Νίκος Σαραντάκος: Ο συλλέκτης των χαμένων λέξεων

Νίκος Σαραντάκος: Ο συλλέκτης των χαμένων λέξεων Facebook Twitter
14

— Αναρωτιέμαι καταρχάς πώς σου ήρθε η ιδέα γι' αυτό το βιβλίο;

Καθώς διάβαζα παλιότερα λογοτεχνικά κείμενα, συναντούσα συχνά λέξεις που δεν τις έχει κανένα από τα σύγχρονα λεξικά μας, ίσως και κανένα λεξικό γενικώς. Με γοήτευε πάντοτε αυτό το αχαρτογράφητο κοίτασμα της νέας ελληνικής, το ελαφρώς περιφρονημένο από τη λεξικογραφία. Καθώς συζητούσαμε μια μέρα με τον εκδότη μου, τον Γιάννη Νικολόπουλο, ξεπήδησε η ιδέα για τις «Λέξεις που χάνονται», όχι φυσικά για να καλύψω το κενό, αλλά για να δείξω την ύπαρξή του και με την ευκαιρία να αφηγηθώ μερικές, ελπίζω τερπνές, ιστορίες λέξεων.


— Πώς τις μάζεψες και πόσο δύσκολο ήταν να επιλέξεις αυτές τις 366, αφήνοντας εκτός κάποιες άλλες;

Μια πρώτη μαγιά ήταν οι αποδελτιώσεις που έχω κάνει σε συγγραφείς όπως ο Παπαδιαμάντης ή ο Κοτζιούλας, καθώς και η μελέτη μου για τα αντιδάνεια. Επίσης, στο ιστολόγιό μου μού αρέσει συχνά να γράφω κομμάτια για λέξεις που δεν τις έχουν τα λεξικά. Έτσι, έφτασα σε ένα σώμα περίπου 500 λέξεων που δεν τις είχαν τα σύγχρονα μεγάλα λεξικά μας, από τις οποίες στη συνέχεια διάλεξα εκείνες για τις οποίες είχα να διηγηθώ μια γουστόζικη ιστορία, μια ενδιαφέρουσα ετυμολογία, ένα χαρακτηριστικό λογοτεχνικό απόσπασμα.


— Με ποιον τρόπο θεωρείς ότι παντρεύεις, σε αυτό το βιβλίο, τη λεξικογραφία με τη λογοτεχνία; 

Ακριβώς με την εκτεταμένη παράθεση αποσπασμάτων από κείμενα μεγάλων Ελλήνων συγγραφέων, ώστε να δώσω γεύση από τα έργα τους. Πάντως, δεν περιφρονώ και τη σημερινή καθημερινή χρήση, όπως αποτυπώνεται στο Διαδίκτυο.


— Μετά την κυκλοφορία του βιβλίου, άρχισε να ξαναχρησιμοποιείται κάποια απ' αυτές τις λέξεις που απειλούνταν με εξαφάνιση; Χρησιμοποιείς κάποια εσύ, και αν ναι, ποια;

 Πολύ θα πήγαινε να το παινευτώ αυτό, αν και με την εντατική διαφήμιση που έγινε την περασμένη εβδομάδα (ακόμα και από την τηλεόραση!), που το βιβλίο μου διανεμήθηκε από το «Βήμα», διαπίστωσα ότι χιλιάδες αναζήτησαν στο ιστολόγιό μου τη μοναδική ελληνική λέξη που αρχίζει από ζν- (είναι το ζνίχι, δηλαδή ο σβέρκος), οπότε σίγουρα θα την έχουν μάθει. Εγώ χρησιμοποιώ κάμποσες από αυτές τις λέξεις, ας πούμε το ζιαφέτι, δηλαδή το γλέντι, το τσιμπούσι, ή το μαϊτζέβελος, που σημαίνει ευκολομεταχείριστος (ιδίως για εργαλεία) – αν και προσωπικά χρησιμοποιώ τον τύπο «ματζόβολος», αφού έτσι έμαθα τη λέξη από τον παππού μου.


— Υπάρχει υλικό για δεύτερο μέρος;

Υλικό υπάρχει, αλλά δεν ξέρω αν θα το επιχειρήσω, τουλάχιστον αμέσως. Πιο πιθανό θεωρώ να ασχοληθώ πρώτα με κάτι παρεμφερές: τις παροιμιακές φράσεις που αρχίζουν να ξεχνιούνται, για παράδειγμα «Είναι από την Πάρο, δεν είναι από την Τήνο». Το τι σημαίνει το αφήνω για κουίζ, θα το πούμε στο τέλος.


