ΟΙ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΣΤΗΝ ΚΕΝΤΡΟΑΡΙΣΤΕΡΑ συνεχίζουν να μονοπωλούν σχεδόν την πολιτική επικαιρότητα, όχι διότι δεν υπάρχουν άλλες ειδήσεις, αλλά επειδή είναι κοινός τόπος η ανάγκη εξισορρόπησης των δυνάμεων του πολιτικού συστήματος και η ύπαρξη μιας ισχυρής αξιωματικής αντιπολίτευσης απέναντι στη σημερινή υπερσυγκέντρωση ισχύος στο Μέγαρο Μαξίμου. Μια ισχυρότερη και καλύτερη αντιπολίτευση μπορεί να συμβάλει στη βελτίωση της διακυβέρνησης, υποχρεώνοντας την πρωθυπουργοκεντρική εξουσία να διαβουλεύεται ουσιαστικά για τις σημαντικές αποφάσεις προκειμένου να υπάρχουν ευρύτερες συναινέσεις, αλλά και να λογοδοτεί για τις πράξεις και τις παραλείψεις της.
Το αποτέλεσμα των πρόσφατων ευρωεκλογών κατέδειξε ότι η εν μέρει αποκατάσταση του δικομματισμού που είχε προκύψει από τις εκλογές του 2019 και η ισχυρή μονοκομματική κυβερνητική πλειοψηφία που προέκυψε από τις τελευταίες εθνικές εκλογές του 2023 αποτελούν παρελθόν. Η πολιτική συγκυρία μοιάζει σαν να προσπαθεί να διορθώσει το χάος που προέκυψε μετά την κατάρρευση του πολιτικού συστήματος, ως επακόλουθο της οικονομικής κρίσης.
Ποια είναι η κατάσταση σήμερα; Σύμφωνα με την τελευταία αποτύπωση της δημοσκόπησης της Opinion Poll (για το Action24), η Νέα Δημοκρατία βρίσκεται στο 27,1%, παραμένοντας δηλαδή κάτω από το 30%, που ήταν το «ψυχολογικό όριο» και ταρακούνησε το κυβερνών κόμμα, πλην όμως δεν έχει καταφέρει να αντιστρέψει την καθοδική πορεία. Το ΠΑΣΟΚ είναι στο 14% και δείχνει να σταθεροποιείται στη δεύτερη θέση. Είναι πλέον το μοναδικό κόμμα της αντιπολίτευσης με διψήφιο ποσοστό και έχει αφήσει πίσω του όλα τα υπόλοιπα, που καταγράφουν μονοψήφια νούμερα. Η τάση αυτή την περίοδο είναι σαφώς ανοδική για το ΠΑΣΟΚ, αλλά κανένας δεν είναι σε θέση να προβλέψει αν αυτή θα διατηρηθεί και μετά την εκλογή ηγεσίας.
Τη λύση στο πρόβλημα της ανισορροπίας που υπάρχει θα μπορούσαν να τη δώσουν οι πολιτικές διεργασίες στα δύο κόμματα της κεντροαριστεράς. Διαφορετικά υπάρχει ο κίνδυνος να διευρυνθεί το πρόβλημα της πολιτικής εκπροσώπησης που καταγράφηκε στις τελευταίες ευρωεκλογές, με τον κατακερματισμό και κυρίως με την τεράστια αποχή των ψηφοφόρων από τις κάλπες.
Ο ΣΥΡΙΖΑ, αντιθέτως, μετά το «πραξικόπημα» των 163 της Κεντρικής Επιτροπής που καθαίρεσαν τον εκλεγμένο από τα χιλιάδες μέλη του κόμματος Στέφανο Κασσελάκη, έχει κατρακυλήσει στην πέμπτη θέση, καθώς τον έχει περάσει το ΚΚΕ και το κόμμα του Βελόπουλου.
