ΕΝΑΣ ΑΠΟ ΤΟΥΣ κύριους λόγους που ο 75χρονος φιλόσοφος είναι τόσο δημοφιλής παγκοσμίως – τον έχουν αποκαλέσει «Έλβις της φιλοσοφίας» και είναι δεύτερος στη λίστα της Google με τους πιο διάσημους εν ζωή Σλοβένους μετά τη Μελάνια Τραμπ – είναι ο αντισυμβατικός τρόπος με τον οποίο συνδυάζει την υψηλή θεωρία με το χιούμορ, που συχνά μάλιστα είναι και μη πολιτικά ορθό. Αυτό που ο ίδιος περιγράφει ως την «εκφυλισμένη» προσωπικότητά του είναι τόσο δημοφιλής στο κοινό που αναρωτιέται κανείς μήπως είναι απλά μια δημόσια εικόνα που χρησιμοποιεί.
«Όχι!», απαντά ο ίδιος. «Για παράδειγμα, ποτέ δεν λέω στη γυναίκα μου όταν πέφτω για ύπνο, "καληνύχτα, αγάπη μου". Της λέω "ψόφα τώρα, σκύλα» ή κάτι τέτοιο. Κάποτε, ήμουν πολύ κουρασμένος για τέτοια παιχνίδια και της είπα απλά μια μέρα όταν μπήκε στο σπίτι: "Γεια σου αγάπη μου, χαίρομαι που σε βλέπω". Είχε πανικοβληθεί! "Τι συνέβη" μου είπε. "Με χωρίζεις; Είσαι άρρωστος;"».
Ο Σλάβοϊ Ζίζεκ ζει ακόμα στη Σλοβενία, όπου μεγάλωσε, όπως λέει ως «ο μόνος στη γενιά μου που δεν κάπνισε ποτέ, δεν μέθυσε ποτέ, δεν δοκίμασε ποτέ ούτε καν ελαφρά ναρκωτικά. Ήμουν ο τρελός που ενδιαφερόταν μόνο για τα βιβλία και την πολιτική». Αυτές τις μέρες βρίσκεται στο Λονδίνο για να παρουσιάσει το τελευταίο από τα περίπου 50 βιβλία του, το οποίο έχει τίτλο «Ενάντια στην πρόοδο», το πρώτο από μια νέα σειρά συλλογών με σύντομα δοκίμια.
Ερωτώμενος πώς αισθάνεται που είναι μια διασημότητα, επιμένει ότι δεν είναι, και λέει ότι απορρίπτει όλες τις προσκλήσεις να συναντήσει διάσημους ανθρώπους, «εκτός από τον (γνωστό ηθοποιό) Ρέιφ Φάινς με τον οποίον βρισκόμαστε συχνά και μιλάμε».
«Νομίζω ότι όλα αυτά που αντιμετωπίζουμε σήμερα –η οικολογική κρίση, η τεχνητή νοημοσύνη και ούτω καθεξής– δεν μπορούν να επιλυθούν ή έστω να αντιμετωπιστούν μέσω των υφιστάμενων φιλελεύθερων εθνοκρατικών επιταγών. Θα χρειαστούν ισχυρότερες συνιστώσες διεθνούς συνεργασίας και το πρόβλημα είναι πώς θα γίνει αυτό χωρίς να υποτροπιάσουμε σε αυταρχικά συστήματα. Η άποψή μου για το μέλλον είναι απαισιόδοξη: πλησιάζουμε σε αυτό που στο βιβλίο ονομάζω ήπιο φασισμό. Στην Κίνα, ξέρετε τι είπε ο Πρόεδρος Σι πριν από μερικές εβδομάδες; Ότι η νέα γενιά πρέπει να διαπαιδαγωγηθεί εξαρχής – όχι, όπως περίμενα να πει, διαβάζοντας Μάο ή Μαρξ, αλλά σύμφωνα με τα πρότυπα της κομφουκιανής παράδοσης. Δεν θέλει δηλαδή τον κομμουνισμό, αλλά ένα ισχυρό καθεστώς βασισμένο σε κάποια παραδοσιακή ιεραρχική ιδεολογία».
Ερωτώμενος πώς αισθάνεται που είναι μια διασημότητα, επιμένει ότι δεν είναι, και λέει ότι απορρίπτει όλες τις προσκλήσεις να συναντήσει διάσημους ανθρώπους, «εκτός από τον (γνωστό ηθοποιό) Ρέιφ Φάινς με τον οποίον βρισκόμαστε συχνά και μιλάμε». (Η αδελφή του ηθοποιού, η σκηνοθέτρια Σόφι Φάινς, έχει συνεργαστεί με τον Ζίζεκ σε ντοκιμαντέρ όπως το The Pervert's Guide to Ideology).