— Στις αναρτήσεις σου στο sarantakos.wordpress.com, και παρότι είσαι ειδήμων στον τομέα σου, σπάνια είσαι απόλυτος. Φαίνεται πως περισσότερο θέλεις να καταλάβεις τη γλώσσα και να ερμηνεύσεις ακόμα και γιατί κάποιοι τη χρησιμοποιούν «λάθος», παρά να επιβάλεις στους άλλους το σωστό. Ή, τουλάχιστον, αυτή την αίσθηση έχω. Εσύ πώς το βλέπεις;

 Μα, έτσι είναι η ίδια η γλώσσα. Επιβάλλει τις διτυπίες και τις πολυτυπίες και δεν συμπαθεί τις απόλυτες απόψεις. Κι έπειτα, το σημερινό «λάθος» είναι το αυριανό σωστό. Οπότε, μεγαλύτερη σημασία έχει να καταλάβουμε πού βασίζεται ο ένας και πού ο άλλος τύπος, παρά ποιος από τους δύο είναι «σωστός». Η προσέγγιση αυτή, βέβαια, έχει ένα μειονέκτημα, πώς όταν σε ρωτούν, ας πούμε, αν είναι σωστό το «ευχαριστώ όλους όσους με ψήφισαν» ή το «ευχαριστώ όλους όσοι με ψήφισαν», δεν μπορείς να ξεμπερδέψεις με μια μονολεκτική απάντηση, πρέπει να πεις πολλά. Κάποιοι, όμως, προτιμούν να λένε ότι το σωστό είναι το δεύτερο και ότι είναι αγράμματοι όσοι λένε το πρώτο και νομίζουν ότι καθαρίζουν.


— Έχεις παρατηρήσει στο  Ίντερνετ την αύξηση των Grammar Nazis; (Προσωπικά γελάω όταν πάνε να διορθώσουν αυστηρά κάποιον στα σχόλια και κάνουν και οι ίδιοι λάθος.) Ποια είναι η γνώμη σου για τους καβγάδες ορθογραφίας στα σχόλια (άσχετων με τη γλώσσα αναρτήσεων);

Θα έλεγα ότι τέτοιοι χωροφύλακες της γλώσσας υπήρχαν πάντα και παντού. Δεν ελλοχεύουν μόνο στο Διαδίκτυο τέτοιοι ανεκδιήγητοι τύποι. Παραθέτω από το βιβλίο Αλεξία του Σαράντου Καργάκου απόσπασμα από άρθρο γραμμένο το 1987: «Υποψήφιος πρύτανης... ανορθογραφεί ως παλαιός υποψήφιος της σχολής υπομοιράρχων». Ποιο νομίζεις πως ήταν το φοβερό ορθογραφικό ολίσθημα; Ότι έγραψε «διαχείρηση» (τύπος που υπάρχει σποραδικά και στα αρχαία) αντί «διαχείριση»!


Ασφαλώς, όμως, στο Διαδίκτυο τους δίνεται μεγαλύτερη ευκαιρία να εκδηλωθούν. Αυτό που επισήμανες, για τους αυστηρούς διορθωτές που κάνουν οι ίδιοι λάθος, είναι πράγματι πολύ συχνό φαινόμενο και το έχω ονομάσει Φαινόμενο Μπούμερανγκ. Αλλά και οι καβγάδες για θέματα «γλωσσικής ορθότητας» έχουν μεγάλη πλάκα. Έχω ένα άρθρο για την έκφραση «και πράσινα άλογα», το οποίο δέχεται συνεχώς επισκέψεις με τον εξής τρόπο: σε άσχετη συζήτηση, συνήθως σε αθλητικό ιστότοπο, κάποιος λέει π.χ. «τι αδικία και πράσινα άλογα, αφού ήταν πεναλτάρα». Του απαντάει ο άλλος «Μη δολοφονείς τη γλώσσα, το σωστό είναι "πράσσειν άλογα"». Και κάποιος τρίτος παρεμβαίνει και βάζει λινκ προς το άρθρο μου, όπου υποστηρίζω, πειστικά νομίζω, ότι έκφραση «πράσσειν άλογα» δεν υπήρξε στην αρχαία γραμματεία και ότι το πράσινο είναι το χρώμα του αδύνατου, προκειμένου για ζώα – και άλλωστε η ίδια έκφραση υπάρχει και στα ρουμάνικα.