Το κόμμα, το οποίο έχει απολέσει τη μισή και παραπάνω δύναμη από εκείνη που καταγράφηκε στις τελευταίες εθνικές εκλογές και συρρικνώνεται διαρκώς, σπαρασσόμενο από τις εσωκομματικές έριδες και χωρίς προσανατολισμό, βρίσκεται σε προφανή αδυναμία να ασκήσει με επάρκεια και αποτελεσματικότητα τον κρίσιμο ρόλο της αξιωματικής αντιπολίτευσης ως βασικού παράγοντα εξισορρόπησης του συστήματος.
Τη λύση στο πρόβλημα της ανισορροπίας που υπάρχει θα μπορούσαν να τη δώσουν οι πολιτικές διεργασίες στα δύο κόμματα της κεντροαριστεράς. Διαφορετικά υπάρχει ο κίνδυνος να διευρυνθεί το (μεγαλύτερο) πρόβλημα της πολιτικής εκπροσώπησης που καταγράφηκε στις τελευταίες ευρωεκλογές, με τον κατακερματισμό και κυρίως με την τεράστια αποχή των ψηφοφόρων από τις κάλπες.
Η κρίσιμη ώρα του ΠΑΣΟΚ
Αναμένεται να διαπιστωθεί αν η εκλογή προέδρου του ΠΑΣΟΚ θα επιβεβαιώσει την ανοδική του πορεία ή αν θα τη διακόψει. Ο πολιτικός πολιτισμός, το γεγονός ότι διαθέτει στελέχη με κάποια επάρκεια και ορθολογισμό και κυρίως η σύγκριση με τη σουρεαλιστική κατάσταση που επικρατεί στον ΣΥΡΙΖΑ (ο οποίος έχει χαμηλώσει τόσο τον πήχη που κάνει όλα τα παραπάνω να φαίνονται ως πλεονεκτήματα) έχουν ενισχύσει σημαντικά την εικόνα του ΠΑΣΟΚ και το βοηθούν να ανακάμψει.
Το καλό κλίμα για το οποίο επαινέθηκε, ωστόσο, υποχωρεί αρκετά τις τελευταίες μέρες, καθώς ορισμένοι υποψήφιοι επιλέγουν την τακτική της πόλωσης-κατ’ ευφημισμό «σκληρό ροκ». Πρόκειται για μια τακτική την οποία επιλέγει συνήθως ο δεύτερος με σκοπό να φτάσει και να ξεπεράσει τον πρώτο, όταν όλες οι άλλες τακτικές έχουν φτάσει στα όριά τους. Εν προκειμένω είναι ο Χάρης Δούκας αυτός που επέλεξε να πάει πιο επιθετικά, με μια καμπάνια που απευθύνεται κυρίως στο θυμικό και προβάλλει ότι μόνο αυτόν φοβάται η δεξιά και μόνο αυτός μπορεί να νικήσει τον Μητσοτάκη. Ο Χάρης Δούκας, όμως, από αδιαμφισβήτητο φαβορί που ξεκίνησε στις δημοσκοπήσεις, τώρα φαίνεται να είναι πολύ κοντά με τον Παύλο Γερουλάνο και την Άννα Διαμαντοπούλου. Τα αποτελέσματα των δημοσκοπήσεων, ωστόσο, δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι θα είναι ίδια με αυτά που θα βγάλει η κάλπη, καθώς υπάρχουν ιδιαίτερα προβλήματα και δυσκολίες όταν οι δημοσκοπήσεις αφορούν σε κομματικές εκλογές.
