστη αφήγηση της μεγάλης Ιστορίας του 20ού και του 21ου αιώνα στην Ελλάδα, από τα Δεκεμβριανά του 1944 έως το 2015.
ΝΙΚΟΣ ΜΠΑΚΟΥΝΑΚΗΣ
Γκρέγκορ φον Ρετσόρι: Αποχαιρετώντας μια Ευρώπη που χάνεται

Βιβλίο / Γκρέγκορ φον Ρετσόρι: Αποχαιρετώντας μια Ευρώπη που χάνεται

Ένας από τους τελευταίους κοσμοπολίτες καλλιτέχνες και συγγραφείς αυτοβιογραφείται στο αριστουργηματικό, σύμφωνα με κριτικούς και συγγραφείς όπως ο Τζον Μπάνβιλ, βιβλίο του «Τα περσινά χιόνια», θέτοντας ερωτήματα για τον παλιό, σχεδόν μυθικό κόσμο της Ευρώπης που έχει χαθεί για πάντα.
ΤΙΝΑ ΜΑΝΔΗΛΑΡΑ
CARRIE

Βιβλίο / H Carrie στα 50: Το φοβερό λογοτεχνικό ντεμπούτο του Στίβεν Κινγκ που παραλίγο να καταλήξει στα σκουπίδια

Πάνω από 60 μυθιστορήματα που έχουν πουλήσει περισσότερα από 350 εκατομμύρια αντίτυπα μετράει σήμερα ο «βασιλιάς του τρόμου», όλα όμως ξεκίνησαν πριν από μισό αιώνα με την πρώτη περίοδο μιας ντροπαλής και περιθωριοποιημένης μαθήτριας γυμνασίου.
THE LIFO TEAM
Οι «Αρχάριοι» του Ρέιμοντ Κάρβερ, ήρωες τσακισμένοι από το κυνήγι του αμερικανικού ονείρου

Το πίσω ράφι / Οι «Αρχάριοι» του Ρέιμοντ Κάρβερ, ήρωες τσακισμένοι από το κυνήγι του αμερικανικού ονείρου

Γεννημένος στο Όρεγκον τα χρόνια που ακολούθησαν την οικονομική κρίση του '29, γιος μιας σερβιτόρας κι ενός εργάτη σε εργοστάσιο ξυλείας, ο κορυφαίος εκπρόσωπος του «βρόμικου ρεαλισμού» βίωσε στο πετσί του την αθλιότητα, τις δυσκολίες και την αποξένωση που αποτύπωσε στο έργο του.
ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ
Μιχάλης Μακρόπουλος: «Ζούμε σε μια εποχή βαθιάς μοναξιάς, μέσα σε μια θάλασσα διαδικτυακών “φίλων”».

Βιβλίο / Μιχάλης Μακρόπουλος: «Ζούμε στη βαθιά μοναξιά των διαδικτυακών μας “φίλων”»

Ο συγγραφέας και μεταφραστής μιλά για τη δύναμη της λογοτεχνίας, για τα βιβλία που διαβάζει και απέχουν απ’ όσα σήμερα «συζητιούνται», για τη ζωή στην επαρχία αλλά και για το πόσο τον ενοχλεί η «αυτοπροσωπολατρία στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης».
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