Βέβαια, στο Διαδίκτυο είναι πολύ συνηθισμένο, και πολύ φτηνό, κάποιοι να χρησιμοποιούν τα ορθογραφικά λάθη των συνομιλητών τους, πραγματικά ή φανταστικά, για να απαξιώσουν συνολικά την αντίθετη άποψη, με την εξής διεστραμμένη εξίσωση: έκανες ένα ορθογραφικό λάθος, ΑΡΑ είσαι ανορθόγραφος, ΑΡΑ είσαι αγράμματος, ΑΡΑ όσα λες δεν έχουν καμιά αξία. Καθένα από αυτά τα ΑΡΑ είναι ένα τεράστιο λογικό άλμα (παναπεί, έχουμε άλμα τριπλούν).


— Το lifo.gr αποφάσισε πριν από κάποιο καιρό να μην εγκρίνει σχόλια που είναι γραμμένα με greeklish και να ζητά από τους σχολιαστές να τα ξαναγράφουν με ελληνικούς χαρακτήρες. Ήταν μια αμφιλεγόμενη κίνηση – κάποιοι τη θεώρησαν αυταρχική λογοκρισία, άλλοι τη θεώρησαν πολύ μαλακή και ζήτησαν να απαγορεύσουμε και τα σχόλια που είναι γραμμένα μόνο με κεφαλαία. Ποια είναι η άποψή σου;

Θα παραδεχτώ ότι με κουράζουν και τα κεφαλαία και τα greeklish, αν και παλιότερα συμμετείχα σε μια ηλεκτρονική λίστα συζητήσεων όπου θίγαμε (σπανίως) και σοβαρά θέματα, χρησιμοποιώντας αποκλειστικά greeklish. Τώρα, όμως, έχω ξεσυνηθίσει. Θα δεχόμουν την απόφαση μόνο γι' αυτόν το λόγο, ότι τα greeklish δυσκολεύουν τους μη εξοικειωμένους και τα κεφαλαία κουράζουν. Στο ιστολόγιό μου δεν αποθαρρύνω τα greeklish (ωστόσο ελάχιστοι τα χρησιμοποιούν), πιο πολύ τα κεφαλαία.


— Έχεις αντιληφθεί γνωστούς σου να προσέχουν τη διατύπωσή τους όταν σου μιλούν, φοβούμενοι ότι θα χρησιμοποιήσουν λάθος λέξεις και θα τους διορθώσεις; Πρέπει να σου πω ότι ξαναδιάβασα τις ερωτήσεις (κάτι που ποτέ δεν κάνω) κάπως ψαρωμένος πριν σου τις στείλω, εξαιτίας μιας σχεδόν υποσυνείδητης ανησυχίας πως θα πω κάποια κοτσάνα και θα ξενερώσεις. 

Μερικοί μου το λένε και αυτό με ενοχλεί λιγάκι γιατί, όπως σου είπα, δεν είναι αυτή η νοοτροπία μου – μπορεί όμως κι εγώ μερικές φορές να γέρνω περισσότερο απ' όσο πρέπει προς τη λαθολογική πλευρά. Πάντως, στον προφορικό λόγο λάθη κάνουμε όλοι – ένας ήταν αλάθητος και τελεί υπό παραίτηση.


— Ποια πιστεύεις ότι είναι η μεγαλύτερη παρανόηση σε σχέση με την ελληνική γλώσσα και τη λειτουργία της;

Υπάρχουν πολλές. Μία αναφέραμε πιο πάνω, ότι ένα ορθογραφικό λάθος καταντάει να σημαίνει πως οι απόψεις που εκφράζονται δεν είναι βάσιμες. Μία άλλη μεγάλη παρανόηση αφορά το εξής: επειδή συναφείς λέξεις υπάρχουν και στα ελληνικά και στα λατινικά (και στις λατινογενείς και σε άλλες ευρωπαϊκές γλώσσες), π.χ. νυξ, nox, nuit, notte, night, Nacht, αυτό σημαίνει τάχα πως οι λέξεις των άλλων γλωσσών είναι δάνειες από τα ελληνικά. Μία τρίτη, ότι η απλοποίηση της ορθογραφίας είναι τάχα φθορά της γλώσσας. Και άλλες θα μπορούσα να σκεφτώ, αλλά ήδη είπα πολλά.