Ο Νίκος Ανδρουλάκης είναι ο πιο δημοφιλής υποψήφιος μεταξύ των ψηφοφόρων του ΠΑΣΟΚ, οι οποίοι του πιστώνουν τον σχεδόν διπλασιασμό του ποσοστού του κόμματός τους. Εάν δεν επανεκλεγεί, θα παραδώσει ένα ΠΑΣΟΚ στην καλύτερη κατάσταση που βρέθηκε ποτέ μετά την κρίση και δεν θα υπάρχει δικαιολογία για να μη συνεχιστεί η ανοδική πορεία από όσους τον αμφισβήτησαν επειδή στις ευρωεκλογές δεν έγινε το μεγάλο άλμα για την ολική επαναφορά. Πολιτικές διαφωνίες δεν αναδείχθηκαν κατά τη διάρκεια της αντιπαράθεσης των υποψηφίων, κανένας δεν πρότεινε μια διαφορετική πολιτική κατεύθυνση. Υπήρξαν κάποιες μικρές διαφοροποιήσεις, αλλά δεν προτάθηκε άλλη πολιτική στρατηγική.
Η κόντρα για τον έλεγχο του ΣΥΡΙΖΑ
Στον ΣΥΡΙΖΑ αναμένεται να δοθεί άγρια μάχη σε λίγες μέρες στο συνέδριο, το οποίο αποτελεί το ανώτατο κομματικό όργανο. Αν η «φρουρά» του Τσίπρα θελήσει να διορθώσει τα προβλήματα θεσμικότητας που είχε η καθαίρεση Κασσελάκη, θα ζητήσει την έγκριση της απόφασης της πλειοψηφίας της Κεντρικής Επιτροπής από τα μέλη του συνεδρίου. Οι αντιδράσεις πολλών νομαρχιακών, όμως, οι οποίες με ανακοινώσεις τους υπερασπίστηκαν τον «έκπτωτο» πρόεδρο, τους έχουν ανησυχήσει και προσπαθούν να διαμορφώσουν τους συσχετισμούς του συνεδρίου υπέρ τους, ώστε να μην απολέσουν τον έλεγχο.
Ο Στέφανος Κασσελάκης ετοιμάζει το δικό του αφήγημα προς τα μέλη, το οποίο θα λέει ότι όταν η κομματική γραφειοκρατία διαπίστωσε ότι ήθελε να φτιάξει ένα κόμμα μελών –με τη δύναμη στις οργανώσεις και τα μέλη–, τον ανέτρεψε. Η κομματική γραφειοκρατία, ωστόσο, του έχει πάρει τα κλειδιά της Κουμουνδούρου και ελέγχει ξανά τα πάντα. Θα αφήσουν τον Κασσελάκη με όσα μέλη τον ακολουθούν να τα διεκδικήσουν και να τα πάρουν πίσω; Τα στελέχη της «φρουράς» δηλώνουν δημόσια ότι θα κάνουν τα πάντα για να μη συμβεί αυτό, «ακόμα και τους διακόπτες θα κατεβάσουν», αν χρειαστεί, όπως λένε.
Την ώρα που εξελίσσεται η άγρια σύγκρουση στο εσωτερικό του κόμματος, πολλά από τα στελέχη της «φρουράς» Τσίπρα από τη μία προστρέχουν ιδιωτικά ως ικέτες στους υποψήφιους προέδρους του ΠΑΣΟΚ, προσπαθώντας να εξασφαλίσουν το προσωπικό τους πολιτικό μέλλον, και από την άλλη δημόσια μιλούν για συνένωση με το ΠΑΣΟΚ υπό την ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ. Υπάρχει κάποια ρεαλιστική προσδοκία σε όλα αυτά; Έμπειρο στέλεχος του ΠΑΣΟΚ, που συνδράμει έναν από τους υποψηφίους προέδρους, σχολίαζε σκωπτικά: «Για ποιον λόγο ο ανερχόμενος να δώσει το φιλί της ζωής στον κατερχόμενο; Δεν έχει τρελαθεί κανείς στο ΠΑΣΟΚ για να κάνει κάτι τέτοιο». Οι πραγματικές απαντήσεις, όμως, θα δοθούν μέχρι τα Χριστούγεννα, οπότε και θα έχουν ολοκληρωθεί οι εσωτερικές διεργασίες του ΠΑΣΟΚ και του ΣΥΡΙΖΑ, που αναμένεται να ξεκαθαρίσουν αρκετά το τοπίο στην κεντροαριστερά.