Αν και η στάση του για τη φλεγόμενη Μέση Ανατολή –«Το μόνο ηθικό πράγμα είναι να βλέπουμε τη φρίκη από όλες τις πλευρές»– έχει ως αποτέλεσμα να χαρακτηρίζεται τόσο ως αντισημίτης όσο και ως φιλοσιωνιστής, όταν πρόκειται για την Ουκρανία είναι ξεκάθαρος. «Η Αριστερά πιστεύει ότι οι Ουκρανοί είναι τόσο ηλίθιοι ώστε να διεξάγουν έναν "proxy" όπως λέγεται πόλεμο για λογαριασμό του ΝΑΤΟ; Ξέρουν ότι αν παραδοθούν θα εξαφανιστούν ως έθνος. Νομίζω ότι αυτός ο αποπροσανατολισμός σχετικά με την Ουκρανία θα είναι το τελευταίο καρφί στο φέρετρο της Αριστεράς – θα πρέπει να επανεφεύρει ριζικά τον εαυτό της».
Τακτικός συνεργάτης κάποτε σε διάφορα μέσα της mainstream Αριστεράς, ο Ζίζεκ δηλώνει ότι ο αριστερός Τύπος τώρα τον έχει «ακυρώσει». Δεν λέει πια ούτε «καλημέρα» με το Κέντρο Κριτικής Ιδεολογίας και Σπουδών του Ζίζεκ του Πανεπιστημίου του Κάρντιφ, ο διευθυντής του οποίου παραπονέθηκε για τον αυξανόμενο «συντηρητισμό» του.
Ο Ζίζεκ αποδοκιμάζει τις «ηλίθιες φιλελεύθερες αντιλήψεις του τύπου – "ας ανοίξουμε τα σύνορα και οι μετανάστες θα ενσωματωθούν"», οι οποίες, όπως λέει, «γίνονται παιχνίδι στα χέρια ενός τέρατος όπως ο Τραμπ» (παρότι ο ίδιος είχε δηλώσει, μεταξύ αστείου και σοβαρού, την στήριξή του στην υποψηφιότητα του Τραμπ το 2016, υποστηρίζοντας ότι η νίκη του θα ανάγκαζε τους Δημοκρατικούς να γίνουν πιο ριζοσπαστικοί ως αντίδραση).
Αποδοκιμάζει επίσης «τον νέο φεμινισμό του MeToo, όπου η Αριστερά υποβαθμίζεται σε μια αυστηρά ακαδημαϊκή υπόθεση της ανώτερης μεσαίας τάξης. Συχνά αναρωτιέμαι όταν διαβάζω κάποια δήθεν ριζοσπαστικά κείμενα που χρησιμοποιούν ως αιχμή την λεγόμενη κουλτούρα ακύρωσης: έχουν γνωρίσει ποτέ αυτοί που τα γράφουν πραγματικούς, φτωχούς ανθρώπους;».
Σημειώνει ακόμα ότι «όλοι οι μαύροι και οι αυτόχθονες Αμερικανοί με τους οποίους μιλάω στις ΗΠΑ μισούν αυτούς τους συγκαταβατικούς λευκούς φιλελεύθερους, δήθεν αντιρατσιστές. Συνάντησα μια ομάδα των λεγόμενων ιθαγενών Αμερικανών σε ένα στρογγυλό τραπέζι στη Μισούλα της Μοντάνα και αναφέρθηκαν στους εαυτούς τους ως Ινδιάνοι και φυσικά ένας λευκός φιλελεύθερος πετάχτηκε αμέσως και είπε: «Ταπεινώνετε τον εαυτό σας με τέτοιους χαρακτηρισμούς!». Και ο Ινδιάνος αποκρίθηκε: "Όχι, καλύτερα να μας λέτε Ινδιάνους, ως μνημείο της βλακείας των λευκών που νόμισαν ότι βρίσκονταν στην Ινδία". Έτσι μπράβο!»
Μιλάει άραγε έτσι ασταμάτητα και στο σπίτι με την οικογένειά του; (Μετά από τρία διαζύγια – το ένα από ένα μοντέλο από την Αργεντινή, 30 χρόνια νεότερή του – είναι πλέον με την τέταρτη σύζυγό του και έχει δύο ενήλικες γιους). «Αυτό είναι μόνο ένα μέρος του εαυτού μου. Εμείς οι Σλοβένοι είμαστε μανιοκαταθλιπτικοί. Έχω αυτά τα ξεσπάσματα αλλά μετά έχω μεγάλες περιόδους κόπωσης και αδράνειας. Και τώρα έχω και διαβήτη, είμαι γέρος πια. Είναι ηλίθιο και ταπεινωτικό να είσαι γέρος».
Δεν φέρνει η ηλικία τη σοφία όμως; «Όχι! Μόνο που τώρα έχω μάθει να μην εμπιστεύομαι την ψυχανάλυση, γιατί δεν πιστεύω στην εσωτερική αλήθεια. Το ηθικό σου καθήκον είναι να βρεις έναν καλό σκοπό έξω από τον εαυτό σου και να επιμείνεις σε αυτόν: προσποιήσου ότι είσαι καλός και πράξε ανάλογα και ίσως υπάρχει περίπτωση να γίνεις καλός. Αλλά μην κοιτάς βαθιά μέσα σου. Θα ανακαλύψεις μόνο σκατά».
Με στοιχεία από The Telegraph.