Μένει μόνο το κουίζ που έχω αφήσει αμανάτι από μια προηγούμενη ερώτηση. Η μισοξεχασμένη φράση «Είναι από την Πάρο, δεν είναι από την Τήνο» λέγεται (ή λεγόταν) για κάποιον που συνηθίζει να παίρνει χωρίς να δίνει, ιδίως για όποιον δέχεται κεράσματα, αλλά δεν κερνάει ποτέ ο ίδιος. Ο υπαινιγμός εκμεταλλεύεται την παρήχηση (να πάρω - την Πάρο, δίνω - την Τήνο). Παρόμοια, για όποιον ζητούσε συνεχώς (δανεικά, εκδουλεύσεις κ.λπ.) από τους άλλους, λεγαν «Είναι απ' το Ζητούνι», που είναι το παλιό όνομα της Λαμίας. 

14

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Πίτερ Τάτσελ

Lgbtqi+ / Πίτερ Τάτσελ: «Ήρθε καιρός να αμφισβητήσουμε τα έμφυλα στερεότυπα»

Λίγο καιρό μετά την εντυπωσιακή διαμαρτυρία του στην Ντόχα, πρωτεύουσα του μουντιαλικού Κατάρ, ο περιώνυμος ακτιβιστής μιλά στη LiFO γι’ αυτήν τη συνωμοτική επιχείρηση-αστραπή, για την προσωπική του πορεία και για την εξέλιξη του ΛΟΑΤΚΙ+ κινήματος.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ
ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΔΟΥ

Συνεντεύξεις / «Πόθεν έσχες; Το σύστημα είναι τρύπιο!»

Η Δέσποινα Χαραλαμπίδου μιλά στη LiFO για την εμπειρία της ως πρoέδρου της Επιτροπής Ελέγχου Περιουσιακών Δηλώσεων της Βουλής το καλοκαίρι του 2015 και για τις πιέσεις που δέχτηκε τότε, αλλά δεν ενέδωσε.
ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΣΙΟΥΤΗ
Νίκη Λυμπεράκη: Πάντα έχω στον νου μου ότι με ακούει μια γυναίκα που κακοποιείται

Συνεντεύξεις / Νίκη Λυμπεράκη: «Πάντα έχω στον νου μου ότι με ακούει μια γυναίκα που κακοποιείται»

Η δημοσιογράφος μιλά στη Χριστίνα Γαλανοπούλου για την προβληματική δημοσιογραφική γλώσσα, όταν αυτή περιγράφει έμφυλα εγκλήματα, για όσα μπορούν να αλλάξουν και για την εκπομπή της «Μεγάλη Εικόνα».
ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΓΑΛΑΝΟΠΟΥΛΟΥ
Κώστας Χατζής

Οι Αθηναίοι / Κώστας Χατζής: «Ο Χατζιδάκις ήταν ο πιο λεβέντης απ' όλους»

Πάντα προσηνής και ακμαιότατος στα 86 του, ο αγαπητός καλλιτέχνης μάς αφηγήθηκε τις στιγμές που σημάδεψαν την πολυκύμαντη ζωή του και την περιπετειώδη πορεία του στην ελληνική μουσική σκηνή.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Αρτούρο Ροντρίγκεζ: «Ελπίδα αλλά και δοκιμασία για τη Βραζιλία και την Αριστερά η εκλογή Λούλα»

Διεθνή / Οι ελπίδες και οι φόβοι από την εκλογή Λούλα

Ο Αρτούρο Ροντρίγκεζ, ένας ελληνόφωνος Ισπανός ακαδημαϊκός που διδάσκει σε Πανεπιστήμιο της Βραζιλίας, σχολιάζει τα αποτελέσματα των πρόσφατων εκλογών, την κατάσταση στη χώρα και τους δύο υποψήφιους που διεκδίκησαν την προεδρία της τρίτης μεγαλύτερης δημοκρατίας του κόσμου.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ
Στέλλα Κάσδαγλη: Το μοίρασμα των υποχρεώσεων μέσα στην οικογένεια ξεκινά από νωρίς - ampa

Συνεντεύξεις / Στέλλα Κάσδαγλη: Το μοίρασμα των υποχρεώσεων μέσα στην οικογένεια ξεκινά από νωρίς

