ΔΕΝ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΝΑ ΤΟΝΙΣΩ ΚΙ ΕΓΩ πόσο ευφυής και υποδειγματική σε κάθε επίπεδο – γλωσσικό, πολιτικό, θεσμικό, πολιτισμικό – υπήρξε η απάντηση της Γενικής Διευθύντριας του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, Ελίζ Ζαλαντό, προς τον Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης Φιλόθεο, ο οποίος πάντως υπήρξε μάλλον κόσμιος στο αίτημά του να αποσυρθεί από την κοινή θέα η αφίσα του ντοκιμαντέρ «Αδέσποτα Κορμιά» (όχι ότι του έπεφτε λόγος, φυσικά) συγκριτικά με τις άναρθρες κραυγές που έχουμε συνηθίσει από επιφανείς ομοιόβαθμούς του στην ιεραρχία της Εκκλησίας.
Η αφίσα της ταινίας που προβλήθηκε χθες στη Θεσσαλονίκη δεν είναι τόσο εικαστικά καλαίσθητη και αφηρημένη όσο το “Piss Christ”, όμως ο ρόλος της δεν ήταν εικαστικός, αλλά λειτουργικός
Μοιάζει με πεδίο δοκιμής αντοχών απέναντι στην επέλαση της μισαλλοδοξίας και του σκοταδισμού τις τελευταίες μέρες η Θεσσαλονίκη, αλλά τελικά δεν κλιμακώθηκε αγρίως η χθεσινή ένταση στην πλατεία Αριστοτέλους, έξω από την αίθουσα όπου προβαλλόταν η ταινία με την «επίμαχη» αφίσα. Προς λύπη ίσως των τηλεοπτικών καναλιών που στα απογευματινά και βραδινά τους δελτία όχι μόνο οσφραίνονταν μπαρούτι στην ατμόσφαιρα αλλά είχαν φροντίσει να υποδαυλίσουν το εκρηκτικό κλίμα, παραχωρώντας το μικρόφωνο σε διάφορους «απλούς πολίτες» της πόλης που δήλωναν έξαλλοι, σοκαρισμένοι και αγανακτισμένοι από την «βέβηλη» εικόνα μιας εγκύου (της Παναγίας ίσως, όπως τους είχαν πει) στον σταυρό. Χωρίς φυσικά να έχει κάνει κανείς τον κόπο να τους εξηγήσει έστω και στοιχειωδώς το πλαίσιο του ντοκιμαντέρ, το οποίο είχε ακριβώς να κάνει με την καθημερινή σταύρωση Ευρωπαίων γυναικών που διεκδικούν το δικαίωμα στην σωματική αυτοδιάθεση – στην άμβλωση, την εξωσωματική γονιμοποίηση και την ευθανασία – σε μια ήπειρο που θα πίστευε κανείς ίσως ότι κάποια πράγματα είναι δεδομένα ενώ όχι μόνο δεν είναι, αλλά μοιάζουμε να ολισθαίνουμε όλο και πιο γοργά προς τα πίσω.
Αναπόφευκτα ίσως, όποτε προκύπτει ζήτημα με «αμφιλεγόμενες» αναπαραστάσεις εσταυρωμένων που προσβάλλουν υποτίθεται τα χρηστά ήθη και το κοινό περί του θείου αίσθημα, το μυαλό πάει στην πιο διάσημη ίσως και σίγουρα πιο διαβόητη εικόνα του είδους, το έργο του Αμερικανού εικαστικού Αντρές Σεράνο, “Immerse” (εμβάπτιση ή εμβύθιση) του 1987, πιο γνωστό ως “Piss Christ”. Πρόκειται για μια εντυπωσιακή και πνιγμένη στις κόκκινες αποχρώσεις φωτογραφία η οποία απεικονίζει έναν μικρό πλαστικό εσταυρωμένο βυθισμένο σ’ ένα γυάλινο δοχείο γεμάτο από τα ούρα του Σεράνο. Είχα μάλιστα την ευκαιρία να το δω από κοντά το έργο – εντελώς κατά τύχη – όταν συμπεριλήφθηκε σ’ ένα τμήμα της Μπιενάλε του μουσείου Whitney της Νέας Υόρκης όπου είχα βρεθεί το 2006. Ήταν (είναι) πάνω απ’ όλα μια πολύ ωραία φωτογραφία, αλλά φυσικά η έκθεσή της έχει προκαλέσει κατά καιρούς τον κακό χαμό, ασχέτως αν ο δημιουργός έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι η πρόθεση του ήταν κάθε άλλο παρά βέβηλη ήταν και ότι ο ίδιος είναι Χριστιανός.
Η αφίσα της ταινίας που προβλήθηκε χθες στη Θεσσαλονίκη δεν είναι τόσο εικαστικά καλαίσθητη και αφηρημένη όσο το “Piss Christ”, όμως ο ρόλος της δεν ήταν εικαστικός, αλλά λειτουργικός: να συμπυκνώσει το πνεύμα μιας ταινίας τεκμηρίωσης που πιθανότατα δεν θα είχαν πρόβλημα να παρακολουθήσουν και πολλοί από όσους πίστεψαν ότι η αφίσα μιας ταινίας δημιουργήθηκε για να σπιλώσει τους ίδιους προσωπικά και να βεβηλώσει τα θρησκευτικά τους αισθήματα.