Η συγγραφέας και συνιδρύτρια του μη κερδοσκοπικού οργανισμού Women On Top μιλά για το φαινόμενο της "2ης βάρδιας" και προσεγγίζει λύσεις που βοηθούν τις γυναίκες
ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΓΑΛΑΝΟΠΟΥΛΟΥ
ΠΕΜΠΤΗ Ντέιμον Γκάλγκουτ: «Το βιβλίο μου ήταν ένα είδος εξορκισμού και ψυχοθεραπείας για μένα»

Βιβλίο / Ντέιμον Γκάλγκουτ: «Η λευκή Νότια Αφρική δεν φαντάζεται ποτέ τη ζωή των μαύρων συμπολιτών της»

Ο Νοτιοαφρικανός νικητής του περσινού βραβείου Booker επισκέφθηκε την Αθήνα και μίλησε στη LiFO για τις αντιφάσεις της χώρας του και για τα βιώματα που τον εμπνέουν και ξεπηδούν στο πλούσιο συγγραφικό του έργο.
ΒΕΝΑ ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΥ
McCrum

Streaming / Dan McCrum: Αποκλειστική συνέντευξη με τον ρεπόρτερ που αποκάλυψε το οικονομικό σκάνδαλο της δεκαετίας

Ο βραβευμένος δημοσιογράφος των «Financial Times» μιλά αποκλειστικά στη LiFO με αφορμή το νέο ντοκιμαντέρ του Netflix που βασίστηκε στο βιβλίο που έγραψε για το πολύκροτο σκάνδαλο Wirecard.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
Λίνα Μενδώνη: «Ποτέ δεν μιλήσαμε για ενοποίηση του Εθνικού Αρχαιολογικού με το Πολυτεχνείο»

Πολιτισμός / Λίνα Μενδώνη: «Ποτέ δεν μιλήσαμε για ενοποίηση του Εθνικού Αρχαιολογικού με το Πολυτεχνείο»

Η LiFO συνάντησε την υπουργό Πολιτισμού στο γραφείο της και της έθεσε τα μείζονα θέματα της επικαιρότητας - των 161 αρχαιοτήτων, των Μαρμάρων του Παρθενώνα, της ενοποίησης του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου και του Τατοΐου. Από τη συζήτησή μας μάθαμε, μεταξύ άλλων, ότι πρόκειται να δημιουργηθούν στην Αθήνα μουσείο Ελύτη και μουσείο Καρόλου Κουν.
ΤΙΝΑ ΜΑΝΔΗΛΑΡΑ
Δημήτρης Κυρσανίδης: Μια μέρα στη ζωή του παγκόσμιου πρωταθλητή του παρκούρ

Αθλητισμός / Δημήτρης Κυρσανίδης: Μια μέρα στη ζωή του παγκόσμιου πρωταθλητή του παρκούρ

Μέσα από άπειρες ώρες προπόνησης στο πάρκο της γειτονιάς του στη Θεσσαλονίκη και έχοντας αφοσιωθεί στα social media που σήμερα συμβάλλουν στον βιοπορισμό του, ο Δημήτρης έχει ανέβει πέντε φορές στο πρώτο σκαλί παγκόσμιων διοργανώσεων του συναρπαστικού αθλήματός του.
ΓΙΩΡΓΟΣ ΨΩΜΙΑΔΗΣ
Αφροδίτη Παναγιωτάκου: Η ελευθερία είναι η μόνη αξία που έχει σημασία

Συνεντεύξεις / Αφροδίτη Παναγιωτάκου: «Η ελευθερία είναι η μόνη αξία που έχει σημασία»

Η διευθύντρια Πολιτισμού του Ιδρύματος Ωνάση αγαπά τις κουβέντες «εκτός θέματος». Με αυτό το σκεπτικό βρεθήκαμε στο δωμάτιο ενός ξενοδοχείου στο κέντρο της Αθήνας για μια δίωρη απομόνωση σε συνθήκες ησυχίας και ιδιωτικότητας, χωρίς περισπασμούς, «σαν κάτι συνωμοτικό να συμβαίνει», όπως διαπιστώσαμε, για να ξεκινήσουμε μια συζήτηση που δεν ξέραμε καθόλου πού θα οδηγήσει. Πράγματι, η κουβέντα ξέφευγε με τρομερή ευκολία. Ένα μέρος αυτής της συζήτησης θα διαβάσετε παρακάτω.
ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΔΙΑΚΟΣΑΒΒΑΣ
Χάνια Γιαναγκιχάρα: Μια ατρόμητη συγγραφέας των καιρών μας

Βιβλίο / Χάνια Γιαναγκιχάρα: Μια ατρόμητη συγγραφέας των καιρών μας

Στο τρίτο της μυθιστόρημα με τίτλο «Προς τον Παράδεισο» η πολυσυζητημένη συγγραφέας ξαναγράφει την αμερικανική ιστορία με τρόπο που αναμένεται να διχάσει, αναζητώντας το αληθινό νόημα της ελευθερίας.
ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΔΙΑΚΟΣΑΒΒΑΣ
Ειρήνη Γερουλάνου: «Το μουσείο Μπενάκη ίσως να μην υπήρχε σήμερα αν δεν ήταν ο Άγγελος Δεληβορριάς»

Εικαστικά / Ειρήνη Γερουλάνου: Ο Άγγελος Δεληβορριάς όπως τον έζησα

Με αφορμή τη σημερινή συναυλία της Εθνικής Συμφωνικής Ορχήστρας της ΕΡΤ, η πρόεδρος της διοικητικής επιτροπής του Μουσείου Μπενάκη μιλά στη LiFO για τον αναμορφωτή του μουσείου, Άγγελο Δεληβορριά.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
Η Αυστραλή ανθρωπολόγος που έκανε την Ανάφη δεύτερη πατρίδα

Μάργκαρετ Κένα / Η Αυστραλή ανθρωπολόγος που έκανε την Ανάφη δεύτερη πατρίδα

Έφτασε πριν 50 χρόνια για την ανάγκη μιας διατριβής και ερωτεύτηκε τη φύση, τους ανθρώπους της και την ιδιαίτερη ιστορία της ως τόπος εξορίστων. Μια συνομιλία μαζί της και 18 ανέκδοτες φωτογραφίες.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ

σχόλια

12 σχόλια
Στην ´Ανδρο, με την ίδια παραπάνω σημασία, χρησιμοποιείται και σήμερα η λέξη μαϊτζέβελο, αλλά ως "μαντζάβελο" ή "μαντζέβελο".Επίσης ενδιαφέρουσες έκφρασεις του νησιού, ανάμεσα σε διάφορες άλλες, είναι και το "παίρνω το νου μου" κάτι σαν περιφραστικός τύπος των συγκεντρώνομαι , σκέπτομαι, θυμάμαι (π.χ Θα πάρω το νου μου και θα σου φέρω από το μαλακό τυρί που έφτιαξα) • Και το "θυμήθηκα" , με την έννοια πρόλαβα,γνώρισα. Για παράδειγμα, ρωτάει κάποιος τον αρκετά μικρότερο σε ηλικία φίλο του: Εσύ το "θυμήθηκες" το Μοσχάνθη (=πλοίο γραμμής, της δεκαετίας του 1950), που ερχόταν στο Μπατσί (=οικισμός και λιμάνι της ´Ανδρου);
Η ρομαντσίνα δεν είναι η κατσάδα; Διασώζεται στο νησί σου ο αρχικός τύπος (από ιταλ. romanzina), ο πανελλήνιος τύπος είναι ρομπατσίνα.Το άλλο που λες είναι εκκλησιαστικό "βγήκε τοις δεομένοις" ή "γυρνάει τοις δεομένοις".
Είμαι από νησί των Κυκλάδων. Πάντα αναρωτιόμουνα αν λέξεις κι ιδιωματισμοί χρησιμοποιούνταν κι αλλού ή ήταν εντελώς ακατανόητα στους άλλους. Για παράδειγμα "κουνουπάω" δηλαδή νυστάζω πολύ. Ή "κουτούντο", πολύ στενό σοκάκι κι επίσης κάτι σα φωταγωγός. Ή "τί είχες να κάνεις όλη μέρα, το σβιαδόξερο;" Δηλαδή χάζευες. Ή "γυρνάω της δεομένης" ίσον τριγυρνώ άσκοπα ή "λαονικεύω" ίσον σουρτουκεύω εξού και Λαονίκα ίσον σουρτούκω!Καλά, το μαϊτζέβελος πολύ κοινό.Τώρα θυμήθηκα και το "πανταχούσα" και το περίπου συνώνυμο "ρομαντσίνα"...Όπως και σκουλιά ίσον μαλλιά, πιπιά ίσον λούσα!Χιλιάδες τέτοια (ετυμολογικά λίγο ασυνάρτητα μου φαίνονται) που πια δεν χρησιμοποιούνται ούτε απ' τους παλιούς.Κρίμα. Όσο κι αν διασωθούν σε ειδικά λεξικά οι ιδιωματισμοί των μικρών τόπων, το καλύτερο θα ήταν να συνεχίσουν να μιλιούνται.
Αφού ευχαριστήσω από καρδιάς τον Άρη Δημοκίδη και το περιοδικό για τη φιλοξενία (ωραίο και το στήσιμο στην έντυπη έκδοση), καθώς και τους σχολιαστές για τα καλά τους λόγια, επιτρέψτε μου να επισημάνω δυο πραγματάκια:* Στην προτελευταία ερώτηση, η πρόταση "Πρέπει να σου πω... θα ξενερώσεις" είναι του Άρη, άρα πρέπει να τυπωθεί με μαύρα στοιχεία.* Για το σχόλιο του Steliosl, φυσικά η λ. τσιμπούσι δεν είναι από τις "λέξεις που χάνονται", την παραθέτω σαν συνώνυμο της λ. ζιαφέτι (η οποία ανήκει σ' αυτή την κατηγορία). Η λ. μαϊτζέβελος (ή ματζόβολος) δεν υπάρχει σε κανένα σύγχρονο λεξικό.
Μα κε Σαραντάκο να ξεχάσετε το slang.gr με το οποίο πού και πού έχετε ανταλλάξει γόνιμες συζητήσεις και οι χρήστες/συντάκτες του οποίου σας εκτιμούν και σας επικαλούνται συχνά; Μας στεναχωρείτε! Και πέφτετε και στην παγίδα του να είναι κανείς απόλυτος!
Οι λέξεις τσιμπούσι και μαϊτζέβελος είναι σπάνιες, συναντώνται μόνο σε λογοτεχνικά βιβλία και απειλούνται με εξαφάνιση; Σοβαρά μιλάμε τώρα;Οι λέξεις που κινδυνεύουν να χαθούν δεν είναι αυτές που έχουν αποτυπωθεί για πάντα σε λογοτεχνικά κείμενα. Το λεξιλόγιο των τοπικών ιδιολέκτων της Ελλάδας είναι αυτό που κινδυνεύει με εξαφάνιση. Μακάρι να υπάρχουν άνθρωποι που δουλεύουν για να το διασώσουν. Με τα χάλια που έχει η πανεπιστημιακή μας παιδεία όμως, δεν είμαι καθόλου σίγουρος..
Απλά δεν υπάρχουν λόγια για τον Σαραντάκο. Από τις πλέον σημαντικές περιπτώσεις ουσιαστικής έρευνας. Και μόνο τα άπειρα λεκτικά hoaxes που έχει αναιρέσει αρκεί...ΥΓ Κρίνοντας από την φωτογραφία, η ομοιότητα με τον Jeremy Clarkson (Top Gear) είναι εξαιρετική! :)
Κε Σαραντακο μπραβο μπραβο μπραβο !!!Εψαχνα και εγω κατι αντιστοιχο με λεξεις και ιδιωματισμους των Γιαννιωτων.Προκειται για βιβλια που αν και δεν κανουν πολλες πωλησεις (κακως) για μας τους.. σιτεμενους που ειχαμε προσωπικη επαφη με τις λεξεις, ειναι θησαυρος !!Οπως οι ελληνικες ταινιες που μας συγκινουν τοσα χρονια μετα , γιατι ειναι καθαρη ηθογραφια, και τις λατρευουμε, ετσι κι αυτο το υπεροχο λεξικο. Μας παει χρονια πισω. Οχι μονο για να νοσταλγησουμε. Αλλα για να διαπιστωσουμε σαν εθνος ΤΙΣ ΚΑΤΑΒΟΛΕΣ μας. Ποιοι ειμαστε πραγματικα. Απο που κραταει η σκουφια μας. Ειδα αμετρητες λεξεις που εγιναν επωνυμα. ( που δεν ξερουν ουτε οι ιδιοι τι σημαινουν)Και ποσες λεξεις ακομα μου ηρθαν στο νου απο τα παιδικα μου (πχ " θα σου δωσω μια μουντζουφλιά .." )Μακαρι το λεξικο να γινη πλουσιωτερο.Μπραβο και παλι !!!

ΘΕΜΑΤΑ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

THE GOOD LIFO ΔΗΜΟΦΙΛΗ